- PL Polski
Tłumaczenia maszynowe mogą zawierać błędy potencjalnie zmniejszające zrozumiałość i dokładność; Rzecznik Praw Obywatelskich nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek rozbieżności. Aby uzyskać najbardziej wiarygodne informacje i pewność prawną, należy zapoznać się z następującymi informacjami wersja źródłowa na angielski, do której odnośnik znajduje się powyżej.
Więcej informacji można znaleźć w naszej polityce językowej i tłumaczeniowej.
Zalecenie Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie 805/2018/THH dotyczącej odmowy udzielenia przez Europejski Bank Inwestycyjny publicznego dostępu do dokumentów dotyczących pożyczki udzielonej Volkswagenowi
Zalecenie
Sprawa 805/2018/MIG - Otwarta Wtorek | 08 maja 2018 - Zalecenia w sprawie Piątek | 29 marca 2019 - Decyzja z Czwartek | 28 listopada 2019 - Instytucja, której sprawa dotyczy Europejski Bank Inwestycyjny ( Stwierdzony przypadek niewłaściwego administrowania ) - Kraj Belgia
Sprawa dotyczyła pożyczki w wysokości 400 mln EUR ze środków publicznych udzielonej przez Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) spółce Volkswagen, jednej z największych europejskich spółek, która została następnie wykorzystana przez tę spółkę w nieuczciwych zamiarach.
Pożyczka została udzielona na współfinansowanie projektu badawczo-rozwojowego mającego na celu zmniejszenie emisji zanieczyszczeń z samochodów. W 2015 r., w następstwie ogólnoświatowych doniesień na temat skandalu „Dieselgate”, pojawiły się obawy, że Volkswagen wykorzystał pożyczkę do opracowania „urządzenia ograniczającego skuteczność działania”, które przyniosłoby mylące wyniki w testach emisji. Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) wszczął dochodzenie w sprawie pożyczki w listopadzie 2015 r. Dochodzenie to zakończono latem 2017 r., kiedy OLAF przesłał EBI sprawozdanie końcowe i zalecenie. W sprawozdaniu stwierdzono, że Volkswagen wprowadził EBI w błąd przy nabywaniu pożyczki.
Skarżący, dziennikarz śledczy, zwrócił się do EBI, zgodnie z zasadami przejrzystości EBI, o publiczny dostęp do sprawozdania i zalecenia oraz powiązanych dokumentów wewnętrznych EBI. Bank odmówił publicznego dostępu. Skarżący, niezadowolony, zwrócił się do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich.
Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że istnieje bardzo duży interes publiczny w ujawnieniu odpowiednich dokumentów i że jest to sprzeczne z obawami EBI. W związku z tym w grudniu 2018 r. zaproponowała EBI udzielenie publicznego dostępu do sprawozdania i zalecenia, z odpowiednimi utajnieniami jedynie w odniesieniu do danych osobowych. W lutym 2019 r. EBI opublikował streszczenie sprawozdania i zalecenia.
Rzecznik uważa, że publikacja streszczenia przez EBI jest niewystarczająca, zwłaszcza że sprawozdanie zawiera szereg faktów, które leżą w interesie publicznym i podlegają ujawnieniu.
W związku z tym sprawozdawczyni zaleca, aby EBI udzielił publicznego dostępu do sprawozdania i zalecenia, a także wewnętrznych not sporządzonych przez bank, z utajnieniem jedynie danych osobowych i wszelkich innych informacji, które mogłyby prowadzić do identyfikacji osób fizycznych.
Sporządzono zgodnie z art. 3 ust. 6 Statutu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich [1]
Kontekst skargi
1. W 2009 r. Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) udzielił Volkswagenowi pożyczki w wysokości 400 mln EUR na sfinansowanie projektu badawczo-rozwojowego mającego na celu zmniejszenie emisji zanieczyszczeń z samochodów, „Volkswagen Antrieb RDI”. Pożyczka została w pełni spłacona w 2014 r. Pojawiły się obawy, że Volkswagen wykorzystał pożyczkę do opracowania „urządzenia ograniczającego skuteczność działania”, które przyniosłoby mylące wyniki w testach emisji. W listopadzie 2015 r. Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) wszczął dochodzenie w sprawie domniemanego niewłaściwego wykorzystania pożyczek EBI przez Volkswagena oraz domniemanych fałszywych oświadczeń przedstawicieli Volkswagena w celu uzyskania tych pożyczek EBI. Dochodzenie to zakończono latem 2017 r., a OLAF przesłał EBI sprawozdanie końcowe i zalecenie.
2. W dniu 18 stycznia 2018 r. skarżący – dziennikarz śledczy – zwrócił się [2] do EBI o publiczny dostęp do „sprawozdania OLAF-u w sprawie pożyczki w wysokości 400 mln EUR udzielonej Volkswagenowi (Volkswagen Antrieb RDI); zalecenie administracyjne otrzymane od OLAF-u w sprawie pożyczki udzielonej Volkswagenowi”; oraz „dokumenty wewnętrzne EBI, w tym między innymi notatki, dokumenty, e-maile i pisma, w których omawia się wyżej wymienione sprawozdanie lub zalecenie OLAF-u dotyczące pożyczki udzielonej Volkswagenowi”.
3. EBI odmówił publicznego dostępu do żądanych dokumentów, wydając w dniu 2 marca 2018 r. decyzję, którą potwierdził w dniu 17 kwietnia 2018 r.
4. W dniu 26 kwietnia 2018 r. skarżąca zwróciła się do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich z wnioskiem o dokonanie przeglądu dokumentów i wydanie decyzji w sprawie publicznego ujawnienia.
5. Rzecznik wszczął dochodzenie w sprawie odmowy udzielenia przez EBI publicznego dostępu do dokumentów, o które wnioskował skarżący. Rzecznik rozpatrzył dokumentację dostarczoną przez skarżącego i skontrolował dokumenty dostarczone przez EBI. EBI przedstawił dodatkowe opinie w celu wyjaśnienia powodów odmowy publicznego dostępu.
Propozycja Rzecznika Praw Obywatelskich dotycząca rozwiązania
6. Argumenty EBI nie przekonały Rzecznika. Chociaż ogólne domniemanie nieujawniania informacji ma zastosowanie do sprawozdań OLAF-u, które są przedmiotem działań następczych instytucji UE lub organu krajowego, Rzecznik Praw Obywatelskich uznał, że to ogólne domniemanie zostało w tym przypadku obalone. Zauważyła, że znaczna część sprawozdania i zalecenia odzwierciedlała jedynie informacje, które były już publicznie dostępne. Udostępnienie tych informacji nie podważyło działań następczych EBI. Podobnie opublikowanie odpowiednio utajnionej wersji sprawozdania i zalecenia nie zaszkodziłoby takim działaniom następczym.
7. Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że w tej sprawie istnieje bardzo duży interes publiczny w ujawnieniu informacji. Sprawa dotyczyła poważnego nadużycia środków publicznych w wysokości 400 mln EUR oraz wprowadzenia w błąd przez wiodące przedsiębiorstwo europejskie co do ich celu. Interes publiczny polegający na zapoznaniu się ze szczegółami dotyczącymi sposobu nabycia i wykorzystania takich pieniędzy był zatem zarówno oczywisty, jak i istotny. Po dokładnym przeanalizowaniu dokumentów Rzecznik stwierdził, że ten interes publiczny byłby nadrzędny w stosunku do wszelkich innych zgłoszonych obaw, tj. potencjalnego ryzyka podważenia przyszłych dochodzeń i audytów lub ochrony danych osobowych.
8. Rzecznik zaproponował, aby nazwiska osób, które pracowały dla Volkswagena, zostały utajnione w celu ochrony ich praw do danych osobowych.
9. W odniesieniu do korespondencji wewnętrznej dotyczącej działań następczych Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że można racjonalnie przewidzieć, iż ujawnienie takich dokumentów podważyłoby te działania następcze w trakcie ich trwania. Rzecznik nie uważała zatem, aby istniał jakikolwiek nadrzędny interes publiczny przemawiający za ujawnieniem takiej wewnętrznej korespondencji w czasie, gdy w grudniu 2018 r. przedstawiła ona swoją propozycję rozwiązania.
10. Rzecznik stwierdził, że ujawnienie informacji zwiększyłoby zdolność społeczeństwa do przedstawienia świadomego obrazu odpowiedzialności Volkswagena i wszelkich podjętych działań następczych. Sprawozdanie i zalecenie miały już wtedy ponad rok. Biorąc pod uwagę znaczenie omawianych kwestii, Rzecznik uznał, że należy wyznaczyć krótki termin zwolnienia.
11. W grudniu 2018 r. Rzecznik zaproponował, aby Europejski Bank Inwestycyjny udzielił publicznego dostępu do sprawozdania i zalecenia OLAF-u z odpowiednimi utajnieniami jedynie w odniesieniu do danych osobowych [3].
Odpowiedź Europejskiego Banku Inwestycyjnego na propozycję Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczącą rozwiązania
12. W odpowiedzi EBI wskazał, że co do zasady jest skłonny udzielić publicznego dostępu do utajnionej wersji sprawozdania OLAF-u ze względu na nadzwyczajny poziom interesu publicznego w tej sprawie i pod warunkiem zapewnienia właściwej równowagi między interesem publicznym przemawiającym za ujawnieniem a innymi interesami publicznymi. Te inne interesy publiczne powinny być chronione poprzez utajnienie sprawozdania OLAF-u poza danymi osobowymi.
13. EBI zwrócił się do OLAF-u o wydanie opinii w sprawie ujawnienia sprawozdania. EBI stwierdził, że OLAF wyraził zdecydowany sprzeciw wobec (nawet częściowego) ujawnienia sprawozdania. OLAF oparł się na ogólnym domniemaniu nieujawniania takich sprawozdań, aby sprzeciwić się ujawnieniu dokumentów. OLAF był również zdania, że „względy czysto ogólne nie mogą stanowić odpowiedniej podstawy do stwierdzenia, że nadrzędny interes publiczny [...] przeważa nad powodami uzasadniającymi odmowę ujawnienia przedmiotowych dokumentów”. Bank stwierdził, że nie może zignorować formalnej opinii OLAF-u i wskazał, że EBI jest uzależniony od współpracy OLAF-u w celu właściwego zidentyfikowania wszelkich informacji, które w przypadku ujawnienia mogłyby osłabić funkcję dochodzeniową OLAF-u.
14. EBI zgodził się z Rzecznikiem Praw Obywatelskich, że istnieje silny interes publiczny w ujawnianiu informacji, wskazując na wysoki poziom zainteresowania mediów aferą Dieselgate, znaczenie sektora motoryzacyjnego, skalę sprawy i wpływ sprawy na zaufanie społeczeństwa do etyki biznesu.
15. EBI stwierdził, że obawia się, iż ujawnienie informacji z utajnieniem jedynie w odniesieniu do danych osobowych nie zapewni „wystarczającej ochrony interesów publicznych, których ochronę zapewnia się nawet w przypadku nadrzędnego interesu publicznego” i nie będzie „proporcjonalne do interesu publicznego, jakim jest ochrona dochodzeń”.
16. EBI wskazał na swój wyjątkowy status jako organu UE, ale także banku. Jako bank jest zobowiązany do wymiany informacji ze swoimi klientami w ramach relacji bankowej opartej na zaufaniu i zaufaniu. W związku z tym EBI stwierdził, że „ujawnienie informacji na temat stopy procentowej pożyczki lub sytuacji płynnościowej VW w całym cyklu projektu miałoby konkretny i poważny wpływ, odpowiednio, na margines negocjacji EBI w sprawie warunków pożyczki w przyszłości, a także na zaufanie i pewność klientów, co jest podstawowym warunkiem prawidłowego działania banku na rynkach i przyciągnięcia przyszłych klientów. Te konkretne zagrożenia nie mogą zostać pominięte w celu zachowania roli EBI jako finansowego ramienia UE”.
17. Jeżeli chodzi o ochronę prywatności, Bank argumentował, że „samo usunięcie nazwisk zainteresowanych osób z dokumentu nie uniemożliwiłoby ewentualnej identyfikacji tych osób”, ponieważ „tożsamość osób można ustalić na podstawie innych informacji zawartych w sprawozdaniu”.
18. Jeżeli chodzi o ochronę funkcji dochodzeniowych, EBI stwierdził, że ujawnienie sprawozdań z dochodzeń wiąże się z ryzykiem ujawnienia metodyki lub sposobu prowadzenia dochodzeń, a w konsekwencji z ryzykiem osłabienia wpływu dochodzenia. „Ujawnianie informacji na temat metodyki dochodzeniowej stwarza ryzyko zniechęcenia osób fizycznych (potencjalnych skarżących lub świadków), a także organów krajowych, do współpracy i dostarczania informacji dotyczących ewentualnych przypadków zabronionego postępowania, pozbawiając tym samym OLAF i EBI informacji przydatnych do celów prowadzenia dochodzeń”. Bank podkreślił, że jest zobowiązany do zapewnienia poufności dochodzeń OLAF-u oraz że wyjątek od ujawniania informacji, jeżeli naruszyłoby to ochronę celu dochodzeń, został ustanowiony w ramach jego polityki przejrzystości. Wyjątek ma zastosowanie po zakończeniu dochodzenia lub po podjęciu działań następczych. EBI stwierdził, że w obecnej sprawie wyjątek od domniemania przejrzystości „wykraczałby poza wszelkie działania podjęte przez bank w związku z działaniami następczymi w sprawie VW” i odniósł się do możliwości opublikowania w swojej TP podsumowania dochodzeń, które zostały zamknięte.
19. W związku z tym Bank poinformował Rzecznika Praw Obywatelskich: podjęła decyzję o opublikowaniu streszczenia sprawozdania i zalecenia OLAF-u, co uczyniła w dniu 18 lutego 2019 r.; oraz (ii) że jest „zasadniczo skłonny udzielić publicznego dostępu, w drodze wyjątku, do zredagowanej wersji sprawozdania OLAF-u. Nie można jednak pominąć stanowczego sprzeciwu OLAF-u wobec ujawnienia sprawozdania. W tym kontekście EBI nie jest w stanie zapewnić, aby niezbędne utajnienia w celu ochrony funkcji dochodzeniowych OLAF-u były dokonywane bez współpracy OLAF-u, który prowadził przedmiotowe dochodzenie”.
20. Bank zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich i OLAF-u o „formalne posiedzenie międzyinstytucjonalne [...] w celu wypracowania wspólnie uzgodnionego rozwiązania, w odniesieniu do którego konieczne są utajnienia w celu ochrony funkcji dochodzeniowych OLAF-u”.
Odpowiedź skarżącego na propozycję Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczącą rozwiązania
21. Skarżący z zadowoleniem przyjął wniosek Rzecznika o udzielenie publicznego dostępu do sprawozdania i zalecenia oraz zaakceptował niezbędne utajnienia danych osobowych, ponieważ nie stanowiło to części jego wniosku.
22. Jeżeli chodzi o opublikowane przez EBI streszczenie sprawozdania i zalecenia OLAF-u, skarżący wskazał, że nie może potwierdzić, czy streszczenie zawiera „wszystkie informacje istotne dla interesu publicznego” i nie może opierać się na ocenie Banku, że tak się stało. Skarżący wskazał na publiczne oświadczenia ścisłego kierownictwa EBI, które jego zdaniem dały powody, by wątpić w zobowiązanie EBI do dostarczenia wszystkich informacji istotnych z punktu widzenia interesu publicznego. Chociaż było „chwalebne, że EBI podjął pewne kroki w kierunku przejrzystości, publikując streszczenie w dniu 18 lutego 2019 r.”, skarżący wskazał, że „nie jest jasne, czy EBI zrobiłby to bez dochodzenia Rzecznika Praw Obywatelskich”.
23. Skarżący wskazał na rezerwę techniczno-ubezpieczeniową EBI, a w szczególności na pkt 2.3, który stanowi: „Grupa EBI rozumie przejrzystość jako środowisko, w którym cele polityki, jej ramy prawne, instytucjonalne i gospodarcze, decyzje polityczne i ich uzasadnienie oraz warunki rozliczalności instytucji członkowskich są podawane do wiadomości publicznej w sposób kompleksowy, dostępny i terminowy”. Skarżący podkreślił, że nie może uznać publikacji streszczenia „rok, 6 miesięcy i 22 dni po otrzymaniu przez EBI sprawozdania i zalecenia OLAF-u za „wcześniej” .
Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich po przedstawieniu propozycji rozwiązania
24. Propozycja Rzecznika Praw Obywatelskich dotycząca rozwiązania nie została zaakceptowana przez EBI. Rzecznik odmówiła udziału w proponowanym spotkaniu międzyinstytucjonalnym z EBI i OLAF-em, ponieważ nie jest to jej praktyka w zakresie dochodzeń dotyczących dostępu do dokumentów. Zwraca jednak uwagę na dobrą współpracę EBI w tej sprawie i docenia rzeczywiste intencje EBI związane z oferowaniem spotkania.
25. Rzecznik zauważa, że rezerwa techniczno-ubezpieczeniowa EBI „kieruje się otwartością i najwyższym możliwym poziomem przejrzystości, przy założeniu, że informacje dotyczące działalności operacyjnej i instytucjonalnej grupy będą udostępniane osobom trzecim (publiczności), chyba że podlegają one określonemu wyjątkowi”. Zauważa, że TP stwierdza, iż „poprawa przejrzystości jej instytucji i organów jest kluczową polityką Unii Europejskiej mającą na celu zbliżenie ich do społeczeństwa, któremu służą”.
26. Rzecznik Praw Obywatelskich zwraca uwagę na interes publiczny związany z faktem, że szacuje się, iż zanieczyszczenie powietrza powoduje ponad 430 000 przedwczesnych zgonów rocznie w UE i kosztuje około 940 mld EUR rocznie w związku ze skutkami zdrowotnymi.[4] Rzecznik zauważa ponadto, że międzynarodowi naukowcy szacują, że „nadmierne emisje Volkswagena doprowadzą do 1200 przedwczesnych zgonów w Europie”.[5]
27. W tym kontekście zdrowia publicznego oraz biorąc pod uwagę upływ czasu i bardzo wyjątkowe okoliczności sprawy dotyczącej znacznych środków publicznych oraz wprowadzenia w błąd i oszustwa ze strony wiodącego przedsiębiorstwa europejskiego, Rzecznik jest przekonany o oczywistym i nadrzędnym interesie publicznym w upublicznieniu faktów zawartych w tych dokumentach, w tym odpowiednich terminów i korzystnej stopy procentowej (według OLAF [6]), których nie ma w opublikowanym streszczeniu.
28. Rzecznik jest również przekonany, że ogólne domniemanie mające zastosowanie do nieujawniania sprawozdania OLAF-u w okresie, w którym instytucja UE lub organ krajowy podejmują działania następcze w związku z tym sprawozdaniem, jest nadrzędne ze względu na przytłaczający interes publiczny. Rzecznik Praw Obywatelskich przyjmuje do wiadomości orzecznictwo, które umożliwia wykazanie „wyższego interesu publicznego” w celu uzasadnienia ujawnienia sprawozdań OLAF [7]. Jak stwierdziła również w swojej propozycji rozwiązania, istotne części sprawozdania i zalecenia odzwierciedlają jedynie informacje, które są już publicznie dostępne. Rzecznik uważa, że odpowiednio utajniona wersja sprawozdania i zalecenia (zob. poniżej) mogłaby zostać podana do wiadomości publicznej bez podważania jakichkolwiek działań następczych. Jest tak zwłaszcza teraz, biorąc pod uwagę, że działania następcze banku zostały zakończone. W oświadczeniu banku z dnia 20 grudnia 2018 r.[8] stwierdzono, że „Europejski Bank Inwestycyjny i Volkswagen AG doszły do porozumienia [...]. Zgodnie z tą umową Europejski Bank Inwestycyjny zakończy dochodzenie, a Volkswagen AG z kolei dobrowolnie nie będzie uczestniczyć w żadnym projekcie Europejskiego Banku Inwestycyjnego w okresie wykluczenia wynoszącym 18 miesięcy. Od października 2015 r. rozpatrywanie pożyczek przez Europejski Bank Inwestycyjny na rzecz Volkswagen AG zostało zawieszone. Volkswagen AG angażuje się w inicjatywy na rzecz zrównoważonego rozwoju, w tym w działania na rzecz ochrony środowiska, i w tym kontekście przeznaczy 10 mln euro na projekty w zakresie ochrony środowiska i/lub zrównoważonego rozwoju w Europie. Volkswagen AG będzie nadal informować Europejski Bank Inwestycyjny o swoim programie zgodności i współpracować z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym w zakresie wymiany najlepszych praktyk w odniesieniu do standardów zgodności i zwalczania nadużyć finansowych”.
29. Rzecznik Praw Obywatelskich przyznaje, że na EBI spoczywał obowiązek skonsultowania się z OLAF-em w sprawie ewentualnego opublikowania sprawozdania i zalecenia na podstawie art. 5.9 jego TP, który stanowi, że „W odniesieniu do dokumentów stron trzecich (w tym państw członkowskich UE oraz instytucji i organów UE) Bank konsultuje się ze stroną trzecią, czy informacje zawarte w dokumencie są poufne zgodnie z niniejszą polityką”. Rzecznik nie uważa jednak tych dokumentów za poufne w ramach TP EBI, biorąc pod uwagę art. 5.4–5.8. Rzecznik zauważa, że dochodzenia w sprawie nadużyć finansowych prowadzone przez EBI lub w jego imieniu są objęte wyjątkiem na mocy art. 5.5 (w tym przypis 6), zauważa jednak również, że przedmiotowe dochodzenie było prowadzone przez OLAF, a nie przez EBI. Dochodzenie nie zostało również przeprowadzone w imieniu EBI, ponieważ OLAF prowadzi dochodzenia w sposób całkowicie niezależny zgodnie z prawem UE.
30. Rzecznik przypomina również EBI o swojej decyzji nr 1316/2016/TN [9], w której zachęciła EBI do „odzwierciedlenia w swoich TP brzmienia art. 4 ust. 2 tiret trzecie rozporządzenia 1049/2001 oraz do usunięcia domniemania nieujawniania informacji i dokumentów zgromadzonych i wygenerowanych podczas kontroli, dochodzeń i audytów, w tym po ich zamknięciu”.
31. Rzecznik podziela obawy EBI dotyczące znaczenia ochrony metodyki i sposobu działania dochodzeń prowadzonych przez OLAF. Po sprawdzeniu sprawozdania OLAF-u w tej konkretnej sprawie Rzecznik uważa jednak, że wszystkie czynności dochodzeniowe wymienione w sekcji 2.2.1 sprawozdania są całkiem normalne i rutynowe dla każdego organu dochodzeniowego.
32. Rzecznik rozumie i docenia argumenty EBI dotyczące jego wyjątkowej roli w infrastrukturze instytucjonalnej UE ze względu na jego status banku i wynikające z niego funkcje. Rzecznik Praw Obywatelskich jest jednak nadal przekonany, że w tym przypadku można osiągnąć przejrzystość bez narażania na szwank roli Banku lub zaufania pokładanego w Banku. W istocie, jak wynikało z jej propozycji rozwiązania, Rzecznik stwierdza, że opublikowanie sprawozdania i zalecenia (odpowiednio utajnionych) w tym przypadku prawdopodobnie zwiększy zaufanie do Banku. Rzecznik rozumie obawy EBI dotyczące ujawnienia stopy procentowej, kiedy warunki pożyczki zostały pierwotnie uzgodnione, lub sytuacji płynnościowej Volkswagena w tym czasie. Jednak te informacje handlowe mają już ponad dekadę, a warunki rynkowe i inne czynniki znacznie się zmieniły. Rzecznik uważa, że istnieje silny nadrzędny interes publiczny, aby „korzystna stopa procentowa w porównaniu z warunkami rynkowymi obowiązującymi w momencie zawarcia umowy finansowej”[10] była obecnie podawana do wiadomości publicznej.
33. Rzecznik zauważa również, że skarżący przedstawił EBI konwencję z Aarhus [11] na poparcie swojego prawa dostępu do dokumentów. EBI stwierdził, że „żądane informacje nie odnoszą się do emisji do środowiska”, w przypadku których zgodnie z prawem UE uznaje się, że istnieje nadrzędny interes publiczny przemawiający za ujawnieniem.[12] Rzecznik Praw Obywatelskich zgadza się jednak, że dokumenty nie zawierają informacji o środowisku jako takich, ale są one w oczywisty sposób związane z emisjami do środowiska. Dochodzenie OLAF-u było bezpośrednio spowodowane skandalem związanym z emisjami, winą Volkswagena za ten skandal oraz obawą opinii publicznej i innych osób, że finansowanie EBI przyczyniło się do rozwoju urządzeń, które bezpośrednio doprowadziły do produkcji szkodliwych emisji do środowiska.
34. Rzecznik nie podziela ponadto twierdzenia EBI, że trudno byłoby chronić interesy osób zaangażowanych w tę sprawę. Po dokładnej analizie dokumentów Rzecznik stwierdza, że możliwa byłaby ochrona tych osób poprzez utajnienie ich danych osobowych i wszelkich tekstów, które mogłyby doprowadzić do ich identyfikacji. Rzecznik zauważa, że w rzeczywistości wiele informacji dotyczących ról zidentyfikowanych osób jest już w domenie publicznej, na przykład w dokumentach publicznych Departamentu Sprawiedliwości USA. Rzecznik zgadza się jednak, że EBI powinien utajnić dane osobowe zawarte w dokumentach, i jest przekonany, że publiczne ujawnienie takiej utajnionej wersji zapewniłoby wystarczającą przejrzystość w odniesieniu do podstawowych kwestii, które są przedmiotem wniosku skarżącego i są przedmiotem interesu publicznego w tym przypadku. Zauważa również, że skarżący potwierdził, iż nie jest zainteresowany nazwiskami osób wymienionych w sprawozdaniu.
35. Ponadto, ponieważ działania następcze Banku zostały zakończone i w związku z tym nie można już racjonalnie przewidzieć, że ujawnienie danych naruszyłoby jakiekolwiek działania następcze, Rzecznik jest zdania, że należy również udostępnić wewnętrzne noty EBI z dnia 5 października 2017 r. i 9 października 2017 r., z odpowiednimi utajnieniami danych osobowych i wszelkich tekstów, które mogłyby prowadzić do identyfikacji osób fizycznych.
36. Wreszcie Rzecznik podkreśla, że gdyby rozpatrzyła skargę dotyczącą odmowy publicznego dostępu do tych samych dokumentów OLAF-u przez sam OLAF, doszłaby do dokładnie takich samych wniosków.
37. Rzecznik stwierdza zatem, że odmowa udzielenia przez EBI publicznego dostępu do (odpowiednio utajnionego) sprawozdania i zalecenia OLAF-u stanowiła niewłaściwe administrowanie. W związku z tym składająca petycję przedstawia poniżej odpowiednie zalecenie, zgodnie z art. 3 ust. 6 statutu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich.
Zalecenie
Na podstawie dochodzenia w sprawie tej skargi Rzecznik Praw Obywatelskich przedstawia Europejskiemu Bankowi Inwestycyjnemu następujące zalecenia:
EBI powinien udzielić Volkswagenowi publicznego dostępu do sprawozdania i zalecenia OLAF-u w sprawie pożyczki EBI, z odpowiednimi utajnieniami danych osobowych, tj. wszelkich tekstów, które mogłyby prowadzić do identyfikacji osób fizycznych.
EBI powinien również udzielić publicznego dostępu do swoich not wewnętrznych z dnia 5 października 2017 r. i 9 października 2017 r., z odpowiednimi utajnieniami danych osobowych, tj. wszelkich tekstów, które mogłyby prowadzić do identyfikacji osób fizycznych.
Europejski Bank Inwestycyjny i skarżący zostaną poinformowani o tym zaleceniu. Zgodnie z art. 3 ust. 6 Statutu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich EBI przesyła szczegółową opinię do dnia 29 czerwca 2019 r.
Emily O'Reilly
Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich
Strasburg, 29 marca 2019 r.
[1] Decyzja Parlamentu Europejskiego z dnia 9 marca 1994 r. w sprawie przepisów i ogólnych warunków regulujących wykonywanie funkcji Rzecznika Praw Obywatelskich (94/262/EWWiS, WE, Euratom), Dz.U. L 113, s. 15.
[2] Zgodnie z polityką przejrzystości Grupy Europejskiego Banku Inwestycyjnego z dnia 6 marca 2015 r., dostępną pod adresem https://www.eib.org/attachments/strategies/eib_group_transparency_policy_en.pdf
[3] Więcej informacji na temat kontekstu skargi, argumentów stron i dochodzenia Rzecznika Praw Obywatelskich można znaleźć w pełnym tekście propozycji Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczącej rozwiązania dostępnej pod adresem: https://www.ombudsman.europa.eu/en/solution/en/111782
[4] http://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/BRIE/2017/603237/EPRS_BRI(2017)603237_EN.pdf
[5] http://news.mit.edu/2017/volkswagen-emissions-premature-deaths-europe-0303
[6] https://www.eib.org/attachments/press/summary-olaf-report-antrieb-rdi-volkswagen-ag.pdf
[7] Wyrok Sądu z dnia 26 maja 2016 r. w sprawie T-110/15, International Management Group przeciwko Komisji Europejskiej, ECLI:EU:T:2016:322, pkt 38, dostępny pod adresem: http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf;jsessionid=CB987AA79DDC4066EF92DFA27E34C8A8?text=&docid=178781&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=6467480
[8] Porozumienie osiągnięte między Europejskim Bankiem Inwestycyjnym a Volkswagen AG w sprawie pożyczki EBI „Antrieb RDI”, dostępne pod adresem: https://www.eib.org/en/infocentre/press/news/all/agreement-reached-between-the-european-investment-bank-and-volkswagen-ag-in-relation-to-eib-loan-antrieb-rdi.htm
[9] Dostępne pod adresem: https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/95520
[10] Zob. streszczenie EBI z dnia 18 lutego 2019 r., powyżej.
[11] Konwencja o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska z dnia 25 czerwca 1998 r., dostępna pod adresem https://www.unece.org/fileadmin/DAM/env/pp/documents/cep43e.pdf
[12] W odpowiedzi w kwietniu 2018 r. EBI napisał, że faktycznie podlega rozporządzeniu 1367/2006, które stosuje konwencję z Aarhus do organów UE. EBI wdraża art. 6 ust. 1 rozporządzenia 1367/2006 za pośrednictwem art. 5.7 swoich rezerw techniczno-ubezpieczeniowych.