Sprawa dotyczyła odmowy udzielenia przez Komisję Europejską publicznego dostępu do dokumentów związanych z wnioskami o uznanie projektów wydobycia i przetwarzania minerałów za „projekty strategiczne” na podstawie aktu w sprawie surowców krytycznych. W szczególności skarżący ubiegał się o dostęp do czterech decyzji Komisji przyznających – lub nie – status projektu strategicznego oraz do części wniosków dotyczących 12 projektów zlokalizowanych w UE, których wnioski zostały rozpatrzone pozytywnie. Komisja uznała, że ujawnienie dokumentów naruszyłoby interesy handlowe zainteresowanych spółek, opierając się w odniesieniu do większości spornych dokumentów na ogólnym domniemaniu nieujawniania. Skarżący twierdził między innymi, że istnieje nadrzędny interes publiczny przemawiający za ujawnieniem, biorąc pod uwagę, że dokumenty mogą zawierać ważne informacje dotyczące środowiska.

Rzecznik Praw Obywatelskich uznał, że ze względu na ich charakter stosowanie przez Komisję ogólnego domniemania nieujawniania dokumentów związanych z wyznaczeniem projektów dotyczących surowców krytycznych jako projektów strategicznych w ramach aktu w sprawie surowców krytycznych było nieuzasadnione. Ponadto na podstawie kontroli dokumentów przeprowadzonej przez jej zespół dochodzeniowy Rzecznik stwierdziła, że nie zawierają one w całości informacji szczególnie chronionych, w tym dlatego, że znaczna ich część została już zgodnie z prawem podana do wiadomości publicznej w momencie wydania przez Komisję ostatecznego stanowiska w sprawie wniosku skarżącego o udzielenie dostępu. Rzecznik uznał również, że dokumenty te zawierają obszerne informacje dotyczące środowiska, w tym „informacje dotyczące emisji do środowiska”, w odniesieniu do których uznaje się, że istnieje nadrzędny interes publiczny przemawiający za ujawnieniem. Rzecznik doszedł zatem do wniosku, że odmowa udzielenia publicznego dostępu przez Komisję stanowi niewłaściwe administrowanie. Zaleciła, aby Komisja ponownie rozważyła swoje stanowisko w celu udzielenia szerokiego dostępu do spornych dokumentów.

Trzy sprawy dotyczyły sposobu, w jaki Komisja Europejska stosowała przepisy dotyczące lepszego stanowienia prawa i inne wymogi proceduralne podczas przygotowywania wniosków ustawodawczych dotyczących należytej staranności przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju (983/2025/MIK), zwalczania przemytu migrantów (2031/2024/VB) oraz wspólnej polityki rolnej (1379/2024/MIK). Komisja uznała te wnioski za pilne i w związku z tym pominęła kroki przewidziane w jej przepisach, takie jak oceny skutków i konsultacje publiczne. Skarżący, którzy są organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, uznali te pominięcia za naruszenie przepisów Komisji dotyczących lepszego stanowienia prawa. W dwóch przypadkach skarżący twierdzili również, że Komisja nie dokonała oceny spójności wniosków ustawodawczych z celami klimatycznymi UE, zgodnie z wymogami Europejskiego prawa o klimacie. W jednym przypadku skarżący był ponadto zaniepokojony tym, że Komisja naruszyła swój regulamin wewnętrzny dotyczący konsultacji między służbami.

Na podstawie swoich dochodzeń Rzecznik stwierdziła uchybienia proceduralne w sposobie przygotowania przez Komisję przedmiotowych wniosków ustawodawczych, co łącznie stanowiło niewłaściwe administrowanie. Aby zaradzić tym niedociągnięciom, Rzecznik zalecił Komisji zapewnienie przewidywalnego, spójnego i niearbitralnego stosowania przepisów dotyczących lepszego stanowienia prawa poprzez zdefiniowanie „pilnych” sytuacji uzasadniających odstępstwo od ich wymogów, a także poprzez rejestrowanie i wyjaśnianie powodów wszelkich przyznanych odstępstw. Ponadto w przypadku przyznania odstępstw Komisja powinna ustanowić procedurę zapewniającą, aby pilne przygotowanie wniosków ustawodawczych było nadal zgodne z zasadami przejrzystego, opartego na dowodach i pluralistycznego procesu stanowienia prawa. Aby wesprzeć Komisję w tym zadaniu, Rzecznik przedstawił również cztery propozycje ulepszeń, które obejmowały: doprecyzowanie zasad konsultacji z zainteresowanymi stronami w odniesieniu do pilnych wniosków; zapewnienie terminowej publikacji dokumentów analitycznych zastępujących oceny skutków i przedstawiających dowody uzasadniające jej wnioski, aby umożliwić debatę publiczną przed przyjęciem przepisów; wydawanie wytycznych dotyczących wdrażania ocen spójności klimatycznej; przedstawianie i rejestrowanie uzasadnień przy skracaniu okresów konsultacji między służbami poniżej ustalonych progów.

W swojej odpowiedzi skierowanej do Rzecznika Praw Obywatelskich Komisja zgodziła się zastanowić nad określeniem „pilnych” sytuacji podczas zbliżającego się przeglądu przepisów dotyczących lepszego stanowienia prawa, a także zarejestrować i opublikować powody stosowania wszelkich odstępstw od ich wymogów. Komisja zobowiązała się również do zapewnienia ukierunkowanych konsultacji w sprawie swoich „pilnych” wniosków, do opublikowania dokumentów analitycznych zawierających dowody potwierdzające jej wnioski w ciągu trzech miesięcy od ich przyjęcia, do uwzględnienia ocen spójności klimatycznej zarówno w dokumentach analitycznych, jak i w uzasadnieniach przyszłych wniosków oraz do przedstawienia uzasadnień skróconych konsultacji między służbami.

W swoich uwagach do odpowiedzi Komisji skarżący uznali, że zobowiązania Komisji nie są ani jasne, ani wystarczająco konkretne, aby zagwarantować przejrzysty, inkluzywny i oparty na dowodach proces stanowienia prawa.

Rzecznik z zadowoleniem przyjęła ogólną konstruktywną odpowiedź Komisji na jej zalecenia i sugestie dotyczące ulepszeń. Niemniej jednak odpowiedź Komisji nie zapewnia jeszcze wystarczającej jasności co do konkretnych kroków, jakie zamierza ona podjąć w celu wdrożenia zaleceń i sugestii Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczących ulepszeń.

Rzecznik Praw Obywatelskich będzie zatem monitorował tę sprawę w oparciu o przyszłe skargi i po zakończeniu przez Komisję przeglądu przepisów dotyczących lepszego stanowienia prawa. Na tym etapie dalsze dochodzenia nie są uzasadnione, a Rzecznik zamknęła te trzy sprawy.

Sprawa dotyczyła odmowy udzielenia przez Komisję Europejską publicznego dostępu do wniosku o uznanie projektu wydobycia i przetwarzania minerałów za „projekt strategiczny” na podstawie aktu w sprawie surowców krytycznych oraz związanej z tym oceny Komisji. Komisja uznała, że ujawnienie naruszyłoby interesy handlowe zainteresowanego przedsiębiorstwa, w tym dlatego, że projekt nie został wyznaczony jako projekt strategiczny. Skarżący podniósł między innymi, że za ujawnieniem przemawia nadrzędny interes publiczny, argumentując, że sporne dokumenty mogą zawierać ważne informacje dotyczące środowiska.

Na podstawie kontroli spornych dokumentów przeprowadzonej przez jej zespół dochodzeniowy Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że Komisja mogła zasadnie uznać, iż ujawnienie tych dokumentów naruszyłoby interesy handlowe zainteresowanej spółki. Ponadto, chociaż dokumenty zawierają pewne informacje na temat przewidywanych skutków środowiskowych i społecznych projektu, nie było to wystarczające do ustalenia nadrzędnego interesu publicznego przemawiającego za ujawnieniem.

W związku z tym Rzecznik zamknęła dochodzenie, stwierdzając brak niewłaściwego administrowania w odmowie dostępu ze strony Komisji.