Po przeprowadzeniu szczegółowego dochodzenia Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich Emily O’Reilly stwierdziła, że Rada UE – poprzez praktyki utrudniające kontrolę projektów przepisów UE – podważa prawo obywateli do pociągania wybranych przez nich przedstawicieli do odpowiedzialności. Stanowi to niewłaściwe administrowanie.

Rzecznik w szczególności krytykuje brak systematycznego rejestrowania przez Radę tożsamości państw członkowskich zajmujących stanowiska podczas dyskusji na temat projektów aktów prawnych oraz powszechną praktykę nieproporcjonalnego oznaczania dokumentów jako nieprzeznaczonych do obiegu lub „LIMITE”.

Podejście to nie odpowiada oczekiwaniom Rady w zakresie przejrzystości legislacyjnej.

Rzecznik zwraca się obecnie do Rady o systematyczne rejestrowanie stanowisk państw członkowskich w grupach roboczych Rady i na posiedzeniach ambasadorów COREPER-u oraz, co do zasady, o proaktywne i terminowe udostępnianie tych dokumentów opinii publicznej. O’Reilly domaga się również jasnych kryteriów stosowania statusu „LIMITE” oraz przeglądu tego statusu przed przyjęciem ustawy.  

„Obywatele nie mają prawie możliwości śledzenia dyskusji ustawodawczych w Radzie między przedstawicielami rządów krajowych. To podejście „za zamkniętymi drzwiami” grozi alienacją obywateli i podsyceniem negatywnych nastrojów” – powiedziała O’Reilly.

Przedstawiciele rządów krajowych zaangażowani w prace ustawodawcze są ustawodawcami UE i jako tacy powinni ponosić odpowiedzialność. Jeżeli obywatele nie wiedzą, jakie decyzje podejmują i podjęły ich rządy, kształtując prawo UE, kultura obwiniania Brukseli będzie kontynuowana. Obywatele UE mają prawo uczestniczyć w tworzeniu przepisów, które ich dotyczą, ale w tym celu potrzebują większej otwartości ze strony swoich rządów w Brukseli.

„Uczynienie procesu legislacyjnego UE bardziej odpowiedzialnym wobec opinii publicznej poprzez większą otwartość byłoby ważnym sygnałem przed wyborami europejskimi w 2019 r.” – powiedziała Rzecznik.

Zalecenie Rzecznika Praw Obywatelskich i wykaz proponowanych ulepszeń można znaleźć tutaj. Rzecznik oczekuje, że Rada udzieli odpowiedzi do dnia 9 maja 2018 r.  

Kontekst

Rada jest współprawodawcą wraz z Parlamentem Europejskim. Zanim ministrowie krajowi zebrani w Radzie wypracują formalne stanowisko w sprawie projektu ustawy, dyskusje przygotowawcze odbywają się na posiedzeniach ambasadorów krajowych Rady i w ponad 150 grupach roboczych Rady, w których uczestniczą krajowi urzędnicy służby cywilnej.

W trakcie dochodzenia Rzecznik skierowała do Rady 14 konkretnych pytań, a jej biuro skontrolowało dokumenty trzech dossier Rady, aby uzyskać wgląd w sposób, w jaki dokumenty są opracowywane, rozpowszechniane i publikowane.

Urząd zorganizował również konsultacje publiczne, w ramach których otrzymano 21 opinii, w tym od obywateli, parlamentów narodowych, społeczeństwa obywatelskiego i pracowników akademickich.

Dochodzenie Rzecznika wykazało również na przykład, że aby uzyskać pełny obraz całej dokumentacji dotyczącej jednego aktu prawnego, potrzebne są cztery różne wyszukiwania w rejestrze dokumentów Rady do celów negocjacji w organach przygotowawczych i dwa wyszukiwania w innych sekcjach strony internetowej do celów dyskusji na szczeblu Rady.