W następstwie szczegółowego dochodzenia Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich Emily O'Reilly stwierdziła, że Rada UE – poprzez praktyki, które utrudniają kontrolę projektów aktów prawnych UE – podważa prawo obywateli do pociągania wybranych przez nich przedstawicieli do odpowiedzialności. Stanowi to niewłaściwe administrowanie.

Rzecznik Praw Obywatelskich krytykuje w szczególności fakt, że Rada nie rejestruje systematycznie tożsamości państw członkowskich, które zajmują stanowiska podczas dyskusji na temat projektów aktów prawnych, oraz powszechną praktykę nieproporcjonalnego oznaczania dokumentów jako nieprzeznaczonych do obiegu lub jako „LIMITE”.

Podejście to nie spełnia oczekiwań Rady w zakresie przejrzystości legislacyjnej.

Rzecznik Praw Obywatelskich zwraca się obecnie do Rady o systematyczne rejestrowanie stanowisk państw członkowskich w grupach roboczych Rady i na posiedzeniach ambasadorów Coreperu oraz, co do zasady, o proaktywne i terminowe udostępnianie tych dokumentów opinii publicznej. O’Reilly wzywa również do określenia jasnych kryteriów korzystania ze statusu „LIMITE” oraz do przeglądu tego statusu przed przyjęciem ustawy.  

„Obywatele prawie nie mogą śledzić dyskusji ustawodawczych w Radzie między przedstawicielami rządów krajowych. To podejście „za zamkniętymi drzwiami” grozi alienacją obywateli i podsycaniem negatywnych nastrojów” – powiedziała O’Reilly.

Przedstawiciele rządów krajowych zaangażowani w prace legislacyjne są prawodawcami UE i jako tacy powinni ponosić odpowiedzialność. Jeżeli obywatele nie wiedzą, jakie decyzje podejmują ich rządy i jakie decyzje podjęły, kształtując prawo UE, kultura „obwiniania Brukseli” będzie kontynuowana. Obywatele UE mają prawo uczestniczyć w tworzeniu przepisów, które ich dotyczą, ale aby to zrobić, potrzebują większej otwartości ze strony swoich rządów w Brukseli.

„Uczynienie procesu legislacyjnego UE bardziej odpowiedzialnym wobec opinii publicznej, dzięki większej otwartości, byłoby ważnym sygnałem przed wyborami europejskimi w 2019 r.” – powiedział Rzecznik Praw Obywatelskich.

Zalecenie Rzecznika Praw Obywatelskich oraz wykaz proponowanych ulepszeń można znaleźć tutaj. Rzecznik oczekuje, że Rada udzieli odpowiedzi do dnia 9 maja 2018 r.  

Kontekst

Rada jest współprawodawcą wraz z Parlamentem Europejskim. Zanim ministrowie krajowi zebrani w Radzie osiągną formalne stanowisko w sprawie projektu ustawy, na posiedzeniach Rady ambasadorów krajowych i w ponad 150 grupach roboczych Rady, w których uczestniczą krajowi urzędnicy służby cywilnej, odbywają się dyskusje przygotowawcze.

W trakcie dochodzenia Rzecznik skierowała do Rady 14 szczegółowych pytań, a jej biuro zapoznało się z dokumentami z trzech dossier Rady, aby uzyskać wgląd w sposób, w jaki dokumenty są sporządzane, rozpowszechniane i publikowane.

Urząd zorganizował również konsultacje publiczne, w ramach których otrzymano 21 uwag, w tym od obywateli, parlamentów narodowych, społeczeństwa obywatelskiego i pracowników akademickich.

Dochodzenie Rzecznika Praw Obywatelskich wykazało również na przykład, że aby uzyskać pełny obraz całej dokumentacji dotyczącej jednego aktu prawnego, konieczne są cztery różne wyszukiwania w rejestrze dokumentów Rady na potrzeby negocjacji w organach przygotowawczych oraz dwa wyszukiwania w innych sekcjach strony internetowej na potrzeby dyskusji na szczeblu Rady.