Okoliczności powstania skargi

1. Niniejsza sprawa dotyczy przyznania przez Komisję dodatku na dziecko z tytułu kształcenia zawodowego pracownikowi.

2. Skarżący jest urzędnikiem Komisji. Jej syn, który studiował w brytyjskim college'u w roku akademickim 2009/2010, zdobywał doświadczenie w edycji wideo w firmie filmowej od lipca 2010 roku. Według skarżącej jej syn pracował 40 godzin tygodniowo i otrzymywał od tej firmy "dodatek szkoleniowy" w wysokości 600 GBP miesięcznie.

3. W dniu 31 stycznia 2011 r., po wymianie e-maili ze skarżącą, Komisja poinformowała ją, że nie jest uprawniona do otrzymywania dodatku na dziecko z tytułu szkolenia zawodowego zgodnie z art. 2 ust. 3 załącznika VII do regulaminu pracowniczego.

4. Pismem z dnia 31 stycznia 2011 r. skarżący wniósł do Komisji skargę na zaskarżoną decyzję na podstawie art. 90 ust. 2.

5. W dniu 25 maja 2011 r. Komisja odrzuciła skargę złożoną na podstawie art. 90 ust. 2. W swojej decyzji Komisja przypomniała, że Urząd Administracji i Wypłacania Należności Indywidualnych („PMO”) wskazał już w wiadomości elektronicznej z dnia 27 stycznia 2011 r. skierowanej do skarżącego, co następuje:

„[Regulamin pracowniczy] nie zawiera definicji kształcenia zawodowego. Standardową praktyką w PMO jest uznawanie za szkolenie zawodowe uprawniające do dodatku na dziecko pozostające na utrzymaniu wyłącznie szkolenia zawodowego organizowanego lub uznawanego za takie przez właściwe organy państwa członkowskiego, które prowadzi do uzyskania dyplomu lub świadectwa potwierdzającego nabycie określonych umiejętności zawodowych i (zazwyczaj) umożliwiającego dostęp do zawodu.”;

6. Komisja zauważyła, że zgodnie z orzecznictwem przepisy przyznające prawo do świadczeń finansowych należy interpretować zawężająco. Dodał, że oczywiste jest, iż staż odbyty przez syna skarżącego nie może być traktowany jako kształcenie lub szkolenie zawodowe w rozumieniu regulaminu pracowniczego.

7. Komisja wskazała również, że pomimo swojego wniosku skarżąca nie dostarczyła niezbędnych dokumentów dotyczących charakteru działalności zawodowej jej syna. Pismo przedsiębiorstwa filmowego i oświadczenia skarżącego w tym zakresie nie były wystarczające, aby uznać zawód syna skarżącego za szkolenie zawodowe w rozumieniu regulaminu pracowniczego.

8. W dniu 12 września 2011 r. skarżący zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich.

9. W dniu 28 września 2011 r., na wniosek służb Rzecznika Praw Obywatelskich, skarżący przedstawił dodatkowe dokumenty.

Przedmiot dochodzenia

10. W dniu 6 października 2011 r. Rzecznik Praw Obywatelskich wszczął dochodzenie w sprawie następującego zarzutu i roszczenia:

Zarzut:

Komisja postąpiła niesłusznie i niesprawiedliwie, odmawiając przyznania skarżącej dodatku na dziecko jej syna.

Roszczenie:

Komisja powinna przyznać skarżącej dodatek na dziecko jej syna.

11. W piśmie otwierającym Rzecznik zwrócił się do Komisji o ustosunkowanie się w szczególności do argumentu skarżącego dotyczącego sposobu rozpatrywania wniosków o wypłatę dodatku zawodowego związanego z własnym programem staży Komisji.

W przedmiocie dochodzenia

12. W dniu 15 listopada 2011 r. Komisja przedstawiła swoją opinię, którą przekazano skarżącemu w celu przedstawienia uwag.

13. W dniu 3 stycznia 2012 r. skarżąca przedstawiła swoje uwagi. W dniu 9 stycznia 2012 r. skarżący przedstawił dodatkowe uwagi.

14. W dniu 8 listopada 2012 r. służby Rzecznika przeprowadziły kontrolę dokumentów znajdujących się w aktach Komisji. Kopia sprawozdania z kontroli została przesłana stronom. Skarżący nie przedstawił żadnych uwag do sprawozdania z kontroli.

Analiza i wnioski Rzecznika Praw Obywatelskich

A. Zarzut błędnej i nieuczciwej odmowy przyznania dodatku na dziecko

Argumenty przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich

15. Skarżąca twierdziła, że odmawiając przyznania jej dodatku na dziecko dla jej syna, Komisja działała niesłusznie i niesprawiedliwie.

16. Podniosła ona, że jej dziecko odbywało szkolenie zawodowe w odpowiednim czasie w rozumieniu regulaminu pracowniczego. Jej zdaniem Komisja dodała warunek, który nie był przewidziany w regulaminie pracowniczym i który dotyczył jedynie dodatku na dziecko z tytułu kształcenia, a mianowicie, że przedmiotowe kształcenie musi prowadzić do uzyskania dyplomu.

17. Ponadto skarżący uznał stanowisko Komisji za szczególnie niesprawiedliwe, ponieważ wydaje się, że Komisja przyznaje dodatek na dziecko na szkolenie zawodowe urzędnikom, których dzieci były objęte programem staży Komisji.

18. W swojej opinii Komisja powtórzyła powody przedstawione w decyzji oddalającej zażalenie na podstawie art. 90 ust. 2. W szczególności zauważył on, że regulamin pracowniczy nie definiuje pojęcia "szkolenia zawodowego". Biorąc pod uwagę fakt, że obecnie istnieją różne rodzaje możliwych szkoleń, Komisja stwierdziła, że musi zbadać indywidualnie dla każdego przypadku, czy dana forma szkolenia uzasadnia przyznanie dodatku zainteresowanemu urzędnikowi. Potwierdziła, że jej standardową praktyką jest interpretowanie terminu „szkolenie zawodowe” zgodnie z tym, co wskazała w wiadomości e-mail z dnia 27 stycznia 2011 r. skierowanej do skarżącego.

19. Zdaniem Komisji "kształcenie" zwykle prowadzi do uzyskania dyplomu lub świadectwa, które stanowią podstawę kariery zawodowej. To samo musi dotyczyć "szkolenia zawodowego".

20. Komisja dodała, że pomimo jej wniosku skarżąca nie przedstawiła istotnych dokumentów dotyczących charakteru pracy jej syna w firmie filmowej. Komisja uznała, że samo pisemne oświadczenie przedsiębiorstwa filmowego, że syn skarżącego „przeprowadzał okres szkolenia zawodowego”, nie było wystarczające, aby umożliwić Komisji ustalenie, na czym polegało przedmiotowe szkolenie i czy doprowadziło ono do uzyskania oficjalnie uznanego dyplomu lub świadectwa. Co więcej, część listu firmy filmowej, w której podkreślono znaczenie doświadczenia zawodowego w przeciwieństwie do kwalifikacji akademickich, sugerowała, że szkolenie nie jest głównym elementem zawodu jej syna, ale że w rzeczywistości jest to "tylko nisko płatna pierwsza umowa o pracę".

21. Jeżeli chodzi o argumenty dotyczące jej własnego programu staży, Komisja zauważyła, że kwestia ta nie została podniesiona przez skarżącego w kontekście skargi na podstawie art. 90 ust. 2. W związku z tym, zdaniem Komisji, kwestia ta nie mogła zostać poruszona z Rzecznikiem Praw Obywatelskich.

22. Niemniej jednak Komisja wskazała, że szkolenie jest głównym elementem oficjalnego programu staży ustanowionego decyzją Komisji C(2005)458.[1] Staż ten uznaje się za szkolenie zawodowe z następujących powodów:

(i) istnieje ogólne wezwanie do zgłaszania kandydatur oraz szczegółowa procedura naboru;

(ii) stażyści uczestniczą w programie szczegółowym, a okres szkolenia rozpoczyna się od ogólnej konferencji wprowadzającej poświęconej sprawom UE, która trwa do dwóch dni;

(iii) stażyści podlegają osobistemu „mentorowi”, który musi prowadzić stażystę i ściśle go śledzić podczas stażu;

(iv) staż kończy się sprawozdaniem z oceny i zaświadczeniem; oraz

(v) stażyści otrzymują stypendium, a nie wynagrodzenie.

23. W swoich uwagach skarżąca zaprzeczyła, jakoby zawód jej syna można było uznać za „nisko płatną pierwszą umowę o pracę”. W związku z tym twierdziła, że jej syn otrzymywał niższą płacę minimalną za godzinę. Ponadto spółka filmowa nie płaciła za syna podatków ani składek na ubezpieczenie społeczne, ponieważ nie ma takiego wymogu w odniesieniu do stażystów. W związku z tym zawód jej syna nie mógł zostać uznany za „umowę o pracę” zgodnie z ustawodawstwem Zjednoczonego Królestwa.

24. Skarżąca zakwestionowała argument Komisji, że pomimo jej wniosku nie dostarczyła istotnych dokumentów dotyczących charakteru pracy jej syna w firmie filmowej. Wskazała, że po dokładnym przeanalizowaniu jej e-maili nie znalazła żadnego śladu wniosku Komisji o dokumenty inne niż te, które już dostarczyła.

25. Skarżąca twierdziła ponadto, że zawód jej syna ma wszystkie cechy, które Komisja podkreśliła w odniesieniu do jej własnego programu staży.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

26. Artykuł 2 ust. 3 załącznika VII do regulaminu pracowniczego stanowi, że "dodatek na dziecko pozostające na utrzymaniu" przyznaje się:

a) automatycznie dla dzieci poniżej 18 roku życia;

b) na wniosek, wraz z dokumentami potwierdzającymi, złożony przez urzędnika w odniesieniu do dzieci w wieku od 18 do 26 lat, które odbywają kształcenie lub szkolenie zawodowe.”;

27. Rzecznik zauważa, że w odnośnym czasie pojęcie „szkolenia zawodowego” nie było zdefiniowane w regulaminie pracowniczym, orzecznictwie ani w żadnym innym dokumencie administracyjnym. Jednakże w dniu 16 maja 2013 r. szefowie administracji instytucji Unii przyjęli konkluzje nr 261/13 dotyczące pojęcia „szkolenia zawodowego” do celów dodatku na dziecko pozostające na utrzymaniu. Chociaż wniosek ten nie miał zastosowania w chwili wydania zaskarżonej decyzji, należy zauważyć, że ustanawia on w szczególności następujące warunki przyznania dodatku na dziecko pozostające na utrzymaniu w ramach kształcenia zawodowego:

szkolenie musi być organizowane lub uznawane przez organy publiczne właściwe w dziedzinie kształcenia lub szkolenia; oraz

(ii) kształcenie musi być niezbędne do uzyskania dyplomu lub świadectwa potwierdzającego, że dana osoba uzyskała kwalifikacje zawodowe i/lub daje dostęp do danego zawodu.

28. W niniejszej sprawie Komisja argumentowała, że (i) szkolenia syna skarżącego nie można uznać za "szkolenie zawodowe" w rozumieniu art. 2 ust. 3 załącznika VII do regulaminu pracowniczego oraz (ii) skarżący nie przedstawił wystarczających dowodów potwierdzających.

29. Jeśli chodzi o pierwszy powód (tj. pojęcie "szkolenia zawodowego"), Komisja argumentowała, że takie szkolenie musi być organizowane lub uznawane przez właściwe organy publiczne. Podczas kontroli dokumentów urzędnicy Komisji wskazali, że szkolenie syna skarżącego nie było częścią żadnego programu wspieranego przez władze Zjednoczonego Królestwa. Odniosły się one w szczególności do wiadomości elektronicznej z dnia 4 października 2010 r., w której skarżąca oświadczyła, że nie jest pewna, czy szkolenie jej syna odbywało się w ramach programu publicznego. Chociaż zaznaczyła, że przekaże Komisji dokładniejsze informacje na ten temat, wydaje się, że tego nie uczyniła.

30. Jeśli chodzi o drugi z wyżej wymienionych aspektów (tj. brak dowodów), służby Komisji przy okazji kontroli przeprowadzonej przez przedstawicieli Rzecznika odniosły się do wiadomości e-mail wysłanej do skarżącej w dniu 5 października 2010 r., w której zwróciły się do niej o dostarczenie dodatkowych dokumentów związanych ze szkoleniem jej syna. W tym samym dniu skarżący udzielił następującej odpowiedzi: „Nie mam kopii jego umowy, ale poproszę go o dostarczenie jednej umowy JAK NAJSZYBCIEJ”. Służby Komisji wskazały, że skarżąca nigdy jednak nie dostarczyła kopii umowy z synem. Zamiast tego skarżąca przedstawiła pismo z dnia 25 listopada 2010 r., w którym przedsiębiorstwo filmowe oświadczyło, że jej syn odbywa okres szkolenia w tym przedsiębiorstwie.

31. Ponadto służby Komisji wskazały na wiadomość elektroniczną z dnia 19 maja 2011 r., w której skarżący stwierdził, co następuje: „On [tj. syn skarżącego] nie ma żadnej pisemnej umowy ani warunków. Nadal zarabia 600 funtów miesięcznie (gotówka w ręku).

32. Skarżący nie skomentował wyżej wymienionych dowodów.

33. W związku z powyższym Rzecznik uważa, że stanowisko Komisji, zgodnie z którym skarżący nie przedstawił wystarczających dowodów potwierdzających, jest uzasadnione. W rzeczywistości na podstawie informacji dostarczonych przez skarżącego Komisja mogła słusznie uznać, że nie zostało wykazane, iż działalność wykonywana przez syna skarżącego odpowiadała kształceniu zawodowemu w rozumieniu obowiązujących przepisów.

34. W tych okolicznościach Rzecznik nie musi zajmować się kwestią programu staży Komisji. W rzeczywistości, nawet gdyby podejście Komisji do tego programu było nieprawidłowe, nie oznaczałoby to, że Komisja musiała przyznać skarżącemu dodatek na dziecko w przypadku takim jak niniejszy.

35. Rzecznik stwierdza zatem, że w niniejszej sprawie nie stwierdzono niewłaściwego administrowania.

B. Wnioski

Na podstawie dochodzenia w sprawie tej skargi Rzecznik zamyka je następującym wnioskiem:

W niniejszej sprawie nie stwierdzono niewłaściwego administrowania.

Skarżący i Komisja zostaną poinformowani o tej decyzji.

Emily O'Reilly

Sporządzono w Strasburgu dnia 17 stycznia 2014 r.

[1] Przepisy dotyczące oficjalnego programu staży Komisji Europejskiej, decyzja Komisji C(2005)458 z dnia 2 marca 2005 r.