WSTĘP DO SKARGI

1. W dniu 5 lutego 2008 r. skarżący, obywatel Bułgarii, złożył petycję do Komisji Petycji Parlamentu Europejskiego. Petycja dotyczyła strony internetowej EU Bookshop prowadzonej przez Urząd Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich („Urząd Publikacji”). Skarżący skrytykował fakt, że internetowy formularz rejestracyjny dostępny na stronie internetowej EU Bookshop można wypełnić tylko wtedy, gdy użyto znaków alfabetu łacińskiego.

2. W dniu 22 lipca 2008 r. przewodniczący Komisji Petycji poinformował Rzecznika Praw Obywatelskich o wnioskach komisji w tej sprawie. Uznała, że petycja zawiera zarzuty niewłaściwego administrowania i w związku z tym wchodzi w zakres mandatu Rzecznika Praw Obywatelskich. W związku z tym postanowił przekazać mu sprawę.

PRZEDMIOT POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO

3. W dniu 25 lipca 2008 r. Rzecznik Praw Obywatelskich wszczął dochodzenie w sprawie następującego zarzutu i roszczenia:

Zarzut:

Urząd Publikacji nie przestrzegał należycie równości różnych alfabetów. W tym kontekście skarżący zauważył, że utworzenie osobistego profilu z internetowym formularzem rejestracyjnym dostępnym na stronie internetowej EU Bookshop jest możliwe tylko wtedy, gdy używa się znaków alfabetu łacińskiego.

Roszczenie:

Należy umożliwić wypełnianie elektronicznego formularza rejestracyjnego również cyrylicą i alfabetem greckim.

WNIOSEK

4. Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Urzędu Publikacji o wydanie opinii w sprawie powyższego zarzutu i roszczenia. W dniu 30 października 2008 r. Urząd Publikacji wydał opinię. Skarżącemu umożliwiono przedstawienie uwag do dnia 31 grudnia 2008 r. Nie otrzymano od niego żadnych uwag. Jednakże podczas rozmowy telefonicznej ze służbami Rzecznika Praw Obywatelskich w dniu 9 lipca 2009 r. oraz w wiadomości e-mail wysłanej do Rzecznika w tym samym dniu skarżący potwierdził, że podtrzymuje swoją skargę.

5. W dniu 23 lipca 2009 r., po dokładnym rozpatrzeniu opinii i uwag skarżącego, Rzecznik Praw Obywatelskich przedłożył Urzędowi Publikacji propozycję polubownego rozwiązania zgodnie z art. 3 ust. 5 swojego statutu.

6. W piśmie z dnia 30 września 2009 r. Urząd Publikacji poinformował Rzecznika Praw Obywatelskich, że przyjął jego propozycję polubownego rozwiązania. Przy okazji rozmowy telefonicznej ze służbami Rzecznika Praw Obywatelskich w dniu 7 października 2009 r. skarżący wyjaśnił, że jest zadowolony z wyniku dochodzenia.

ANALIZA I WNIOSKI RZECZNIKA PRAW OBYWATELSKICH

A. W odniesieniu do rzekomej nierówności odpowiednich alfabetów na stronie internetowej EU Bookshop i powiązanego twierdzenia

Argumenty przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich

7. Skarżący wskazał, że cyrylica stała się trzecim oficjalnym alfabetem (po łacinie i grece) UE. Od dnia 1 stycznia 2007 r. alfabet cyrylicy ma taki sam status jak dwa pozostałe alfabety i w związku z tym może być używany przez obywateli w korespondencji z instytucjami i organami wspólnotowymi. Zdaniem skarżącego ta podstawowa zasada nie była jednak przestrzegana na stronie internetowej EU Bookshop prowadzonej przez Urząd Publikacji [1]. Skarżący wyjaśnił, że przy zamawianiu publikacji on-line obywatele muszą utworzyć profil osobisty. Było to możliwe tylko przy użyciu znaków alfabetu łacińskiego. Według niego był to akt dyskryminacji wobec obywateli europejskich posługujących się cyrylicą i alfabetem greckim oraz naruszenie zasady równości wszystkich języków urzędowych i skryptów UE.

8. Skarżący zauważył w tym kontekście, że możliwe jest również zamawianie publikacji ze strony internetowej Rady UE, ale odpowiedni formularz można łatwo wypełnić, używając znaków łacińskich, cyrylicy lub greckich.

9. W swojej opinii Urząd Publikacji zauważył, że strona internetowa EU Bookshop jest obecnie dostępna w 23 językach, w tym w języku bułgarskim skarżącego. Aby uzyskać dostęp do spersonalizowanych funkcji, użytkownicy muszą zarejestrować się online. Ze względów technicznych formularze rejestracyjne można jednak wypełniać wyłącznie standardowymi znakami łacińskimi. Znaki specjalne i znaki diakrytyczne, takie jak znaki skandynawskie, umlauts lub akcenty, są niedostępne. Podobne ograniczenie dotyczyło również formularza zamówienia.

10. Urząd Publikacji wyjaśnił, że ograniczenie wynikało z zaleceń Światowego Związku Pocztowego, określonych w podręczniku poczty listowej [2], który stanowi, że adresy na listach lub paczkach wysyłanych pocztą międzynarodową powinny być napisane „listami rzymskimi i cyframi arabskimi”. W przypadku krajów używających innych alfabetów zaleca się dodanie adresu w innym alfabecie.

11. Instytucja wskazała ponadto, że maszyny i technologie wykorzystywane obecnie w „zapleczu” EU Bookshop nie były w stanie obsłużyć podwójnego adresowania. W związku z tym użyto tylko adresów w alfabecie łacińskim. Niezależnie od języka system nie był w stanie rozpoznać akcentów i znaków specjalnych. Urząd Publikacji stwierdził jednak, że dąży do zastąpienia swojego oprogramowania EU Bookshop i będzie starał się zapewnić, aby nowe oprogramowanie spełniało obawy skarżącego. Zależałoby to jednak od dostępności odpowiednich maszyn i programów, które byłyby w stanie poradzić sobie zarówno z dużymi ilościami materiałów wysyłanych przez Urząd Publikacji, jak i z obsługą dwóch adresów w wielu językach i alfabetach.

12. Urząd Publikacji zauważył wreszcie, że po przystąpieniu Bułgarii do UE w 2007 r. szybko zadbał o to, by jego główne publiczne strony internetowe wyświetlały strony nawigacyjne w języku bułgarskim. Instytucja uznała, że świadczy to o jej ciągłym zaangażowaniu na rzecz wielojęzyczności, ale uznała, że pozostaje jeszcze wiele do zrobienia. Urząd Publikacji przeprosił również skarżącego, jeżeli odniósł wrażenie, że nie jest wrażliwy na kwestie językowe, i zapewnił go, że wielojęzyczność znajduje się w centrum jego codziennych zainteresowań.

13. Podczas rozmowy telefonicznej ze służbami Rzecznika w dniu 9 lipca 2009 r. oraz w wiadomości e-mail wysłanej do Rzecznika tego samego dnia skarżący powtórzył, że języki bułgarski i grecki (pisane cyrylicą i alfabetem greckim) są językami urzędowymi Unii Europejskiej. Obywatele Bułgarii i Grecji są zatem uprawnieni do komunikowania się z instytucjami UE w tych językach. Takie uprawnienie obejmuje korzystanie z łączności elektronicznej. Skarżący zauważył, że nie należy tego uniemożliwiać ze względów technicznych. Obecne oprogramowanie technologiczne i sprzęt pozwalają na wykorzystanie wszystkich możliwych alfabetów. Zwrócił również uwagę, że Powszechny Związek Pocztowy zaleca podwójne adresowanie, gdy kraj docelowy nie używa alfabetu łacińskiego. Na koniec zauważył, że jego skarga dotyczyła kwestii zasadniczej, którą, jak miał nadzieję, zajmie się Urząd Publikacji.

Wstępna ocena Rzecznika Praw Obywatelskich prowadząca do propozycji polubownego rozwiązania

14. Rzecznik zauważył, że Urząd Publikacji przedstawił dwa powody uzasadniające jego stanowisko: konieczność zastosowania się do zaleceń Światowego Związku Pocztowego; oraz (ii) przyczyn technicznych.

15. W odniesieniu do pierwszego z tych argumentów Urząd Publikacji odniósł się do zaleceń Światowego Związku Pocztowego, które przedstawiono w podręczniku poczty listowej. Odpowiednia reguła podręcznika dotycząca adresowania brzmi następująco:

„Adres adresata jest sformułowany w sposób precyzyjny i kompletny. Musi być napisana bardzo czytelnie literami rzymskimi i cyframi arabskimi. Jeżeli w kraju przeznaczenia używane są inne litery i cyfry, zaleca się podanie adresu również w tych literach i cyfrach...”[3]

16. Wydaje się zatem, że Powszechny Związek Pocztowy zaleca, aby przy wysyłaniu poczty do krajów, które nie używają alfabetu łacińskiego, adres był również podawany w literach i cyfrach używanych w tym kraju. Jest zatem oczywiste, że Urząd Publikacji nie zastosował się do zaleceń Światowego Związku Pocztowego. Wspomniane zalecenia odnoszą się jednak wyłącznie do sposobu, w jaki należy zająć się przesyłkami przeznaczonymi do doręczenia pocztą. Nie mają one bezpośredniego wpływu na sposób, w jaki Urząd Publikacji powinien organizować rejestrację on-line swoich użytkowników.

17. W odniesieniu do drugiego argumentu Urząd Publikacji argumentował, że ze względu na pewne ograniczenia oprogramowania może obecnie wysyłać jedynie pisma z adresami zapisanymi alfabetem łacińskim. Również w tym przypadku argument ten dotyczył wysyłki przesyłek pocztowych, a nie kwestii, w jaki sposób należy zorganizować rejestrację użytkowników on-line. Rzecznik założył jednak, że Urząd Publikacji chciał argumentować, iż względy techniczne uniemożliwiły mu również dopuszczenie używania znaków greckich lub cyrylicy do celów rejestracji on-line.

18. Skarżący wskazał, że inne instytucje UE, w szczególności Rada UE, znalazły już odpowiednie sposoby rozwiązania tego problemu, biorąc pod uwagę, że formularz zamówienia na bezpłatne publikacje Rady można wypełnić przy użyciu znaków łacińskich, cyrylicy lub greckich. Rzecznik odwiedził stronę internetową Rady, aby zweryfikować oświadczenie skarżącego. Stwierdził, że internetowy formularz zamówienia Rady na bezpłatne publikacje można rzeczywiście wypełnić przy użyciu znaków łacińskich, cyrylicy lub greckich. Wydaje się zatem, że stosowanie więcej niż jednego alfabetu do rejestracji on-line nie powoduje niemożliwych do przezwyciężenia problemów technicznych.

19. Urząd Publikacji zwrócił uwagę, że dąży do zastąpienia swojego oprogramowania EU Bookshop i że będzie starał się zapewnić, aby obawy skarżącego zostały rozwiązane za pomocą nowego oprogramowania. Rzecznik zauważył jednak, że Urząd Publikacji nie podjął stanowczego i konkretnego zobowiązania w tym zakresie. Warto również zauważyć, że podczas gdy alfabet cyrylicy stał się istotny dla UE dopiero po przystąpieniu Bułgarii w 2007 r., przystąpienie Grecji do UE sięga 1981 r.

20. W związku z powyższym Rzecznik wstępnie stwierdził, że Urząd Publikacji nie umożliwił obywatelom używania alfabetu greckiego i cyrylicy podczas rejestracji na stronie internetowej EU Bookshop ani nie przedstawił przekonujących powodów, dla których taka możliwość nie mogłaby lub nie powinna zostać udostępniona. W jego wstępnej opinii stanowiło to przypadek niewłaściwego administrowania.

21. Rzecznik Praw Obywatelskich przedstawił zatem następującą propozycję polubownego rozwiązania zgodnie z art. 3 ust. 5 Statutu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich:

Urząd Publikacji mógłby ponownie rozważyć swoje stanowisko i umożliwić stosowanie alfabetu greckiego i cyrylicy podczas rejestracji na stronie internetowej EU Bookshop lub przedstawić przekonujące powody, dla których nie można lub nie należy udostępniać takiej możliwości.

Argumenty przedstawione Rzecznikowi po jego propozycji polubownego rozwiązania

22. W swojej odpowiedzi Urząd Publikacji zobowiązał się do zapewnienia, aby do końca pierwszego kwartału 2010 r. możliwe było używanie zarówno alfabetu greckiego, jak i cyrylicy do rejestracji on-line na stronie internetowej EU Bookshop.

23. Skarżący poinformował Rzecznika, że jest w pełni zadowolony z wyniku sprawy oraz z faktu, że Urząd Publikacji podejmie odpowiednie kroki w celu zaspokojenia jego roszczenia w odpowiednim czasie.

B. Wnioski

Na podstawie dochodzenia w sprawie tej skargi Rzecznik zamyka je następującym wnioskiem:

Rzecznik stwierdza, że osiągnięto polubowne rozwiązanie i że w związku z tym sprawa została rozstrzygnięta przez Urząd Publikacji.

W związku z powyższym Rzecznik zamyka sprawę.

Skarżący i dyrektor generalny Urzędu Publikacji zostaną poinformowani o tej decyzji.

P. Nikiforos DIAMANDOUROS

Sporządzono w Strasburgu dnia 11 listopada 2009 r.

[1] Adres strony internetowej: http://bookshop.europa.eu/

[2] Przyjęta w 2005 r. przez Biuro Międzynarodowe Światowego Związku Pocztowego.

[3] Powszechny Związek Pocztowy, Podręcznik Poczty Listowej, art. RL 123 (Warunki przyjmowania przesyłek. Makijaż. pakowania).