Strasburg, 20 listopada 2007 r.

Szanowny Panie,

W dniu 3 kwietnia 2006 r., działając w imieniu grupy mieszkańców Bellingwolde, złożył Pan skargę do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich przeciwko Komisji Europejskiej dotyczącą skarg w sprawie naruszenia przepisów, złożonych do Komisji w listopadzie 2002 r. i w marcu 2003 r. (numery referencyjne 2002/5440 i 2003/4240).

W dniu 12 kwietnia 2006 r. przekazałem skargę przewodniczącemu Komisji z prośbą o wydanie opinii do dnia 31 lipca 2006 r.

W dniu 13 czerwca 2006 r. przesłał Pan dalszą korespondencję dotyczącą Pańskiej skargi i przedstawił trzy dodatkowe zarzuty. Pismem z dnia 12 lipca 2006 r. poinformowałem Pana, że zarzuty te są niedopuszczalne. Przekazałem jednak Komisji do wglądu kopię Pana dalszej korespondencji.

W dniu 14 lipca 2006 r. Komisja przesłała mi pismo, w którym wskazała, że załączniki do mojego pisma z dnia 12 kwietnia 2006 r. nie dotarły do niej. W związku z tym Komisja wystąpiła z wnioskiem o przedłużenie terminu do dnia 30 września 2006 r. W dniu 7 sierpnia 2006 r. skierowałem do Komisji pismo, w którym zaakceptowałem jej wniosek i poinformowałem Pana o tym w piśmie z tego samego dnia.

W dniu 19 lipca 2006 r. ponownie przesłał Pan dalszą korespondencję dotyczącą Pańskiej skargi i przedstawił dodatkowe zarzuty. Pismem z dnia 20 września 2006 r. poinformowałem Pana, że przekazałem Komisji do wglądu kopię Pana dalszej korespondencji.

W dniu 27 września 2006 r. Komisja przesłała mi kopię pism, które skierowała do Pana w dniach 1 i 27 września 2006 r.

Komisja przesłała swoją opinię w dniu 6 października 2006 r. oraz tłumaczenie na język niderlandzki w dniu 17 października 2006 r. Przekazałem je Panu wraz z zaproszeniem do zgłaszania uwag, które przesłał Pan w dniach 7 i 8 grudnia 2006 r. W dniu 20 sierpnia 2007 r. przesłał Pan dalszą korespondencję.

W dniu 30 września 2007 r. wysłał Pan e-mail, w którym poinformował mnie Pan, że złożył Pan petycję do Parlamentu Europejskiego dotyczącą istoty decyzji Komisji o zamknięciu sprawy.

Piszę teraz, aby poinformować Cię o wynikach zapytań, które zostały złożone.

Aby uniknąć nieporozumień, należy przypomnieć, że Traktat WE upoważnia Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich do badania ewentualnych przypadków niewłaściwego administrowania wyłącznie w działaniach instytucji i organów Wspólnoty. Statut Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich wyraźnie stanowi, że żadne działanie jakiegokolwiek innego organu lub osoby, takiej jak organy niemieckie w niniejszej sprawie, nie może być przedmiotem skargi do Rzecznika Praw Obywatelskich.

Dochodzenia Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie Pańskiej skargi zostały zatem ukierunkowane na zbadanie, czy w działaniach Komisji doszło do niewłaściwego administrowania.

WNIOSEK

Pierwotna skarga

Według skarżącego istotne okoliczności faktyczne sprawy są następujące:

W listopadzie 2002 r. i marcu 2003 r. skarżący, wraz z innymi mieszkańcami niderlandzkiej gminy Bellingwolde (1) położonej w pobliżu granicy z Niemcami, wnieśli do Komisji Europejskiej skargi dotyczące naruszenia dyrektywy 85/337 (2) przez władze niemieckie. Domniemane naruszenie dotyczyło zezwolenia władz niemieckich na budowę i eksploatację „Windpark Rhede” (parku znanego pod nazwą „Windpark Brualer Moor”) w gminie Rhede (Niemcy) w pobliżu granicy z Niderlandami. Domniemane naruszenia dotyczyły m.in. zanieczyszczenia hałasem, cieni, fauny (ptaków) i flory, krajobrazu, a także braku oceny oddziaływania na środowisko („OOŚ”). Skargi zostały zarejestrowane pod numerami referencyjnymi 2002/5440 i 2003/4240 przez Dyrekcję Generalną ds. Skarżący skontaktował się również z holenderską posłanką do PE Dorette Corbey, która skierowała do Komisji pytanie pisemne w związku z powyższymi kwestiami. Komisja kilkakrotnie obiecywała podjęcie decyzji w sprawie skarg. Przy ostatniej okazji Komisja obiecała, że uczyni to do dnia 29 marca 2006 r. Jednakże do kwietnia 2006 r. skarżący nadal nie otrzymał informacji od Komisji.

W dniu 3 kwietnia 2006 r. skarżący, działając w imieniu grupy mieszkańców Bellingwolde, złożył niniejszą skargę do Rzecznika Praw Obywatelskich, twierdząc, że Komisja dopuściła się możliwego do uniknięcia opóźnienia w podjęciu decyzji w sprawie skarg dotyczących naruszenia.

Dalsza korespondencja z dnia 13 czerwca 2006 r.

W dniu 13 czerwca 2006 r. skarżący przesłał dalszą korespondencję i załączniki dotyczące jego skargi. Skarżący odniósł się do pisma z dnia 12 maja 2006 r., w którym Komisja poinformowała mieszkańców Bellingwolde o zamiarze zamknięcia sprawy. Skarżący odpowiedział na powyższe pismo Komisji w dniach 24 maja i 1 czerwca 2006 r. W tym względzie skarżący przedstawił trzy dodatkowe zarzuty:

(1) Skarżący twierdził, że zamiar Komisji dotyczący zamknięcia dochodzenia w sprawie skarg opierał się na argumentach, które odnosiły się do sytuacji sprzed 2001 r., ale które nie były już istotne. W szczególności w piśmie do Komisji z dnia 1 czerwca 2006 r. skarżący wskazał, że stanowi to całkowitą zmianę w porównaniu z poprzednim stanowiskiem służb Komisji z października 2003 r., zgodnie z którym doszło do naruszenia dyrektywy 85/337.

(2) Skarżący twierdził, że po dwóch i pół roku dochodzenia prowadzonego przez Komisję w sprawie odpowiedzi udzielonych przez władze niemieckie skarżący mieli tylko dwa i pół tygodnia na udzielenie odpowiedzi. W piśmie z dnia 1 czerwca 2006 r. skarżący wskazał ponadto, że w ciągu tych dwóch i pół roku władze niemieckie miały czas na wywarcie wpływu.

(3) Skarżący twierdził, że osoba prowadząca sprawę w Komisji była pochodzenia niemieckiego i nie rozumiała (ani nie czytała) języka niderlandzkiego. Z tego powodu skarżący obawiał się, że niektóre kluczowe dokumenty w języku niderlandzkim nie otrzymały niezbędnej uwagi.

Reakcja Rzecznika
Praw Obywatelskich

Rzecznik odpowiedział skarżącemu w dniu 12 lipca 2006 r., informując go, że w świetle art. 2 ust. 4 jego statutu, który stanowi, że skarga musi być poprzedzona odpowiednimi uprzednimi działaniami administracyjnymi, dalsze zarzuty są niedopuszczalne. Oznacza to również, że administracja musi dysponować rozsądnym terminem na zajęcie się odnośnymi kwestiami. Rzecznik wyjaśnił, że ponieważ skarżący poruszył te kwestie w dwóch pismach skierowanych do Komisji w dniach 24 maja i 1 czerwca 2006 r., czyli na krótko przed zwróceniem się do Rzecznika w dniu 13 czerwca 2006 r., Komisja nie miała wystarczająco dużo czasu na ustosunkowanie się do nowych zarzutów. Rzecznik przekazał jednak Komisji do wglądu kopię dalszej korespondencji skarżącego.

Dalsza korespondencja z dnia 19 lipca 2006 r.

W dniu 19 lipca 2006 r. skarżący ponownie przesłał Rzecznikowi dalszą korespondencję. Skarżący wskazał, że w dniu 25 czerwca 2006 r., kiedy zadzwonił do osoby prowadzącej sprawę Komisji, pani D., w sprawie otrzymania pisma, które wysłał do Komisji (data i treść nie zostały określone), oskarżyła go o użycie fałszywego podpisu. Skarżący wspomniał ponadto, że chociaż przyznał, iż jest to trudne do udowodnienia, okazało się, że pani D. nie była całkowicie bezstronna w tej sprawie.

Reakcja Rzecznika
Praw Obywatelskich

W odpowiedzi z dnia 20 września 2006 r. Rzecznik Praw Obywatelskich poinformował skarżącego, że wysłał do Komisji pismo z dnia 19 lipca 2006 r. tytułem informacji. Rzecznik Praw Obywatelskich poinformował również skarżącego, że w przypadku gdyby chciał on przedstawić zarzut dotyczący domniemanego braku bezstronności osoby prowadzącej sprawę w Komisji, powinien najpierw podjąć odpowiednie działania administracyjne wobec Komisji.

WNIOSEK

Opinia Komisji

W swojej opinii Komisja przedstawiła w skrócie następujące uwagi:

Kontekst

Skarga dotyczy postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego 2002/5440 dotyczącego budowy parku wiatrowego „Brualer Moor” w pobliżu Rhede w Dolnej Saksonii w Niemczech. Park wiatrowy znajduje się około 350 metrów od granicy holendersko-niemieckiej i obecnie składa się z 17 elektrowni wiatrowych. W dniu 17 grudnia 1996 r. złożono do właściwych władz niemieckich wstępny wniosek o budowę 22 elektrowni wiatrowych o średnicy wirnika 66 m i mocy wyjściowej 1500 kW. W dniu 4 marca 1999 r. złożono zmieniony wniosek o budowę jedynie 17 elektrowni wiatrowych. Zezwolenie zostało wydane w dniu 23 grudnia 1999 r. W trakcie procedury wydawania pozwoleń nie przeprowadzono OOŚ. Niemniej jednak przeprowadzono ocenę hałasu, na podstawie której ustalono w pozwoleniu dopuszczalne wartości hałasu.

Pozwolenie to w rzeczywistości nigdy nie zostało wykorzystane. W dniu 21 marca 2000 r., kiedy pierwotne zezwolenie było jeszcze ważne, operatorzy złożyli wniosek o zmianę zezwolenia. Zamiast pierwotnie dozwolonych zakładów chcieli zbudować zakłady o średnicy wirnika 70 m i mocy wyjściowej 1 800 kW. Zmienione pozwolenie zostało wydane w dniu 12 grudnia 2000 r. W trakcie procedury wydawania pozwoleń przeprowadzono ocenę oddziaływania na środowisko. W ramach przeglądu wzięto pod uwagę potencjalne negatywne skutki, jakie planowane zmiany mogą mieć dla projektu. Ponieważ emisje hałasu miały pozostać w granicach ustalonych w pierwotnym pozwoleniu oraz ponieważ nie oczekiwano zmiany lokalizacji parku wiatrowego i poszczególnych instalacji, uznano, że znaczące negatywne skutki wynikające ze zmiany nie są prawdopodobne. W związku z tym nie przeprowadzono pełnej oceny oddziaływania na środowisko.

W listopadzie 2002 r. i lutym 2003 r. grupa obywateli niderlandzkich, w tym skarżący, przedłożyła Komisji skargi dotyczące budowy parku wiatrowego. Podniosły one, że w toku postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia nie przeprowadzono żadnej OOŚ i że w związku z tym naruszono dyrektywę 85/337.

Komisja początkowo uznała, że zmienione pozwolenie dotyczyło nowego projektu, a nie zmiany istniejącego projektu, ponieważ pierwotny projekt nie został zrealizowany. W związku z tym ocena oddziaływania na środowisko (tj. ocena poprzedzająca ocenę oddziaływania na środowisko) powinna była zostać przeprowadzona w trakcie procedury wydawania pozwolenia na zmianę z uwzględnieniem skutków przedsięwzięcia jako całości. Na podstawie informacji dostarczonych przez skarżącego Komisja uznała, że wymóg ten nie został spełniony. W związku z tym w październiku 2003 r. Komisja wszczęła przeciwko Niemcom postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego w drodze wezwania do usunięcia uchybienia. Uzasadnioną opinię skierowano do Niemiec w kwietniu 2004 r.

W swoich odpowiedziach na pisma Komisji Niemcy sprzeciwiły się stanowisku Komisji i utrzymywały, że nie było nowego projektu, a jedynie zmiana istniejącego projektu. W związku z tym należało ocenić jedynie planowane zmiany. Zostało to zrobione.

Po dogłębnej ocenie odpowiedzi Niemiec oraz intensywnych dyskusjach w Komisji na temat przedmiotowej kwestii prawnej Komisja cofnęła swoje pierwotne stanowisko i uznała, że zmienione pozwolenie dotyczyło w rzeczywistości zmiany projektu, a nie nowego projektu, ponieważ liczba instalacji i lokalizacja pozostały niezmienione, a jedynie długość wirnika i moc wyjściowa poszczególnych instalacji miały zostać zmienione. W przeciwieństwie do swojego pierwotnego stanowiska Komisja uznała, że sam fakt, iż park wiatrowy nie został wybudowany na podstawie pierwotnego pozwolenia, nie może zmienić tego ustalenia. Stanowisko to zostało poparte brzmieniem pkt 13 tiret pierwsze załącznika II do dyrektywy, w którym wyjaśniono, że stan realizacji jest niezależny od definicji projektu jako takiego („projekty (...) zatwierdzone, zrealizowane lub będące w trakcie realizacji”). W związku z tym w trakcie procedury zmiany pozwolenia należało uwzględnić jedynie zmiany w projekcie.

Dokonano tego w odniesieniu do cieni i wpływu na krajobraz. W odniesieniu do emisji hałasu obszerna dokumentacja dostarczona przez rząd niemiecki wykazała, że (i) w procedurze zmiany pozwolenia uwzględniono status quo ante, czyli sytuację w zakresie emisji hałasu na podstawie pierwotnego pozwolenia, dla którego sporządzono ocenę hałasu, oraz (ii) emisje hałasu po planowanych zmianach miały pozostać w granicach określonych w tym pozwoleniu. W związku z tym w odniesieniu do emisji hałasu uwzględniono de facto skutki całego przedsięwzięcia. W związku z tym Komisja podjęła decyzję o zamknięciu sprawy w dniu 28 czerwca 2006 r.

Uwagi dotyczące zarzutu skarżącego

Komisja wskazała, że jej uwagi dotyczyły zarzutu możliwego do uniknięcia opóźnienia w podjęciu decyzji w sprawie skarg dotyczących uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, a nie dodatkowych zarzutów, które Rzecznik Praw Obywatelskich uznał za niedopuszczalne, ponieważ nie miał jeszcze wystarczająco dużo czasu na ich rozpatrzenie.

Komisja oświadczyła, że podjęła decyzję o wszczęciu postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego przeciwko Niemcom w terminie jednego roku od otrzymania skarg. Komisja podkreśliła następnie, że jest to zgodne z pkt 8 komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego i Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie stosunków ze skarżącym w związku z naruszeniami prawa wspólnotowego (3) ("komunikat Komisji"). Sprawa była następnie rozpatrywana w trybie pilnym do czasu otrzymania odpowiedzi na uzasadnioną opinię od rządu niemieckiego w czerwcu 2004 r. Dalsze opóźnienie, które nastąpiło do czasu podjęcia ostatecznej decyzji, wynikało z szeroko zakrojonych dyskusji na temat sprawy i odnośnej kwestii prawnej w Komisji. Dyskusja ta opierała się na argumentach przedstawionych zarówno przez skarżącego, jak i przez rząd niemiecki, co ostatecznie doprowadziło Komisję do odwołania jej pierwotnego stanowiska w tej sprawie.

Zgodnie z obecnym stanem prawa WE decyzja, czy i kiedy należy kontynuować postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, leży w gestii Komisji, biorąc pod uwagę toczące się rozmowy z państwem członkowskim i ocenę przeprowadzoną przez jej służby. Komisja stara się jednak jak najszybciej wszcząć postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. Jak wyjaśniono powyżej, decyzja w przedmiotowej sprawie trwała długo ze względu na trudność sprawy i przedmiotową kwestię prawną.

Skarżący był regularnie informowany o decyzjach podjętych w trakcie postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego oraz o stanie dyskusji w Komisji. Odbywało się to w drodze listów do skarżącego lub rozmów telefonicznych, które odbywały się regularnie. Biuro posłanki Corbey, która wystąpiła w imieniu skarżącego, było również regularnie informowane o stanie debaty w Komisji.

Pismem z dnia 12 maja 2006 r. skarżący został poinformowany o zamiarze zamknięcia sprawy przez Komisję i jego powodach. Skarżący odpowiedział pismem z dnia 1 czerwca 2006 r. (otrzymanym dnia 12 czerwca 2006 r.) i wyraził sprzeciw wobec planowanego zamknięcia. Potwierdzenie odbioru zostało wysłane do skarżącego w dniu 23 czerwca 2006 r. Analiza odpowiedzi służb Komisji wykazała, że skarżący nie przedstawił żadnych nowych argumentów, które mogłyby zmienić ocenę sprawy dokonaną przez Komisję. Skarżący został o tym poinformowany pismem z dnia 1 września 2006 r., w którym odniesiono się również do dodatkowych zarzutów sformułowanych przez skarżącego w kontekście jego skargi skierowanej do Rzecznika Praw Obywatelskich (tj. zarzutów określonych powyżej w punkcie „Dalsza korespondencja z dnia 13 czerwca 2006 r.”).

Na podstawie powyższych rozważań Komisja uznała, że rozpatrzyła sprawę z należytą starannością i z pełnym poszanowaniem kodeksu dobrego postępowania administracyjnego oraz komunikatu Komisji. Ponadto Komisja regularnie informowała skarżącego o statusie skarg.

Uwagi skarżącego

Skarżący nie przedstawił żadnych uwag dotyczących opóźnienia, lecz jedynie co do istoty sprawy:

Skarżący stwierdził, że Komisja w sposób dorozumiany uznała skargę za sprawę niemiecką: wymieniono jedynie argumenty władz niemieckich, a nawet osoba prowadząca sprawę była Niemcem. Skarżący podkreślił, że osoba ta nie rozumie, nie mówi ani nie pisze po niderlandzku, chociaż skarga pochodzi z Niderlandów.

Według skarżącego władze niderlandzkie nigdy nie wydałyby pozwolenia na budowę parku wiatrowego, ponieważ zanieczyszczenie hałasem przekracza limity niderlandzkie. Skarżący odniósł się w tym kontekście do wyroku Tribunal of Groningen (Niderlandy) z dnia 19 lipca 2006 r., który załączył do swoich uwag. Skarżący stwierdził, że władze niemieckie są również związane niderlandzkimi normami oraz niemiecką Bundesimmissionsschutzgesetz (federalną ustawą o ochronie przed emisjami) z 1998 r.

Skarżący nie zgodził się z argumentem władz niemieckich, że sprawa dotyczyła zmienionego pozwolenia na budowę, a nie nowego pozwolenia na budowę, oraz że pierwotne pozwolenie zostało wydane, gdy OOŚ nadal nie była obowiązkowa. Zdaniem skarżącego zarówno Verwaltungsgericht Osnabrück, jak i Oberverwaltungsgericht Lüneburg uznały, że należało przeprowadzić OOŚ dla Windpark Rhede. Zgodnie z prawodawstwem europejskim w przypadku takim jak niniejszy nie było możliwe skorzystanie z pozwoleń wydanych wcześniej.

Dla skarżącego było całkowitą tajemnicą, w jaki sposób Komisja była w stanie zaakceptować nieprawidłowe i niekompletne informacje przekazane przez władze niemieckie. Jego zdaniem wyraźnie wykazano, że Windpark Rhede wywołał więcej zakłóceń niż pozwalały na to normy holenderskie i niemieckie. Trybunał w Groningen również wyraził się jasno w tym względzie. Zdaniem skarżącego władze niemieckie nie uwzględniły wyroków sądów niemieckich i naruszyły ustawodawstwo niemieckie i europejskie. Skarżący uznał to za niedopuszczalne.

Dalsza korespondencja skarżącego

W dniu 20 sierpnia 2007 r. skarżący wysłał kolejną wiadomość e-mail do Rzecznika Praw Obywatelskich, przekazując kopię wyroku Trybunału w Groningen w postępowaniu cywilnym przeciwko właścicielowi Windpark. Skarżący stwierdził, że z wyroku wynika, iż Trybunał był zdania, że Windpark nie jest legalny i że władze niderlandzkie nigdy nie udzieliłyby na to zezwolenia. W odniesieniu do argumentu władz niemieckich i Komisji, że sprawa dotyczyła zmienionego pozwolenia na budowę, a nie nowego pozwolenia, skarżący wskazał, że turbiny zostały podwyższone, średnica wirnika została zwiększona, moc została zwiększona, liczba elektrowni wiatrowych została zmodyfikowana, lokalizacje budynków zostały zmienione, a wnioskodawca uległ zmianie.

DECYZJA

1 Uwaga wstępna dotycząca zakresu dochodzenia

1.1 W listopadzie 2002 r. i marcu 2003 r. skarżący wraz z innymi mieszkańcami niderlandzkiej gminy Bellingwolde, położonej w pobliżu granicy z Niemcami, wnieśli do Komisji Europejskiej skargi dotyczące naruszenia dyrektywy 85/337 (4). Skarga w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego dotyczyła zezwolenia władz niemieckich na budowę i eksploatację „Windpark Rhede”, czyli parku znanego pod nazwą „Windpark Brualer Moor”, położonego w gminie Rhede (Niemcy) w pobliżu granicy z Niderlandami. Skargi zostały zarejestrowane pod numerami referencyjnymi 2002/5440 i 2003/4240 przez Dyrekcję Generalną ds. Według skarżącego Komisja wielokrotnie obiecywała podjęcie decyzji w sprawie skarg. Przy ostatniej okazji Komisja obiecała, że uczyni to do dnia 29 marca 2006 r. Jednakże do kwietnia 2006 r. skarżący nadal nie otrzymał informacji od Komisji. W skardze do Rzecznika Praw Obywatelskich, złożonej na początku kwietnia 2006 r., skarżący twierdził, że Komisja mogła uniknąć opóźnienia w podjęciu decyzji w sprawie skarg dotyczących naruszenia.

1.2 Po wszczęciu przez Rzecznika dochodzenia w sprawie powyższego zarzutu skarżący wysłał do Rzecznika w dniach 13 czerwca i 19 lipca 2006 r. dalszą korespondencję, w której sformułował nowe zarzuty dotyczące istoty sprawy. Rzecznik Praw Obywatelskich poinformował skarżącego, że zarzuty te są niedopuszczalne, ponieważ skarżący nie zwrócił się wcześniej do Komisji z wnioskami administracyjnymi. W swoich uwagach dotyczących opinii Komisji skarżący nie przedstawił żadnych dalszych uwag dotyczących jego pierwotnego zarzutu, a jedynie skomentował zasadność decyzji Komisji o zamknięciu sprawy. W ramach niniejszej skargi Rzecznik Praw Obywatelskich zajmie się jedynie pierwotnym zarzutem możliwego do uniknięcia opóźnienia, ponieważ zajęcie się dodatkowymi zarzutami niepotrzebnie opóźniłoby dochodzenie w sprawie pierwotnego zarzutu. Rzecznik Praw Obywatelskich mógł zająć się dalszymi zarzutami dotyczącymi istoty decyzji Komisji w kontekście nowego dochodzenia, w ramach którego mógłby zwrócić się do Komisji o opinię w sprawie tych zarzutów. Jednakże w dniu 30 września 2007 r. skarżący poinformował Rzecznika Praw Obywatelskich, że w dniu 29 czerwca 2007 r. złożył do Parlamentu Europejskiego petycję dotyczącą istoty decyzji Komisji o zamknięciu postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. Rzecznik Praw Obywatelskich pragnie podkreślić, że art. 195 Traktatu WE stanowi, że „[z]godnie ze swoimi obowiązkami Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich prowadzi dochodzenia, które uważa za uzasadnione (...)”. Biorąc pod uwagę, że skarżący skierował do Parlamentu petycję dotyczącą istoty decyzji Komisji o zamknięciu skargi w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, nie ma podstaw, aby Rzecznik wszczął nowe dochodzenie w tej samej sprawie.

2 W przedmiocie rzekomo możliwego do uniknięcia opóźnienia w podjęciu decyzji w sprawie skarg o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego

2.1 Skarżący w swojej skardze do Rzecznika Praw Obywatelskich twierdził, że Komisja mogła uniknąć opóźnienia w podjęciu decyzji w sprawie skarg dotyczących naruszenia.

2.2 W swojej opinii Komisja stwierdziła, że podjęła decyzję o wszczęciu postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego przeciwko Niemcom w terminie jednego roku od otrzymania skarg. Następnie wskazała, że jest to zgodne z pkt 8 komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego i Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie stosunków ze skarżącym w związku z naruszeniami prawa wspólnotowego ("komunikat Komisji")(5). Sprawa była następnie rozpatrywana w trybie pilnym do czasu otrzymania odpowiedzi na uzasadnioną opinię od rządu niemieckiego w czerwcu 2004 r. Dalsze opóźnienie do czasu podjęcia ostatecznej decyzji wynikało z szeroko zakrojonych dyskusji w Komisji na temat tej sprawy i odnośnej kwestii prawnej. Dyskusja ta opierała się na argumentach przedstawionych zarówno przez skarżących, jak i przez rząd niemiecki. Dyskusja ta doprowadziła ostatecznie do wycofania przez Komisję jej pierwotnego stanowiska w tej sprawie. Komisja wskazała, że zgodnie z obecnym stanem prawa wspólnotowego to do niej należy decyzja, czy i kiedy kontynuować postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, biorąc pod uwagę toczące się rozmowy z państwem członkowskim i ocenę jej własnych służb. Komisja stara się jednak jak najszybciej wszcząć postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. Skarżący był regularnie informowany o decyzjach podjętych w trakcie postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego oraz o stanie dyskusji w Komisji. Pismem z dnia 12 maja 2006 r. skarżący został poinformowany o zamiarze zamknięcia sprawy przez Komisję oraz o powodach tego zamiaru. Skarżący odpowiedział pismem z dnia 1 czerwca 2006 r. (otrzymanym dnia 12 czerwca 2006 r.) i wyraził sprzeciw wobec planowanego zamknięcia. Potwierdzenie odbioru zostało wysłane do skarżącego w dniu 23 czerwca 2006 r. Analiza odpowiedzi służb Komisji wykazała, że skarżący nie przedstawił żadnych nowych argumentów, które mogłyby zmienić ocenę sprawy dokonaną przez Komisję. Skarżący został o tym poinformowany pismem z dnia 1 września 2006 r., w którym odniesiono się również do dodatkowych zarzutów wysuniętych przez skarżącego w kontekście jego skargi do Rzecznika Praw Obywatelskich, ale niepodjętych przez niego w celu przeprowadzenia dochodzenia (tj. zarzutów przedstawionych w piśmie skarżącego z dnia 13 czerwca 2006 r.).

2.3 Aby rozpatrzyć zarzut skarżącego dotyczący nieuzasadnionej zwłoki, konieczne jest przypomnienie faktów zawartych w skardze. Na podstawie informacji dostępnych w aktach skargi, w odpowiednich załącznikach oraz w opinii Komisji wydaje się, że chronologia faktów jest następująca:

Skarżący wraz z innymi mieszkańcami gminy Bellingwolde złożył skargę do Komisji. Ani skarżący, ani Komisja nie wskazali dokładnej daty złożenia pierwszej skargi. Jednakże zarówno skarżący, jak i Komisja zgadzają się, że pierwsza skarga została złożona w listopadzie 2002 r. Skarga ta otrzymała numer rejestracyjny 2002/5440 i została zarejestrowana w dniu 20 grudnia 2002 r.(6).

Skarżący złożył drugą skargę w dniu 28 stycznia 2003 r.(7), zarejestrowaną pod numerem referencyjnym 2003/4240.

Wydaje się, że Komisja skierowała pismo do władz niemieckich w dniu 15 stycznia 2003 r. Dnia 9 kwietnia 2003 r. służby Komisji poinformowały skarżącego, że otrzymały odpowiedź od władz niemieckich na jego pismo z dnia 15 stycznia 2003 r. i że poinformują skarżącego o analizie Komisji dotyczącej tej odpowiedzi oraz o działaniach podjętych w następstwie dochodzenia.

W dniach 22 kwietnia i 21 maja 2003 r. skarżący ponownie skierował pismo do Komisji.

Dnia 17 czerwca 2003 r. służby Komisji odpowiedziały na pisma skarżącego z dnia 22 kwietnia i 21 maja 2003 r., oświadczając, że poinformują skarżącego o swoich ustaleniach.

W dniu 17 października 2003 r.(8) służby Komisji skierowały do władz niemieckich wezwanie do usunięcia uchybienia. W dniu 25 października 2003 r. skarżący wystosował pismo do Komisji.

W dniu 12 listopada 2003 r. służby Komisji skierowały pismo do skarżącego w celu poinformowania go, że w dniu 15 października 2003 r. podjęły decyzję o rozpatrzeniu skargi 2003/4240 w ramach skargi 2002/5440, ponieważ obie sprawy dotyczyły tego samego przedmiotu.

Dnia 15 grudnia 2003 r. służby Komisji odpowiedziały na pismo skarżącego z dnia 25 października 2003 r. i poinformowały go, że otrzymały odpowiedź władz niemieckich na pismo z dnia 15 października 2003 r. oraz że poinformują go o swoich ustaleniach i działaniach podjętych w następstwie dochodzenia.

W dniu 1 kwietnia 2004 r.(9) Komisja skierowała do władz niemieckich uzasadnioną opinię.

W czerwcu 2004 r. Komisja otrzymała odpowiedź władz niemieckich na uzasadnioną opinię.

W dniu 1 września 2004 r. skarżący wystosował do Komisji kolejne pismo.

Dnia 13 października 2004 r. służby Komisji odpowiedziały na pismo skarżącego z dnia 1 września 2004 r. i oświadczyły, że przeanalizują dodatkowe informacje przesłane przez skarżącego oraz poinformują go o swoich ustaleniach i działaniach podjętych w następstwie dochodzenia.

W dniu 25 stycznia 2005 r. komisarz Dimas odpowiedział na pytanie pisemne (P-3303/04) posłanki do PE Dorette Corbey.

Pismem z dnia 12 maja 2006 r. służby Komisji poinformowały skarżącego o swoich ustaleniach dotyczących domniemanego naruszenia oraz o zamiarze zaproponowania zamknięcia postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. Służby Komisji stwierdziły, że nie są już zdania, iż doszło do naruszenia prawa wspólnotowego. Służby Komisji zwróciły się jednak do skarżącego o przedłożenie w terminie jednego miesiąca dalszych informacji, które wskazywałyby na naruszenie prawa wspólnotowego.

W odpowiedzi skarżący przesłał pisma w dniach 24 maja i 1 czerwca 2006 r.

W dniu 28 czerwca 2006 r. Komisja zamknęła dochodzenie w sprawie skarg dotyczących naruszenia.

W dniu 1 września 2006 r. służby Komisji poinformowały skarżącego, że przeanalizowały jego pismo z dnia 1 czerwca 2006 r. wraz z załącznikami. Wskazały one również, że ponieważ nie znalazły żadnych przesłanek wskazujących na naruszenie prawa wspólnotowego, w dniu 28 czerwca 2006 r. Komisja postanowiła zamknąć postępowanie w sprawie skargi o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego.

W dniu 27 września 2006 r. służby Komisji odpowiedziały na kolejne pismo skarżącego z dnia 11 września 2006 r. i powtórzyły swój wniosek, że nie znalazły żadnych przesłanek wskazujących na naruszenie prawa wspólnotowego.

2.4 Rzecznik zauważa, że pkt 8 komunikatu Komisji (Termin rozpatrywania skarg) stanowi, że:

„Zasadą ogólną jest, że służby Komisji badają skargi w celu podjęcia decyzji o wystosowaniu wezwania do usunięcia uchybienia lub zamknięciu sprawy w terminie nie dłuższym niż jeden rok od daty zarejestrowania skargi przez Sekretariat Generalny. W przypadku przekroczenia tego terminu departament Komisji odpowiedzialny za daną sprawę poinformuje skarżącego na piśmie”(podkreślenie dodane).

2.5 Rzecznik zauważa na podstawie powyższej chronologii, że skarga 2002/5440 została zarejestrowana w dniu 20 grudnia 2002 r. Ponadto Komisja skierowała do władz niemieckich wezwanie do usunięcia uchybienia w dniu 17 października 2003 r., czyli w terminie jednego roku od daty rejestracji skargi przewidzianej w pkt 8 komunikatu Komisji. Rzecznik zauważa ponadto, że dnia 1 kwietnia 2004 r. do władz niemieckich przesłano uzasadnioną opinię oraz że Komisja otrzymała odpowiedź władz niemieckich w czerwcu 2004 r. Wydaje się zatem, że do tego czasu Komisja nie miała do czynienia z nieuzasadnionym opóźnieniem.

2.6 W swojej skardze skarżący wskazał, że Komisja wielokrotnie obiecywała podjęcie decyzji w sprawie skarg dotyczących naruszenia. Przy ostatniej okazji, według skarżącego, Komisja obiecała, że uczyni to do dnia 29 marca 2006 r. Rzecznik zauważa jednak, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów wskazujących na to, że Komisja złożyła jakiekolwiek obietnice, że jej decyzja zostanie podjęta w określonym terminie.

2.7 Jeśli chodzi o rzekomą nieuzasadnioną zwłokę, wydaje się, że Komisja podjęła decyzję o zamknięciu sprawy dopiero w dniu 28 czerwca 2006 r., czyli prawie dwa lata po otrzymaniu odpowiedzi władz niemieckich na uzasadnioną opinię. W swojej opinii Komisja wyjaśniła, że opóźnienie to było spowodowane szeroko zakrojoną dyskusją na temat sprawy w Komisji, trudnościami związanymi z daną kwestią prawną oraz faktem, że Komisja cofnęła swoje pierwotne stanowisko w tej sprawie. Komisja podkreśliła ponadto, że decyzja o tym, czy i kiedy kontynuować postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, leży w jej gestii, biorąc pod uwagę toczące się rozmowy z państwem członkowskim.

2.8 Oczywiste jest, że Komisja dysponuje swobodą uznania przy rozpatrywaniu skarg dotyczących naruszeń. Nie oznacza to jednak, że ogólna zasada dobrej administracji, zgodnie z którą decyzje muszą być podejmowane w rozsądnym terminie, nie ma zastosowania do skarg o naruszenie. Prawdą jest, że komunikat Komisji odnosi się jedynie, w odniesieniu do terminu określonego w jego art. 8, do okresu do wysłania wezwania do usunięcia uchybienia. Rzecznik uważa jednak za użyteczne podkreślenie, że komunikat Komisji nie zawiera wyczerpującego wykazu wszystkich obowiązków Komisji wynikających, w odniesieniu do rozpatrywania skarg o naruszenie, z zasad dobrej administracji, w szczególności w odniesieniu do etapu po wystosowaniu wezwania do usunięcia uchybienia. Zdaniem Rzecznika jest oczywiste, że obowiązek działania bez zbędnej zwłoki dotyczy również tej części postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego.

2.9 Rzecznik uważa, że nawet przy założeniu, iż kwestia prawna, którą Komisja musiała się zająć w niniejszej sprawie, była trudna, okres dwóch lat na jej rozpatrzenie należy uznać za zbyt długi. Oprócz ogólnego odniesienia do szeroko zakrojonych dyskusji między jej służbami Komisja nie przedstawiła żadnego konkretnego powodu, który pozwoliłby Rzecznikowi zrozumieć, dlaczego potrzeba było prawie dwóch lat, zanim Komisja uznała, że jest w stanie podjąć ostateczną decyzję dotyczącą odpowiednich skarg w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. Prawdą jest, że Komisja powołała się również na fakt, iż odwołała stanowisko, które początkowo zajęła w niniejszej sprawie. Oba argumenty przywołane przez Komisję odnoszą się jednak do wewnętrznych konsultacji Komisji. Rzecznik Praw Obywatelskich jest zdania, że wobec braku dalszych, bardziej szczegółowych wyjaśnień same te fakty z pewnością nie mogą uzasadniać czasu poświęconego przez Komisję w tej sprawie.

2.10 Prawdą jest, że skarżący przesłał Komisji kolejne pismo w dniu 1 września 2004 r., a więc po dniu, w którym Komisja otrzymała odpowiedź władz niemieckich na uzasadnioną opinię. Rzecznik Praw Obywatelskich zauważa jednak, że w piśmie z dnia 12 maja 2006 r. informującym skarżącego o zamiarze zamknięcia sprawy Komisja wskazała, że:

„po dogłębnym zbadaniu odpowiedzi władz niemieckich i dokumentów przedłożonych przez te władze oraz po szeroko zakrojonych dyskusjach w Komisji służby Komisji są obecnie zdania, że odpowiedzi Niemiec są przekonujące (...)”(10).

Pismo to nie zawierało żadnego odniesienia do pisma skarżącego z dnia 1 września 2004 r. Komisja nie odniosła się również do tego pisma jako potencjalnej przyczyny opóźnienia w wydaniu opinii w sprawie niniejszej skargi. W związku z tym nic nie wskazuje na to, że informacje przedstawione przez skarżącego w niniejszym piśmie przyczyniły się do opóźnienia poniesionego przez Komisję.

2.11 Wobec braku konkretnych wyjaśnień, które mogłyby uzasadnić okres prawie dwóch lat, jaki upłynął od otrzymania przez Komisję stosownej odpowiedzi władz niemieckich na uzasadnioną opinię, Rzecznik stwierdza, że Komisja nie rozpatrzyła skarg skarżącego w sprawie naruszenia w rozsądnym terminie. Stanowi to przypadek niewłaściwego administrowania, w związku z czym Rzecznik Praw Obywatelskich przedstawia poniżej uwagę krytyczną.

3 Wnioski

Na podstawie dochodzenia Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie tej skargi należy poczynić następującą uwagę krytyczną:

Dobrą praktyką administracyjną jest podejmowanie ostatecznej decyzji w sprawie skarg dotyczących naruszenia w rozsądnym terminie. W niniejszej sprawie Rzecznik zauważa, że decyzję podjęto prawie dwa lata po otrzymaniu przez Komisję stosownej odpowiedzi władz niemieckich na jej uzasadnioną opinię. Wobec braku konkretnych wyjaśnień, które mogłyby uzasadnić taki okres, Rzecznik stwierdza, że Komisja nie rozpatrzyła skarg skarżącego w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego w rozsądnym terminie. Stanowi to przypadek niewłaściwego administrowania.

Biorąc pod uwagę, że ten aspekt sprawy dotyczy procedur związanych z konkretnymi wydarzeniami w przeszłości oraz że wydaje się, iż skarżący złożył do Parlamentu petycję dotyczącą istoty decyzji Komisji, nie należy dążyć do polubownego rozstrzygnięcia sprawy. W związku z tym Rzecznik Praw Obywatelskich zamyka sprawę.

Przewodnicząca Komisji zostanie również poinformowana o tej decyzji.

Z poważaniem,

 

P. Nikiforos DIAMANDOUROS

---

(1) W swojej opinii Komisja odniosła się do „skarżących” w liczbie mnogiej. Jednakże w niniejszej decyzji, dla zachowania spójności, w całym tekście znajduje się odniesienie do „skarżącego”.

(2) Dyrektywa Rady 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne, Dz.U. L 175, s. 40.

(3) COM (2002) 141 wersja ostateczna, Dz.U. C 244, s. 5.

(4) Dyrektywa Rady 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne, Dz.U. L 175, s. 40.

(5) COM (2002) 141 wersja ostateczna, Dz.U. C 244, s. 5.

(6) Data rejestracji z dnia 20 grudnia 2002 r. jest wymieniona w przypisie 3 pisma Komisji do skarżącego z dnia 12 maja 2006 r.

(7) Zdaniem Komisji drugi zarzut został złożony w lutym 2003 r. Załączniki do skargi zawierają kopie skargi z dnia 28 stycznia 2003 r. oraz pisma skarżącego z dnia 10 marca 2003 r. Skarżący prawdopodobnie błędnie odniósł się do tej ostatniej daty jako do daty złożenia drugiej skargi.

(8) Data 17 października 2003 r. jest wymieniona na stronie 2 pisma Komisji z dnia 12 maja 2006 r. skierowanego do skarżącego. Jednakże w piśmie Komisji do skarżącego z dnia 15 grudnia 2003 r. podano datę 15 października 2003 r.

(9) Data 1 kwietnia 2004 r. jest wymieniona w piśmie Komisji do skarżącego z dnia 12 maja 2006 r., s. 3.

(10) W oryginalnym języku niderlandzkim: „Na een diepgaand onderzoek van de antwoorden van de Duitse overheid en van de daarbij gevoegde documenten en uitgebreide besprekingen binnen de Commissie, zijn de diensten van de Commissie nu van oordeel dat de Duitse antwoorden overtuigend zijn”.