Kontekst skargi

1. Skarżący jest przedsiębiorstwem doradczym z siedzibą w Portugalii. W 2015 r. Komisja Europejska przyznała skarżącemu dotację na projekt mający na celu wspieranie sieci młodych przedsiębiorców działających w sektorze kultury i sektorze kreatywnym. Skarżący był koordynatorem projektu, który został przeprowadzony z siedmioma innymi partnerami projektu.

2. W 2021 r., po zakończeniu projektu, firma zewnętrzna przeprowadziła audyt projektu w celu ustalenia ostatecznej kwoty dotacji. Komisja uznała niektóre koszty zgłoszone przez konsorcjum za niekwalifikowalne i określiła kwoty kosztów niekwalifikowalnych dla każdego partnera projektu.

3. W lipcu 2022 r. Komisja poinformowała skarżącego, że odzyska od niego kwotę kosztów niekwalifikowalnych stwierdzonych w związku z własną działalnością skarżącego w ramach projektu. 

4. W lutym 2023 r. Komisja poinformowała skarżącego, że podjęła decyzję o odzyskaniu od skarżącego, jako koordynatora projektu, wszystkich kosztów niekwalifikowalnych wskazanych w sprawozdaniu z audytu w odniesieniu do wszystkich zainteresowanych partnerów projektu. W szczególności Komisja wyjaśniła, że zgodnie z „umową o udzielenie dotacji”[1] koordynator dotacji był odpowiedzialny za zwrot całości długu wobec Komisji. Komisja uznała, że ustalenia z audytu dotyczące kosztów niekwalifikowalnych w odniesieniu do każdego partnera projektu opierały się na informacjach na temat płatności i umów w ramach konsorcjum, którego Komisja nie była stroną. Komisja wyjaśniła, że ponieważ nie była zaangażowana w te ustalenia, nie była odpowiedzialna za określenie kwot do zapłaty przez każdego partnera projektu. Stwierdziła, że skarżący, jako koordynator dotacji, jest za to odpowiedzialny.

5. Skarżący nie zgodził się z decyzją Komisji o odzyskaniu od niego pełnej kwoty kosztów niekwalifikowalnych. W szczególności argumentowała, że zgodnie z ogólnymi warunkami umowy o udzielenie dotacji „[w] przypadku gdy kwota ma zostać odzyskana [...], beneficjent, którego dotyczą ustalenia audytu […], zwraca Komisji przedmiotową kwotę”. W drodze wyjątku od tej zasady w umowie o udzielenie dotacji określono, że koordynator powinien zwracać wszelkie kwoty podlegające zwrotowi wyłącznie „[w] przypadku gdy ustalenia audytu nie dotyczą konkretnego beneficjenta”.  Skarżący twierdził, że w tym przypadku w ustaleniach z audytu zidentyfikowano koszty niekwalifikowalne w odniesieniu do każdego partnera projektu.

6. Komisja podtrzymała swoją decyzję i w grudniu 2023 r. skierowała do skarżącego notę debetową w celu odzyskania całkowitego długu.

7. Niezadowolony z decyzji Komisji skarżący zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich w grudniu 2023 r.

W przedmiocie dochodzenia

8. Rzecznik wszczął dochodzenie w sprawie sposobu, w jaki Komisja starała się odzyskać koszty niekwalifikowalne w następstwie audytu przedmiotowego projektu.

9. Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Komisji o wyjaśnienia, w szczególności dotyczące powodów, dla których Komisja podjęła decyzję o odzyskaniu całkowitej kwoty od koordynatora projektu, gdy w wyniku kontroli ustalono kwoty do odzyskania w odniesieniu do każdego partnera projektu.

10. Komisja odpowiedziała Rzecznikowi Praw Obywatelskich w czerwcu 2024 r. Odpowiedź została przekazana skarżącemu.

Odpowiedź Komisji

11. Komisja zgodziła się z interpretacją umowy o udzielenie dotacji przedstawioną przez skarżącego, zgodnie z którą co do zasady o zwrot kosztów niekwalifikowalnych określonych w audycie ex post należy zwracać się do partnerów projektu, którym bezpośrednio przypisano koszty niekwalifikowalne, a nie tylko do koordynatora. Zasada ta jest wyraźniej określona w obecnej wersji „wzoru umowy o udzielenie dotacji” stosowanego w odniesieniu do programów finansowania na lata 2021–2027.

12. Komisja wyjaśniła jednak, że chociaż początkowo obliczyła, na podstawie wniosków z audytu, kwoty do odzyskania od każdego partnera projektu w następstwie skarg od niektórych partnerów projektu, stwierdziła, że wnioski z audytu opierały się na wewnętrznych umowach i płatnościach konsorcjum. Komisja stwierdziła zatem, że nie było możliwe określenie udziałów w dotacjach dla każdego partnera projektu i dokonanie indywidualnego odzyskania środków. Na tej podstawie postanowiła odzyskać wszystkie koszty niekwalifikowalne od skarżącego jako koordynatora projektu.

13. Niemniej jednak w kontekście dochodzenia Rzecznika Praw Obywatelskich Komisja ponownie oceniła sprawę i stwierdziła, że w rzeczywistości możliwe jest obliczenie udziału dotacji i kwot do odzyskania w odniesieniu do każdego partnera projektu. Na tej podstawie Komisja zaproponowała anulowanie noty debetowej przesłanej skarżącemu oraz wszczęcie indywidualnych procedur odzyskiwania należności od każdego zainteresowanego partnera projektu.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

14. Rzecznik z zadowoleniem przyjmuje decyzję Komisji o anulowaniu noty debetowej i odzyskaniu od każdego partnera projektu niekwalifikowalnych kosztów, które można mu przypisać.

15. Rzecznik zamyka sprawę, stwierdzając, że została ona rozstrzygnięta.

Wnioski

Na podstawie dochodzenia Rzecznik zamyka tę sprawę z następującym wnioskiem [2]:

Sprawa została rozstrzygnięta przez Komisję Europejską.

Skarżący i Komisja zostaną poinformowani o niniejszej decyzji.

Tina Nilsson
Kierownik Działu Rozpatrywania Spraw

Strasburg, dnia 6 sierpnia 2024 r.

[1] Odniosła się ona do art. II.26.2 warunków ogólnych umowy o udzielenie dotacji.

[2] Skarga ta została rozpatrzona w ramach procedury delegowanej zgodnie z decyzją Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie przyjęcia przepisów wykonawczych.