Szanowny Panie,

W dniu 21 listopada 2001 r. oznajmił Pan, że Pański klient, Pan C., wkrótce złoży do mnie skargę przeciwko Komisji Europejskiej dotyczącą jej podejścia do kwestii chorób zawodowych. Pani klientka przesłała mi tę skargę w dniu 10 grudnia 2001 r.

W dniu 13 lutego 2002 r. przekazałem skargę przewodniczącemu Komisji Europejskiej. Komisja przesłała swoją opinię w dniu 25 czerwca 2002 r. Przekazałem go Panu wraz z zaproszeniem do przedstawienia uwag, które przesłał Pan w dniu 7 października 2002 r.

Piszę teraz, aby poinformować Cię o wynikach zapytań, które zostały złożone.

WNIOSEK

Wprowadzenie

Niniejsza skarga należy do grupy siedmiu skarg złożonych przez urzędników (lub byłych urzędników) Komisji Europejskiej lub ich małżonków, którzy twierdzą, że oni sami lub ich małżonkowie cierpią lub cierpieli na choroby zawodowe z powodu narażenia na działanie azbestu w budynku Komisji Berlaymont w Brukseli.

Właściwe przepisy

Zgodnie z art. 73 ust. 1 regulaminu pracowniczego urzędników Wspólnot Europejskich (zwanego dalej „regulaminem pracowniczym”) urzędnik jest ubezpieczony od ryzyka choroby zawodowej i wypadku, z zastrzeżeniem zasad określonych za wspólnym porozumieniem instytucji Wspólnot. Zgodnie z art. 73 ust. 2 lit. b) świadczenie gwarantowane w przypadku całkowitej trwałej niezdolności do pracy polega na wypłacie urzędnikowi kwoty ryczałtowej równej ośmiokrotności jego rocznego wynagrodzenia podstawowego obliczonej na podstawie miesięcznych kwot wynagrodzenia otrzymywanego w okresie 12 miesięcy przed wypadkiem. W przypadku częściowej trwałej niezdolności do pracy art. 73 ust. 2 lit. c) stanowi, że urzędnik otrzymuje część kwoty przewidzianej w art. 73 ust. 2 lit. b), obliczoną na podstawie tabeli ustanowionej we wspomnianych zasadach ustalonych za wspólnym porozumieniem instytucji Wspólnot.

Artykuł 12 przepisów dotyczących ubezpieczenia urzędników Wspólnot Europejskich od ryzyka wypadku i choroby zawodowej (zwanych dalej „przepisami”), o których mowa w art. 73 regulaminu pracowniczego, przewiduje wypłatę kwot, o których mowa w art. 73 ust. 2 lit. b) i c) regulaminu pracowniczego. Zgodnie z art. 17 ust. 1 regulaminu urzędnik, który wnosi o zastosowanie regulaminu z powodu choroby zawodowej, składa oświadczenie w administracji instytucji, do której należy. Zgodnie z art. 17 ust. 2 administracja musi następnie przeprowadzić dochodzenie w celu uzyskania wszystkich informacji niezbędnych do ustalenia charakteru choroby, tego, czy wynika ona z działalności zawodowej urzędnika, a także okoliczności, w jakich powstała. Po zapoznaniu się z raportem sporządzonym w następstwie dochodzenia lekarz lub lekarze wyznaczeni przez instytucje przedstawiają swoje ustalenia zgodnie z art. 19. Artykuł 19 regulaminu stanowi, że decyzje uznające zawodowy charakter choroby i oceniające stopień trwałej niezdolności do pracy są podejmowane przez organ powołujący zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 21 na podstawie ustaleń lekarza lub lekarzy wyznaczonych przez instytucje oraz, na wniosek urzędnika, po konsultacji z komisją lekarską, o której mowa w art. 23. Artykuł 21 regulaminu nakłada na organ powołujący obowiązek powiadomienia urzędnika o projekcie decyzji oraz o ustaleniach lekarza lub lekarzy wyznaczonych przez instytucję przed podjęciem decyzji na podstawie art. 19. W terminie 60 dni urzędnik może zwrócić się do komisji lekarskiej, o której mowa w art. 23, o wydanie opinii. Zgodnie z art. 23 komisja lekarska składa się z trzech członków: jednego mianowanego przez organ powołujący, jednego mianowanego przez zainteresowanego urzędnika i jednego mianowanego w drodze porozumienia między dwoma pierwszymi lekarzami. W przypadku gdy nie można osiągnąć porozumienia w sprawie wyznaczenia trzeciego lekarza w terminie dwóch miesięcy, prezes Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich wyznacza trzeciego lekarza na wniosek jednej ze stron.

W celu ochrony przed odpowiedzialnością wynikającą z wyżej wymienionych przepisów Wspólnoty Europejskie zawarły w dniu 28 stycznia 1977 r. „Umowę w sprawie zbiorowego ubezpieczenia od wypadków i chorób zawodowych” (zwaną dalej „Umową”) z niektórymi zakładami ubezpieczeń (1). Ubezpieczyciele zobowiązali się do pokrycia, zgodnie z warunkami umowy, konsekwencji finansowych zobowiązań podjętych przez Wspólnoty na mocy regulaminu pracowniczego w odniesieniu do wypadków i chorób zawodowych doznanych przez osoby, do których stosuje się art. 73 regulaminu pracowniczego i przepisy przyjęte na jego podstawie. To Wspólnoty, które były jedynymi beneficjentami umowy, były objęte umową i to do nich ubezpieczyciele musieli wypłacać świadczenia wynikające z tych postanowień (art. 1 umowy).

Zgodnie z art. 3 ust. 1 umowy właściwe organy administracyjne Wspólnot powinny uzgodnić z ubezpieczycielami praktyczne przepisy dotyczące informowania o wypadkach i chorobach zawodowych oraz zarządzania dokumentacją, tak aby umożliwić ubezpieczycielom monitorowanie przebiegu spraw i ułatwić im korzystanie z prawa regresu wobec odpowiedzialnych osób trzecich oraz tworzenie rezerw zgodnie z wymogami ustawodawstwa dotyczącego nadzoru nad ubezpieczeniami. Zgodnie z art. 3 ust. 3 umowy projekty decyzji mogących prowadzić do przyznania jednego z ubezpieczonych świadczeń były zgłaszane ubezpieczycielom w celu uzyskania ich uprzedniej opinii zgodnie z przepisami praktycznymi, o których mowa w art. 3 ust. 1, zanim właściwe władze Wspólnot powiadomiły o nich zainteresowane osoby.

Art. 5 umowy stanowił, że spory dotyczące wykonania niniejszej umowy mogą być wnoszone do Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich, z wyjątkiem sporów medycznych, „w przypadku których decyzja organu powołującego określająca prawa pieniężne poszkodowanego lub osób uprawnionych z jego tytułu jest zgodna z uprzednią opinią wydaną przez eksperta ubezpieczyciela lub z opinią wydaną przez Komitet Medyczny, o którym mowa w art. 23 przepisów, o których mowa w art. 1 ust. 1, w przypadku gdy ekspert ubezpieczyciela był członkiem Komitetu Medycznego będącym lekarzem; w takim przypadku ubezpieczyciele zwracają Wspólnotom całość kwot wypłaconych poszkodowanemu lub jego następcom prawnym, zgodnie z wyżej wymienioną decyzją organu powołującego [...]”.

Zgodnie z art. 10 ust. 2 umowy jako pośrednika została wyznaczona spółka akcyjna J. Van Breda & Co. International (zwana dalej „Van Breda”). W piśmie z dnia 27 stycznia 1989 r. skierowanym przez Van Bredę do Wspólnot Europejskich potwierdzono porozumienie zawarte między ubezpieczycielami a Wspólnotami Europejskimi na mocy tego porozumienia w sprawie procedury mającej zastosowanie do wypadków i chorób zawodowych. W pkt I tego pisma, zatytułowanym „Powołanie lekarzy”, wskazano, że uzgodniono, iż lekarz wyznaczony przez organ powołujący i zatwierdzony przez ubezpieczycieli ma działać jako biegły w rozumieniu art. 5 umowy i że lekarz ten nie może być lekarzem zakładowym.

Zgodnie z pkt II pisma, zatytułowanym „Projekt decyzji – Uprzednie powiadomienie ubezpieczycieli – Termin na udzielenie odpowiedzi”, projekt decyzji, który miał być przedmiotem uprzedniego powiadomienia ubezpieczycieli o ich opinii zgodnie z art. 3 ust. 3 umowy, musiał zostać przyjęty lub odrzucony przez ubezpieczycieli w możliwie najkrótszym terminie od jego powiadomienia. Ubezpieczyciele dołożyli wszelkich starań, aby potwierdzić swoją zgodę lub sprzeciw wobec projektu decyzji w terminie nie dłuższym niż jeden miesiąc od jego przekazania. Jeżeli po upływie tego terminu ubezpieczyciele nie potwierdzili swojej zgody lub braku zgody, musieli powiadomić o tym organ powołujący, a termin ten miał zostać przedłużony o jeden miesiąc. Jeżeli ubezpieczyciele stwierdzą, że nie będą w stanie potwierdzić swojej zgody lub braku zgody przed upływem przedłużonego okresu, zaproponują organowi powołującemu i pośrednikowi wszczęcie procedury konsultacji w celu ustalenia sposobu postępowania i ustalenia nowego okresu nieprzekraczającego czterech miesięcy.

Okoliczności faktyczne niniejszej sprawy (2)

Żona skarżącego pracowała dla Komisji od 1974 r. W listopadzie 1993 roku zdiagnozowano u niej raka. W dniu 15 marca 1994 r. żona skarżącego zwróciła się do Komisji o uznanie jej choroby za chorobę zawodową zgodnie z art. 73 regulaminu pracowniczego. Żona skarżącego zmarła 18 lipca 1994 r.

W dniu 23 czerwca 1995 r. Komisja przekazała skarżącemu projekt decyzji, na mocy której wniosek żony skarżącego o uznanie jej choroby za chorobę zawodową miał zostać odrzucony.

Skarżący sprzeciwił się temu projektowi decyzji i zwrócił się o skierowanie sprawy do komisji lekarskiej. Te ostatnie spotkały się na pierwszym posiedzeniu, na którym omówiono jedynie kwestie proceduralne. Drugie posiedzenie zwołano na dzień 27 listopada 1997 r. Lekarz wyznaczony przez skarżącego poinformował swoich dwóch kolegów, że ze względu na zły stan zdrowia nie będzie mógł uczestniczyć w tym spotkaniu, i poprosił o odroczenie. Dwaj pozostali członkowie komisji lekarskiej spotkali się jednak w dniu 27 listopada 1997 r. i uzgodnili sprawozdanie, zgodnie z którym nie można było stwierdzić, że choroba żony skarżącego wynikała z jej pracy dla Komisji. W dniu 27 sierpnia 1998 r. lekarz skarżącego przedłożył własne sprawozdanie, w którym stwierdził, że choroba była spowodowana pracą żony skarżącego.

Następnie Komisja odrzuciła wniosek żony skarżącego.

Skarżący wniósł skargę na tę decyzję do Sądu Pierwszej Instancji (3).

Zarzuty i zarzuty podniesione w skardze

W skardze skarżący wskazał, że zgodnie z regulaminem pracowniczym to do Wspólnot Europejskich należy zagwarantowanie płatności z tytułu zabezpieczenia społecznego swoim urzędnikom. Jego zdaniem opisany powyżej system doprowadził jednak do niejasności między jedynymi beneficjentami umowy (instytucjami wspólnotowymi) a ich zakładami ubezpieczeń. Podczas gdy urzędnik kontaktował się bezpośrednio z Komisją, ta ostatnia ograniczyła się w istocie do przekazania odpowiednich danych zakładom ubezpieczeń, które podejmowały decyzje, a nie instytucji, która powinna była je podjąć zgodnie z regulaminem pracowniczym. Skarżący uznał, że nie ma podstawy prawnej do przekazania tych uprawnień. Twierdził on ponadto, że ogólne zasady prawa ubezpieczeń społecznych sprawiają, że przypisanie funkcji systemu zabezpieczenia społecznego przedsiębiorstwu komercyjnemu jest niezgodne z prawem. W tym kontekście skarżący odniósł się do konwencji nr 24 i nr 130 Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP). Skarżący twierdził, że Komisja naruszyła zasady dobrej administracji, zrzeszając przedsiębiorstwa komercyjne zamierzające osiągnąć zysk w podejmowaniu decyzji dotyczących własnych płatności z tytułu zabezpieczenia społecznego. Uznał on, że zainteresowane zakłady ubezpieczeń łączyły w ten sposób rolę „strony i sędziego” w jednej osobie. Skarżący zauważył ponadto, że osoby fizyczne nie mają bezpośredniego środka ochrony prawnej przed sądem przeciwko tym zakładom ubezpieczeń.

Zdaniem skarżącego wynikiem tego systemu było bardzo powolne rozpatrywanie wniosków. Skarżący argumentował, że zasady dobrej administracji wymagają jednak, aby decyzje były podejmowane w odpowiednim terminie, tym bardziej że w sprawach takich jak niniejsza dotyczyły one zdrowia danej osoby.

Zdaniem skarżącego art. 41 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej chronił w szczególności prawo każdej osoby do dostępu do akt, które jej dotyczą, przy jednoczesnym poszanowaniu uzasadnionego interesu poufności i tajemnicy zawodowej. Skarżący twierdził, że osoba składająca wniosek na podstawie art. 73 regulaminu pracowniczego nie była w stanie w pełni skorzystać z tego prawa, ponieważ znaczna część sprawy była rozpatrywana bezpośrednio przez zakłady ubezpieczeń. Stwierdził on, że zasada przejrzystości nie jest w ogóle stosowana w odniesieniu do komunikacji między instytucjami a zakładami ubezpieczeń lub pośrednikiem.

Skarżący przedstawił następujące argumenty:

A) uznanie, że porozumienia między Komisją a zakładami ubezpieczeń stanowiły przypadek niewłaściwego administrowania

b) Uznanie faktu, że praktyka Komisji i zakładów ubezpieczeń w zakresie stosowania art. 73 regulaminu pracowniczego stanowiła niewłaściwe administrowanie

c) Dostęp do wszelkiej korespondencji między Komisją, z jednej strony, a zakładami ubezpieczeń i lekarzami wyznaczonymi przez Komisję, z drugiej strony, w kontekście procedur dotyczących pochodzenia zawodowego chorób, które spowodowały śmierć żony skarżącego

d) Sprawiedliwe odszkodowanie za naruszenie zasady dobrej administracji

Skarżący zauważył, że niniejsza skarga jest niezależna i autonomiczna w odniesieniu do innych procedur, które zostały wszczęte w celu uznania choroby jego żony za chorobę zawodową.

WNIOSEK

Opinia Komisji

W swojej opinii Komisja przedstawiła następujące uwagi:

Wspólnoty nie przekazały swoich uprawnień w zakresie płatności z tytułu zabezpieczenia społecznego. Jedynie w celu pokrycia ryzyka finansowego wynikającego ze stosowania art. 73 regulaminu pracowniczego instytucje wspólnotowe uzyskały ochronę ubezpieczeniową od prywatnych zakładów ubezpieczeń. Pierwsza taka umowa obowiązywała od dnia 1 lutego 1977 r. i została przedłużona do dnia 31 stycznia 1995 r. Nowa umowa ubezpieczenia z przedsiębiorstwem "Royale Belge" obowiązywała od dnia 1 lutego 1995 r. do dnia 31 stycznia 2000 r. Po ogłoszeniu przetargu zawarto nową umowę ze spółką "Axa Royale Belge" ze skutkiem od dnia 1 lutego 2000 r.

Pismo z dnia 27 stycznia 1989 r., do którego odniósł się skarżący, dotyczyło warunków stosowania umowy obowiązującej od dnia 1 lutego 1977 r. Od czasu wygaśnięcia tej umowy w dniu 31 stycznia 1995 r. warunki te nie miały już zastosowania i nie uzgodniono podobnych postanowień z zakładami ubezpieczeń.

Odpowiednie porozumienia (pomiędzy Van Bredą a Komisją) miały na celu zagwarantowanie wykonania opinii lekarskich w ramach art. 73 regulaminu pracowniczego. Nic nie wskazywało na to, że porozumienia te wyrządziły szkodę urzędnikom służby cywilnej, którzy padli ofiarą choroby zawodowej lub wypadku.

Organ powołujący zawsze podejmował decyzje na podstawie wniosków wyznaczonego przez siebie eksperta medycznego oraz, na wniosek urzędnika, po konsultacji z komisją lekarską przewidzianą w przepisach. Pełna autonomia organu powołującego względem zakładów ubezpieczeń została wykazana w sprawie C-76/95 (4). W tej sprawie Trybunał potwierdził, że praktyka administracyjna Komisji była prawidłowa.

Od dnia 1 lutego 1995 r. eksperci medyczni instytucji byli wybierani przez organ powołujący na podstawie ich doświadczenia w dziedzinie oceny uszkodzenia ciała i na podstawie opinii doradcy medycznego "Caisse de Maladie" Komisji.

Konwencje MOP nie miały zastosowania do instytucji wspólnotowych, które zgodnie z art. 28 ust. 5 Traktatu korzystały z immunitetów i przywilejów niezbędnych do wypełnienia swojej misji.

Porozumienia między Wspólnotami a zakładami ubezpieczeń, które zostały zawarte w piśmie z dnia 27 stycznia 1989 r., nie stanowiły zatem niewłaściwego administrowania i nie zostało wykazane, że zakłady ubezpieczeń miały w przeszłości lub obecnie jakikolwiek wpływ na decyzje podejmowane autonomicznie przez organ powołujący na podstawie regulaminu pracowniczego.

Od wejścia w życie umowy z dnia 1 lutego 1995 r. między Komisją a ubezpieczycielami nie istniała ogólna korespondencja. Jeśli chodzi o korespondencję dotyczącą indywidualnych przypadków, zastosowanie miał wyjątek dotyczący prywatności i integralności osoby fizycznej określony w art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji (6). Każdy urzędnik miał jednak prawo dostępu do własnych akt dotyczących wypadku lub choroby zawodowej. Dokumentacja ta zawierała wszystkie dokumenty administracyjne i medyczne, w tym korespondencję między Komisją a zakładami ubezpieczeń.

Uwagi skarżącego

Adwokat skarżącego przedstawił następujące uwagi w imieniu swojego klienta (które były takie same dla wszystkich siedmiu powiązanych skarg):

Komisja w sposób dorozumiany odmówiła przekazania Rzecznikowi Praw Obywatelskich i, tytułem uzupełnienia, skarżącym żądanych dokumentów, to znaczy wszelkiej korespondencji wymienianej między Komisją z jednej strony a zakładami ubezpieczeń i ekspertami medycznymi wyznaczonymi przez Komisję z drugiej strony. Osobą chronioną na podstawie przepisu rozporządzenia 1049/2001, na którym oparła się Komisja, był sam urzędnik, a nie instytucja. Podmioty prawa zażądały jednak przekazania dokumentów Rzecznikowi Praw Obywatelskich, aby mógł on ocenić, czy doszło do niewłaściwego administrowania. Rzecznik Praw Obywatelskich potrzebował tych dokumentów, aby podjąć decyzję w sprawie skargi.

Skarżący byli świadomi możliwości zapoznania się z ich własnymi aktami. Chciały one jednak, aby Rzecznik przeprowadził dochodzenie w celu ustalenia, czy Komisja wypełniła swoje zobowiązania zgodnie z regulaminem pracowniczym, a w szczególności z zasadą dobrej administracji. Odmawiając przekazania kompletnych akt, instytucja zdawała się chcieć uniknąć takiej kontroli ze strony Rzecznika Praw Obywatelskich.

Komisja wyróżniła jedną skargę (wniesioną przez pana Y) w celu przedstawienia szczegółowych uwag. Oczywiste było, że Komisja przedstawiła tę sprawę w świetle, które było dla niej korzystne. Jednakże wyrok, który pan Y uzyskał, nadal nie przyniósł mu żadnych korzyści.

Podsumowując, Rzecznik Praw Obywatelskich powinien kontynuować dochodzenie w celu wyjaśnienia niejasności i nieprecyzyjności zawartych w opinii Komisji. W pierwszej kolejności Rzecznik Praw Obywatelskich powinien zwrócić się do Komisji o dostarczenie informacji, o które zwrócili się skarżący.

Przydatne byłoby uzyskanie kryteriów, które Komisja stosowała przed dniem 1 lutego 1995 r. przy wyborze ekspertów medycznych tej instytucji. Kryterium, które zdaniem Komisji zostało zastosowane od tej daty, było zbyt niejasne i w związku z tym nie mogło zostać uznane za odpowiednie. Komisja nie wskazała również, w jaki sposób powołano doradcę medycznego Caisse de Maladie Komisji oraz czy był on niezależny i bezstronny w odniesieniu do zakładów ubezpieczeń.

Ogólne zasady określone w konwencjach MOP wywarły wpływ również na organizacje międzynarodowe, takie jak Komisja.

DECYZJA

1 Uwagi wstępne

1.1 W świetle skargi, opinii Komisji i uwag skarżącego należy poczynić dwie uwagi wstępne.

1.2 Po pierwsze, w swojej skardze (zob. zarzut B) skarżący wydaje się zwracać do Rzecznika o stwierdzenie, że zachowanie nie tylko Komisji, ale również zakładów ubezpieczeń stanowi niewłaściwe administrowanie. Aby uniknąć nieporozumień, należy przypomnieć, że Traktat WE upoważnia Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich do badania ewentualnych przypadków niewłaściwego administrowania wyłącznie w działaniach instytucji i organów Wspólnoty. Statut Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich wyraźnie stanowi, że żadne działanie jakiegokolwiek innego organu lub osoby nie może być przedmiotem skargi do Rzecznika Praw Obywatelskich. Dochodzenia Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie niniejszej skargi zostały zatem ukierunkowane na zbadanie, czy doszło do niewłaściwego administrowania w działaniach Komisji Europejskiej.

1.3 Po drugie, zażalenie złożone w listopadzie 2001 r. dotyczyło podejścia Komisji do wniosków na podstawie art. 73 regulaminu pracowniczego urzędników Wspólnot Europejskich (zwanego dalej "regulaminem pracowniczym") w zakresie chorób zawodowych. Skarżący opisał fakty dotyczące jego (tj. jego żony) indywidualnego przypadku, ale nie przedstawił żadnych konkretnych zarzutów ani twierdzeń opartych na tych faktach. Wydaje się jednak, że w swoich uwagach skarżący zwraca się do Rzecznika Praw Obywatelskich również o rozpatrzenie jego indywidualnej sprawy w celu ustalenia, czy Komisja działała zgodnie z przepisami w jego zakresie. W tym kontekście skarżący sugeruje, że Rzecznik Praw Obywatelskich powinien zwrócić się do Komisji o przekazanie mu kopii akt jego sprawy. Wydaje się również, że skarżący pragnie uzyskać od Komisji dalsze informacje dotyczące wyboru swoich ekspertów medycznych.

1.4 Rzecznik uważa, że rozszerzenie dochodzenia w sposób zaproponowany przez skarżącego nie byłoby właściwe. Zgodnie z systemem ustanowionym w statucie Rzecznika Praw Obywatelskich (7) i w przepisach wykonawczych (8) do skarżących należy przedstawienie dokładnych roszczeń i zarzutów, które Rzecznik Praw Obywatelskich może zbadać. W przypadku braku konkretnych roszczeń lub zarzutów dotyczących możliwego niewłaściwego administrowania Rzecznik nie będzie zatem wszczynał nowego dochodzenia ani przedłużał toczącego się dochodzenia. Ponadto skarga może zostać rozpatrzona przez Rzecznika dopiero po zastosowaniu odpowiednich uprzednich rozwiązań. Wydaje się jednak, że skarżący nie zadał Komisji dodatkowych pytań dotyczących wyboru ekspertów medycznych Komisji, zanim nie przedstawił ich w swoich uwagach dotyczących opinii Komisji.

1.5 W niniejszej sprawie należy również wziąć pod uwagę fakt, że skarżący przedłożył do Sądu Pierwszej Instancji decyzję Komisji z dnia 10 lutego 1999 r. w sprawie wniosku jego żony oraz że Trybunał wydał orzeczenie w sprawie tej skargi w dniu 15 listopada 2000 r. Rzecznik nie jest zatem w stanie zbadać konkretnych okoliczności faktycznych niniejszej sprawy w zakresie, w jakim odnoszą się one do decyzji Komisji z dnia 10 lutego 1999 r.(9). Jeżeli chodzi o postępowanie administracyjne po wydaniu wyroku przez Trybunał, skarżący nie przedstawił żadnych konkretnych zarzutów ani roszczeń.

1.6 Niniejsza decyzja dotyczy zatem wyłącznie zarzutów i twierdzeń zawartych w pierwotnej skardze.

2 Domniemane przekazanie uprawnień

2.1 Skarżący twierdzi, że Komisja postąpiła niewłaściwie, przekazując część lub całość swoich uprawnień w zakresie rozpatrywania wniosków na mocy art. 73 regulaminu pracowniczego prywatnym zakładom ubezpieczeń. Zgodnie z art. 73 ust. 1 regulaminu pracowniczego urzędnik jest ubezpieczony od ryzyka choroby zawodowej i wypadku, z zastrzeżeniem zasad określonych za wspólnym porozumieniem instytucji Wspólnot, przepisów dotyczących ubezpieczenia urzędników Wspólnot Europejskich od ryzyka wypadku i choroby zawodowej (zwanych dalej „przepisami”). Zdaniem skarżącego ogólne zasady prawa zabezpieczenia społecznego sprawiają, że przypisanie funkcji systemu zabezpieczenia społecznego przedsiębiorstwu komercyjnemu jest niezgodne z prawem. Skarżący twierdzi, że te zakłady ubezpieczeń łączyły rolę „strony i sędziego” w jednej osobie.

2.2 Komisja jest zdania, że nie przekazała swoich uprawnień w zakresie płatności z tytułu zabezpieczenia społecznego, lecz jedynie zapewniła ochronę ubezpieczeniową od ryzyka finansowego wynikającego ze stosowania art. 73 regulaminu pracowniczego. Organ powołujący zawsze podejmował decyzje w pełni autonomicznie i na podstawie wniosków wyznaczonego przez siebie eksperta medycznego oraz, na wniosek urzędnika, po konsultacji z komisją lekarską przewidzianą w przepisach.

2.3 Rzecznik uważa, że skarżący nie wykazał, że Komisja przekazałaby uprawnienia zakładom ubezpieczeń, jak twierdzi. Decyzje w sprawie wniosków na podstawie art. 73 regulaminu pracowniczego i przepisów są podejmowane przez Komisję, a nie przez zakłady ubezpieczeń. Prawdą jest, że treść "porozumień" zawartych w piśmie, które spółka J. Van Breda & Co. International skierowała do Komisji w dniu 27 stycznia 1989 r., może budzić wątpliwości co do zakresu udziału zakładów ubezpieczeń w postępowaniu w ogólności, a w szczególności co do wyboru ekspertów medycznych. Komisja wyjaśniła jednak, że umowy te przestały obowiązywać z dniem 1 lutego 1995 r. i że z zakładami ubezpieczeń nie uzgodniono żadnych podobnych postanowień. Odpowiednie porozumienia nie miały zatem wpływu na skarżącego (10). Rzecznik Praw Obywatelskich jest ponadto zdania, że w świetle jego wniosku, zgodnie z którym nie doszło do przekazania uprawnień, nie ma potrzeby rozpatrywania konwencji Międzynarodowej Organizacji Pracy przywołanych przez skarżącego ani kwestii, czy mogą one być wiążące dla Komisji.

2.4 W tych okolicznościach nie wydaje się, aby Komisja dopuściła się niewłaściwego administrowania w odniesieniu do tego zarzutu.

3 Powolność procedury

3.1 Skarżący twierdzi, że system przyjęty przez Komisję powoduje bardzo powolne rozpatrywanie wniosków zgodnie z art. 73 regulaminu pracowniczego.

3.2 Komisja nie przedstawiła żadnych konkretnych uwag na ten temat.

3.3 Dobrą praktyką administracyjną jest rozpatrywanie wniosków w rozsądnym terminie. Rzecznik uważa jednak, że rozsądny termin można ustalić wyłącznie indywidualnie dla każdego przypadku, biorąc pod uwagę okoliczności każdej sprawy. Biorąc pod uwagę, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie swojego twierdzenia, że system przyjęty przez Komisję jako taki powoduje niedopuszczalne opóźnienia, zarzutu tego nie można zatem uznać za udowodniony.

4 Dostęp do dokumentów i przejrzystość

4.1 Skarżący twierdzi, że Komisja naruszyła prawo do dobrej administracji określone w art. 41 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, odmawiając dostępu do akt dotyczących jego wniosku, w tym korespondencji wymienianej między Komisją z jednej strony a zakładami ubezpieczeń i ekspertami medycznymi wyznaczonymi przez Komisję z drugiej strony. Zdaniem skarżącego Komisja naruszyła zatem zasadę przejrzystości.

4.2 Zdaniem Komisji każdy urzędnik ma prawo wglądu do własnych akt dotyczących wypadku lub choroby zawodowej, a akta te zawierają wszystkie dokumenty administracyjne i medyczne, w tym korespondencję między Komisją a zakładami ubezpieczeń. W odniesieniu do ewentualnego publicznego dostępu do takich akt Komisja wspomniała o wyjątku dotyczącym prywatności i integralności osoby fizycznej określonym w art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji (11).

4.3 Rzecznik zauważa, że Komisja uznała prawo skarżącego do wglądu do jego akt. Rzecznik zauważa ponadto, że skarżący jest świadomy tego prawa. W związku z tym nie ustalono, w jaki sposób Komisja powinna była naruszyć prawo skarżącego do wglądu do odpowiednich dokumentów ani ogólną zasadę przejrzystości. Rzecznik nie jest świadomy, że w tej sprawie pojawia się jakakolwiek kwestia publicznego dostępu i dlatego uważa, że nie ma potrzeby analizowania argumentów Komisji dotyczących wyjątku zawartego w art. 4 ust. 1 rozporządzenia 1049/2001.

4.4 W tych okolicznościach nie wydaje się, aby Komisja dopuściła się niewłaściwego administrowania w odniesieniu do tego zarzutu.

5 Odszkodowanie

5.1 Skarżący twierdzi, że powinien otrzymać godziwą rekompensatę za naruszenie zasady dobrej administracji.

5.2 Z powyższych wniosków wynika, że zarzuty skarżącego dotyczące niewłaściwego administrowania nie mogą zostać uznane za udowodnione. Zarzuty te nie wydają się zatem stanowić podstawy roszczenia odszkodowawczego.

5.3 Rzecznik nie może wykluczyć, że odszkodowanie może być należne z powodu szczególnych przypadków niewłaściwego administrowania, które Komisja mogła popełnić podczas rozpatrywania wniosku skarżącego. Jednakże, jak wspomniano w pkt 1.4 powyżej, dochodzenie Rzecznika Praw Obywatelskich i jego obecna decyzja nie obejmują indywidualnych faktów w sprawie skarżącego.

Wnioski

Na podstawie dochodzenia Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie tej skargi wydaje się, że Komisja Europejska nie dopuściła się niewłaściwego administrowania. W związku z tym Rzecznik Praw Obywatelskich zamyka sprawę.

Przewodnicząca Komisji zostanie również poinformowana o tej decyzji.

Z poważaniem,

 

Jacob SÖDERMAN

---

(1) Umowa została szczegółowo opisana w wyroku Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-76/95 Komisja przeciwko Royale Belge SA [ECR] 1996, I-5501.

(2) Poniżej przytoczono tylko najważniejsze fakty. Pełen opis okoliczności faktycznych niniejszej sprawy znajduje się w wyroku Sądu Pierwszej Instancji w sprawie T-20/00 (pkt 7 nast.).

(3) W swojej skardze skarżący zauważył, że jego skarga (T-20/00) jest nadal w toku przed Sądem. Jednakże Sąd orzekł już w przedmiocie skargi w dniu 15 listopada 2000 r. i stwierdził nieważność decyzji Komisji na tej podstawie, że komisja lekarska naruszyła przepisy proceduralne (sprawa T-20/00 X przeciwko Komisji [ECR-SC] 2000, I-A-249, II-1149).

(4) Sprawa C-76/95 Komisja przeciwko Royale Belge SA [ECR] 1996, I-5501.

(5) Komisja przypuszczalnie chciała odnieść się w tym kontekście do art. 291 (dawniej 218) Traktatu WE.

(6) Dz.U. L 145 z 2001 r., s. 43.

(7) Decyzja 94/262 Parlamentu Europejskiego z dnia 9 marca 1994 r. w sprawie przepisów i ogólnych warunków regulujących wykonywanie funkcji Rzecznika Praw Obywatelskich, Dz.U. 1994, L 113, s. 15.

(8) Decyzja Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 16 października 1997 r. w sprawie przyjęcia przepisów wykonawczych (dostępna na stronie internetowej: http://www.ombudsman.europa.eu).

(9) Por. art. 195 ust. 1 i 2 Traktatu: „Zgodnie ze swoimi obowiązkami Rzecznik Praw Obywatelskich prowadzi dochodzenia, z wyjątkiem przypadków, w których domniemane fakty są lub były przedmiotem postępowania sądowego. (.)" Zob. również art. 1 ust. 3 i art. 2 ust. 7 statutu Rzecznika Praw Obywatelskich.

(10) Należy przypomnieć, że wniosek skarżącego o wniesienie sprawy do Komisji Medycznej został złożony po przekazaniu mu przez Komisję projektu decyzji w dniu 23 czerwca 1995 r.

(11) Dz.U. L 145 z 2001 r., s. 43.