Kontekst skargi

1. Skarżący złożył wniosek o objęcie stanowiska w stałej służbie Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej (Frontex) [1].

2. Z powodzeniem przeszedł pierwsze etapy procedury naboru, które obejmowały ocenę jego kandydatury, test online z języka angielskiego oraz test umiejętności fizycznych. W rezultacie Frontex zaprosił go na rozmowę kwalifikacyjną.

3. W listopadzie 2020 r. Frontex poinformował skarżącego, że po jego rozmowie kwalifikacyjnej nie został wybrany na laureata. W odpowiedzi na prośbę skarżącego o informacje zwrotne Frontex poinformował go, że komisja konkursowa ^[2] przyznała mu 48 % punktów podczas rozmowy kwalifikacyjnej, podczas gdy minimalny wynik, aby zostać laureatem, wynosił 50 %.

4. Skarżący zapytał Frontex, w jaki sposób może zwrócić się do komisji konkursowej o ponowne rozpatrzenie decyzji o niewybraniu go. Frontex początkowo odpowiedział, że komisja konkursowa „nie jest upoważniona do uwzględniania [jego] osobistego przekonania jako sposobu oceny [jego] kandydatury, a zatem wniosek o ponowne rozpatrzenie wyłącznie na tej podstawie nie pozwoli komisji na ponowne rozpatrzenie jej pierwotnej decyzji”. W następstwie dodatkowej wiadomości e-mail od skarżącego Frontex stwierdził, że „nie popełniono błędu w ocenie Państwa kandydatury”.

5. Niezadowolony ze sposobu, w jaki Frontex rozpatrzył jego wniosek, a następnie wniosek o przegląd, skarżący zwrócił się do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich w styczniu 2021 r.

W przedmiocie dochodzenia

6. Rzecznik wszczął dochodzenie i zbadał:

1) obowiązującą w Fronteksie procedurę rozpatrywania wniosków o dokonanie przeglądu w kontekście procedur wyboru;

2) sposób, w jaki Frontex oceniał wniosek skarżącego przez cały czas trwania procedury wyboru.

7. W trakcie dochodzenia zespół dochodzeniowy Rzecznika spotkał się z przedstawicielami Fronteksu i otrzymał pisemną odpowiedź na konkretne pytania zadane podczas spotkania. Rzecznik zbadała również akta Fronteksu dotyczące wniosku skarżącego i przygotowała sprawozdanie z kontroli podsumowujące otrzymane informacje. Rzecznik Praw Obywatelskich otrzymał następnie uwagi skarżącego dotyczące sprawozdania z kontroli. Niniejsza decyzja uwzględnia argumenty i opinie przedstawione przez strony.

Obowiązująca w Fronteksie procedura rozpatrywania wniosków o przegląd

Argumenty przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich

8. Skarżący twierdził, że Frontex nie odpowiedział na jego wniosek o dokonanie przeglądu. Początkowo zapytał Frontex, w jaki sposób może zwrócić się o ponowne rozpatrzenie decyzji. Na podstawie wstępnej odpowiedzi Fronteksu nie było jasne, czy Frontex rozpatruje wniosek.

9. Frontex potwierdził, że po skontaktowaniu się ze skarżącym odpowiedział na jego wniosek i dokonał przeglądu jego wniosku. Frontex stwierdził, że „[nie popełniono] błędu w ocenie Państwa kandydatury”.

10. Frontex wyjaśnił, że oferuje trzy różne możliwości niewybranym wnioskodawcom. (i) Po skontaktowaniu się z Fronteksem Frontex najpierw przekazuje informacje zwrotne na temat powodów, dla których wniosek nie został rozpatrzony pozytywnie. Odbywa się to w drodze nieformalnej wymiany e-maili wyjaśniających wyniki i metodykę. (ii) Frontex umożliwia również wnioskodawcom złożenie wniosku o formalną weryfikację lub ponowną ocenę wniosku przez komisję konkursową. (iii) Wnioskodawcy, którzy uważają, że zostali poszkodowani, mogą złożyć formalne zażalenie administracyjne zgodnie z regulaminem pracowniczym UE ^[3].

11. Frontex stwierdził, że w trakcie dochodzenia Rzecznik zwrócił się do komisji konkursowej o ponowne sprawdzenie swojej oceny odpowiedzi skarżącego podczas rozmowy kwalifikacyjnej. Ten dodatkowy przegląd potwierdził jej wstępną ocenę.

12. Frontex przyznał, że komunikacja ze skarżącym z listopada 2020 r. mogła nie być optymalna. Ponadto ogłoszenie o naborze na to stanowisko dotyczyło jedynie możliwości złożenia przez kandydatów formalnego zażalenia administracyjnego na podstawie art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego Unii. W związku z tym począwszy od marca 2021 r. Frontex zaktualizował wszystkie nowe ogłoszenia o naborze opublikowane na swojej stronie internetowej o zmieniony tekst wyjaśniający trzy opcje (informacje zwrotne, przegląd i zażalenie administracyjne), o których mowa w pkt 10 powyżej.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

13. Rzecznik rozumie zamieszanie skarżącego, gdy w listopadzie 2020 r. otrzymał od Fronteksu informacje zwrotne dotyczące jego wniosku. Na podstawie treści wiadomości e-mail skarżący nie był w stanie zrozumieć, czy Frontex uwzględnił jego wniosek o dokonanie przeglądu. Ponadto w ogłoszeniu o naborze na stanowisko, na które się powołał, wymieniono jedynie formalny mechanizm zażalenia przewidziany w regulaminie pracowniczym Unii.

14. Podczas dochodzenia Frontex wyjaśnił, że w rzeczywistości rozpatrzył wniosek skarżącego i stwierdził, że nie popełniono błędu w ocenie jego wniosku. Ponadto Frontex ponownie skontaktował się z komisją konkursową podczas dochodzenia w sprawie oceny rozmowy ze skarżącym. Rzecznik uważa, że sposób, w jaki Frontex zareagował na wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie jego wniosku, był rozsądny.

15. Rzecznik z zadowoleniem przyjmuje fakt, że w trakcie dochodzenia Frontex zaktualizował swoje ogłoszenia o naborze i poprawił sposób, w jaki informuje wnioskodawców o możliwości przeglądu decyzji, wymieniając wszystkie trzy etapy. W związku z tym Rzecznik stwierdza, że żadne dodatkowe dochodzenie nie jest uzasadnione w odniesieniu do tego aspektu skargi.

Jak Frontex oceniał wniosek skarżącego w trakcie całej procedury wyboru

Argumenty przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich

16. Skarżący twierdził, że podczas rozmowy kwalifikacyjnej musiał przynieść ze sobą pewne dokumenty potwierdzające jego kwalifikacje, ale dokumenty te nie zostały ocenione przez komisję konkursową. Ponadto twierdził, że pytania na rozmowę kwalifikacyjną nie sprawdziły odpowiednio jego wiedzy i umiejętności oraz że uzyskane wyniki były zbyt niskie, biorąc pod uwagę jego doświadczenie w tej dziedzinie. Skarżący twierdził w szczególności, że biorąc pod uwagę jego 10-letnie doświadczenie w straży granicznej i żandarmerii wojskowej, powinien był uzyskać wynik znacznie lepszy niż 47 % w kategorii „Uprzednie istotne doświadczenie zawodowe w sektorze egzekwowania prawa”.

17. Skarżący stwierdził, że niektóre z jego dodatkowych osiągnięć (takich jak prowadzenie działań w zakresie powrotów lub zarządzanie logistyczne) nie zostały ocenione przez Frontex, mimo że w ogłoszeniu o naborze zakwalifikowano je jako „korzystne kryteria”.

18. Skarżący twierdził również, że Frontex ważył niektóre z jego wyników zgodnie z systemem, o którym skarżący nie wiedział (i który nie został wyjaśniony w ogłoszeniu o naborze).

19. Frontex wyjaśnił, że dodatkowe osiągnięcia skarżącego zostały ocenione na początkowych etapach procedury wyboru. Podczas rozmowy kwalifikacyjnej komisja konkursowa oceniła jedynie odpowiedzi udzielone przez kandydatów. Nie uwzględniła ona żadnych dodatkowych dokumentów potwierdzających, które kandydaci przedstawili tego dnia. Komisja konkursowa oceniła dokumenty dostarczone przez niego na początkowych etapach procedury.

20. Frontex przekazał Rzecznikowi kopię sprawozdania z oceny rozmów kwalifikacyjnych podczas spotkania inspekcyjnego. Sprawozdanie to, podpisane przez wszystkich członków komisji konkursowej, którzy przeprowadzili rozmowę, pokazuje, że skarżący zdobył 7/15 punktów za wcześniejsze doświadczenie w zakresie egzekwowania prawa, co odpowiada wynikowi 47 % przekazanemu skarżącemu przez Frontex. Łączny wynik za wyniki skarżącego podczas przesłuchania wyniósł 48 %.

21. Frontex wskazał, że przed opublikowaniem ogłoszenia o naborze na to stanowisko ustanowił system ważenia stosowany w całej procedurze naboru. Na poparcie tego Frontex przedstawił Rzecznikowi kopię protokołu posiedzenia inauguracyjnego procedury wyboru stałej służby. W dokumencie określono metodykę obliczania ogólnej punktacji oraz określania wagi punktów i poszczególnych punktów procentowych w trakcie procedury wyboru, a także progi punktacji dla każdego etapu. Frontex nie publikuje systemu ważenia, aby nie wpływać na sposób, w jaki wnioskodawcy przedstawiają swoje wnioski.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

22. Z orzecznictwa Unii wynika, że komisje konkursowe dysponują szerokim zakresem uznania przy ocenie kwalifikacji i doświadczenia zawodowego kandydata w trakcie procedury naboru na stanowisko w administracji Unii. Swoboda komisji konkursowych jest jeszcze większa podczas rozmowy ustnej. Wynika to z niepewności nieodłącznie związanej z tego rodzaju testami, których treść może się różnić w zależności od doświadczenia i osobowości poszczególnych kandydatów oraz ich odpowiedzi na pytania komisji konkursowej ^[4]. W tym kontekście rolą Rzecznika nie jest zastępowanie oceny komisji konkursowej własną oceną. Rolą Rzecznika Praw Obywatelskich jest raczej sprawdzenie, czy komisje konkursowe nie dopuściły się oczywistego błędu co do prawa lub co do okoliczności faktycznych, korzystając ze swoich uprawnień dyskrecjonalnych ^[5].

23. W tym przypadku zespół dochodzeniowy Rzecznika zbadał akta Fronteksu, w szczególności odpowiednie dokumenty pokazujące, w jaki sposób komisja konkursowa oceniła wyniki skarżącego podczas rozmowy kwalifikacyjnej, system ważenia i ogólną metodykę zastosowaną w trakcie procedury. Rzecznik nie znajduje niczego, co sugerowałoby, że komisja konkursowa popełniła oczywisty błąd przy ocenie wniosku skarżącego na pierwszych etapach postępowania lub przy ocenie jego wyników podczas rozmowy kwalifikacyjnej.

24. Po przeanalizowaniu odpowiednich dokumentów Rzecznik potwierdza, że Frontex uwzględnił jego doświadczenie i dodatkowe osiągnięcia na początkowym etapie procedury wyboru, na podstawie dokumentów potwierdzających dostarczonych przez skarżącego. Otrzymał wystarczającą ilość punktów, aby następnie zostać zaproszonym na rozmowę kwalifikacyjną. Komisja konkursowa wzięła pod uwagę jedynie odpowiedzi udzielone podczas rozmowy kwalifikacyjnej w celu oceny jego wyników, a nie dokumenty potwierdzające, które skarżący przedstawił tego dnia. Jest to zgodne z ogłoszeniem o naborze.

25. Po rozmowie komisja konkursowa oceniła wyniki skarżącego według kilku kryteriów. Skarżący kwestionuje głównie wynik 47 % za swoje wcześniejsze doświadczenie zawodowe. W świetle bardzo szerokiego zakresu uznania, jaki zostało ustalone w orzecznictwie Unii, jakim dysponują komisje konkursowe, Rzecznik nie może kwestionować tej punktacji. Stwierdza jednak, że nie ma żadnych oznak oczywistego błędu w sposobie, w jaki Frontex postępował zgodnie z procedurą.

26. Zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich dokonał również przeglądu protokołu posiedzenia, podczas którego Frontex ustanowił system ważenia i ogólną metodykę procedury wyboru. Rzecznik nie znajduje żadnych przesłanek wskazujących na oczywisty błąd w sposobie, w jaki Frontex opracował system ważenia i metodykę. Decyzja Fronteksu o niepublikowaniu systemu ważenia, aby nie wpływać na proces składania wniosków, jest uzasadniona. Jest to również zgodne z orzecznictwem UE ^[6] Na podstawie powyższego Rzecznik stwierdza, że nie doszło do niewłaściwego administrowania w sposobie, w jaki Frontex ocenił wniosek skarżącego.

Wnioski

Na podstawie dochodzenia Rzecznik zamyka tę sprawę następującymi wnioskami ^[7]:

Dalsze dochodzenia nie są uzasadnione w odniesieniu do obowiązujących w Fronteksie procedur rozpatrywania wniosków o dokonanie przeglądu w kontekście procedur wyboru.

Nie doszło do niewłaściwego administrowania w sposobie, w jaki Frontex ocenił wniosek i wyniki skarżącego.

Skarżący i Frontex zostaną poinformowani o tej decyzji.

Tina Nilsson
Kierownik Działu Rozpatrywania Spraw

Strasburg, 4 marca 2022 r.

[1] Niedawno utworzona stała służba Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej będzie składać się z maksymalnie 10 000 pracowników operacyjnych do 2027 r. i zostanie rozmieszczona wzdłuż zewnętrznych granic lądowych, morskich i powietrznych Unii Europejskiej i strefy Schengen. Stały korpus zostanie przeszkolony i wyposażony, aby pomagać państwom członkowskim i przyczyniać się do zapewnienia bezpiecznych, chronionych i dobrze funkcjonujących granic zewnętrznych UE i strefy Schengen. Pierwszy personel stałej służby został rozmieszczony w 2021 r.

[2] W procedurach naboru organizowanych przez administrację UE powszechne jest posiadanie „komisji selekcyjnych”, w których skład wchodzą oceniający odpowiedzialni za wybór kandydatów na każdym etapie, w oparciu o wcześniej określone kryteria, oraz sporządzanie ostatecznej listy laureatów.

[3] Art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego urzędników i warunków zatrudnienia innych pracowników Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej: http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A01962R0031-20140501. Chociaż regulamin pracowniczy UE ma zastosowanie do pracowników już pracujących w administracji UE, formalna procedura składania skarg na podstawie art. 90 ust. 2 jest również otwarta dla kandydatów w unijnych procedurach naboru.

[4] Zob. wyrok Sądu z dnia 30 listopada 2005 r., Philippe Vanlangendonck przeciwko Komisji Europejskiej, sprawa T-361/03, pkt 39.

[5] Zob. wyrok Sądu Pierwszej Instancji z dnia 11 lutego 1999 r., Chantal Mertens przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich, sprawa T-244/97, pkt 44.

[6] W orzecznictwie UE konsekwentnie utrzymuje się, że komisje konkursowe dysponują dużą swobodą uznania w odniesieniu do metod i szczegółowej treści egzaminów na potrzeby unijnych procedur naboru, a także ich oceny. Uprawnienia dyskrecjonalne komisji konkursowych obejmują również wybór metod korekty i ustalenie kryteriów punktacji przed egzaminami. Zob. wyrok Sądu Pierwszej Instancji z dnia 19 lutego 2004 r., Spyridoula Konstantopoulou przeciwko Trybunałowi Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich, sprawa T-19/03, pkt 48 i 60.

[7] Skarga ta została rozpatrzona w ramach procedury delegowanej zgodnie z decyzją Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie przyjęcia przepisów wykonawczych.