Szanowny Panie,

W dniu 5 grudnia 2000 r. złożył Pan w imieniu Internationaler Hilfsfonds e.V. skargę do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich przeciwko Komisji Europejskiej dotyczącą rozpatrywania przez Komisję kilku wniosków o pomoc finansową złożonych przez skarżącego.

W dniu 20 grudnia 2000 r. przekazałem skargę Komisji, aby mogła ona przedstawić swoje uwagi.

Komisja przesłała swoją opinię na temat Pańskiej skargi w dniu 23 kwietnia 2001 r., a ja przekazałem ją Panu w dniu 27 kwietnia 2001 r. wraz z zaproszeniem do przedstawienia uwag, jeśli Pan sobie tego życzy. W dniu 2 lipca 2001 r. przesłał mi Pan swoje uwagi dotyczące opinii Komisji. Dalsze uwagi zostały przedstawione przez skarżącego w piśmie z dnia 9 lipca 2001 r.

W dniu 19 lipca 2001 r. skierowałem do Komisji projekt zalecenia.

W dniach 27 lipca, 30 lipca i 27 września 2001 r. skarżący przedstawił uwagi dotyczące mojego pisma do Komisji z dnia 19 lipca 2001 r. Dalsze uwagi zostały przedstawione przez Pana w dniu 10 września 2001 r.

Komisja przesłała swoją opinię na temat tego projektu zalecenia w dniu 5 listopada 2001 r., a ja przekazałem ją Panu w dniu 15 listopada 2001 r. wraz z zaproszeniem do przedstawienia uwag, jeśli Pan sobie tego życzy. W dniu 27 listopada 2001 r. przesłał mi Pan swoje uwagi dotyczące opinii Komisji.

Zwracam się do Państwa z prośbą o zapoznanie się z wynikami przeprowadzonych badań.

WNIOSEK

Kontekst

Skarżący jest organizacją pozarządową z Niemiec, która wspiera uchodźców, ofiary wojny i osoby niepełnosprawne. W latach 1993-1997 skarżący złożył do Komisji Europejskiej sześć wniosków o pomoc finansową w odniesieniu do projektów w Afryce. Komisja odrzuciła cztery pierwsze wnioski, trzy z nich w 1993 r., a czwarty w 1995 r. Piąty wniosek złożony w grudniu 1996 r. i szósty wniosek złożony we wrześniu 1997 r. były nadal rozpatrywane przez Komisję w chwili złożenia niniejszej skargi.

Powody odrzucenia pierwszych czterech wniosków zostały przedstawione w piśmie skierowanym do skarżącego przez Komisję w dniu 29 lipca 1996 r. W piśmie tym Komisja uznała, że skarżący nie spełnił następujących kryteriów: (1) Wszystkie decyzje odnoszące się do odpowiednich projektów musiały być podejmowane w siedzibie danego organu; (2) większość środków finansowych musiała pochodzić z Europy oraz (3) przy ocenie kwalifikowalności organizacji pozarządowej można wziąć pod uwagę następujące czynniki: Zdolność UE do mobilizowania prywatnych funduszy solidarnościowych i prywatnych w ramach UE na potrzeby swoich projektów, charakter i zakres jej powiązań z innymi organizacjami pozarządowymi oraz jej zdolności administracyjne. Komisja twierdziła, że nie była w stanie wyraźnie rozróżnić odpowiednich obszarów działania, źródeł finansowania i kompetencji skarżącego i dwóch innych organizacji pozarządowych. Komisja argumentowała również, że koszty operacyjne skarżącego stanowią niedopuszczalny stosunek do kwot przeniesionych na beneficjentów.

Skarga 338/98/VK

W marcu 1998 r. skarżący złożył skargę do Rzecznika Praw Obywatelskich (skarga 338/98/VK). W swojej opinii w sprawie tej skargi Komisja stwierdziła między innymi, że dostarczyła skarżącemu wykaz (z dnia 23 lutego 1998 r.) wszystkich dokumentów znajdujących się w jej aktach dotyczących wniosków (z wyjątkiem niektórych pism samego skarżącego).

W trakcie dochodzenia w sprawie skargi 338/98/VK służby Rzecznika zbadały akta Komisji. Okazało się, że akta przedstawione służbom Rzecznika przez Komisję zawierały między innymi notę wewnętrzną z dnia 15 lipca 1996 r., pismo organu niemieckiego z dnia 8 czerwca 1993 r. (które odnosiło się do wcześniejszej dyskusji z Komisją w dniu 4 czerwca 1993 r.) oraz pismo Deutsches Zentralinstitut für soziale Fragen (DZI) z dnia 1 września 1993 r.

W odpowiedzi na wniosek Rzecznika o udzielenie informacji Komisja wskazała, że oparła swoje rozumowanie między innymi na informacjach przekazanych na zasadzie poufności przez organ o nazwie „Plattform deutscher NRO” („platforma niemieckich organizacji pozarządowych”), zgodnie z którym koszty operacyjne skarżącego wyniosły 37,7 %.

W swojej decyzji w sprawie skargi 338/98/VK z dnia 11 lipca 2000 r. Rzecznik Praw Obywatelskich uznał, że Komisja oparła swoją ocenę nie tylko na piśmie DZI, ale miała „pisemny i ustny kontakt z kilkoma różnymi źródłami innymi niż DZI”. Rzecznik uznał jednak, że Komisja przedstawiła skarżącemu jasne uzasadnienie swoich decyzji dopiero w piśmie, które skierowała do skarżącego w dniu 29 lipca 1996 r., czyli trzy lata po złożeniu pierwszego wniosku. W tym kontekście poczyniono uwagę krytyczną, a także w odniesieniu do czasu, jaki zajęło Komisji rozpatrzenie wniosków. Pozostałe zarzuty skarżącego zostały odrzucone.

Skarga 1160/2000/GG

W piśmie swojego adwokata z dnia 25 lipca 2000 r. skarżący zwrócił się do Rzecznika o ponowne rozpatrzenie jego decyzji w odniesieniu do zarzutów, które zostały odrzucone. Pismo to zostało zarejestrowane jako nowa skarga (1160/2000/GG).

Rzecznik uznał, że części tej skargi, które dotyczyły zasadności jego decyzji, nie wymagają ponownego rozpatrzenia. Skarżący został o tym poinformowany w dniu 19 października 2000 r.

Rzecznik Praw Obywatelskich uznał jednak, że należy dokładniej zbadać następujące zarzuty:

(1) Komisja nie udzieliła skarżącemu odpowiedniego dostępu do jego akt

(2) Wykaz dokumentów, które Komisja przekazała skarżącemu w dniu 23 lutego 1998 r., był niekompletny i wprowadzał w błąd.

(3) Komisja naruszyła prawo skarżącego do bycia wysłuchanym, opierając swoje decyzje na informacjach od osób trzecich, nie dając skarżącemu możliwości przedstawienia uwag na temat tych dowodów.

Zarzuty te są przedmiotem decyzji Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie 1160/2000/GG, która również została przyjęta dzisiaj.

Skarga 1613/2000/GG

W dniu 5 grudnia 2000 r. skarżący złożył nową skargę (1613/2000/GG), w której przedstawił następujące zarzuty:

(1) Komisja nie uwzględniła rzetelnie i obiektywnie wniosków skarżącego

(2) Komisja nie rozstrzygnęła w rozsądnym terminie dwóch ostatnich wniosków złożonych w 1996 r. i 1997 r.

Skarżący twierdził, że Komisja oparła swoją decyzję o odrzuceniu pierwszych czterech wniosków nie na obiektywnych faktach, ale na subiektywnych opiniach organizacji, które nie miały mandatu prawnego do prowadzenia swojej działalności, w szczególności Deutsches Zentralinstitut für soziale Fragen (DZI). Według skarżącego Komisja nie uwzględniła jednocześnie oficjalnych źródeł (np. niemieckich organów podatkowych) oraz dokumentów (danych księgowych, oświadczeń KPMG, księgowych skarżącego) przedłożonych jej przez skarżącego.

WNIOSEK

Skarga została przekazana Komisji w celu przedstawienia uwag.

Opinia Komisji

W swojej opinii Komisja przedstawiła następujące uwagi:

Uczciwe i obiektywne rozpatrzenie wniosków skarżącego

Rozpatrując wnioski o współfinansowanie projektów pomocowych i rozwojowych, Komisja korzysta ze swoich uprawnień dyskrecjonalnych przy wyborze projektów zgodnie z dostępnymi zasobami budżetowymi. W tym kontekście Komisja podejmuje decyzje ściśle zgodnie z obowiązującymi przepisami. Komisja upewnia się, że organizacja pozarządowa i projekt spełniają kryteria kwalifikowalności określone w "Ogólnych warunkach współfinansowania projektów podejmowanych w krajach rozwijających się przez organizacje pozarządowe" oraz w rozporządzeniu finansowym mającym zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich.

Komisja uznała, że wnioski skarżącego nie spełniały dwóch głównych kryteriów, a mianowicie 1) wymogu niezależności i autonomii organizacji pozarządowej oraz 2) wymogu należytego zarządzania finansami (wiarygodnego i niezwiązanego z nadużyciami finansowymi).

Jeśli chodzi o pierwsze kryterium, organizacje pozarządowe musiały być niezależne i nienastawione na zysk oraz mieć siedzibę główną w UE. Centrala musiała być skutecznym centrum dla wszystkich decyzji związanych ze współfinansowanymi operacjami. Większość funduszy musiała pochodzić z UE. W świetle informacji uzyskanych przez Komisję okazało się, że skarżący miał różne powiązania funkcjonalne i finansowe z innymi organizacjami. Skarżący nigdy nie był w stanie udowodnić, że stał się niezależny od swojej macierzystej organizacji w USA, Interaid International. Ten brak jasności pogłębił fakt, że prezes skarżącego, dr Koch, działał w tym samym czasie dla innej niemieckiej organizacji pozarządowej "Welthilfe e.V." i prowadził prywatną działalność gospodarczą (jako konsultant). Zagmatwana sytuacja w odniesieniu do łączenia interesów nastawionych na zysk i nienastawionych na zysk w stosunkach między tymi osobami i podmiotami nie pozwalała na określenie dokładnej roli skarżącego i źródła jego środków finansowych.

Jeżeli chodzi o drugie kryterium, odpowiednie przepisy wymagały dobrej zdolności zarządzania administracyjnego i finansowego. Obejmowało to możliwość zapewnienia rzetelnego i niezwiązanego z nadużyciami finansowymi zarządzania realizacją projektów. W 1993 r., kiedy Komisja zbadała informacje na temat skarżącego, stwierdzono, że jego zdolności administracyjne w zakresie zarządzania były niewystarczające. Zostało to podkreślone przez niemiecką platformę organizacji pozarządowych, która odrzuciła wniosek skarżącego o członkostwo ze względu na nadmierne koszty operacyjne wynoszące 37,7 % jego całkowitych przychodów. Ponadto skarżący, średniej wielkości organizacja pozarządowa z siedzibą w pobliżu Frankfurtu, finansowała oddział w jednym z najdroższych obszarów Brukseli w czasie, gdy budżet na działania rozwojowe w krajach rozwijających się wynosił zaledwie 1,5 mln ECU. Taki stosunek był niezgodny z deklarowanymi zasadami należytego zarządzania finansami.

Zasada należytego zarządzania finansami zakładała atmosferę wzajemnego zaufania między Komisją a organizacją pozarządową. Taki związek nie mógłby istnieć, gdyby organizacja pozarządowa próbowała ustalić swoją kwalifikowalność w sposób oszukańczy. W tym przypadku skarżący niewłaściwie powoływał się na –, próbując wprowadzić Komisję w błąd co do charakteru i jakości jej organizacji – na etykiecie DZI (niemieckiej organizacji odpowiedzialnej za przyznawanie znaku jakości organizacjom, które po szczegółowej kontroli zostały uznane za odpowiednie do jego otrzymania). Jednakże pismo DZI z dnia 1 września 1993 r., w którym DZI kategorycznie oświadczyła, że nie ma mowy o przyznaniu skarżącemu znaku jakości, dostarczyło obiektywnych dowodów na to, że znak ten został oszukańczo przywłaszczony. Był to wyraźnie akt złej wiary, sprzeczny zarówno z zasadami etycznymi i potrzebą wzajemnego zaufania, jak i z odpowiednimi instrumentami prawnymi. Komisja zajęła się tym nadużyciem z niezbędną dotkliwością.

Jeżeli chodzi o stanowisko niemieckich organów podatkowych, Komisja podkreśliła, że nieprawdą jest twierdzenie, iż są one właściwe do określenia kwalifikowalności organizacji pozarządowej.

Rozpatrywanie dwóch ostatnich wniosków

W odniesieniu do dwóch ostatnich wniosków, które są nadal rozpatrywane, Komisja nie zaprzeczyła, że upłynął szczególnie długi okres od ich złożenia. Jednakże zgodnie z orzecznictwem Trybunału kwestia rozsądnego czasu trwania postępowania administracyjnego powinna być oceniana w świetle szczególnych okoliczności sprawy. Komisja podkreśliła, że podjęła wiele wysiłków w celu ustalenia obecnej kwalifikowalności organizacji pozarządowej. Pomimo tych wysiłków, ze względu na złożoność sprawy i zachowanie skarżącego na różnych spotkaniach organizowanych z pracownikami Komisji, nadal rozważano jego kwalifikowalność. W celu rozstrzygnięcia sporu Komisja zasugerowała, aby skarżący sam poddał się audytowi przeprowadzonemu przez wybraną przez siebie firmę.

Uwagi skarżącego

W swoich uwagach skarżący podtrzymał skargę i przedstawił następujące uwagi:

Już w 1990 r. DZI poinformował Komisję, że skarżący oddzielił się od amerykańskiej organizacji macierzystej i jest obecnie niezależnym stowarzyszeniem. Sama Komisja (a dokładniej jej Dyrekcja Generalna VIII, obecnie DG ds. Rozwoju) przyznała skarżącemu dotację dla ofiar Czarnobyla w wysokości 103 000 ECU w 1991 r. Dr Koch nie był i nigdy nie był członkiem "Interaid International". Nigdy też nie otrzymywał żadnego wynagrodzenia od tej organizacji ani nie był zaangażowany w żaden inny rodzaj działalności. Dr Koch pracował dla "Welthilfe e.V.", organizacji charytatywnej bez powiązań ze skarżącym, w charakterze honorowym. W żadnym momencie nie doszło do połączenia interesów nastawionych na zysk i nienastawionych na zysk w relacjach między dr Koch i skarżącym z jednej strony a "Welthilfe e.V." z drugiej strony. Dr Koch prowadził kursy na Uniwersytecie w Antwerpii, ale wynagrodzenie za tę działalność było minimalne.

Oświadczenie niemieckiej platformy organizacji pozarządowych, zgodnie z którym koszty operacyjne skarżącego wyniosły 37,7 % całkowitych przychodów, zostało zakwestionowane przez KPMG, audytorów skarżącego, którzy obliczyli, że koszty te wyniosły 22 % przychodów w 1993 r. Komisja była wielokrotnie informowana o tych informacjach. Czynsz za biuro skarżącego w Brukseli był bardzo umiarkowany, a obszar ten w żadnym wypadku nie należał do najdroższych w Brukseli (1). Ponadto budżet skarżącego przeznaczony na projekty wynosił 3,4 mln € (a nie 1,5 mln €, jak twierdziła Komisja).

Skarżący nigdy nie twierdził, że jest w posiadaniu znaku DZI i nigdy nie próbował wprowadzić Komisji w błąd co do charakteru i jakości jej organizacji.

Uderzające było to, że Komisja oparła się na wprowadzających w błąd źródłach, takich jak DZI, nie biorąc pod uwagę dokumentów pochodzących od organów podatkowych.

W odniesieniu do dwóch rozpatrywanych wniosków żadna z okoliczności lub argumentów przedstawionych przez Komisję nie uzasadniała upływu czasu. Komisja niesłusznie twierdziła, że podjęła „wiele starań” w celu ustalenia kwalifikowalności skarżącego. To skarżący wielokrotnie zwracał się do Komisji o podjęcie decyzji i przedstawiał dokumenty i dowody.

Sugestia Komisji, że skarżący powinien był sam zostać poddany audytowi, była niezadowalająca. Skarżący zaproponował przeprowadzenie takiego audytu już w 1997 r. i zwolnił KPMG z obowiązku zachowania poufności. Jednak nic się nie stało. Skarżący uznał, że Komisja jest zainteresowana jedynie dalszym opóźnieniem sprawy. Jej zdaniem Komisja powinna podjąć ostateczną decyzję w sprawie wniosków bez dalszej zwłoki.

PROJEKT ZALECENIA

Decyzją z dnia 19 lipca 2001 r. Rzecznik Praw Obywatelskich skierował do Komisji projekt zalecenia zgodnie z art. 3 ust. 6 Statutu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich (2). Projekt zalecenia opierał się na następujących założeniach:

1 Nierozpatrzenie wniosków w sposób sprawiedliwy i obiektywny

1.1 W latach 1993-1997 skarżący, organizacja pozarządowa z Niemiec wspierająca uchodźców, ofiary wojny i osoby niepełnosprawne, złożył do Komisji sześć wniosków o pomoc finansową w odniesieniu do projektów w Afryce. Komisja odrzuciła cztery pierwsze wnioski, trzy z nich w 1993 r., a czwarty w 1995 r. Skarżący twierdził, że Komisja nie uwzględniła wniosków w sposób sprawiedliwy i obiektywny. Twierdził on w szczególności, że Komisja oparła się na wprowadzających w błąd źródłach, takich jak „Deutsches Zentralinstitut für soziale Fragen” (DZI), nie uwzględniając innych dowodów przedstawionych przez skarżącego, np. dokumentów pochodzących od niemieckich organów podatkowych.

1.2 Komisja uznała, że rozpatrzyła wnioski ściśle zgodnie z obowiązującymi przepisami. Stwierdziła ona, że wnioski nie spełniają dwóch głównych kryteriów, a mianowicie 1) wymogu niezależności i autonomii organizacji pozarządowej oraz 2) wymogu należytego zarządzania finansami (wiarygodnego i niezwiązanego z nadużyciami finansowymi). W tym kontekście Komisja twierdziła, że skarżący niewłaściwie oparł się na –, próbując wprowadzić Komisję w błąd co do charakteru i jakości jej organizacji – na etykiecie DZI (niemieckiej organizacji odpowiedzialnej za przyznawanie znaku jakości organizacjom, które po szczegółowej kontroli zostały uznane za odpowiednie do jego otrzymania), chociaż DZI kategorycznie oświadczył, że nie ma mowy o przyznaniu znaku jakości skarżącemu.

1.3 Rzecznik zauważył, że Komisja przedstawiła szereg konkretnych argumentów na poparcie swojego stanowiska, zgodnie z którym skarżący nie kwalifikował się do pomocy. Kwestie te zostały zakwestionowane, również w dużej mierze, przez skarżącego. Rzecznik uznał, że przynajmniej w przypadku niektórych z tych punktów krytyka skarżącego nie wydaje się być bezzasadna. Na przykład Komisja oparła się na oświadczeniu "niemieckiej platformy organizacji pozarządowych", zgodnie z którym koszty operacyjne skarżącego wyniosły 37,7. % jego całkowitych przychodów w tym czasie. Wobec braku dalszych informacji na temat podstawy, na której je sporządzono, wartość dowodowa tego oświadczenia wydawała się raczej ograniczona. Jednocześnie Komisja nie wzięła pod uwagę oświadczeń złożonych przez KPMG, księgowych skarżącego, zgodnie z którymi rzeczywista wartość procentowa była znacznie mniejsza.

1.4 Jednak najpoważniejszym argumentem, na którym oparła się Komisja, było twierdzenie, że skarżący w sposób oszukańczy oparł się na etykiecie wydanej przez DZI. Rzecznik zauważył, że w dniu 26 marca 1993 r. skarżący skierował do Komisji pismo (3) dotyczące jednego z czterech pierwszych wniosków złożonych przez skarżącą. Papier firmowy używany przez skarżącego składał się z pola na dole, które zawierało następujące słowa: „Die Förderung des Internationalen Hilfsfonds e.V. wird vom DZI empfohlen” („DZI zaleca wspieranie Internationaler Hilfsfonds e.V.” [tj. skarżącego]). Pismem z dnia 1 września 1993 r. DZI poinformował Komisję, co następuje: „Von einer Empfehlung der Förderung des Vereins kann również keine Rede sein. Wir werden den Verein auffordern, auf den entsprechenden Hinweis auf seinem Briefpapier in Zukunft zu verzichten." ("Nie może być mowy o zaleceniu [DZI] dalszego stowarzyszenia [skarżącego]. Zwrócimy się do stowarzyszenia o powstrzymanie się w przyszłości od używania odpowiedniej frazy w papierze firmowym.)

1.5 Rzecznik zauważył, że DZI wydaje się odgrywać (lub odgrywał) ważną rolę w danym sektorze. Założenie, że informacje te mogły mieć wpływ na wynik badania wniosków skarżącego przez Komisję, nie było nieuzasadnione. Rzecznik zauważył ponadto, że skarżący nie przedstawił żadnego wyjaśnienia swojego zachowania, chociaż Komisja wyraźnie wezwała go do tego w swojej opinii (4). Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że odrzucając wnioski skarżącego na tej podstawie, Komisja działała w granicach swoich uprawnień prawnych.

1.6 W tych okolicznościach Rzecznik doszedł do wniosku, że nie doszło do niewłaściwego administrowania w odniesieniu do pierwszego zarzutu skarżącego.

2 Nierozstrzygnięcie w sprawie wniosków w rozsądnym terminie

2.1 Skarżący twierdził, że Komisja nie rozpatrzyła dwóch ostatnich wniosków w rozsądnym terminie. Wnioski te zostały złożone w grudniu 1996 r. i we wrześniu 1997 r. i nie zostały jeszcze rozpatrzone przez Komisję.

2.2 Komisja nie zaprzeczyła, że od złożenia wniosków upłynął szczególnie długi okres. Odniósł się on jednak do orzecznictwa Trybunału, zgodnie z którym kwestię rozsądnego czasu trwania postępowania administracyjnego należy oceniać w świetle szczególnych okoliczności sprawy. Komisja twierdziła, że dołożyła wielu starań, aby ustalić obecną kwalifikowalność skarżącego. Zdaniem Komisji kwalifikowalność skarżącego była nadal rozważana pomimo tych wysiłków, a także ze względu na złożoność sprawy i zachowanie skarżącego na różnych spotkaniach organizowanych z Komisją.

2.3 Rzecznik podkreślił, że już w swojej decyzji z dnia 11 lipca 2000 r. poinformował Komisję, że jego zdaniem doszło do nadmiernego opóźnienia i że stanowi to przypadek niewłaściwego administrowania. W decyzji sformułowano krytyczną uwagę na ten temat. Rzecznik uznał, że nie ma potrzeby wydawania formalnego zalecenia w tej sprawie, ponieważ założył, że Komisja weźmie pod uwagę jego krytyczną uwagę, biorąc pod uwagę, że wnioski były już rozpatrywane przez Komisję odpowiednio przez ponad 3 ½ i prawie 3 lata w tym czasie. Komisja nie zareagowała na tę krytyczną uwagę. Dopiero po otrzymaniu opinii Komisji w niniejszej sprawie na początku kwietnia 2001 r. Rzecznik dowiedział się o tym, że Komisja postanowiła pominąć jego krytyczną uwagę.

2.4 Ogólną zasadą prawa wspólnotowego jest, że administracja musi działać w rozsądnym terminie przy wydawaniu decyzji w następstwie postępowania administracyjnego (5). Z utrwalonego orzecznictwa wynika również, że rozsądny charakter danego terminu należy oceniać w świetle okoliczności właściwych dla każdej sprawy, a w szczególności znaczenia sprawy dla zainteresowanego, jej złożoności oraz zachowania wnioskodawcy i właściwych organów (6).

2.5 Sama Komisja przyznała, że od złożenia wniosków upłynął szczególnie długi okres. Okres ten wynosił od 3 ¼ do 4 lat, kiedy skarga została złożona, a obecnie wydłużył się do 3 ¾ do 4 ½ lat. Komisja odniosła się do „wielu wysiłków”, które rzekomo podjęła w celu ustalenia obecnej kwalifikowalności organizacji pozarządowej, złożoności sprawy i zachowania skarżącego. W tym kontekście nie podano jednak żadnych szczegółów. Nie wspomniano nawet o znaczeniu wniosków dla skarżącego. Rzecznik uznał zatem, że Komisja nie była w stanie wykazać, że pomimo upływu czasu działała dość szybko. W tych okolicznościach Rzecznik Praw Obywatelskich nie mógł nie powtórzyć stwierdzenia zawartego w decyzji w sprawie skargi 338/98/VK, zgodnie z którym Komisja miała do czynienia z nadmiernym opóźnieniem. Stanowiło to przypadek niewłaściwego administrowania.

3 Wnioski

Rzecznik uznał zatem, że podejście Komisji w niniejszej sprawie doprowadziło do niewłaściwego administrowania.

Rzecznik Praw Obywatelskich przedstawił zatem Komisji następujący projekt zalecenia, zgodnie z art. 3 ust. 6 Statutu Rzecznika Praw Obywatelskich:

Komisja Europejska powinna podjąć decyzję w sprawie dwóch wniosków złożonych przez skarżącego w 1996 i 1997 r. tak szybko, jak to możliwe, a najpóźniej do dnia 31 października 2001 r.

DODATKOWE UWAGI Skarżącego

Pisma skarżącego

W kilku pismach wysłanych w lipcu i wrześniu 2001 r. skarżący skrytykował wnioski Rzecznika dotyczące jego pierwszego zarzutu.

Skarżący przedstawił w tym kontekście między innymi następujące uwagi:

W piśmie z dnia 1 września 1993 r. DZI wskazał również, że poinformował osoby pytające o skarżącego "daß wir die Arbeit der Organisation seit ihrer Neubegründung grundsätzlich für sinnvoll halten" ("że co do zasady uważamy pracę organizacji [skarżącego] po jej ponownym założeniu za rozsądną"). Wniosek zawarty w tym samym piśmie, na którym oparła się Komisja, był zatem sprzeczny z tą oceną.

Ponadto było kilka pism od DZI, które zawierały pozytywne stwierdzenia dotyczące pracy skarżącego (7):

4 grudnia 1992 r. w liście do osoby trzeciej , DZI stwierdził, że "daß der Verein eine sehr sinnvolle Arbeit leistet" ("praca stowarzyszenia [skarżącego] jest bardzo rozsądna") i że "entscheidend ist aber wohl überhaupt die positive Beurteilung durch uns" ("ale to, co powinno być decydujące, to nasza pozytywna ocena")

- w piśmie do skarżącego z dnia 21 stycznia 1993 r. DZI poinformował go, że "daß wir auf Anfragen eine positive Auskunft über den IH geben werden" ("odpowiadając na pytania udzielimy pozytywnej odpowiedzi w odniesieniu do IH [skarżącego]")

- w piśmie z dnia 29 lipca 1993 r. skierowanym do osoby trzeciej DZI stwierdził, że "daß wir die Arbeit selbst wie auch die Arbeitsweise des IH für sinnvoll halten" ("uważamy zarówno pracę, jak i metodę pracy IH [skarżącego] za rozsądne") oraz "daß wir meinen, ihn empfehlen zu können" ("uważamy, że możemy go zalecić [skarżącego]")

Twierdzenie skarżącego, że zostało ono zalecone przez DZI, odzwierciedlało zatem jedynie oceny dokonane przez sam DZI. Skarżący nigdy nie twierdził, że posiada etykietę wydaną przez DZI. W tych okolicznościach nie można było utrzymywać, że skarżący działał w nieuczciwych zamiarach.

Skarżący przedłożył ponadto kopię pisma wysłanego do niego przez DZI w dniu 16 września 1993 r., w którym DZI odniósł się do swojego poprzedniego pisma z dnia 2 września 1993 r., w którym zwrócił się do skarżącego o nieużywanie odniesienia do DZI na jego papierze firmowym. Pismo z dnia 16 września 1993 r. zawiera następujący fragment: "Falls Sie aus meinem Schreiben vom 02.09.1993 den Schluß gezogen haben sollten, das DZI beurteile den Internationalen Hilfsfonds e.V. als nicht förderungswürdig, so wäre dies ein Irrtum" ("Gdybyście wywnioskowali z mojego listu z dnia 2 września 1993 r., że DZI uważa Internationale Hilfsfonds e.V. za niegodną dalszego rozwoju, bylibyście w błędzie").

Skarżący uznał ponadto, że Komisja nie umożliwiła mu przedstawienia uwag dotyczących oskarżenia, że przed odrzuceniem jego wniosków działała w nieuczciwych zamiarach.

Skarżący zwrócił również uwagę na fakt, że pismo Komisji z dnia 29 lipca 1996 r., w którym rzekomo podano powody, na podstawie których Komisja odrzuciła wnioski, nie zawierało żadnego odniesienia do jakiegokolwiek nadużycia finansowego.

Zdaniem skarżącego Komisja celowo uciekała się do fałszywych oświadczeń i w ten sposób "kryminalizowała" skarżącego.

Podejście Rzecznika
Praw Obywatelskich

Biorąc pod uwagę, że skarżący poruszył poważne kwestie i przedstawił nowe dowody, Rzecznik Praw Obywatelskich postanowił przekazać te materiały Komisji. Rzecznik Praw Obywatelskich wezwał Komisję do ustosunkowania się do kwestii poruszonych do dnia 31 października 2001 r., tj. do terminu wyznaczonego na wydanie szczegółowej opinii w sprawie projektu zalecenia Rzecznika Praw Obywatelskich.

SZCZEGÓŁOWA OPINIA KOMISJI

Opinia

Rzecznik Praw Obywatelskich poinformował Komisję, że zgodnie z art. 3 ust. 6 Statutu powinien przesłać szczegółową opinię do dnia 31 października 2001 r. oraz że szczegółowa opinia może polegać na przyjęciu projektu zalecenia Rzecznika Praw Obywatelskich i opisie sposobu jego wdrożenia.

W swojej szczegółowej opinii Komisja przedstawiła następujące uwagi:

Zdaniem Komisji i zgodnie z jej normalną praktyką wszystkie wnioski o współfinansowanie otrzymane od organizacji, która została formalnie poinformowana o jej niekwalifikowalności (w tym przypadku w 1993 r.), były niedopuszczalne i miały zostać formalnie uznane za odrzucone jeszcze przed otrzymaniem przez organizację pozarządową pisma potwierdzającego konkretne odrzucenie wspomnianego wniosku. Wynikało to z faktu, że decyzja w sprawie kwalifikowalności organizacji pozarządowej miała pierwszeństwo przed decyzją w sprawie kwalifikowalności środka. Innymi słowy, gdy organizacja pozarządowa została uznana za niekwalifikującą się, Komisja nie zbadała kwalifikowalności przedłożonych przez nią projektów, ponieważ bez względu na wewnętrzną wartość środka formalna niekwalifikowalność organizacji wnioskującej uniemożliwiła zawarcie umowy o współfinansowanie między Komisją a tą organizacją.

W celu wykonania zalecenia Rzecznika w dniu 16 października 2001 r. wysłano pismo do skarżącego. W piśmie tym wyjaśniono powody, dla których Komisja nie wypowiedziała się wcześniej w sprawie dwóch wniosków i wyraźnie poinformowała skarżącego o decyzji o odrzuceniu wniosków, które nadal nie zostały rozpatrzone.

Skarżący został jednak również poinformowany, że okoliczności mogły ulec wystarczającej zmianie, aby unieważnić powody uzasadniające decyzję o niekwalifikowalności. Skarżący został poproszony o złożenie wniosku o współfinansowanie zgodnie z obowiązującymi zasadami, co umożliwiłoby Komisji zbadanie jego obecnej kwalifikowalności.

Kopia pisma z dnia 16 października 2001 r. została przedłożona przez Komisję. W piśmie tym kierownik działu odpowiedzialnego za tę sprawę przeprosił za opóźnienie i wskazał, że Komisja czekała na decyzję Rzecznika. Po stwierdzeniu przez Rzecznika, że decyzja Komisji o uznaniu skarżącego za niekwalifikującego się nie stanowi niewłaściwego administrowania, Komisja z żalem poinformowała skarżącego, że jego dwa ostatnie wnioski zostały odrzucone.

Komisja nie przedstawiła żadnych uwag na temat podniesionych kwestii ani dowodów przedstawionych przez skarżącego po tym, jak Rzecznik przesłał swój projekt zalecenia.

Uwagi skarżącego

W dniu 27 listopada 2001 r. skarżący poinformował Rzecznika Praw Obywatelskich, że nie zamierza komentować ostatniej opinii Komisji. Skarżący podkreślił jednak, że opinie Rzecznika na temat poruszonych kwestii oraz dowody przedstawione przez skarżącego po wysłaniu przez Rzecznika projektu zalecenia mają dla niego ogromne znaczenie.

DECYZJA

1 Nierozpatrzenie wniosków w sposób sprawiedliwy i obiektywny

1.1 W latach 1993-1997 skarżący, organizacja pozarządowa z Niemiec wspierająca uchodźców, ofiary wojny i osoby niepełnosprawne, złożył do Komisji sześć wniosków o pomoc finansową w odniesieniu do projektów w Afryce. Komisja odrzuciła cztery pierwsze wnioski, trzy z nich w 1993 r., a czwarty w 1995 r. Skarżący twierdził, że Komisja nie uwzględniła wniosków w sposób sprawiedliwy i obiektywny.

1.2 Komisja uznała, że rozpatrzyła wnioski ściśle zgodnie z obowiązującymi przepisami. W tym kontekście Komisja twierdziła, że skarżący niewłaściwie oparł się na –, próbując wprowadzić Komisję w błąd co do charakteru i jakości jej organizacji – na etykiecie DZI (niemieckiej organizacji odpowiedzialnej za przyznawanie znaku jakości organizacjom, które po szczegółowej kontroli zostały uznane za odpowiednie do jego otrzymania), chociaż DZI kategorycznie oświadczył, że nie ma mowy o przyznaniu znaku jakości skarżącemu. W tym kontekście Komisja oparła się w szczególności na piśmie DZI z dnia 1 września 1993 r.

1.3 W swoim projekcie zalecenia z dnia 19 lipca 2001 r., Rzecznik zauważył, że przynajmniej w odniesieniu do niektórych czynników uwzględnionych przez Komisję w jej decyzjach, krytyka skarżącego nie wydaje się być bezzasadna. Rzecznik uznał jednak, że w świetle pisma DZI z dnia 1 września 1993 r. i jego interpretacji dokonanej przez Komisję, wydaje się, że Komisja działała w granicach swoich uprawnień prawnych.

1.4 Jednakże po otrzymaniu projektu zalecenia skarżący przedstawił istotne dowody wskazujące, że Komisja niesłusznie założyła, że skarżący działał w nieuczciwych zamiarach. Zdaniem skarżącego Komisja w każdym razie nie umożliwiła mu przedstawienia uwag dotyczących tego zarzutu.

1.5 Rzecznik uważa, że materiały przedstawione przez skarżącego wydają się potwierdzać jego twierdzenie, że nie działał on w nieuczciwych zamiarach. Zauważa on ponadto, że Komisja postanowiła nie komentować tych materiałów, mimo że została o to poproszona przez Rzecznika Praw Obywatelskich. Rzecznik zauważa również, że domniemane oszustwo ze strony skarżącego nie zostało wymienione w piśmie Komisji z dnia 29 lipca 1996 r., które miało na celu przedstawienie powodów, na podstawie których Komisja odrzuciła wnioski.

1.6 W tych okolicznościach Rzecznik doszedł do wniosku, że przynajmniej nie dając skarżącemu możliwości przedstawienia uwag na temat domniemanego nadużycia finansowego przed odrzuceniem wniosków na tej podstawie (jak twierdzi obecnie Komisja), Komisja nie rozpatrzyła tych wniosków w sposób sprawiedliwy i obiektywny.

1.7 W przyjętej dziś decyzji w sprawie powiązanej skargi 1160/2000/GG Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził już, że Komisja naruszyła prawo skarżącego do bycia wysłuchanym. Rzecznik uważa zatem, że w niniejszej sprawie nie ma potrzeby przedstawiania kolejnej uwagi krytycznej.

2 Nierozstrzygnięcie w sprawie wniosków w rozsądnym terminie

2.1 W dniu 19 lipca 2001 r. Rzecznik Praw Obywatelskich skierował do Komisji następujący projekt zalecenia:

„Komisja Europejska powinna jak najszybciej, a najpóźniej do dnia 31 października 2001 r., podjąć decyzję w sprawie dwóch wniosków złożonych przez skarżącego w 1996 i 1997 r.”

2.2 W dniu 5 listopada 2001 r. Komisja poinformowała Rzecznika Praw Obywatelskich o odrzuceniu obu wniosków w dniu 16 października 2001 r. Rzecznik uważa, że w związku z tym Komisja przyjęła jego projekt zalecenia. W związku z tym zamyka sprawę.

Przewodnicząca Komisji Europejskiej zostanie również poinformowana o tej decyzji.

Z poważaniem,

 

Jacob SÖDERMAN

---

(1) Skarżący przedłożył Rzecznikowi Praw Obywatelskich dokument dotyczący kosztów administracyjnych skarżącego w latach 1991-2000 sporządzony przez KPMG.

(2) Decyzja 94/262 Parlamentu Europejskiego z dnia 9 marca 1994 r. w sprawie przepisów i ogólnych warunków regulujących wykonywanie funkcji Rzecznika Praw Obywatelskich, Dz.U. 1994, L 113, s. 15.

(3) Kopia tego pisma została uzyskana przez Rzecznika Praw Obywatelskich w trakcie dochodzenia w sprawie skargi 338/98/VK.

(4) Kopia pisma DZI z dnia 1 września 1993 r. została załączona do opinii, która została przekazana skarżącemu. Powyższe słowa zostały podkreślone (przypuszczalnie przez Komisję) na tej kopii.

(5) Zob. sprawy połączone T-213/95 i T-18/96, SCK i FNK przeciwko Komisji, Rec. 1997, s. II-1739, pkt 56. Ustęp ten odnosi się do postępowań związanych z polityką konkurencji, ale odpowiednia zasada nie ogranicza się do tej dziedziny. Należy zauważyć, że Komisja sama opiera się na tym wyroku na poparcie swojego stanowiska.

(6) Sprawa C-185/95 P, Baustahlgewebe GmbH przeciwko Komisji, Rec. 1998, s. I-8417, pkt 29.

(7) Egzemplarze tych pism zostały przekazane Rzecznikowi Praw Obywatelskich przez skarżącego.