De Europese Ombudsman, Emily O’Reilly, heeft de Europese Commissie verzocht de regels voor het werk dat voorzitters van de Commissie en voormalige commissarissen na hun ambtsvervulling verrichten, aan te scherpen. Ze neemt nota van de laatste controverse en de meest recente relevante zaak die door haar kantoor is behandeld.

Onder verwijzing naar de recente benoeming bij een grote bank van een voormalig voorzitter van de Commissie kort na de afkoelingsperiode die is vastgelegd in de gedragscode voor commissarissen, vraagt de Ombudsman zich af of de regels volstaan om het algemeen belang te beschermen.

"Voormalige commissarissen hoeven de Commissie technisch gezien alleen in kennis te stellen als zij van plan zijn binnen 18 maanden na hun ambtstermijn een beroep uit te oefenen, zodat mogelijke belangenconflicten kunnen worden beoordeeld. De technische naleving van de door de Commissie zelf opgestelde en uitgevoerde regels kan echter wel of niet volledig in overeenstemming zijn met artikel 245 van het Verdrag, dat betrekking heeft op de noodzaak voor commissarissen om zich integer te gedragen, ook na hun ambtsvervulling. In het artikel wordt in dit verband niet verwezen naar een tijdschema.” aldus mevrouw O’Reilly.

Mevrouw O’Reilly vervolgt: “Elke suggestie dat de geest van de wet wordt genegeerd, dreigt het vertrouwen van het publiek in de EU te ondermijnen. Het ondermijnt ook de positieve stappen die de Commissie tot nu toe heeft gezet op het gebied van ethische kwesties en doet een grote slechte dienst aan elke gewetensvolle en hardwerkende EU-ambtenaar. Het “recht om te werken” moet worden afgewogen tegen het recht van het publiek op een ethisch bestuur, met name wanneer het gaat om personen die zeer hoge functies bekleden of bekleed hebben.”

“In het EU-Verdrag is bepaald dat voormalige commissarissen zich bij bepaalde benoemingen of voordelen integer en discreet moeten gedragen. Net zoals burgers de hoogste normen verwachten als het gaat om het gedrag van overheidsfunctionarissen, moeten zij duidelijkheid krijgen over wat dit in de praktijk precies betekent."

“Ik heb de Commissie onlangs verzocht de gedragscode zodanig te herzien dat deze in overeenstemming is met de Verdragsregels inzake het gedrag van voormalige commissarissen. Ik heb ook gezegd dat er sancties moeten komen voor inbreuken op de code.”

De Ombudsman heeft verschillende onderzoeken verricht naar de postactiviteiten van commissarissen en hoge EU-ambtenaren.

De meest recente zaak betreft een betaalde functie van een voormalig EU-commissaris. Mevrouw O'Reilly is van mening dat de Commissie-Barroso er niet in is geslaagd de schending van de gedragscode door de voormalige commissaris adequaat aan te pakken en de verenigbaarheid van het contract van de commissaris met het EU-Verdrag niet naar behoren heeft onderzocht, ondanks de bezorgdheid van het raadgevend comité dat zich met deze kwesties bezighoudt.

Mevrouw O'Reilly stelt daarom voor dat de Commissie-Juncker haar gedragscode herziet, waardoor haar regels explicieter en gemakkelijker uitvoerbaar worden. De Ombudsman stelde ook voor om in een herziene gedragscode sancties op te nemen voor elke niet-nakoming van verplichtingen door een in functie zijnde of voormalige commissaris.

“Het is vermeldenswaard dat de gedragscode door de Commissie is opgesteld. Het lijkt nu passend dat de code opnieuw wordt beoordeeld in het licht van de recente gebeurtenissen", aldus de Ombudsman.

De Ombudsman zal deze zaken blijven volgen en zal met verdere mogelijke voorstellen terugkomen.

Noot van de redactie

Artikel 245 VWEU schrijft voor dat de leden van de Commissie "integriteit en discretie [moeten] betrachten met betrekking tot de aanvaarding, na beëindiging van hun ambt, van bepaalde benoemingen of voordelen".

De gedragscode voor commissarissen bepaalt: "Voormalige commissarissen die voornemens zijn een beroep uit te oefenen gedurende de 18 maanden nadat zij hun ambt hebben neergelegd, stellen de Commissie daarvan tijdig in kennis."