Geachte voorzitter,

Ik dank u voor het antwoord van de Commissie in het kader van het strategisch initiatief SI/5/2023/MHZ betreffende het memorandum van overeenstemming tussen de EU en Tunesië. Hoewel het antwoord een aantal van de in mijn brief gestelde vragen behandelde, ben ik van mening dat het nodig is om verdere verduidelijking te vragen over deze essentiële kwesties voor de naleving door de EU van haar verplichtingen op het gebied van de mensenrechten. Daartoe heb ik besloten de zaak verder te onderzoeken door middel van een onderzoek op eigen initiatief (OI/2/2024/MHZ) en het strategisch initiatief SI/5/2023/MHZ af te sluiten.

Ik heb besloten dat het noodzakelijk is de documenten van de Commissie in verband met het memorandum van overeenstemming te inspecteren en de relevante vertegenwoordigers van de Commissie te ontmoeten om de kwesties te onderzoeken die aan de orde worden gesteld in de vragen in de bijlage bij deze brief.

Ik zou het op prijs stellen als uw kantoor contact zou kunnen opnemen met Marta Hirsch-Ziembinska, hoofdadviseur naleving van het Handvest, die verantwoordelijk is voor dit onderzoek, om overeenstemming te bereiken over de regelingen voor de vergadering en de inspectie, die vóór 15 mei 2024 moeten plaatsvinden.

Informatie of documenten die uw instelling als vertrouwelijk beschouwt, worden niet openbaar gemaakt zonder voorafgaande toestemming van de Commissie [1].

Met vriendelijke groet,

Emily O'Reilly

Europese Ombudsman

Straatsburg, 12.4.2024

bijlage

Belangrijkste vragen voor de vergadering en documenten voor inspectie

a) In haar antwoord op de vraag van de Ombudsman over de voorafgaande mensenrechteneffectbeoordeling voor het memorandum van overeenstemming verwees de Commissie naar: i) landspecifieke mensenrechtenverslagen 2023 die zijn opgenomen in het “Jaarverslag van de EU over mensenrechten en democratie in de wereld”, en ii) samenwerkingsinstrumenten en -acties waarin de associatieovereenkomst EU-Tunesië voorziet.

Kan de Commissie uitleggen hoe i) en ii) relevant waren voor haar beoordeling van de gevolgen van het memorandum van overeenstemming voor de mensenrechten? 

b) In haar antwoord op de vraag van de Ombudsman over de criteria waarop zij besluiten tot opschorting van financiering zou baseren, verwees de Commissie slechts naar een bepaling van de standaardbijdrageovereenkomst. Volgens deze bepaling kan de uitvoering van een overeenkomst in uitzonderlijke omstandigheden worden opgeschort, bijvoorbeeld wanneer een relevant EU-besluit is vastgesteld waarin een schending van de mensenrechten wordt vastgesteld of in dringende gevallen waarin het EU-beleid wordt gewijzigd.

Beschikt de Commissie over gedetailleerde criteria of uitvoeringsbepalingen voor haar besluiten inzake de opschorting van middelen?

c) De pagina op de website van de Commissie over het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en interne samenwerking (NDICI)[2] bevat geen register waarin NDICI-projecten systematisch worden gedocumenteerd. De pagina op de website van de Commissie over het memorandum van overeenstemming met Tunesië [3] bevat geen details over de praktische uitvoering van het memorandum van overeenstemming, namelijk aan welke entiteiten reeds financiering is toegewezen en voor welke projecten.

Is de Commissie voornemens op haar website meer informatie te publiceren over de uitvoering van het memorandum van overeenstemming, met inbegrip van de projecten en projectpartners, en over de wijze waarop de uitvoering wordt gemonitord?

d) De Commissie zei in haar antwoord dat zij toeziet op de naleving van de mensenrechtenclausule van de NDICI-verordening door middel van i) regelmatige verslagen van haar partners die NDICI uitvoeren, ii) externe evaluatie- en verificatiemissies en iii) specifieke resultaatgerichte monitoringoefeningen.

Kan de Commissie meer informatie verstrekken over specifieke resultaatgerichte monitoringactiviteiten die zij met betrekking tot Tunesië heeft uitgevoerd?

Kan de Commissie vóór de vergadering de volgende documenten met het onderzoeksteam van de Ombudsman delen:

1) alle verslagen over door de EU gefinancierde migratieprojecten in Tunesië die tot dusver zijn uitgebracht door de uitvoerende partners en externe beoordelaars van de Commissie, alsook verslagen van de eigen verificatiemissies van de Commissie;

2) de operationele standaardprocedure met betrekking tot het memorandum van overeenstemming EU-Tunesië;

3) alle beoordelingen van de EU-delegatie in Tunesië, die volgens de Commissie de basis vormden voor haar onderhandelingen over het memorandum van overeenstemming en als leidraad zullen dienen voor de uitvoering van alle acties die volgen op het memorandum van overeenstemming;

4) Alle documenten met betrekking tot het monitoringsysteem voor migratiegerelateerde programma's die in Libië worden uitgevoerd, dat volgens de Commissie in Tunesië zal worden overgenomen.

[1] Gelieve dergelijk materiaal duidelijk “Vertrouwelijk” te markeren. Versleutelde e-mails kunnen naar onze speciale mailbox worden gestuurd. Dergelijke informatie en documenten worden kort na afloop van het onderzoek uit de dossiers van de Europese Ombudsman verwijderd.

[3] https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_23_3887