Europese ombudsvrouw Teresa Anjinho heeft een onderzoek geopend om te onderzoeken hoe de Europese Commissie ervoor zorgt dat haar bijeenkomsten over “realiteitscontroles” met belanghebbenden voldoen aan de transparantievereisten voor besluitvorming.

Realiteitscontroles zijn een nieuw raadplegingsinstrument waarmee de Commissie rechtstreeks informatie opvraagt bij belanghebbenden die zij zelf heeft geïdentificeerd om meer te weten te komen over eventuele belemmeringen waarmee zij worden geconfronteerd bij de uitvoering van EU-regels.   

De Commissie zegt dat, aangezien de realiteitscontroles betrekking hebben op het verzamelen van feitelijke informatie, gegevens of deskundigheid, zij daarom zijn vrijgesteld van de transparantieregels die normaal gesproken van toepassing zijn op bijeenkomsten tussen de Commissie en belangenvertegenwoordigers.

De klager, een maatschappelijke organisatie, stelt dat alle stadia van de EU-besluitvorming moeten worden bestreken door zinvolle transparantiemaatregelen.

Als eerste stap in het onderzoek heeft de ombudsvrouw de Commissie een reeks vragen gesteld over realiteitscontroles.

Deze omvatten de wijze waarop wordt gewaarborgd dat dergelijke vergaderingen binnen het bereik van het verzamelen van feitelijke informatie blijven en geen bredere raadplegingen worden, waarvoor standaardtransparantiemaatregelen gelden die van toepassing zijn op vergaderingen met lobbyisten.

De ombudsvrouw heeft de Commissie ook verzocht een lijst te verstrekken van alle realiteitscontroles die zij in 2025 en 2026 heeft uitgevoerd, alsook informatie over de wijze waarop zij ervoor zorgt dat zakelijke belangen de discussies niet domineren, en hoe zij ervoor zorgt dat maatschappelijke organisaties tijdig toegang hebben tot wat tijdens realitycheckvergaderingen is besproken.  

 Zij heeft de Commissie verzocht uiterlijk op 18 september 2026 te antwoorden.

Achtergrond

De transparantiemaatregelen voor vergaderingen tussen commissarissen en belangenvertegenwoordigers en voor vergaderingen tussen hoge ambtenaren van de Commissie en belangenvertegenwoordigers zijn opgenomen in twee besluiten van de Commissie (2024/3081 en 2024/3082).

Artikel 3 van elk besluit voorziet in vrijstellingen van de transparantiemaatregelen, waarbij wordt opgemerkt dat het besluit geen betrekking heeft op “vergaderingen die worden georganiseerd met het oog op het indienen van opmerkingen: naar aanleiding van rechtstreekse en specifieke verzoeken van de Commissie, haar vertegenwoordigers of personeelsleden om feitelijke informatie, gegevens of deskundigheid.