Έρευνα της Συνηγόρου του Πολίτη Anjinho διαπίστωσε κακοδιοίκηση για τον τρόπο με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χειρίστηκε αίτημα για πρόσβαση του κοινού σε γραπτό μήνυμα που απέστειλε ο Γάλλος Πρόεδρος στον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την εμπορική συμφωνία ΕΕ-Mercosur.

Απαντώντας στο αίτημα πρόσβασης, το οποίο προερχόταν από δημοσιογράφο, η Επιτροπή ανέφερε ότι το μήνυμα είχε διαγραφεί αυτόματα λόγω της ενεργοποίησης της λειτουργίας «εξαφανιζόμενα μηνύματα» στο τηλέφωνο του Προέδρου.

Κατά την εξέταση του τρόπου με τον οποίο η Επιτροπή χειρίστηκε το ζήτημα κατόπιν καταγγελίας του δημοσιογράφου, η έρευνα της Συνηγόρου του Πολίτη δεν μπόρεσε να διαπιστώσει αν το γραπτό μήνυμα διαγράφηκε πριν ή μετά την υποβολή του αιτήματος πρόσβασης του κοινού.

Επίσης, δεν κατέστη δυνατό να διαπιστωθεί αν η Επιτροπή αναζήτησε το κείμενο όταν έλαβε την αίτηση ή αν το έπραξε μόλις ένα έτος αργότερα όταν απάντησε στην αίτηση. Η Συνήγορος του Πολίτη επισήμανε ότι το γεγονός ότι αυτά τα σχετικά χρονοδιαγράμματα δεν μπορούσαν να καθοριστούν αποτελεί από μόνο του ζήτημα.

Ωστόσο, από τις πληροφορίες που συγκεντρώθηκαν κατά τη διάρκεια της έρευνας προέκυψε ότι η αίτηση πρόσβασης δεν διεκπεραιώθηκε από το ιδιαίτερο γραφείο του Προέδρου της Επιτροπής (προσωπικό γραφείο) για περίοδο 15 μηνών.

Για την αντιμετώπιση των ζητημάτων που εγείρει ο χειρισμός του εν λόγω αιτήματος από την Επιτροπή, η Διαμεσολαβήτρια συνέστησε στην Επιτροπή να επανεξετάσει και να βελτιώσει τον τρόπο με τον οποίο χειρίζεται τα αιτήματα πρόσβασης του κοινού όταν συμμετέχει το ιδιαίτερο γραφείο του Προέδρου ή οποιουδήποτε Επιτρόπου. Η πρόοδος των εν λόγω αιτημάτων θα πρέπει επίσης να παρακολουθείται ενεργά και στενά για την αποφυγή καθυστερήσεων.

Η Διαμεσολαβήτρια ζήτησε επίσης από την Επιτροπή να διατηρήσει όλα τα γραπτά μηνύματα μεταξύ αρχηγών κρατών ή κυβερνήσεων και επιτρόπων, καθώς και μεταξύ υπουργών και επιτρόπων, για εύλογο χρονικό διάστημα, ώστε να παρέχεται η δυνατότητα δημόσιου ελέγχου μέσω αιτημάτων πρόσβασης.

Επιπλέον, η Επιτροπή θα πρέπει να διασφαλίζει ότι, μόλις ληφθεί αίτηση πρόσβασης σε έγγραφα, το εν λόγω έγγραφο διατηρείται έως ότου ολοκληρωθεί πλήρως η αίτηση πρόσβασης. Αυτό θα επιτρέψει σε έναν ανεξάρτητο φορέα, όπως ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής ή το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, να επαληθεύσει αν δικαιολογείται οποιαδήποτε άρνηση παροχής πρόσβασης.

Ιστορικό

Η καταγγέλλουσα ζήτησε πρόσβαση του κοινού στο γραπτό μήνυμα τον Ιανουάριο του 2024. Η Επιτροπή δεν έλαβε μέτρα σχετικά με το αίτημα έως ότου ο καταγγέλλων υποβάλει νέο αίτημα (επιβεβαιωτική αίτηση) τον Ιούλιο του 2025.  

Από τα έγγραφα που επιθεωρήθηκαν προέκυψε ότι η Γενική Γραμματεία δεν εξέδωσε υπενθύμιση ούτε έλαβε περαιτέρω μέτρα για την παρακολούθηση του τρόπου με τον οποίο η ομάδα του ιδιαίτερου γραφείου του Προέδρου της Επιτροπής έδωσε συνέχεια στο αίτημα.

Επικαλούμενη τη νομολογία και τη νομοθεσία σχετικά με την πρόσβαση σε έγγραφα της ΕΕ (κανονισμός 1049/2001), η Διαμεσολαβήτρια διαφώνησε με το σκεπτικό της Επιτροπής ότι θα μπορούσε να αφήσει την αίτηση πρόσβασης «αδρανή», καθώς ο καταγγέλλων δεν είχε υποβάλει αμέσως αίτηση παρακολούθησης μετά τη λήξη της προθεσμίας για την αρχική αίτηση.

Η ομάδα έρευνας της Διαμεσολαβήτριας εξέτασε τον φάκελο της Επιτροπής σχετικά με την αίτηση πρόσβασης του κοινού και πραγματοποίησε συνάντηση με εκπροσώπους της Επιτροπής στο πλαίσιο της έρευνας.