Għażiż President,

Fid-19 ta’ Diċembru 2023, għalaqt l-inkjesta ta’ hawn fuq, u laqajt l-impenn tiegħek li tagħti struzzjonijiet lill-maniġment tal-Kummissjoni biex jivvaluta r-riskju ta’ esponiment għall-industrija tat-tabakk. [1] Issa qed nikteb biex nenfasizza l-punti li nemmen li huma importanti għad-diretturi ġenerali, għall-kapijiet tas-servizz, u għall-kapijiet tal-kabinetti biex iżommu f’moħħhom hekk kif iwettqu din il-valutazzjoni.

Skont il-Kummissjoni, il-konsum tat-tabakk huwa l-akbar riskju uniku għas-saħħa li jista’ jiġi evitat. Madwar 50 % ta’ dawk li jpejpu jmutu qabel iż-żmien.[2] Kemm l-UE kif ukoll l-Istati Membri tagħha huma partijiet kontraenti għall-Konvenzjoni ta’ Qafas tad-WHO dwar il-Kontroll tat-Tabakk (FCTC).[3] Fost l-obbligi stabbiliti fl-FCTC, l-Artikolu 5(3) jirrikjedi li l-UE tipproteġi l-politiki tas-saħħa pubblika tagħha minn “interessi kummerċjali u interessi personali oħra tal-industrija tat-tabakk”. Għalhekk, il-partijiet kontraenti tal-FCTC iridu jillimitaw l-interazzjonijiet tagħhom mar-rappreżentanti tal-industrija tat-tabakk għal dawk li huma strettament meħtieġa biex jirregolaw is-settur.

Għalkemm l-Artikolu 5(3) jiffoka fuq is-saħħa pubblika, id-WHO sussegwentement speċifikat, fil-Linji Gwida tagħha tal-2008 għall-implimentazzjoni tal-Artikolu 5(3)[4] li “l-interferenza tal-industrija tat-tabakk (...) tolqot għadd ta’ oqsma ta’ politika tal-kontroll tat-tabakk”. Il-Linji Gwida jenfasizzaw ukoll li, meta jseħħu interazzjonijiet, huwa kruċjali li dawn jitwettqu b’mod trasparenti. Dan jinvolvi, pereżempju, seduti ta’ smigħ pubbliċi, avviż pubbliku ta’ interazzjonijiet, kif ukoll li kwalunkwe minuta ta’ laqgħa ssir pubblika.

L-inkjesta ta’ hawn fuq uriet li bosta dipartimenti tal-Kummissjoni kellhom laqgħat ma’ rappreżentanti ta’ gruppi ta’ interess tat-tabakk matul il-perjodu fil-kamp ta’ applikazzjoni (2020/2021). Dan jinkludi d-dipartimenti għall-Agrikoltura u l-Iżvilupp Rurali (DĠ AGRI), l-Azzjoni Klimatika (DĠ CLIMA), l-Ambjent (DĠ ENV), l-Istabbiltà Finanzjarja, is-Servizzi Finanzjarji u l-Unjoni tas-Swieq Kapitali (DĠ FISMA), is-Suq Intern, l-Industrija, l-Intraprenditorija u l-SMEs (DĠ GROW), il-Mobbiltà u t-Trasport (DĠ MOVE), il-Viċinat u t-Tkabbir (DĠ NEAR), il-Kummerċ (DĠ TRADE), kif ukoll l-Uffiċċju Ewropew Kontra l-Frodi (OLAF).

L-inkjesta wriet ukoll li dawn il-laqgħat mhux biss saru ma’ persunal anzjan fi ħdan il-Kummissjoni (kummissarji, kapijiet tal-kabinetti u diretturi ġenerali), iżda wkoll ma’ persunal f’livelli aktar baxxi. Dan juri lakuna fil-qafas ta’ trasparenza attwali tal-Kummissjoni fir-rigward tal-industrija tat-tabakk, fejn ma hemm l-ebda rekwiżit li l-eżistenza u/jew il-minuti ta’ tali interazzjonijiet isiru pubbliċi b’mod proattiv sakemm ma jinvolvux lid-DĠ SANTE jew lid-DĠ TAXUD. Filwaqt li jibqa’ possibbli li jintalab aċċess pubbliku għad-dokumenti relatati ma’ dawn il-laqgħat, dan huwa kważi impossibbli jekk il-pubbliku ma jkunx konxju li saret il-laqgħa.

Sabiex jiġi evitat li l-industrija tat-tabakk tfittex li tagħmel pressjoni fuq partijiet differenti tal-Kummissjoni peress li dipartiment ieħor tal-Kummissjoni jsir inqas soġġett għat-talbiet tagħha, huwa kruċjali li jiġu applikati rekwiżiti proattivi ta’ trasparenza fid-dipartimenti kollha u fir-rigward tal-livelli kollha tal-persunal.

Fl-aħħar nett, l-inkjesta wriet li l-minuti ma jidhrux li jeżistu għal għadd ta’ laqgħat li l-persunal tal-Kummissjoni kellu ma’ rappreżentanti ta’ gruppi ta’ interess tat-tabakk. Għal xi laqgħat oħra, il-minuti ma jipprovdux rendikont sinifikanti tal-kontenut tal-laqgħa, u b’hekk jonqsu milli jirreġistraw il-punti ewlenin tad-diskussjoni u l-eżitu/i tal-laqgħat inkwistjoni. Iż-żamma sinifikanti tar-rekords hija prekundizzjoni għat-trasparenza. Jekk l-istituzzjonijiet tal-UE għandhom ikunu responsabbli għall-azzjonijiet tagħhom, l-ewwel jeħtieġ li jżommu rekords ta’ dawk l-azzjonijiet.

Id-deċiżjoni tal-għeluq f’OI/6/2021/KR tinkludi aktar dettalji dwar dawn il-kwistjonijiet.

Inkun kuntent li nisma’ dwar l-eżitu tal-valutazzjoni li tlabt għaliha, meta ssir disponibbli.

Jekk is-servizzi tiegħek jeħtieġu xi kjarifiki, jistgħu jikkuntattjaw lis-Sur Koen Roovers.

Dejjem tiegħek,

Emily O'Reilly Ombudsman
Ewropew

Strasburgu, 29/01/2024

[1] Ara: https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/179448.

[2] Ara: https://health.ec.europa.eu/tobacco/overview_mt.

[3] Ara: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=OJ%3AJOL_2004_213_R_NS005.

[4] Ara: https://fctc.who.int/publications/m/item/guidelines-for- implementation-of-article-5.3.