Għażiż President,

Fid-19 ta’ Diċembru 2023, għalaqt l-inkjesta ta’ hawn fuq, filwaqt li laqa’ l-impenn tiegħek li tagħti struzzjonijiet lill-maniġment tal-Kummissjoni biex jivvaluta r-riskju ta’ esponiment għall-industrija tat-tabakk.[1] Issa qed nikteb biex nenfasizza l-punti li nemmen li huma importanti għad-diretturi ġenerali, il-kapijiet tas-servizz, u l-kapijiet tal-kabinetti biex iżommu f’moħħhom hekk kif iwettqu din il-valutazzjoni.

Skont il-Kummissjoni, il-konsum tat-tabakk huwa l-uniku l-akbar riskju għas-saħħa li jista’ jiġi evitat. Madwar 50 % ta’ dawk li jpejpu jmutu qabel iż-żmien.[2] Kemm l-UE kif ukoll l-Istati Membri tagħha huma partijiet kontraenti għall-Konvenzjoni Qafas tad-WHO dwar il-Kontroll tat-Tabakk (FCTC).[3] Fost l-obbligi stabbiliti fl-FCTC, l-Artikolu 5(3) jirrikjedi li l-UE tipproteġi l-politiki tagħha dwar is-saħħa pubblika minn “interessi kummerċjali u interessi personali oħra tal-industrija tat-tabakk”. Għalhekk, il-partijiet kontraenti tal-FCTC iridu jillimitaw l-interazzjonijiet tagħhom mar-rappreżentanti tal-industrija tat-tabakk għal dawk li huma strettament meħtieġa biex jirregolaw is-settur.

Għalkemm l-Artikolu 5(3) jiffoka fuq is-saħħa pubblika, id-WHO sussegwentement speċifikat, fil-Linji Gwida tagħha tal-2008 għall-implimentazzjoni tal-Artikolu 5(3)[4] li “l-interferenza tal-industrija tat-tabakk (...) tolqot għadd ta’ oqsma ta’ politika dwar il-kontroll tat-tabakk”. Il-Linji Gwida jenfasizzaw ukoll li, meta jseħħu interazzjonijiet, huwa kruċjali li dawn jitwettqu b’mod trasparenti. Dan jinvolvi, pereżempju, seduti ta’ smigħ pubbliċi, avviż pubbliku ta’ interazzjonijiet, kif ukoll li l-minuti tal-laqgħat isiru pubbliċi.

L-inkjesta ta’ hawn fuq uriet li bosta dipartimenti tal-Kummissjoni kellhom laqgħat ma’ rappreżentanti ta’ gruppi ta’ interess dwar it-tabakk matul il-perjodu fil-kamp ta’ applikazzjoni (2020/2021). Dan jinkludi d-dipartimenti għall-Agrikoltura u l-Iżvilupp Rurali (DĠ AGRI), l-Azzjoni Klimatika (DĠ CLIMA), l-Ambjent (DĠ ENV), l-Istabbiltà Finanzjarja, is-Servizzi Finanzjarji u l-Unjoni tas-Swieq Kapitali (DĠ FISMA), is-Suq Intern, l-Industrija, l-Intraprenditorija u l-SMEs (DĠ GROW), il-Mobbiltà u t-Trasport (DĠ MOVE), il-Viċinat u t-Tkabbir (DĠ NEAR), il-Kummerċ (DĠ TRADE), kif ukoll l-Uffiċċju Ewropew Kontra l-Frodi (OLAF).

L-inkjesta wriet ukoll li dawn il-laqgħat mhux biss saru ma’ persunal għoli fi ħdan il-Kummissjoni (kummissarji, kapijiet tal-kabinetti u diretturi ġenerali), iżda wkoll ma’ persunal f’livelli aktar baxxi. Dan juri lakuna fil-qafas ta’ trasparenza attwali tal-Kummissjoni fir-rigward tal-industrija tat-tabakk, fejn ma hemm l-ebda rekwiżit li tiġi ppubblikata b’mod proattiv l-eżistenza u/jew il-minuti ta’ tali interazzjonijiet sakemm ma jinvolvux lid-DĠ SANTE jew lid-DĠ TAXUD. Filwaqt li jibqa’ possibbli li jintalab aċċess pubbliku għad-dokumenti relatati ma’ dawn il-laqgħat, dan huwa impossibbli jekk il-pubbliku ma jkunx jaf li saret il-laqgħa.

Sabiex jiġi evitat li l-industrija tat-tabakk tfittex li tagħmel lobbying f’partijiet differenti tal-Kummissjoni peress li dipartiment ieħor tal-Kummissjoni jsir inqas soġġett għat-talbiet tagħha, huwa kruċjali li jiġu applikati rekwiżiti proattivi ta’ trasparenza fid-dipartimenti kollha u fir-rigward tal-livelli kollha tal-persunal.

Fl-aħħar nett, l-inkjesta wriet li ma jidhirx li jeżistu minuti għal għadd ta’ laqgħat li l-persunal tal-Kummissjoni kellu ma’ rappreżentanti ta’ gruppi ta’ interess dwar it-tabakk. Għal xi laqgħat oħra, il-minuti ma jipprovdux rendikont sinifikanti tal-kontenut tal-laqgħa, u b’hekk jonqsu milli jirreġistraw il-punti ewlenin ta’ diskussjoni u l-eżitu/i tal-laqgħat inkwistjoni. Iż-żamma ta’ rekords sinifikanti hija prekundizzjoni għat-trasparenza. Jekk l-istituzzjonijiet tal-UE jridu jkunu responsabbli għall-azzjonijiet tagħhom, l-ewwel iridu jżommu rekords ta’ dawk l-azzjonijiet.

Id-deċiżjoni tal-għeluq f’OI/6/2021/KR tinkludi aktar dettalji dwar dawn il-kwistjonijiet.

Nieħu pjaċir nisma' dwar l-eżitu tal-valutazzjoni li tlabt għaliha, meta ssir disponibbli.

Jekk is-servizzi tiegħek jeħtieġu xi kjarifiki, jistgħu jikkuntattjaw lis-Sur Koen Roovers.

Dejjem tiegħek,

Emily O'Reilly Ombudsman
Ewropew

Strasburgu, 29/01/2024

[1] Ara: https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/179448.

[2] Ara: https://health.ec.europa.eu/tobacco/overview_en.

[3] Ara: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=OJ%3AJOL_2004_213_R_NS005.

[4] Ara: https://fctc.who.int/publications/m/item/guidelines-for- implementation-of-article-5.3.