Il-fatti li wasslu għall-ilment

1. L-ilmentatur, organizzazzjoni mhux governattiva Ġermaniża attiva fil-qasam tal-bijoteknoloġija, ma jaqbilx mad-deċiżjoni tal-Kummissjoni Ewropea ta’ April 2015 li tawtorizza t-tqegħid fis-suq tal-UE ta’ prodotti li fihom il-lift taż-żrieragħ żejtnija ġenetikament modifikat “MON 88302”^[1]. F’Ġunju 2015, l-ilmentatur talab, skont ir-Regolament ta’ Aarhus, rieżami intern tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni ^[2]. It-talba għal rieżami intern aktar tard ġiet appoġġata minn tmien organizzazzjonijiet oħra ^[3].

2. Fi Frar 2016, il-Kummissjoni wieġbet għat-talba tal-ilmentatur għal rieżami intern. Peress li ma kienx sodisfatt bit-tweġiba tal-Kummissjoni, l-ilmentatur irrikorra għand l-Ombudsman f’Marzu 2016.

3. Il-pożizzjoni tal-ilmentatur kienet li (a) it-tweġiba tal-Kummissjoni għat-talba għal rieżami intern tad-deċiżjoni tagħha li tagħti awtorizzazzjoni tas-suq għal-lift ġenetikament modifikat MON 88302 hija difettuża fir-rigward tal-kwistjonijiet ambjentali mressqa fit-talba għal rieżami; u li (b) il-Kummissjoni naqset milli twieġeb għat-talba għal rieżami intern fil-limiti ta’ żmien tar-Regolament ta’ Aarhus, li jirregola t-talbiet għal rieżami intern tal-atti amministrattivi skont il-liġi ambjentali.

4. Wara talba mill-Ombudsman, il-Kummissjoni pprovdiet lill-ilmentatur bi spjegazzjonijiet addizzjonali dwar it-tħassib ambjentali mressaq fit-talba tagħha għal rieżami. L-Ombudsman għalhekk ikkonkluda li l-Kummissjoni kienet solviet l-ewwel aspett tal-ilment matul l-investigazzjoni. Madankollu, hija għamlet żewġ rakkomandazzjonijiet lill-Kummissjoni dwar it-tieni aspett tal-ilment dwar il-konformità mal-limiti ta' żmien tar-Regolament ta' Aarhus [4].

Iż-żmien li ħadet il-Kummissjoni biex twieġeb għat-talba għal rieżami intern

Ir-rakkomandazzjonijiet tal-Ombudsman

5. Fir-rigward tat-trattament tat-talbiet għal rieżami intern tal-atti amministrattivi adottati skont il-liġi ambjentali, ir-Regolament ta’ Aarhus jiddikjara li l-istituzzjonijiet tal-UE għandhom jipprovdu tweġiba bil-miktub malajr kemm jista’ jkun, iżda mhux aktar tard minn 12-il ġimgħa wara l-wasla tat-talba. Meta l-istituzzjonijiet tal-UE ma jkunux jistgħu jagħmlu dan, minkejja li jeżerċitaw id-diliġenza dovuta, huma għandhom iwieġbu “Fi kwalunkwe każ (...) fi żmien 18-il ġimgħa minn meta jirċievu t-talba”(enfasi miżjuda)^[5]. Minn din il-formulazzjoni jirriżulta li l-leġiżlatur ippreveda li korp tal-Unjoni li jittratta talba għal eżami mill-ġdid intern għandu, bħala prinċipju, dejjem ikun jista’ jwieġeb għat-talba f’terminu ta’ 18-il ġimgħa.

6. L-Ombudsman tifhem li t-talbiet għal rieżami intern tad-deċiżjonijiet dwar l-Organiżmi Ġenetikament Modifikati (OĠM) jistgħu jqajmu kwistjonijiet kumplessi ħafna tax-xjenza, li jistgħu jirrikjedu konsultazzjoni ma’ korpi esterni responsabbli għall-valutazzjoni xjentifika (pereżempju l-EFSA jew l-Aġenzija Ewropea għas-Sustanzi Kimiċi). Madankollu, f’dan il-każ, il-Kummissjoni ħadet kważi 35 ġimgħa — jiġifieri, kważi d-doppju taż-żmien previst fir-Regolament ta’ Aarhus — biex twieġeb għat-talba.

7. L-Ombudsman qieset li dan huwa qbiż inaċċettabbli tal-limitu ta’ żmien, b’mod partikolari minħabba li d-deċiżjoni ta’ rieżami tal-Kummissjoni ma tteħditx qabel erba’ xhur wara li l-Awtorità Ewropea dwar is-Sigurtà fl-Ikel (EFSA) kienet ipprovdiet l-aħħar kontribut tagħha dwar it-talba. L-Ombudsman għalhekk sabet li d-dewmien tal-Kummissjoni fit-trattament tat-talba tal-ilmentatur għal rieżami intern kien jikkostitwixxi amministrazzjoni ħażina u għamlet ir-rakkomandazzjonijiet li ġejjin:

Jenħtieġ li l-Kummissjoni, bil-ħsieb li tikkonforma mal-limiti ta' żmien statutorji applikabbli għal talbiet għal rieżami intern skont ir-Regolament ta' Aarhus, tirrieżamina l-proċeduri tagħha għat-trattament ta' tali rieżamijiet kif ukoll ir-riżorsi li teħtieġ f'dak ir-rigward. Din ir-reviżjoni tal-proċeduri u r-riżorsi għandha, b'mod partikolari, tieħu kont tal-fatt li ħafna minn dawn ir-reviżjonijiet ser jinvolvu valutazzjonijiet xjentifiċi kumplessi bħal awtorizzazzjonijiet ta' prodotti li fihom organiżmi ġenetikament modifikati. F’każ li l-Kummissjoni tikkonkludi li l-limiti ta’ żmien statutorji ma jistgħux, f’ħafna każijiet, jiġu ssodisfati, jenħtieġ li tipproponi emenda leġiżlattiva tal-limiti ta’ żmien.

Meta f’każijiet eċċezzjonali l-Kummissjoni ma tkunx tista’, minkejja li teżerċita d-diliġenza dovuta, tikkonforma mal-iskadenza ta’ 18-il ġimgħa għat-tlestija tar-rieżamijiet kif previst fir-Regolament ta’ Aarhus, jenħtieġ li, malajr kemm jista’ jkun (u mhux aktar tard mill-perjodu ta’ 18-il ġimgħa), tinforma lill-NGO li tkun għamlet it-talba bir-raġunijiet għad-dewmien fil-konklużjoni tar-rieżami u bid-dritt tagħha li tibda proċedimenti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja f’konformità mal-Artikolu 12(2) tar-Regolament ta’ Aarhus.

It-tweġiba tal-Kummissjoni għar-rakkomandazzjonijiet tal-Ombudsman

8. Fir-rigward tal-ewwel rakkomandazzjoni, il-Kummissjoni ddikjarat li kienet irrieżaminat il-proċeduri interni tagħha u kkonkludiet li dawn il-proċeduri ma jwaqqfuhiex milli tittratta talbiet kumplessi għal rieżami fl-iskadenzi statutorji.

9. Madankollu, talbiet għal reviżjoni bħal dik inkwistjoni - dwar awtorizzazzjonijiet ta' OĠM, li jqajmu dubji dwar il-valutazzjoni tar-riskju magħmula mill-Awtorità Ewropea dwar is-Sigurtà fl-Ikel (EFSA) - huma dawk fejn huwa l-aktar diffiċli li tiġi rrispettata l-iskadenza statutorja minħabba li l-Kummissjoni trid tikkonsulta wkoll lill-EFSA sabiex tipprovdi tweġiba. Għal dan it-tip ta' rieżami, il-Kummissjoni qalet li se tieħu miżuri sabiex ikun possibbli li tikkonforma mal-iskadenza ta' 18-il ġimgħa.

10. L-iskadenzi statutorji stabbiliti fir-Regolament ta’ Aarhus japplikaw għat-talbiet kollha għal rieżami intern. Madankollu, il-konformità mal-iskadenzi hija estremament diffiċli għal tip speċifiku wieħed biss ta’ talba, jiġifieri, talbiet ta’ rieżami li jqajmu dubji dwar il-valutazzjoni tar-riskju tal-EFSA li abbażi tagħha ngħataw l-awtorizzazzjonijiet tal-OĠM. Il-Kummissjoni qalet li kwalunkwe ħtieġa li tiġi riveduta l-iskadenza se titqies fil-kuntest ta’ rieżami usa’ tar-Regolament ta’ Aarhus. Madankollu, il-Kummissjoni tqis li għadu kmieni wisq biex tikkonkludi li emenda bħal din hija meħtieġa.

11. Il-Kummissjoni qieset il-kummenti tal-ilmentatur dwar l-opinjoni xjentifika tal-EFSA, għalkemm l-ilmentatur issottomettiehom wara l-iskadenza biex tintbagħat talba għal rieżami [6]. Il-Kummissjoni ddeċidiet ukoll, fuq inizjattiva tagħha stess, li tikkonsulta mill-ġdid b’mod informali lill-EFSA dwar dawn il-kummenti. Dan ikkontribwixxa għal dewmien fit-tweġiba finali bi kważi xahar. Fil-futur, il-Kummissjoni mhux se tqis aktar kummenti ppreżentati wara l-iskadenza ta’ 6 ġimgħat għall-introduzzjoni ta’ talba għal rieżami.

12. Skont il-Kummissjoni, diversi NGOs spiss jibagħtu l-istess talba għal rieżami intern, għalkemm l-argumentazzjoni hija identika fit-talbiet kollha. F’dan il-każ, il-Kummissjoni rċeviet disa’ talbiet għal rieżami identiċi. Għalhekk, il-Kummissjoni kellha teżamina jekk kull waħda mill-NGOs kinitx intitolata titlob rieżami intern [7] (sakemm ma tkunx diġà wettqet din il-verifika fil-kuntest ta' talbiet għal rieżami preċedenti ppreżentati mill-istess NGO). Il-Kummissjoni tqis li prattika bħal din mill-NGOs ma għandha l-ebda valur miżjud. Peress li t-talbiet kollha huma identiċi, it-tweġiba tal-Kummissjoni se tkun identika wkoll. Il-Kummissjoni tissuġġerixxi li l-NGOs jiffirmaw b’mod konġunt it-talbiet u jaħtru wieħed mill-NGOs bħala punt ta’ kuntatt, li lilu tista’ tintbagħat it-tweġiba tal-Kummissjoni.

13. Il-Kummissjoni aċċettat it-tieni rakkomandazzjoni tal-Ombudsman, u ddikjarat li se timplimentaha b’mod sistematiku. Jekk il-Kummissjoni ma tkunx tista’ tikkonforma mal-iskadenza ta’ 18-il ġimgħa, hija, ftit qabel ma tiskadi l-iskadenza, jew mhux aktar tard mid-data ta’ skadenza tal-iskadenza, tinforma lill-NGO bir-raġunijiet għad-dewmien u bid-dritt tagħha li tibda proċedimenti ġudizzjarji.

14. L-ilmentatur iqis li l-miżuri meħuda, u proposti li għandhom jittieħdu, mill-Kummissjoni mhumiex effettivi. Reviżjoni tal-proċeduri interni ma għandhiex tittratta biss l-aspetti proċedurali iżda għandha timmira wkoll li ttejjeb b’mod sinifikanti d-diskussjoni dwar il-kwistjonijiet xjentifiċi li fuqhom huma bbażati t-talbiet għal rieżami. Filwaqt li tissodisfa l-iskadenzi statutorji, jenħtieġ li l-Kummissjoni ma tittraskurax il-kontenut xjentifiku tat-talbiet għal rieżami intern.

Il-valutazzjoni tal-Ombudsman wara r-rakkomandazzjonijiet

15. L-Ombudsman tilqa' l-fatt li l-Kummissjoni rrevediet il-proċeduri tagħha u li hija fiduċjuża li tista' tissodisfa l-iskadenzi statutorji sabiex, tal-anqas bħalissa, ma jkunx hemm bżonn li tipproponi bidla fil-limiti ta' żmien fir-Regolament ta' Aarhus.

16. Il-Kummissjoni ddeċidiet li ma tqisx aktar materjal jew kummenti mibgħuta minn min jagħmel it-talba wara l-iskadenza ta' sitt ġimgħat biex titlob reviżjoni. L-Ombudsman tissuġġerixxi approċċ aktar sfumat f'dan ir-rigward. F’xi każijiet se jkun ċar li r-rieżami se jibbenefika minn kunsiderazzjoni xierqa li tingħata lill-materjal addizzjonali pprovdut issa. F’każijiet bħal dawn, l-obbligu fuq il-Kummissjoni li tiżgura li d-deċiżjoni li tingħata awtorizzazzjoni jkollha bażi soda [8], u abbażi tal-kunsiderazzjonijiet rilevanti kollha, jista’ jisboq ir-rekwiżit li r-rieżami jiġi konkluż sal-iskadenza. Il-kwalità tal-analiżi xjentifika tal-kwistjonijiet sostantivi mqajma fit-talba għal rieżami jenħtieġ li tkun il-prijorità tal-Kummissjoni. Approċċ li jista’ jkun aċċettabbli f’każijiet bħal dawn huwa li l-Kummissjoni tinforma lil min jagħmel it-talba li hija lesta tikkunsidra l-materjal il-ġdid iżda fuq il-bażi li min jagħmel it-talba jaċċetta li d-deċiżjoni ta’ reviżjoni se tiddewwem b’riżultat ta’ dan. Meta min jagħmel it-talba ma jaqbilx ma’ estensjoni xierqa għall-iskadenza tar-rieżami, ikun raġonevoli għall-Kummissjoni li tirrifjuta li tqis il-materjal il-ġdid. L-Ombudsman se jagħmel suġġeriment għal titjib f'dan ir-rigward.

17. L-Ombudsman tilqa' l-aċċettazzjoni tal-Kummissjoni tar-rakkomandazzjoni tagħha li tinforma NGO, f'każ ta' nuqqas ta' konformità eċċezzjonali mal-iskadenza ta' 18-il ġimgħa, filwaqt li tagħti r-raġunijiet għad-dewmien, u li tinforma wkoll lill-NGO bid-dritt tagħha li tibda proċedimenti ġudizzjarji.

18. Abbażi ta' dan ta' hawn fuq, l-Ombudsman tqis li l-Kummissjoni segwiet ir-rakkomandazzjonijiet tagħha.

19. Sabiex il-Kummissjoni tkun tista’ tiffoka aktar mill-ħin tagħha fuq il-kwistjonijiet sostantivi fit-talbiet għal rieżami, l-Ombudsman tħeġġeġ lill-Kummissjoni tispjega u tagħti viżibbiltà xierqa (bħal fuq is-sit web iddedikat tagħha) għall-preferenza tagħha li, fejn possibbli, l-NGOs jiffirmaw b’mod konġunt talba għal rieżami waħda minflok ma jissottomettu ħafna talbiet individwali iżda identiċi. L-Ombudsman se jagħmel suġġeriment għal titjib f'dan ir-rigward.

Konklużjoni

Abbażi tal-inkjesta, l-Ombudsman tagħlaq dan il-każ bil-konklużjoni li ġejja:

Il-Kummissjoni segwiet ir-rakkomandazzjonijiet tal-Ombudsman.

L-ilmentatur u l-Kummissjoni se jiġu infurmati b’din id-deċiżjoni.

Suġġerimenti għal titjib

L-Ombudsman tħeġġeġ lill-Kummissjoni tispjega u tagħti viżibbiltà xierqa (bħal fuq is-sit web iddedikat tagħha) għall-preferenza tagħha li l-NGOs jiffirmaw flimkien talba għal rieżami waħda minflok ma jissottomettu ħafna talbiet individwali iżda identiċi.

Meta NGO, li tkun diġà talbet rieżami intern, tipprovdi aktar materjal rilevanti wara l-iskadenza biex titlob rieżami, jenħtieġ li l-Kummissjoni tagħmel l-almu tagħha biex teżamina dak il-materjal matul ir-rieżami tagħha. F’sitwazzjonijiet bħal dawn, jidher raġonevoli li l-Kummissjoni tfittex il-qbil ta’ min jagħmel it-talba għal rieżami għal estensjoni xierqa tal-iskadenza għat-tlestija tar-rieżami tagħha.

Emily O'Reilly

L-Ombudsman Ewropew

Strasburgu, 11/07/2018

[1] Id-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2015/687 tal-24 ta’ April 2015 li tawtorizza t-tqegħid fis-suq ta’ prodotti li fihom, jikkonsistu minn, jew li huma prodotti mil-lift ġenetikament modifikat MON 88302 (MON-883Ø2-9) skont ir-Regolament (KE) Nru 1829/2003 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, ĠU 2015, L 112, p. 22, disponibbli fuq: http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=uriserv:OJ.L_.2015.112.01.0022.01.ENG

[2] Din it-talba saret skont l-Artikolu 10 tar-Regolament (KE) Nru 1367/2006 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-6 ta’ Settembru 2006 dwar l-applikazzjoni għall-Komunità tad-dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus dwar l-Aċċess għall-Informazzjoni, il-Parteċipazzjoni tal-Pubbliku fit-Teħid ta’ Deċiżjonijiet u l-Aċċess għall-Ġustizzja fi Kwistjonijiet Ambjentali, li jiddikjara li “kull organizzazzjoni mhux governattiva li tissodisfa l-kriterji stabbiliti fl-Artikolu 11 [[2]] hija intitolata li tagħmel talba għal reviżjoni interna lill-istituzzjoni jew lill-korp tal-Komunità li jkun adotta att amministrattiv skont il-liġi ambjentali”.

[3] Aktar informazzjoni hija disponibbli fuq: http://ec.europa.eu/environment/aarhus/requests.htm

[4] Għal aktar informazzjoni dwar l-isfond tal-ilment, l-argumenti tal-partijiet u l-inkjesta tal-Ombudsman, jekk jogħġbok irreferi għat-test sħiħ tar-rakkomandazzjoni tal-Ombudsman disponibbli fuq: https://www.ombudsman.europa.eu/cases/recommendation.faces/en/87311/html.bookmark

[5] L-Artikolu 10(3) tar-Regolament ta’ Aarhus.

[6] L-Artikolu 10(1) tar-Regolament ta’ Aarhus jiddikjara li t-talbiet għal rieżami jridu jsiru “f’limitu ta’ żmien li ma jaqbiżx is-sitt ġimgħat wara li jkun ġie adottat l-att amministrattiv”.

[7] L-Artikolu 11 tar-Regolament ta’ Aarhus jistabbilixxi l-kriterji li skonthom l-NGOs huma intitolati jagħmlu talbiet għal rieżami intern.

[8] Ara, pereżempju, l-Artikolu 168(1) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-UE: “Għandu jiġi żgurat livell għoli ta’ protezzjoni tas-saħħa tal-bniedem fid-definizzjoni u l-implimentazzjoni tal-politiki u l-attivitajiet kollha tal-Unjoni”.