Il-fatti li wasslu għall-ilment

1. L-ilmentatur, konsorzju ta’ produtturi taż-żejt taż-żebbuġa mill-Italja, jippromwovi l-bejgħ taż-żejt taż-żebbuġa f’pajjiżi barra mill-UE, jiġifieri l-Indja, ir-Russja u ċ-Ċina. Huwa rċieva xi finanzjament għal din il-ħidma mill-Fond Agrikolu Ewropew ta’ Garanzija (FAEG), ġestit mid-Direttorat Ġenerali għall-Agrikoltura u l-Iżvilupp Rurali (DĠ AGRI) tal-Kummissjoni Ewropea. Skont ir-regoli rilevanti [1], sabiex tirċievi finanzjament, il-kampanja promozzjonali kellha jkollha messaġġ ibbażat fuq il-kwalitajiet u l-karatteristiċi speċifiċi tal-prodott. Huma permessi biss referenzi għall-- Ewropew u mhux għall-oriġini nazzjonali tal-- tal-prodotti. Il-kontribuzzjoni tal-Unjoni għall-azzjonijiet ta’ promozzjoni tal-ilmentatur kopriet 50 % tal-ispejjeż, filwaqt li l-Italja u l-ilmentatur koprew 20 % u 30 % rispettivament.

2. Matul il-programm promozzjonali tiegħu, l-ilmentatur skopra li l-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (FEŻR), ġestit mid-Direttorat Ġenerali tal-Kummissjoni għall-Politika Reġjonali u Urbana (DĠ REGIO), jikkofinanzja programm promozzjonali simili għall-prodotti agrikoli Ewropej fl-istess pajjiżi terzi bħall-ilmentatur, iżda taħt kundizzjonijiet differenti. L-azzjonijiet iffinanzjati permezz tal-FEŻR tħallew jippromwovu l-pajjiż tal-oriġini tal-prodott.

3. F'Marzu 2012, l-ilmentatur ikkuntattja lill-Kummissjoni biex jilmenta dwar il-fatt li, filwaqt li kien kuntrattwalment meħtieġ, taħt il-FAEG, li jippromwovi ż-żejt taż-żebbuġa (Taljan) tiegħu bħala "Ewropew" fir-Russja, iċ-Ċina u l-Indja, il-kompetituri Spanjoli tiegħu setgħu, taħt il-FEŻR, jippromwovu ż-żejt taż-żebbuġa tagħhom bħala "Spanjol" f'dawk l-istess pajjiżi.

4. Bi tweġiba, il-Kummissjoni spjegat li d-DĠ AGRI japplika r-regolamenti fis-seħħ. Skont ir-Regolament 3/2008, l-azzjonijiet kofinanzjati mid-DĠ AGRI taħt il-FAEG mhumiex orjentati lejn il-marka kummerċjali u ma jħeġġux il-konsum ta’ xi prodott minħabba l-oriġini ġeografika speċifika tiegħu. Il-Kummissjoni ddikjarat li, madankollu, hemm ukoll modi oħra biex jinkiseb finanzjament, bħal taħt il-FEŻR. Skont il-Kummissjoni, l-Artikolu 7 tar-Regolament 1080/2006 [2] dwar il-FEŻR ma jeskludix il-finanzjament ta' azzjonijiet ta' promozzjoni għaż-żejt taż-żebbuġa f'pajjiżi terzi. Għalhekk, il-Kummissjoni kkonkludiet li l-azzjonijiet iffinanzjati minn Spanja permezz tal-FEŻR huma konformi mar-regoli applikabbli.

5. L-ilmentatur indirizza l-ilment tiegħu lill-Ministeru Taljan tal-Agrikoltura, li kiteb lill-Kummissjoni fejn qal li sabha "imbarrassanti" li jirrealizza li kien ikkofinanzja kampanja promozzjonali li "tagħmel ħsara" lill-interessi tal-produtturi taż-żejt taż-żebbuġa tiegħu stess. Għalhekk, huwa talab lill-Kummissjoni biex (i) tissospendi l-programm promozzjonali li għaddej fiċ-Ċina u fir-Russja b’effett immedjat u (ii) tikkumpensa lill-ilmentatur għall-kostijiet li kien ġarrab. Il-Kummissjoni wieġbet lill-Ministeru li l-fatt li hemm programmi ffinanzjati mid-DĠ REGIO għall-promozzjoni tal-istess prodotti agrikoli fl-istess swieq ma jiġġustifikax it-talba tal-ilmentatur li jitħalla jwaqqaf il-kampanja promozzjonali tiegħu għaż-żejt taż-żebbuġa. Il-Kummissjoni bbażat ruħha fuq il-fatt li l-kuntratti fis-seħħ kellhom jiġu rrispettati. Peress li ma kienx sodisfatt bil-pożizzjoni tal-Kummissjoni, l-ilmentatur eventwalment irrikorra għand l-Ombudsman f'Marzu 2014.

L-inkjesta

6. L-Ombudsman fetaħ inkjesta dwar l-allegazzjoni li, billi fl-istess ħin ikkofinanzjat żewġ programmi simili li jippromwovu ż-żejt taż-żebbuġa fl-istess swieq internazzjonali, iżda taħt kundizzjonijiet differenti, il-Kummissjoni aġixxiet kontra l-prinċipji ta' amministrazzjoni tajba [3].

7. B’appoġġ għall-allegazzjoni tiegħu, l-ilmentatur ressaq l-argumenti ta’ sostenn li ġejjin: (i) Billi ppermettiet lill-produtturi Spanjoli taż-żejt taż-żebbuġa jirreklamaw iż-żejt tagħhom bħala "Spanjol", filwaqt li talbet lill-produtturi Taljani jirreferu għaż-żejt tagħhom bħala "Ewropew", il-Kummissjoni pprovdiet vantaġġ kompetittiv mhux ġustifikat lill-produtturi Spanjoli għad-detriment tal-produtturi Taljani; (ii) il-Kummissjoni ma fittxitx li tirrimedja din id-distorsjoni iżda sempliċiment enfasizzat l-obbligi kuntrattwali li jaqgħu fuq l-ilmentatur; u (iii) il-Kummissjoni naqset milli tikkoordina x-xogħol tas-servizzi tagħha, li rriżulta fl-adozzjoni tagħha ta’ żewġ politiki differenti u inkonsistenti.

8. Matul l-inkjesta, l-Ombudsman irċieva l-opinjoni tal-Kummissjoni dwar l-ilment u, sussegwentement, il-kummenti tal-ilmentaturi bi tweġiba għall-opinjoni tal-Kummissjoni. It-tim ta' inkjesta tagħha wettaq ukoll spezzjoni tal-fajl tal-Kummissjoni dwar il-kwistjoni. L-ilmentatur bagħat osservazzjonijiet fir-rigward tar-rapport ta’ spezzjoni.

L-allegat ksur mill-Kummissjoni tal-prinċipji ta' amministrazzjoni tajba

L-argumenti ppreżentati lill-Ombudsman

9. Il-Kummissjoni rrifjutat l-allegazzjoni tal-ilmentatur u ddikjarat li l-ambitu u l-objettivi ewlenin taż-żewġ programmi tal-UE kienu differenti. Barra minn hekk, minħabba l-oqfsa legali differenti applikabbli għall-programmi tad-DĠ AGRI u tad-DĠ REGIO, il-kundizzjonijiet għall-eliġibbiltà għall-finanzjament taħt dawn huma wkoll differenti.

10. Il-politika ta' promozzjoni implimentata mid-DĠ AGRI (FAEG)[4] għandha l-għan li tiffinanzja attivitajiet, fis-suq intern jew f'pajjiżi terzi, li jirreklamaw prodotti agrikoli Ewropej u l-metodu ta' produzzjoni tagħhom, kif ukoll prodotti tal-ikel ibbażati fuq prodotti agrikoli Ewropej. L-għan huwa li tiġi promossa l-immaġni tal-prodotti tal-UE f’għajnejn il-konsumaturi fl-Unjoni Ewropea u f’pajjiżi terzi. L-indikazzjoni tar-reġjun jew tal-Istat Membru tal-oriġini fuq il-prodotti reklamati mhijiex permessa, sabiex jiġi rrispettat il-prinċipju tal-moviment liberu tal-merkanzija fis-suq intern u biex tiġi evitata kwalunkwe diskriminazzjoni. Madankollu, ir-regoli applikabbli jippermettu l-użu ta’ tikketti speċifiċi għal prodotti li jiġu minn żoni speċifiċi [5].

11. Il-Kummissjoni spjegat ukoll li l-politika reġjonali implimentata mid-DĠ REGIO, min-naħa l-oħra, għandha l-għan li tnaqqas id-differenzi fil-livelli ta’ żvilupp fost id-diversi reġjuni Ewropej. Dan l-objettiv tal-politika reġjonali huwa segwit permezz ta’ fondi differenti, bħall-FEŻR. Il-Kummissjoni żiedet li ma tistax tintervjeni fl-għażla tal-proġetti, peress li din hija l-kompetenza esklużiva tal-awtoritajiet ta’ ġestjoni nazzjonali. Spanja fittxet li tippromwovi azzjonijiet mill-produtturi Spanjoli taż-żejt taż-żebbuġa bħala parti mill-programmi operazzjonali Spanjoli tal-FEŻR u r-Regolament tal-FEŻR ma eskludiex din il-possibbiltà. L-Italja setgħet - bħal Spanja - applikat għal finanzjament taħt il-FEŻR.

12. Il-Kummissjoni argumentat ukoll li l-ilmentatur kien iffirma kuntratt legalment vinkolanti mal-awtorità nazzjonali kompetenti u li l-kuntratt kellu jiġi rrispettat.

13. Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni infurmat lill-Ombudsman li, fil-21 ta' Novembru 2013, hija kienet ippreżentat proposta leġiżlattiva dwar il-politika ta' promozzjoni tal-prodotti agrikoli Ewropej bil-ħsieb li tiftaħ swieq ġodda, iżżid l-għarfien tal-konsumatur dwar il-kwalità tal-prodotti u tħeġġeġ aktar ftuħ fl-inklużjoni tal-indikazzjonijiet tal-oriġini u t-trademarks.

14. Fl-osservazzjonijiet tiegħu, l-ilmentatur iddikjara li l-Kummissjoni kienet naqset kompletament milli tindirizza l-essenza tal-ilment tagħha, jiġifieri, il-kwistjoni dwar jekk l-eżistenza ta’ żewġ programmi promozzjonali differenti, li jirreklamaw l-istess prodott agrikolu taħt kundizzjonijiet differenti, kinitx tagħti vantaġġ kompetittiv mhux ġustifikat lill-produtturi Spanjoli għad-detriment ta’ dawk Taljani. L-ilmentatur iddikjara li kien konxju li d-DĠ REGIO kien talab lid-DĠ Kompetizzjoni għal opinjoni dwar din il-kwistjoni, iżda l-ilmentatur ma kienx jaf l-eżitu. L-ilmentatur iddikjara li kien konxju wkoll li d-DĠ AGRI kiteb lid-DĠ REGIO u ppropona kooperazzjoni aħjar bejn iż-żewġ servizzi fil-futur. L-ilmentatur staqsa għaliex l-opinjoni tal-Kummissjoni ma rreferietx għal din il-korrispondenza.

15. L-ilmentatur irrikonoxxa li huwa legalment marbut bil-kuntratt mal-awtorità nazzjonali Taljana. Madankollu, hija żiedet li l-Kummissjoni kellha l-obbligu li tinformaha bl-eżistenza ta’ programm simili ieħor qabel ma l-persuna li għamlet l-ilment iffirmat il-kuntratt. Kieku l-ilmentatur kien jaf bil-programm l-ieħor, qatt ma kien jiffirma l-kuntratt inkwistjoni.

16. Fl-aħħar nett, l-ilmentatur laqa' l-proposta leġiżlattiva tal-Kummissjoni li, madankollu, ma tagħmilx tajjeb għall-ħsara kkawżata. Fil-fehma tal-ilmentatur, l-eżistenza ta' żewġ programmi promozzjonali simili fissret li l-produtturi Taljani taż-żejt taż-żebbuġa kkofinanzjaw il-programm tal-UE b'appoġġ għall-produtturi Spanjoli taż-żejt taż-żebbuġa. L-ilmentatur għalhekk ikkonkluda li kien ikun aktar xieraq li kieku l-Kummissjoni ffinanzjat l-azzjonijiet tal-ilmentatur b’100 %.

L-ispezzjoni tad-dokumenti

17. Fil-11 ta' Novembru 2014, it-tim ta' inkjesta tal-Ombudsman spezzjona l-fajl tal-Kummissjoni dwar il-kwistjoni li dwarha sar l-ilment. It-tim ta’ inkjesta identifika tliet ittri skambjati bejn id-DĠ REGIO u d-DĠ AGRI dwar il-kwistjoni, iżda l-ebda dokument ma ġie skambjat mad-DĠ Kompetizzjoni.

18. Il-persunal tal-Kummissjoni preżenti għall-ispezzjoni ddikjara li ma kien hemm l-ebda laqgħa bejn id-DĠ AGRI u d-DĠ REGIO biex tiġi diskussa l-kwistjoni. Huma indikaw ukoll li ġew adottati regolamenti ġodda [6] li jissottolinjaw l-importanza tal-koordinazzjoni bejn id-diversi fondi tal-UE u li jipprevedu l-viżibbiltà tal-marki kummerċjali u l-oriġini tal-prodotti.

19. Fl-osservazzjonijiet tiegħu dwar ir-rapport ta’ spezzjoni, l-ilmentatur argumenta li l-Kummissjoni kienet għadha naqset milli tindirizza l-kwistjoni taż-żewġ programmi li joħolqu effett distorsiv fuq il-kompetizzjoni.

Il-valutazzjoni tal-Ombudsman

20. L-Ombudsman jirrikonoxxi li l-objettivi taż-żewġ Fondi tal-UE inkwistjoni - il-Fond Agrikolu Ewropew ta' Garanzija (FAEG) u l-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (FEŻR) - huma differenti. Il-kundizzjonijiet għall-finanzjament huma għalhekk differenti wkoll. Il-merti tad-dispożizzjonijiet legali rilevanti fis-seħħ fiż-żmien meta l-ilmentatur daħal f’kuntratt ta’ finanzjament ma jistgħux jikkostitwixxu amministrazzjoni ħażina, minħabba li jistabbilixxu r-rieda tal-leġiżlatur tal-UE.

21. Kull Stat Membru jagħżel liema skema/i ffinanzjata/i mill-UE jixtieq jaderixxi magħha/magħhom. Għalhekk, l-Italja setgħet tapplika għal finanzjament taħt il-FEŻR bl-istess mod bħal Spanja. Kwalunkwe vantaġġ kompetittiv li jingħata lill-produtturi Spanjoli jirriżulta mill-fatt li l-awtoritajiet Taljani ma għenux lill-produtturi tagħhom biex japplikaw għall-programm tal-FEŻR li huma kienu kompletament liberi li japplikaw għalih (pereżempju, billi tal-inqas infurmawhom bl-eżistenza ta’ dak il-programm tal-FEŻR). Madankollu, l-awtoritajiet Taljani għażlu l-programm tal-FAEG. Fl-aħħar mill-aħħar għandha tkun ir-responsabbiltà tal-Istati Membri li jagħżlu l-iskemi ta’ finanzjament li huma jqisu bħala l-aktar xierqa għall-ħtiġijiet speċifiċi tagħhom. L-ilmentatur ikkonkluda kuntratt mal-awtoritajiet Taljani kompletament konxju tal-kundizzjonijiet li kellu jirrispetta, bħal li r-referenza għall-oriġini tal-prodotti għandha tkun sekondarja għall-messaġġ ċentrali tal-kampanja. Il-Kummissjoni mhijiex responsabbli għall-għażla tal-awtoritajiet nazzjonali tal-iskema/i ta’ finanzjament, li d-dettalji tagħha/tagħhom ġew deċiżi u amministrati mill-Istat Membru rispettiv.

22. Filwaqt li l-Ombudsman tista' tifhem is-sorpriża tal-ilmentatur u n-nuqqas ta' sodisfazzjon li rriżulta meta saret taf li kien jeżisti programm ta' finanzjament ieħor, li probabbilment kien aktar vantaġġuż, hija ma taqbilx mal-fehma tal-ilmentatur li l-Kummissjoni kienet obbligata tagħmel sforzi speċjali biex tinforma jew lilha jew lill-awtoritajiet Taljani dwar l-eżistenza tal-programm tal-FEŻR. Pjuttost, hija r-responsabbiltà ta’ kull firmatarju ta’ kuntratt li jiġbor l-informazzjoni kollha meħtieġa, li kienet liberament disponibbli għalih, qabel ma jidħol f’relazzjoni kuntrattwali. Barra minn hekk, fil-livell tal-Istati Membri huwa normali li l-awtoritajiet nazzjonali jkollhom interess li jiżguraw li l-informazzjoni rilevanti kollha dwar l-iskemi tal-UE tkun disponibbli għall-partijiet interessati.

23. Madankollu, filwaqt li l-Kummissjoni bbażat ruħha korrettament fuq żewġ bażijiet leġiżlattivi differenti sabiex tispjega l-għanijiet differenti tal-FAEG u tal-FEŻR, is-sempliċi fatt li żewġ programmi huma rregolati minn dispożizzjonijiet leġiżlattivi differenti ma jfissirx awtomatikament li l-Kummissjoni ma setgħetx tikkoordina aħjar l-azzjonijiet tagħha, u lanqas ma jfisser li l-implimentazzjoni speċifika tagħhom ma setgħetx twassal għal effetti pjuttost strambi, ta’ konfużjoni, mhux mixtieqa u ta’ ħela. Filwaqt li l-flus tal-UE setgħu ntużaw b’żewġ modi perfettament legali, dawn iż-żewġ modi kellhom objettivi u effetti li ma kinux konsistenti ma’ xulxin. L-Ombudsman għalhekk jemmen li koordinazzjoni u komunikazzjoni interna aħjar kienu jkunu possibbli, u tabilħaqq mixtieqa meta ġew approvati t-talbiet għal finanzjament.

24. Filwaqt li koordinazzjoni fqira u komunikazzjoni interna fqira jistgħu jikkostitwixxu amministrazzjoni ħażina, l-Ombudsman tinnota li l-leġiżlatura tal-UE issa adottat regolamenti ġodda [7] b'dispożizzjonijiet dwar koordinazzjoni mtejba, li jimplika li każijiet bħall-preżent ma għandhomx iseħħu fil-futur. L-Ombudsman iqis li l-aspett sistemiku tal-ilment ġie solvut. L-Ombudsman għalhekk iqis li l-ebda skop utli issa ma jkun moqdi billi tinstab amministrazzjoni ħażina kontra l-Kummissjoni. Għalhekk, hija tagħlaq l-investigazzjoni tagħha b’konstatazzjoni li l-ebda investigazzjoni ulterjuri ma hija ġġustifikata f’dan il-każ.

Konklużjoni

Fuq il-bażi tal-inkjesta dwar dan l-ilment, l-Ombudsman tagħlaqha bil-konklużjonijiet li ġejjin:

L-aspett sistemiku tal-kwistjoni li dwarha qed isir l-ilment ġie solvut. L-ebda inkjesta ulterjuri mhi ġustifikata.

Il-Kummissjoni u l-ilmentatur se jiġu infurmati b’din id-deċiżjoni.

Strasburgu, 11/04/2016

Emily O'Reilly

L-Ombudsman Ewropew

[1] Jiġifieri r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 3/2008, tas-17 ta’ Diċembru 2007, dwar azzjonijiet ta’ informazzjoni u promozzjoni għall-prodotti agrikoli fis-suq tal-materjali u fil-pajjiżi terzi, ĠU L 3, p. 1; u r-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 501/2008 tal-5 ta’ Ġunju 2008 li jistipula regoli dettaljati għall-applikazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 3/2008 dwar azzjonijiet ta’ informazzjoni u promozzjoni għall-prodotti agrikoli fis-suq materjali u fil-pajjiżi terzi, ĠU 2008, L 147, p. 3

[2] Regolament (KE) Nru 1080/2006 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-5 ta’ Lulju 2006, dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali u li jħassar ir-Regolament (KE) Nru 1783/1999 (ĠU L 210, p. 1).

[3] Fir-rigward tal-affermazzjoni tal-ilmentatur, jiġifieri li l-Kummissjoni għandha tirrimborża lill-ilmentatur l-ispejjeż imġarrba fir-rigward tal-azzjonijiet promozzjonali tiegħu, l-Ombudsman qieset li ma kienx hemm biżżejjed raġunijiet biex dan jiġi inkluż fl-inkjesta tagħha. Fil-fatt, kien diffiċli għall-Ombudsman li jara kif l-eżistenza ta’ programm ieħor tal-Kummissjoni li jista’ potenzjalment ikun inkompatibbli mal-programm li fih ipparteċipa l-ilmentatur u li ġie ddefinit mil-leġiżlatura tal-UE, setgħet tobbliga lill-Kummissjoni tirrimborsa lill-ilmentatur għall-ispejjeż imġarrba fl-attivitajiet promozzjonali tiegħu. Barra minn hekk, jidher li l-ilmentatur iffirma l-kuntratti rilevanti minn jeddu u ġarrab biss parti mill-ispejjeż imġarrba.

[4] Jiġifieri, skont ir-Regolament 3/2008 u r-Regolament 501/2008.

[5] Bħad-Denominazzjoni ta’ Oriġini Protetta, l-Indikazzjonijiet Ġeografiċi Protetti, u l-Ispeċjalità Tradizzjonali Garantita (magħrufa mod ieħor bħala DOP, IĠP u STG, rispettivament).

[6] Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013 li jistabbilixxi dispożizzjonijiet komuni dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali u l-Fond Marittimu u tas-Sajd Ewropew u li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta’ Koeżjoni u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006. ĠU 2013 L 347, pp. 320-469; u r-Regolament (UE) Nru 1144/2014 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-22 ta’ Ottubru 2014 dwar azzjonijiet ta’ informazzjoni u ta’ promozzjoni rigward prodotti agrikoli implimentati fis-suq intern u f’pajjiżi terzi u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 3/2008. ĠU 2014, L 317, p. 56-70.

[7] Ara l-punt 13, kif ukoll in-nota ta’ qiegħ il-paġna 6 iktar ’il fuq.