Il-fatti li wasslu għall-ilment

1. Fir-rebbiegħa tal-2022, il-Kummissjoni Ewropea, flimkien mal-gvern tal-Istati Uniti (U.S.), stabbiliet it-Task Force UE-U.S. dwar is-Sigurtà tal-Enerġija.[1] L-għan tat-Task Force huwa li tiddiversifika l-provvista tal-enerġija tal-Ewropa u li tnaqqas id-domanda ġenerali tagħha għall-enerġija. Għal dan il-għan, it-Task Force torganizza laqgħat u tinvolvi ruħha ma’ diversi partijiet ikkonċernati, inkluż is-settur privat.

2. F’Mejju 2022, l-ilmentatur, organizzazzjoni ambjentali, għamel talba [2] għal aċċess pubbliku għad-dokumenti lill-Kummissjoni dwar it-Task Force. B’mod speċifiku, l-ilmentatur talab aċċess għal dokumenti li fihom

(i) lista tal-Membri tat-Task Force,

(ii) is-suġġetti diskussi matul il-laqgħat tiegħu, u

(iii) informazzjoni dwar l-involviment tat-Task Force (permezz ta’ rakkomandazzjonijiet) fi kwalunkwe leġiżlazzjoni jew deċiżjoni tal-UE.

3. F’Settembru 2022, il-Kummissjoni wieġbet lill-ilmentatur.

4. Fir-rigward tal-punti (i) u (iii) tat-talba għal aċċess tal-ilmentatur, il-Kummissjoni qalet li ma għandha l-ebda dokument dwar il-lista tal-membri maħtura tat-Task Force jew kwalunkwe rakkomandazzjoni magħmula minnha. Il-Kummissjoni spjegat li t-Task Force ma toħroġ l-ebda konklużjoni jew rakkomandazzjoni. Hija żiedet li t-Task Force ma kinitx involuta fl-abbozzar jew fit-tħejjija tal-leġiżlazzjoni jew tad-deċiżjonijiet tal-UE. Madankollu, hija pprovdiet lill-ilmentatur bl-ismijiet u l-pożizzjonijiet tar-rappreżentanti tal-UE/tal-Istati Uniti li kienu assumew ir-rwoli ta’ presidenti/mexxejja tal-laqgħat li t-Task Force kienet organizzat sa mit-twaqqif tagħha.

5. Fir-rigward tal-punt (ii), il-Kummissjoni identifikat ħames dokumenti, jiġifieri żewġ “aġendi tal-laqgħat” u tliet “aġendi tekniċi ta’ konvokazzjoni”. Hija żvelat iż-żewġ aġendi tal-laqgħat bis-sħiħ u tat lill-ilmentatur aċċess għal partijiet kbar tal-aġendi tekniċi ta’ tlaqqigħ, filwaqt li redatt l-ismijiet tal-kumpaniji u l-assoċjazzjonijiet li kienu pparteċipaw fil-laqgħat rispettivi. Meta rrifjutat l-aċċess, il-Kummissjoni bbażat ruħha fuq il-ħtieġa li jiġi protett l-interess pubbliku fir-rigward tar-relazzjonijiet internazzjonali u fuq il-ħtieġa li jiġu protetti l-interessi kummerċjali tal-entitajiet ikkonċernati (li l-ismijiet tagħhom kienu redatti).[3]

6. L-ilmentatur talab lill-Kummissjoni tirrieżamina d-deċiżjoni tagħha li tirrifjuta l-aċċess (billi tagħmel “applikazzjoni konfermatorja”).

7. Wara li ma rċieva l-ebda tweġiba mill-Kummissjoni għall-applikazzjoni konfermatorja tiegħu, l-ilmentatur irrikorra għand l-Ombudsman f’Novembru 2022. B’mod partikolari, l-ilmentatur argumenta li l-Kummissjoni jenħtieġ li tagħti aċċess għat-tliet aġendi tekniċi ta’ konvokazzjoni fl-intier tagħhom.

Il-proposta tal-Ombudsman għal soluzzjoni

8. L-Ombudsman fetaħ inkjesta dwar ir-rifjut impliċitu [4] tal-Kummissjoni li tagħti aċċess pubbliku għal partijiet mit-tliet aġendi tekniċi ta’ konvokazzjoni.

9. Matul l-investigazzjoni, it-tim ta’ investigazzjoni tal-Ombudsman irreveda t-tliet dokumenti inkwistjoni.

10. L-Ombudsman kienet tal-fehma li, filwaqt li l-istituzzjonijiet tal-UE jgawdu minn diskrezzjoni wiesgħa meta jinvokaw l-eċċezzjoni tar-“relazzjonijiet internazzjonali” biex jirrifjutaw l-aċċess pubbliku għad-dokumenti,[5] huma għandhom jappoġġawha b'argumenti li juru li l-għoti ta' aċċess jista' speċifikament u effettivament jimmina interess protett mill-eċċezzjoni [6].

11. Il-Kummissjoni argumentat li l-iżvelar tal-ismijiet tal-kumpaniji li pparteċipaw fil-laqgħat tat-Task Force jimmina r-relazzjonijiet internazzjonali tal-UE, peress li jiżvela kontenut minn negozjati kunfidenzjali li għaddejjin. Madankollu, l-Ombudsman innota n-nuqqas ta’ kwalunkwe indikazzjoni li l-awtoritajiet tal-Istati Uniti kienu oġġezzjonaw għall-iżvelar tal-ismijiet tal-kumpaniji kkonċernati, li jista’ possibbilment jiġġustifika l-applikazzjoni tal-eċċezzjoni kkonċernata.

12. Il-Kummissjoni bbażat ruħha wkoll fuq in-neċessità li jiġu protetti l-interessi kummerċjali tal-kumpanniji kkonċernati, billi sostniet li l-iżvelar ta’ isimhom seta’ jippreġudika l-pożizzjoni kompetittiva tagħhom. L-Ombudsman sabet li dan l-argument ma kienx konvinċenti. Ir-rifjut tal-Kummissjoni li tiżvela l-ismijiet tal-kumpaniji kkonċernati deher li jmur kontra l-impenn tagħha għat-trasparenza fir-rigward tal-laqgħat tagħha mar-rappreżentanti ta’ gruppi ta’ interess.[7] L-Ombudsman innota li, f’soċjetà demokratika, huwa ta’ importanza kbira li l-pubbliku jkun konxju mill-kumpaniji li jistgħu jinvolvu ruħhom f’rakkomandazzjonijiet ta’ politika matul il-laqgħat ma’ dawk li jfasslu l-politika tal-UE.

13. Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, l-Ombudsman ippropona [8] lill-Kummissjoni li għandha tivvaluta mill-ġdid il-pożizzjoni tagħha li tirrifjuta l-iżvelar ta’ partijiet mit-tliet “aġendi tekniċi ta’ konvokazzjoni” inkwistjoni, bil-ħsieb li tagħti aċċess pubbliku miżjud b’mod sinifikanti, jekk mhux sħiħ, għal dawn id-dokumenti.

14. Il-Kummissjoni aċċettat il-proposta tal-Ombudsman għal soluzzjoni.[9] Hija infurmat lill-Ombudsman li kienet adottat deċiżjoni konfermatorja dwar it-talba tal-ilmentatur, li tagħti aċċess pubbliku sħiħ għat-tliet “aġendi tekniċi ta’ konvokazzjoni” inkwistjoni. Hija pprovdiet ukoll aċċess parzjali għal għaxar dokumenti addizzjonali li kienet identifikat wara tfittxija mġedda wara l-applikazzjoni konfermatorja tal-ilmentatur.

15. L-Ombudsman bagħtet it-tweġiba tal-Kummissjoni lill-ilmentatur għall-kummenti tiegħu. Fil-kummenti tiegħu, l-ilmentatur laqa’ d-divulgazzjoni sħiħa tat-tliet aġendi tekniċi ta’ konvokazzjoni, iżda kkontesta ċerti redazzjonijiet fl-għaxar dokumenti identifikati addizzjonalment. L-ilmentatur innota wkoll li l-proċess kollu li wassal għad-divulgazzjoni tad-dokumenti u l-ismijiet ta’ xi kumpaniji ħa aktar minn sena, u argumenta li “l-parteċipazzjoni tal-kumpaniji fit-Task Force evitat l-iskrutinju, u b’hekk tbiegħdet b’mod sinifikanti mill-prinċipji tat-trasparenza u dawk demokratiċi li għandhom ikunu fil-qalba tal-funzjonament tal-istituzzjonijiet tal-UE.”

Il-valutazzjoni tal-Ombudsman wara l-proposta għal soluzzjoni

16. L-Ombudsman tilqa' t-tweġiba pożittiva tal-Kummissjoni għall-proposta ta' soluzzjoni tagħha. Peress li l-Kummissjoni aċċettat li tiżvela, b’mod sħiħ, it-tliet dokumenti inkwistjoni fil-proposta ta’ soluzzjoni tal-Ombudsman, l-ilment issa ġie solvut.

17. Minkejja dan, l-Ombudsman jikkondividi t-tħassib tal-ilmentatur fir-rigward tad-dewmien imġarrab mill-Kummissjoni f’dan il-każ. L-ilmentatur għamel it-talba inizjali tiegħu f’Mejju 2022 u l-Kummissjoni tat aċċess sħiħ sena wara, f’Mejju 2023.

18. Għalhekk, dan il-każ huwa eżempju ieħor tad-dewmien sinifikanti u sistemiku li l-Kummissjoni tiltaqa' miegħu fit-trattament ta' applikazzjonijiet konfermatorji, li l-Ombudsman qieset li jammonta għal amministrazzjoni ħażina fil-kuntest tal-inkjesta fuq inizjattiva proprja tagħha dwar il-kwistjoni aktar kmieni din is-sena ^[10].

19. L-Ombudsman tinnota wkoll li l-ilmentatur mhuwiex sodisfatt bl-aċċess parzjali li l-Kummissjoni tat għall-għaxar dokumenti li identifikat fl-istadju konfermatorju. L-Ombudsman ma spezzjonatx dawn id-dokumenti peress li ma kinux jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-proposta ta’ soluzzjoni tagħha minħabba l-fatt li kienu għadhom ma ġewx identifikati mill-Kummissjoni f’dak l-istadju. L-ilmentatur huwa liberu li jissottometti lment ġdid jekk jixtieq isegwi din il-kwistjoni.

Konklużjoni

Abbażi tal-inkjesta, l-Ombudsman tagħlaq dan il-każ bil-konklużjoni li ġejja:

Il-Kummissjoni Ewropea aċċettat il-proposta tal-Ombudsman għal soluzzjoni.

L-ilmentatur u l-Kummissjoni se jiġu infurmati b’din id-deċiżjoni.

Emily O'Reilly

L-Ombudsman Ewropew

Strasburgu, 17/07/2023

[1] Għal aktar informazzjoni, ara https://energy.ec.europa.eu/news/eu-us-task-force-energy-security-one-year-2023-04-03_en.

[2] Skont ir-Regolament 1049/2001 dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti tal-Parlament Ewropew, tal-Kunsill u tal-Kummissjoni: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/ALL/?uri=celex%3A32001R1049.

[3] Skont l-Artikolu 4(1) u (2) tar-Regolament 1049/2001.

[4] F'konformità mal-Artikolu 8(3) tar-Regolament 1049/2001, "In-nuqqas mill-istituzzjoni li twieġeb [għall-applikazzjoni konfermatorja] fil-limitu ta' żmien preskritt għandu jitqies bħala tweġiba negattiva u jagħti d-dritt lill-applikant li jibda proċedimenti fil-qorti kontra l-istituzzjoni u/jew jagħmel ilment lill-Ombudsman, skont id-dispożizzjonijiet rilevanti tat-Trattat tal-KE."

[5] Ara, pereżempju, is-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-11 ta’ Lulju 2018, ClientEarth vs Il-Kummissjoni, T-644/16, il-paragrafu 23-25: https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=203913&pageIndex=0&doclang=EN&mo%20de=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=46943.

[6] Ibid, paragrafu 22.

[7] Il-kumpaniji li magħhom jiltaqgħu uffiċjali għolja tal-UE dwar kwistjonijiet relatati mal-politika tal-UE normalment għandhom jiġu rreġistrati fir-Reġistru tat-Trasparenza tal-UE u l-identità tagħhom għandha tiġi żvelata lill-pubbliku mill-amministrazzjoni tal-UE. Għalhekk, il-kumpaniji li jinvolvu ruħhom mal-UE dwar kwistjonijiet ta’ politika għandhom jistennew li isimhom jiġi żvelat.

[8] It-test sħiħ tal-proposta tal-Ombudsman għal soluzzjoni huwa disponibbli fuq: https://www.ombudsman.europa.eu/en/solution/en/172513

[9] It-tweġiba tal-Kummissjoni hija disponibbli fuq: https://www.ombudsman.europa.eu/en/doc/correspondence/en/172512

[10] Ir-Rakkomandazzjoni dwar iż-żmien li tieħu l-Kummissjoni Ewropea biex tittratta t-talbiet għal aċċess pubbliku għad-dokumenti (inkjesta strateġika OI/2/2022/OAM), l-4 ta’ April 2023, disponibbli hawnhekk: https://www.ombudsman.europa.eu/en/recommendation/en/167661