Il-fatti li wasslu għall-ilment

1. Minbarra l-pensjoni standard li l-Membri tal-Parlament Ewropew (MPE) jirċievu mill-Parlament Ewropew, skema ta' pensjoni supplimentari, l-Iskema ta' Pensjoni Volontarja tal-Parlament Ewropew, ġiet introdotta fl-1989. Din ingħalqet għall-membri l-ġodda minn Lulju 2009 u bħalissa qed titneħħa gradwalment. L-iskema hija operata mill-Fond Volontarju tal-Pensjoni għall-Membri tal-Parlament Ewropew (VPF).

2. F’Ottubru 2022, l-ilmentatur, ġurnalist, talab lill-Parlament aċċess pubbliku[1] għal (1) lista sħiħa ta’ investimenti li saru f’isem il-fond ta’ pensjoni volontarja tal-Parlament Ewropew “veikolu ta’ investiment” SICAV-FIS minn [bank privat fil-Lussemburgu] u kwalunkwe maniġer ta’ investiment deżinjat ieħor u (2) kwalunkwe dokument li juri kif jiġi kkalkolat id-defiċit stmat ta’ EUR 371,4 miljun ta’ dan il-fond.

3. F’Novembru 2022, il-Parlament informa lill-ilmentatur li kien identifika żewġ dokumenti bħala li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tat-talba. Il-Parlament irrifjuta l-aċċess għal rapport ta’ ġestjoni tal-31 ta’ Awwissu 2022, intitolat “Il-Membrital-Fond tal-Pensjonijiet tal-Parlament Ewropew”,fejn argumenta li l-iżvelar tar-rapport kien se jimmina l-protezzjoni tal-interessi kummerċjali tal-VPF.[2] It-tieni dokument identifikat, il-kontijiet annwali tal-Parlament għall-2021,[3] li fih il-kalkolu tad-defiċit tal-VPF ġie stabbilit fil-paġni 25 u 26, kien disponibbli għall-pubbliku. Il-Parlament ipprovda lill-ilmentatur b’link għad-dokument.

4. L-ilmentatur imbagħad talab lill-Parlament jirrieżamina d-deċiżjoni tiegħu li jirrifjuta l-aċċess għar-rapport ta’ ġestjoni (billi jagħmel dak li huwa magħruf bħala “applikazzjoni konfermatorja”).

5. F’Diċembru 2022, il-Parlament żamm id-deċiżjoni tiegħu li jirrifjuta l-aċċess għad-dokument kontenzjuż abbażi tan-neċessità li jiġu protetti l-interessi kummerċjali.

6. F’Jannar 2023, mhux sodisfatt bid-deċiżjoni tal-Parlament, l-ilmentatur irrikorra għand l-Ombudsman.

L-inkjesta

7. L-Ombudsman fetħet inkjesta dwar ir-rifjut tal-Parlament li jagħti aċċess pubbliku għar-rapport ta’ ġestjoni tal-31 ta’ Awwissu 2022 (minn hawn ’il quddiem “id-dokument”).

8. Matul l-inkjesta, it-tim ta' inkjesta tal-Ombudsman spezzjona d-dokument kif ukoll id-dokumentazzjoni relatata mal-konsultazzjoni tal-VPF dwar it-talba għal aċċess.[4]

9. L-Ombudsman irċeviet ukoll it-tweġiba tal-Parlament dwar l-ilment u, sussegwentement, il-kummenti tal-ilmentatur dwar it-tweġiba tal-Parlament.  

Argumenti ppreżentati

mill-Parlament Ewropew

10. Il-Parlament spjega li huwa biss fil-pussess tad-dokument minħabba li kien ġie anness ma’ posta elettronika ċċirkolata fost il-membri tal-bord tal-VPF - li l-biċċa l-kbira minnhom huma Membri tal-PE attwali jew preċedenti - li l-Parlament kien ġie kkopjat lilha. Id-dokument normalment ma kienx ikun jeħtieġ reġistrazzjoni minħabba li ma jikkonċernax l-attivitajiet tal-Parlament. Madankollu, il-Parlament identifika d-dokument bħala li jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tat-talba għal aċċess tal-ilmentatur, peress li kien fih analiżi tal-prestazzjoni tal-istrateġija ta’ investiment tal-VPF li tista’, b’mod ġenerali, titqies li fiha wkoll “lista sħiħa” tal-investimenti tal-fond. Hija qalet li għamlet dan f'konformità mal-prattika amministrattiva tajba.

11. Il-Parlament innota li d-dokument ġie miktub minn kuntrattur f’isem il-VPF. Il-Parlament innota wkoll li l-VPF huwa entità privata distinta mill-Parlament; hija organizzazzjoni mingħajr skop ta’ qligħ (“association sans but lucratif”, jew ASBL, bil-Franċiż) skont il-liġi Lussemburgiża. Il-Parlament ma għandu l-ebda rabta legali mal-VPF, ma jikkondividi l-ebda waħda mill-attivitajiet tiegħu u ma għandu l-ebda influwenza diretta fuq id-deċiżjonijiet jew l-attivitajiet tiegħu. Madankollu, peress li l-VPF ġie stabbilit għall-benefiċċju tal-Membri tal-PE, il-Parlament ipprovdalha ċerti servizzi u faċilitajiet, inkluż l-użu ta’ kmamar fil-bini tal-Parlament, faċilitajiet ta’ interpretazzjoni u assistenza teknika oħra mill-1994.

12. Il-Parlament indika li kien ikkonsulta lill-VPF dwar it-talba għal aċċess u li l-VPF kien oppona l-iżvelar tad-dokument, billi indika li l-iżvelar kien jippreġudika l-interessi kummerċjali tiegħu.

13. Il-Parlament innota li d-dokument fih informazzjoni kummerċjalment sensittiva dwar l-istrateġija kummerċjali tal-VPF. Fih analiżi dettaljata tal-prestazzjoni tal-VPF, inkluż il-portafoll tiegħu bl-ismijiet tal-investimenti individwali magħmula, il-valwazzjoni, l-evoluzzjoni u miżuri oħra ta’ prestazzjoni. Id-divulgazzjoni tad-dokument tippermetti lill-kompetituri jibbenefikaw mid-data għall-vantaġġ tan-negozju tagħhom stess, jew billi jimitaw il-mudell stabbilit fih jew inkella billi jaġġustaw l-istrateġija tan-negozju tagħhom fid-dawl tal-għarfien miksub fl-approċċ ta’ kompetitur. Barra minn hekk, ir-rapport ta’ ġestjoni mhuwiex fost id-dokumenti li l-ASBLs skont il-liġi Lussemburgiża normalment iridu jiżvelaw fuq is-sit web tal-awtoritajiet regolatorji. Fid-dawl ta’ dan ta’ hawn fuq, il-Parlament ikkonkluda li l-iżvelar tad-dokument jimmina l-protezzjoni tal-interessi kummerċjali tal-fond.

14. Fir-rigward tal-eżistenza ta’ interess pubbliku prevalenti, il-Parlament argumenta li l-interess pubbliku li wieħed ikun jaf l-investimenti individwali magħmula mill-VPF ma setax jipprevali fuq l-interess li jiġu protetti l-interessi kummerċjali ta’ dan il-fond. Hija żiedet li r-regoli li jirregolaw l-iskema tal-pensjoni addizzjonali (volontarja)[5] kif ukoll id-dokumenti ewlenin dwar is-sħubija, il-governanza u l-prestazzjoni finanzjarja tal-VPF huma disponibbli għall-pubbliku. Din l-informazzjoni pubblika diġà tippermetti dibattitu komprensiv dwar in-natura, l-iskop u s-sitwazzjoni finanzjarja tal-iskema tal-pensjoni volontarja u l-VPF. Għalhekk, l-informazzjoni dwar l-investimenti individwali magħmula mill-fond mhijiex meħtieġa għat-twettiq ta’ tali dibattitu. Barra minn hekk, is-sempliċi fatt li l-VPF huwa parti mill-iskema ta’ pensjoni volontarja ma jimplikax li l-istrateġija tan-negozju tal-fond għandha tiġi żvelata.

mill-ilmentatur

15. Fl-applikazzjoni konfermatorja tiegħu, l-ilmentatur argumenta li l-istituzzjonijiet tal-UE ma għandhomx jiddependu fuq il-ħtieġa li jipproteġu l-interessi kummerċjali sempliċiment minħabba li l-informazzjoni hija relatata ma’ kumpanija u r-relazzjonijiet kummerċjali tagħha. Huwa qies li l-Parlament ma weriex li l-iżvelar seta’ konkretament u effettivament jippreġudika l-interessi kummerċjali inkwistjoni. Huwa qal li ma kienx talab dokumenti dwar il-prestazzjoni, il-valutazzjoni jew l-evalwazzjoni tal-investimenti. Dak li kien talab kien il-lista ta’ investimenti magħmula mill-VPF, jiġifieri, lista tal-investimenti bl-isem. 

16. L-ilmentatur ma qabilx li l-VPF kien parti terza, minħabba li s-sede uffiċjali tiegħu tinsab fil-Parlament Ewropew fil-Lussemburgu. Barra minn hekk, il-bord tal-VPF huwa parzjalment magħmul minn Membri tal-PE.

17. L-ilmentatur ikkunsidra li hemm interess pubbliku prevalenti fl-iżvelar minħabba li l-iskema tal-pensjoni volontarja għandha defiċit attwarjali massiv, li se jirrikjedi salvataġġ tal-kontribwenti. 

18. Fl-ilment tiegħu lill-Ombudsman, l-ilmentatur żied li listi dettaljati ta' investimenti fil-kontijiet annwali saru pubbliċi fir-reġistru kummerċjali tal-Lussemburgu sal-2010. Huwa pprovda lill-Ombudsman b'eżempju ta' dokument bħal dan mill-2010.

Il-valutazzjoni tal-Ombudsman

19. Il-mistoqsija quddiem l-Ombudsman hija jekk il-Parlament ittrattax it-talba skont il-leġiżlazzjoni tal-UE dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti u l-prinċipji ta' amministrazzjoni tajba.

20. L-Ombudsman tilqa’ l-fatt li l-Parlament identifika r-rapport ta’ ġestjoni bħala li jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tat-talba tal-ilmentatur.

21. Madankollu, ir-rapport ta’ ġestjoni fih ħafna aktar informazzjoni milli talab l-ilmentatur. L-ilmentatur fittex aċċess għal lista tal-investimenti magħmula mill-VPF.[6] Kif qal l-ilmentatur, huwa ma talabx informazzjoni dwar il-miżuri ta' prestazzjoni, il-valutazzjoni jew l-evoluzzjoni tal-investimenti.

22. Il-kwistjoni hija mbagħad jekk il-Parlament jistax jipprovdi lill-ilmentatur b'aċċess sinifikanti u parzjali għar-rapport ta' ġestjoni. It-tweġiba hija le. Ir-rapport ta’ ġestjoni ma fihx lista bħal dik mitluba mill-ilmentatur u, għalkemm xi informazzjoni fir-rapport hija rilevanti għat-talba tal-ilmentatur, huwa diffiċli li wieħed jara kif il-Parlament kellu jħassar ir-rapport b’mod sinifikanti.

23. F’dan l-isfond, in-nuqqas ta’ divulgazzjoni tar-rapport ta’ ġestjoni ma kienx jammonta għal amministrazzjoni ħażina.  

24. Madankollu, fil-każ li istituzzjoni tal-Unjoni ma tkunx tista’ tagħti aċċess pubbliku għal dokument, hija għandha tagħmel ħilitha sabiex tipprovdi lill-applikanti bl-informazzjoni li hija rilevanti għat-talbiet tagħhom. L-Ombudsman għalhekk se jagħmel suġġeriment hawn taħt fis-sens li l-Parlament għandu jfittex li jipprovdi lill-ilmentatur bil-lista ta’ investimenti mitluba.

25. Żewġ osservazzjonijiet huma rilevanti f’dan ir-rigward. Fl-ewwel lok, l-Ombudsman ma huwiex konvint li tali lista tikkostitwixxi informazzjoni kummerċjalment sensittiva u li l-iżvelar tagħha jista’ jqiegħed lill-VPF fi żvantaġġ komparattiv meta mqabbel ma’ fondi kompetituri. Il-fehim tal-Ombudsman huwa li l-VPF ma huwa f’kompetizzjoni fl-ebda suq ma’ operaturi ekonomiċi oħra u għalhekk jidher kompletament ipotetiku li l-valur tal-investimenti tiegħu jonqos bħala riżultat li dawn isiru magħrufa mill-pubbliku. Fit-tieni lok, hemm interess pubbliku ċar u ġġustifikat li wieħed ikun jaf x’investimenti jsiru. Il-Parlament - u fl-aħħar mill-aħħar il-kontribwenti tal-UE - iffinanzja l-VPF fil-biċċa l-kbira tiegħu, huwa jissottoskrivi d-defiċit tal-VPF, il-bord tiegħu huwa fil-biċċa l-kbira magħmul minn Membri tal-PE, u l-Parlament jipprovdih bil-loġistika għall-funzjonament tiegħu. Il-VPF huwa inkorporat b’mod ċar fil-Parlament u huwa ġust li wieħed jassumi li huwa possibbli għall-Parlament li jikseb tali lista ta’ investimenti individwali mill-VPF. Barra minn hekk, huwa interess pubbliku leġittimu u bla dubju prevalenti li wieħed ikun jaf jekk l-investimenti jsirux skont il-valuri u l-objettivi li l-Unjoni tissottoskrivi għalihom[7].

Konklużjoni

Abbażi tal-inkjesta, l-Ombudsman tagħlaq dan il-każ bil-konklużjoni li ġejja:

Ma kien hemm l-ebda amministrazzjoni ħażina peress li l-Parlament Ewropew seta’ ġustament jirrifjuta l-aċċess għad-dokument inkwistjoni.

Suġġeriment għal titjib

Il-Parlament Ewropew għandu jipprovdi lill-ilmentatur b'lista tal-investimenti individwali magħmula mill-Fond ta' Pensjoni Volontarja.

L-ilmentatur u l-Parlament Ewropew se jiġu infurmati b’din id-deċiżjoni.

Emily O'Reilly Ombudsman
Ewropew

Strasburgu, 22/06/2023

[1] Skont ir-Regolament 1049/2001 dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti tal-Parlament Ewropew, tal-Kunsill u tal-Kummissjoni: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex:32001R1049.

[2] L-Artikolu 4(2), l-ewwel inċiż, tar-Regolament 1049/2001.

[3] Il-kontijiet annwali tal-Parlament Ewropew, is-sena finanzjarja 2021: https://www.europarl.europa.eu/cmsdata/251577/Final%20Financial%20Accounts_2021.pdf.

[4] Skont l-Artikolu 4(4) tar-Regolament 1049/2001.

[5] Regoli li jirregolaw l-iskema tal-pensjoni addizzjonali (volontarja) (PE 113.116/BUR./rev. XXVl/04-2009): https://www.europarl.europa.eu/RegData/publications/divers/2009/0002/EP-PE_DV(2009)0002_XL.pdf.

[6] Din tkun lista bħal dik li tinsab fid-dokument tal-2010 mir-reġistru kummerċjali tal-Lussemburgu.

[7] Ara wkoll il-punt 157 fir-riżoluzzjoni tal-Parlament tal-10 ta’ Mejju 2023 dwar il-kwittanza fir-rigward tas-sena baġitarja 2021 fir-rigward tal-Parlament, https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-9-2023-0138_EN.html.