Il-fatti li wasslu għall-ilment

1. Dan l-ilment sar minn ECA Watch, koalizzjoni internazzjonali ta’ organizzazzjonijiet mhux governattivi li timmonitorja l-attivitajiet tal-aġenziji ta’ kreditu għall-esportazzjoni. Hija qieset li l-Kummissjoni Ewropea ddeċidiet b’mod żbaljat li ma twettaqx valutazzjoni tal-impatt fuq id-drittijiet tal-bniedem qabel ma qablet mal-Ftehim Settorjali tal-2015 dwar il-Krediti għall-Esportazzjoni għal Proġetti ta’ Ġenerazzjoni tal-Elettriku bil-Faħam ^[1] innegozjat fil-kuntest tal-Arranġament dwar il-Krediti għall-Esportazzjoni Uffiċjalment Appoġġati ^[2] (“l-Arranġament”) fi ħdan l-Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiċi (OECD).

2. L-Arranġament huwa ftehim informali fost il-membri parteċipanti tal-OECD, li jistabbilixxi “qafas għall-użu ordnat ta’ krediti għall-esportazzjoni uffiċjalment appoġġati”. L-Arranġament ifittex li jipprovdi kundizzjonijiet ekwi għall-esportaturi, kif ukoll li jelimina s-sussidji u d-distorsjonijiet kummerċjali f’dan il-qasam. Jistabbilixxi linji gwida u regoli għall-attivitajiet ta’ kreditu għall-esportazzjoni, bħall-Ftehim Settorjali dwar il-Krediti għall-Esportazzjoni għal Proġetti ta’ Ġenerazzjoni tal-Elettriku mill-Faħam.

3. L-ilmentatur u l-Kummissjoni skambjaw korrispondenza dwar din il-kwistjoni. Il-Kummissjoni qieset li ma kinitx meħtieġa twettaq valutazzjoni tal-impatt fuq id-drittijiet tal-bniedem. L-ilmentatur ma kienx sodisfatt bil-pożizzjoni tal-Kummissjoni u rrikorra għand l-Ombudsman f’Awwissu 2016.

Ir-rakkomandazzjoni tal-Ombudsman ^[3]

4. Il-Qafas Strateġiku u l-Pjan ta’ Azzjoni tal-UE tal-2012 dwar id-Drittijiet tal-Bniedem u d-Demokrazija jirrikjedu li l-Kummissjoni tinkludi d-drittijiet tal-bniedem bħala kriterju fil-valutazzjonijiet tal-impatt “mwettqa għal proposti leġiżlattivi u mhux leġiżlattivi, miżuri ta’ implimentazzjoni u ftehimiet kummerċjali li għandhom impatti ekonomiċi, soċjali u ambjentali sinifikanti, jew li jiddefinixxu politiki futuri”. Il-Pjan ta’ Azzjoni tal-UE tal-2015 dwar id-Drittijiet tal-Bniedem u d-Demokrazija jistieden lill-Kummissjoni biex “tkompli ttejjeb l-inkorporazzjoni tad-drittijiet tal-bniedem fil-valutazzjonijiet tal-impatt tal-Kummissjoni għal proposti b’effett estern u b’impatti sinifikanti probabbli fuq id-drittijiet tal-bniedem”.

5. L-Ombudsman qieset li, bħala kwistjoni ta' amministrazzjoni tajba, jenħtieġ li l-Kummissjoni dejjem teżamina bir-reqqa jekk miżura, proposta jew ftehim previsti jistax ikollhom xi impatti sinifikanti - inkluż fuq id-drittijiet tal-bniedem - qabel ma tiddeċiedi jekk jenħtieġx li twettaq valutazzjoni tal-impatt. Analiżi bħal din tikkostitwixxi prerekwiżit neċessarju għal deċiżjoni infurmata tajjeb dwar jekk għandhiex titwettaq valutazzjoni tal-impatt. Huwa importanti daqs il-valutazzjoni tal-impatt innifisha.

6. Il-Kummissjoni ma setgħet tipprovdi lill-Ombudsman bl-ebda analiżi interna li turi li hija kienet ivvalutat jekk il-fehim tas-settur kienx probabbli li jkollu impatti ekonomiċi, soċjali jew ambjentali sinifikanti. Għalhekk deher li l-Kummissjoni ma kienet wettqet l-ebda analiżi interna serja u bir-reqqa qabel ma ddeċidiet li ma kinitx se twettaq valutazzjoni tal-impatt fuq id-drittijiet tal-bniedem.

7. L-Ombudsman sabet li din kienet amministrazzjoni ħażina u għamlet ir-rakkomandazzjonijiet li ġejjin:

“Jenħtieġ li l-Kummissjoni Ewropea tiżgura li, fil-futur u qabel deċiżjoni sostantiva, twettaq b’mod sistematiku analiżi interna dwar jekk miżura, proposta jew ftehim internazzjonali previsti hux probabbli li jkollhom impatti ekonomiċi, soċjali jew ambjentali sinifikanti, inklużi impatti fuq id-drittijiet tal-bniedem. Il-Kummissjoni għandha żżomm rekord bil-miktub tal-analiżi u l-valutazzjoni tagħha."

8. Il-Kummissjoni wieġbet li diġà għandha fis-seħħ proċeduri li jindirizzaw ir-rakkomandazzjonijiet tal-Ombudsman. Il-Kummissjoni qalet li:

•  L-inizjattivi l-ġodda kollha huma inklużi f'sistema ċentrali ta' ppjanar ^[4]. Fil-prinċipju, il-Kummissjoni twettaq valutazzjoni tal-impatt kull meta l-impatti mistennija x’aktarx li jkunu sinifikanti. Is-Sett ta’ Għodod għal Regolamentazzjoni Aħjar (Sett ta’ Għodod) tal-Kummissjoni jipprovdi gwida dwar kif għandhom jitwettqu tali valutazzjonijiet u kif għandhom jiġu skrinjati u identifikati l-impatti possibbli, inkluż fuq id-drittijiet fundamentali ^[5].
• Il-Kummissarju ewlieni, il-Viċi President rilevanti u l-Ewwel Viċi President tal-Kummissjoni jridu japprovaw l-inizjattivi ewlenin - jiġifieri, inizjattivi bl-akbar sinifikat politiku u bl-akbar impatti potenzjali - abbażi tal-informazzjoni li tappoġġa kull talba. Dawn il-miżuri jinkludu proposta dwar jekk il-Kummissjoni tqisx li huwa meħtieġ li titwettaq valutazzjoni tal-impatt jew le. Dawn id-dokumenti huma disponibbli pubblikament kmieni biżżejjed fil-proċess sabiex il-partijiet ikkonċernati jkunu jistgħu jirreaġixxu ^[6].
•  L-inizjattivi “Mhux maġġuri” huma approvati mid-dipartiment ewlieni tal-Kummissjoni u mill-Kummissarju ewlieni. Il-Kummissjoni tivverifika s-sinifikat tal-impatti mistennija u spiss tiddetermina li ma hemmx bżonn ta’ valutazzjoni tal-impatt. Id-deċiżjoni finali dejjem tiġi rreġistrata. Meta titwettaq valutazzjoni tal-impatt, il-Kummissjoni tinforma lill-pubbliku.
• Il-proposti leġiżlattivi kollha jridu jirrispettaw il-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-UE. Għalhekk, il-Kummissjoni saħħet il-valutazzjoni tagħha tal-impatt ta’ proposti leġiżlattivi ġodda fuq id-drittijiet fundamentali. Fl-2010, il-Kummissjoni impenjat ruħha li ssaħħaħ il-"kultura tad-drittijiet fundamentali" fl-istadji kollha tal-proċedura li twassal għall-adozzjoni ta' leġiżlazzjoni u atti oħra. Dan jikkonċerna, b’mod partikolari, il-fażi preparatorja tal-konsultazzjoni, it-tħejjija tal-valutazzjonijiet tal-impatt u l-abbozzar tal-proposti. L-aspetti tad-drittijiet fundamentali tal-valutazzjonijiet tal-impatt iridu jinġabru fil-qosor fil-memoranda ta’ spjegazzjoni tal-proposti leġiżlattivi li għandhom impatt partikolari fuq id-drittijiet fundamentali. Il-Kummissjoni adottat sett ta' linji gwida dwar id-drittijiet fundamentali fil-valutazzjonijiet tal-impatt ^[7] u, mill-2015, is-Sett ta' Għodod fih għodda ddedikata għad-drittijiet fundamentali u tal-bniedem.

9. Fil-kummenti tiegħu dwar it-tweġiba tal-Kummissjoni, l-ilmentatur qal li l-Kummissjoni għandha timplimenta r-rakkomandazzjoni tal-Ombudsman. Fil-fehma tagħha, jenħtieġ li l-Kummissjoni tivvaluta kif xieraq jekk hijiex meħtieġa valutazzjoni tal-impatt fuq id-drittijiet tal-bniedem fil-kuntest tal-ħidma futura li tikkonċerna l-Arranġament, inkluż ir-rieżami ppjanat tal-Ftehim Settorjali dwar il-Krediti għall-Esportazzjoni għal Proġetti ta’ Ġenerazzjoni tal-Elettriku mill-Faħam. L-ilmentatur argumenta li l-Kummissjoni għandha dejjem tiddokumenta x-xogħol tagħha b’mod adegwat. F’dan il-każ, il-Kummissjoni ma pprovdiet l-ebda evidenza li kienet ikkunsidrat jekk kinitx meħtieġa valutazzjoni tal-impatt, minkejja l-impatti ovvji fuq l-ambjent u fuq is-saħħa tal-bniedem marbuta mal-fehim tas-settur.

Il-valutazzjoni tal-Ombudsman wara r-rakkomandazzjoni

10. Skont il-Kummissjoni, diġà għandha fis-seħħ proċeduri li jiżguraw li tivvaluta b’mod sistematiku jekk huwiex probabbli li jkun hemm impatti ekonomiċi, ambjentali jew soċjali sinifikanti, inkluż fuq id-drittijiet tal-bniedem, qabel ma tiddeċiedi jekk għandhiex twettaq valutazzjoni tal-impatt. Il-Kummissjoni tgħid li dan huwa l-każ kemm għal inizjattivi ewlenin kif ukoll għal oħrajn u li l-informazzjoni rilevanti kollha tiġi rreġistrata kif xieraq.

11. F’dan il-każ, madankollu, il-Kummissjoni ma setgħetx tipprovdi lill-Ombudsman b’rekord tal-analiżi interna mwettqa f’dan il-każ qabel ma ġie deċiż li ma kienet meħtieġa l-ebda valutazzjoni tal-impatt. Peress li l-Kummissjoni ma setgħetx turi li d-deċiżjoni tagħha li teżenta minn valutazzjoni tal-impatt kienet ibbażata fuq analiżi interna bir-reqqa dwar jekk kienx hemm xi impatti sinifikanti probabbli, l-Ombudsman kellha tipproċedi fuq is-suppożizzjoni li l-Kummissjoni ma wettqet l-ebda analiżi interna serja u bir-reqqa ta’ dik il-kwistjoni. Dan għamel id-deċiżjoni tal-Kummissjoni, li ma twettaqx valutazzjoni tal-impatt, arbitrarja. In-nuqqas ta’ tali rekord għamilha wkoll impossibbli għall-pubbliku, inkluż l-ilmentatur, li jiskrutinizza d-deċiżjoni li ma ssirx valutazzjoni tal-impatt.

12. Ir-rakkomandazzjoni tal-Ombudsman kienet li jenħtieġ li l-Kummissjoni tiżgura li, fil-futur u qabel deċiżjoni sostantiva, twettaq b’mod sistematiku analiżi interna dwar jekk miżura, proposta jew ftehim internazzjonali previsti humiex probabbli li jkollhom impatti ekonomiċi, soċjali jew ambjentali sinifikanti, inklużi impatti fuq id-drittijiet tal-bniedem. L-Ombudsman temmen li jekk il-Kummissjoni tapplika l-proċeduri tagħha b’mod konsistenti u tiżgura li s-sistema li għandha fis-seħħ tiffunzjona tajjeb fil-prattika, hija qed tagħti effett lir-rakkomandazzjoni tal-Ombudsman dwar dan l-aspett.

13. Ir-rakkomandazzjoni tal-Ombudsman kienet ukoll li l-Kummissjoni għandha żżomm rekord bil-miktub tal-analiżi u l-valutazzjoni tagħha. Fir-replika tagħha, il-Kummissjoni tillimita ruħha li tiddikjara li d-deċiżjoni finali hija dejjem irreġistrata. L-Ombudsman sabet li f'dan il-każ dan ma kienx biżżejjed. Għalhekk hija tikkonferma r-rakkomandazzjoni tagħha dwar dan l-aspett.

14. Sabiex jindirizza t-tħassib speċifiku tal-ilmentatur, l-Ombudsman iħeġġeġ lill-Kummissjoni tkun partikolarment viġilanti meta l-Arranġament inkwistjoni f’dan il-każ ikun qed jiġi rivedut.

Konklużjoni

Abbażi tal-inkjesta, l-Ombudsman tagħlaq dan il-każ bil-konklużjoni li ġejja:

L-Ombudsman tikkonferma s-sejba tagħha ta' amministrazzjoni ħażina u r-rakkomandazzjonijiet tagħha. Il-Kummissjoni għandha tagħti effett lir-rakkomandazzjonijiet tagħha billi tapplika l-proċeduri tagħha b'mod konsistenti u billi żżomm rekord bil-miktub tal-analiżi u l-valutazzjoni tagħha.

L-ilmentatur u l-Kummissjoni Ewropea se jiġu infurmati b’din id-deċiżjoni.

Emily O'Reilly

L-Ombudsman Ewropew

Strasburgu, 14/03/2019

[1] Test sħiħ: https://www.oecd.org/officialdocuments/publicdisplaydocumentpdf/?cote=TAD/PG(2015)9/FINAL&docLanguage=En.

[2] Għal aktar informazzjoni, ara: http://www.oecd.org/tad/xcred/arrangement.htm.

[3] It-test sħiħ tar-rakkomandazzjoni tal-Ombudsman huwa disponibbli fuq: https://www.ombudsman.europa.eu/en/recommendation/en/99655.

[4] Għodda 6 “Ippjanar u validazzjoni tal-inizjattivi” tas-Sett ta’ Għodod tal-Kummissjoni għal Regolamentazzjoni Aħjar (https://ec.europa.eu/info/better-regulation-toolbox_mt).

[5] Għodod 9 “Meta tkun meħtieġa valutazzjoni tal-impatt?”, 19 “Identifikazzjoni/skrinjar tal-impatti” u 28 “Drittijiet fundamentali u drittijiet tal-bniedem” (https://ec.europa.eu/info/better-regulation-toolbox_mt).

[6] Aktar informazzjoni dwar kif il-Kummissjoni tippjana u tipproponi l-liġijiet tista’ tinstab fuq: https://ec.europa.eu/info/law/law-making-process/planning-and-proposing-law_mt.

[7] Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni Gwida Operazzjonali dwar il-kunsiderazzjoni tad-Drittijiet Fundamentali fil-Valutazzjonijiet tal-Impatt tal-Kummissjoni, SEC(2011) 567 finali, 6.5.2011.