Il-fatti li wasslu għall-ilment

L-investigazzjoni ex officio mill-Kummissjoni Ewropea

1. F’Lulju 2006, l-ilmentatur, kumpanija Pollakka li timmanifattura t-twieqi tal-bjut, issottometta lment lill-Uffiċċju Pollakk tal-Kompetizzjoni u l-Protezzjoni tal-Konsumatur (l-“Awtorità Pollakka tal-Kompetizzjoni”) kontra kumpanija bbażata fid-Danimarka, li hija l-mexxej fis-suq Ewropew għat-twieqi tal-bjut u t-tamboċċi, u l-kompetitur ewlieni tal-ilmentatur. L-Awtorità Pollakka tal-Kompetizzjoni ddikjarat li ma kellhiex il-mandat biex tittratta l-ilment, u għaddietu lill-Kummissjoni Ewropea.

2. F’April 2007, il-Kummissjoni nediet investigazzjoni fuq inizjattiva tagħha stess, magħrufa bħala investigazzjoni ex officio. Il-Kummissjoni bbażat id-deċiżjoni tagħha li tiftaħ l-investigazzjoni fuq l-informazzjoni pprovduta mill-ilmentatur lill-Awtorità Pollakka tal-Kompetizzjoni.

3. Il-każ ingħalaq f’Jannar 2009, peress li l-Kummissjoni ma setgħetx issib evidenza biex tikkonferma l-allegazzjonijiet tal-ilmentatur. L-ilmentatur ma kienx parti għal dik l-investigazzjoni peress li tnediet fuq inizjattiva proprja tal-Kummissjoni.

L-investigazzjoni tal-2012 mill-Kummissjoni Ewropea

4. Fit-12 ta’ Lulju 2012, l-ilmentatur ressaq ilment lill-Kummissjoni li l-kumpanija Daniża kienet qed tabbuża mill-pożizzjoni dominanti tagħha [1] fis-suq. L-ilment sar skont l-Artikolu 102 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea [2] (minn hawn 'il quddiem it-“TFUE”). Il-Kummissjoni nediet investigazzjoni dwar l-ilment.

5. Fit-28 ta' Diċembru 2015 [3], il-Kummissjoni infurmat lill-ilmentatur bl-intenzjoni tagħha li tirrifjuta l-ilment billi tibgħat l-hekk imsejħa “ittra ta' qabel iċ-ċaħda”[4]. Fis-sejba preliminari tagħha, il-Kummissjoni spjegat li ma kienx probabbli li aktar inkjesti juru li l-prattiki tal-kumpanija Daniża jammontaw għall-abbuż tal-pożizzjoni dominanti tagħha, kif definit skont l-Artikolu 102 TFUE [5]. Hija kompliet tgħid li investigazzjoni ulterjuri tkun teħtieġ riżorsi sostanzjali u, x’aktarx, tkun sproporzjonata minħabba l-probabbiltà limitata li jinstab kwalunkwe abbuż ta’ pożizzjoni dominanti mill-kumpanija Daniża [6].

6. Hija ddikjarat ukoll li kienet wettqet investigazzjoni ex officio sħiħa bejn l-2007 u l-2009, li kienet tinkludi spezzjonijiet u talbiet għal kjarifiki mill-kumpanija Daniża. Din l-investigazzjoni ma wrietx li l-kumpanija Daniża kisret xi regoli tal-kompetizzjoni tal-UE. Il-Kummissjoni tat lill-ilmentatur erba’ ġimgħat biex jissottometti l-kummenti tiegħu, li l-ilmentatur għamel fl-24 ta’ Jannar 2016. Fit-tweġiba tiegħu, l-ilmentatur ikkritika l-analiżi sostantiva tal-Kummissjoni fl-ittra ta’ qabel ir-rifjut. 

7. Fit-30 ta' Marzu 2017, l-ilmentatur irrikorra għand l-Ombudsman Ewropew.

L-inkjesta

8. L-Ombudsman inizjalment fetaħ inkjesta dwar l-aspetti li ġejjin tal-ilment:

1) il-Kummissjoni naqset milli tipprovdi spjegazzjoni dettaljata għall-intenzjoni tagħha li tirrifjuta l-ilment dwar l-antitrust tal-ilmentatur (ittra ta’ qabel iċ-ċaħda);

2) il-Kummissjoni naqset milli tiżgura t-trasparenza, l-integrità u l-oġġettività fit-trattament tal-każ tal-antitrust tal-ilmentatur; u

3) il-Kummissjoni naqset milli tittratta l-każ f'perjodu ta' żmien raġonevoli.

9. Matul l-inkjesta, il-Kummissjoni infurmat lill-Ombudsman li l-ilmentatur kien ressaq każ quddiem il-Qorti Ġenerali tal-UE dwar in-nuqqas tal-Kummissjoni li taġixxi [7]. Wara li eżamina l-applikazzjoni tal-ilmentatur quddiem il-Qorti u l-ġurisprudenza rilevanti dwar azzjonijiet għal nuqqas ta’ azzjoni skont l-Artikolu 265 tat-TFUE, l-Ombudsman qies li, fil-valutazzjoni tal-każ, il-Qorti jkollha tittratta l-kwistjoni ta’ jekk il-Kummissjoni aġixxietx f’perjodu ta’ żmien raġonevoli [8]. Hija ddeċidiet li tkompli l-inkjesta tagħha, iżda ħarset lejn l-ewwel żewġ aspetti tal-ilment biss [9].

10. Fid-19 ta’ Jannar 2018, l-Ombudsman irċieva t-tweġiba tal-Kummissjoni dwar l-ilment u, sussegwentement, il-kummenti tal-ilmentatur bi tweġiba għat-tweġiba tal-Kummissjoni.

11. Matul l-inkjesta, il-Kummissjoni infurmat [10] lill-Ombudsman li kienet ikkonfermat lill-ilmentatur iċ-ċaħda tagħha tal-ilment tiegħu dwar l-antitrust [11].  

Jekk il-Kummissjoni pprovdietx spjegazzjoni dettaljata fl-ittra ta’ qabel ir-rifjut

Argumenti ppreżentati lill-Ombudsman

12. L-ilmentatur sostna li, fl-ittra ta’ qabel ir-rifjut, il-Kummissjoni naqset milli tindirizza xi wħud mill-argumenti ewlenin li qajmet fl-ilment tagħha, li kellhom ikunu ċentrali għat-teħid tad-deċiżjonijiet tagħha. B’mod partikolari, l-ilmentatur irrefera għall-argumenti tiegħu li: uħud mir-ribassi offruti mill-kumpanija Daniża kienu “ta’ natura diskrezzjonali”; il-“promozzjonijiet” fit-tul offruti mill-kumpanija naqqsu l-prezz effettiv; u “bonusijiet tal-fatturat” li tat kellhom “karattru li jinduċi l-lealtà”. Għalhekk, hija kkonkludiet li l-Kummissjoni ma kinitx wettqet evalwazzjoni ddettaljata u lanqas ma kienet immotivat b’mod suffiċjenti l-ittra ta’ qabel ir-rifjut.

13. Fit-tweġiba tagħha lill-Ombudsman, il-Kummissjoni ddikjarat li, skont il-ġurisprudenza tal-UE, filwaqt li ma kinitx obbligata tieħu pożizzjoni definittiva dwar il-merti ta’ kull biċċa evidenza u kull argument imressaq mill-partijiet ^[12], hija kellha “tistabbilixxi l-fatti u l-kunsiderazzjonijiet legali li huma ta’ importanza deċiżiva fil-kuntest tad-deċiżjoni”^[13]. Hija żiedet li kellha tagħti raġunijiet għad-deċiżjonijiet tagħha, skont l-Artikolu 296 TFUE [14].

14. Fil-fehma tal-Kummissjoni, l-ittra ta’ qabel ir-rifjut tagħha indirizzat l-argumenti differenti mqajma u kull waħda mill-kategoriji ta’ abbuż imressqa mill-ilmentatur, inklużi referenzi għal dokumenti ta’ sostenn li kkomplementaw ir-raġunament tagħha. Il-Kummissjoni nnotat li l-ittra pprovdiet raġunijiet u spjegazzjonijiet għall-probabbiltà baxxa li jinstab ksur, filwaqt li rreferiet kemm għall-istandards legali applikabbli kif ukoll għall-evidenza u l-argumenti ppreżentati mill-partijiet.

Il-valutazzjoni tal-Ombudsman

15. Mill-bidu nett, l-Ombudsman jinnota li ittra ta' qabel ir-rifjut skont l-Artikolu 7(1) tar-Regolament 773/2004 ma tikkostitwixxix deċiżjoni finali ^[15], li tkun soġġetta għal appell quddiem il-qrati tal-UE. Dan jikkostitwixxi pass intermedju fil-proċedimenti tal-Kummissjoni, fejn il-Kummissjoni tinnotifika s-sejbiet preliminari tagħha lill-ilmentatur. Din il-pożizzjoni tista’ tinbidel aktar tard, b’kont meħud ta’ kwalunkwe sottomissjoni ulterjuri mill-partijiet u l-valutazzjoni tagħha mill-Kummissjoni.

16. Madankollu, l-ispjegazzjoni pprovduta mill-Kummissjoni fl-ittra ta’ qabel ir-rifjut jenħtieġ li tkun ċara biżżejjed biex tippermetti lill-ilmentatur jifhem ir-raġunijiet wara d-deċiżjoni preliminari u b’hekk tippermettilu jwieġeb b’mod sinifikanti. Kif ġustament indikat mill-Kummissjoni u mill-ilmentatur, l-ittra ta’ qabel iċ-ċaħda għandha tindirizza ċ-ċirkostanzi fattwali ewlenin u l-kunsiderazzjonijiet legali.

17. L-Ombudsman tqis li l-Kummissjoni indirizzat biżżejjed il-kwistjonijiet fattwali u legali li kienu meħtieġa biex jiġi ttrattat l-ilment. Il-fehma tal-Kummissjoni li ma kienx probabbli li kien hemm ksur tal-liġi tal-antitrust kienet sostnuta b’referenza għall-evidenza ppreżentata mill-ilmentatur u l-valutazzjoni tal-Kummissjoni tagħha.

18. Barra minn hekk, il-valutazzjoni tal-Kummissjoni tidher konsistenti mal-konklużjoni tagħha li kwalunkwe investigazzjoni ulterjuri tkun sproporzjonata, minħabba l-probabbiltà baxxa li jinstab ksur tal-liġi tal-antitrust. Din il-konklużjoni hija konsistenti mad-dmirijiet tal-Kummissjoni, kif stabbilit mill-ġurisprudenza tal-UE [16].

19. Abbażi ta’ dan ta’ hawn fuq, l-Ombudsman ma jsib l-ebda amministrazzjoni ħażina fil-mod kif il-Kummissjoni spjegat is-sejbiet tagħha fl-ittra ta’ qabel ir-rifjut tagħha.

Jekk il-Kummissjoni ttrattatx l-ilment bi trasparenza, integrità u oġġettività

Kompożizzjoni tal-iskwadra ta' investigazzjoni

Argumenti ppreżentati lill-Ombudsman

20. L-ilmentatur sostna li l-Kummissjoni naqset milli tikkonforma mal-Artikoli 8 u 9 tal-Kodiċi Ewropew ta’ Mġiba Amministrattiva Tajba (li l-amministrazzjoni għandha taġixxi b’mod imparzjali u oġġettiv). Hija indikat li t-tim tal-membri tal-persunal li jittrattaw il-każ inbidel darbtejn matul l-investigazzjoni. Fil-fehma tagħha, il-kompożizzjoni tal-ewwel tim kienet problematika minħabba li: (i) inkludiet ċittadin Daniż, minkejja li l-ilment kien kontra kumpanija Daniża; u (ii) dan il-membru tal-persunal kien involut fl-investigazzjoni ex officio tal-Kummissjoni tal-2006, u sussegwentement kiteb artikolu li serva bħala l-bażi għall-valutazzjoni tal-Kummissjoni tal-ilment tal-antitrust tal-ilmentatur. Barra minn hekk, ġew injorati d-diversi talbiet tal-ilmentatur biex jiġi inkluż membru tat-tim Pollakk biex tiġi ffaċilitata aħjar l-analiżi tal-evidenza.

21. Fit-tweġiba tagħha, il-Kummissjoni ddikjarat li l-ilmenti normalment jiġu allokati lill-unità settorjali rilevanti. Dawn l-unitajiet jittrattaw “għadd kbir ta’ każijiet differenti fi kwalunkwe ħin partikolari u mhux neċessarjament ikollhom il-ħiliet lingwistiċi meħtieġa biex jaqraw id-dokumenti fil-lingwi tal-kumpaniji kollha involuti”. Hija żiedet li dan il-każ kien inkluda evidenza dokumentarja sinifikanti (aktar minn 350 dokument) f'ħafna lingwi ^[17].

22. Hija ddikjarat ukoll li n-nazzjonalitajiet tal-membri tal-persunal fuq it-timijiet tal-każijiet jew li jittrattaw il-każijiet mhumiex neċessarjament marbuta mal-pajjiżi fejn huma bbażati l-kumpaniji involuti. Hija żiedet li, hekk kif jevolvi l-każ, dan jista’ jinkludi kumpaniji minn pajjiżi differenti, li jistgħu jinvolvu ħtiġijiet lingwistiċi differenti. Għalhekk ma hemm l-ebda prinċipju ġenerali ta’ rappreżentanza ugwali ta’ nazzjonalitajiet differenti fi ħdan tim tal-każ.

23. Il-Kummissjoni nnotat li l-membri kollha tal-persunal tagħha “huma taħt l-obbligu li jwettqu dmirijiethom b’mod oġġettiv, imparzjali u f’konformità mad-dmir tagħhom ta’ lealtà lejn l-Unjoni”[18], kif stabbilit fl-Artikolu 11 tar-Regolamenti tal-Persunal tal-UE [19]. Huma marbuta wkoll b’regoli interni dwar il-kunflitti ta’ interess. Barra minn hekk, id-deċiżjonijiet rilevanti kollha f’każijiet ta’ antitrust, inklużi ittri ta’ qabel iċ-ċaħda, jiġu skrutinizzati minn diversi dipartimenti tal-Kummissjoni, inkluż is-Servizz Legali tal-Kummissjoni u l-Kummissarju responsabbli.

24. Il-Kummissjoni ċaħdet l-affermazzjoni tal-ilmentatur li t-tim tal-investigazzjoni kien preġudikat minħabba li kien jinkludi membru tal-persunal mid-Danimarka u mhux mill-Polonja [20].

25. Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni spjegat li, biex jiġi żgurat li d-dokumenti kollha ppreżentati mill-ilmentatur ġew “eżaminati bis-sħiħ, il-Kummissjoni ttraduċiet bosta (aktar minn 175) dokument, li ggarantixxew il-valutazzjoni sħiħa tal-ilment”. Hija żiedet ukoll li hija kienet irreklutat żewġ trainees ta’ nazzjonalità Pollakka, f’punti differenti matul l-investigazzjoni, sabiex tgħin fl-evalwazzjoni tal-provi ppreżentati bil-Pollakk.

Il-valutazzjoni tal-Ombudsman

26. Il-fatt li membru tal-persunal involut fl-investigazzjoni ta’ lment huwa ċittadin tal-pajjiż ta’ waħda mill-partijiet fl-investigazzjoni mhuwiex fuq l-evidenza tiegħu stess ta’ preġudizzju. Il-membri kollha tal-persunal tal-UE huma obbligati jwettqu dmirijiethom b’mod indipendenti u imparzjali.

27. In-nazzjonalità komuni ta’ persuna li tittratta l-każijiet u ta’ parti f’investigazzjoni dwar l-antitrust lanqas ma tiggarantixxi investigazzjoni aktar bir-reqqa jew trattament aktar favorevoli fil-proċess.

28. Fi kwalunkwe każ, skont il-Kummissjoni, il-membru tal-persunal Daniż inkwistjoni ħadem fuq it-tim investigattiv għall-ewwel tmien xhur biss, filwaqt li l-investigazzjoni damet kważi sitt snin. Il-każ ġie ttrattat minn tliet timijiet differenti u l-ittra ta’ qabel ir-rifjut intbagħtet lill-ilmentatur sentejn u nofs wara li l-membru tal-persunal Daniż kien telaq mit-tim.

29. Abbażi ta’ dan ta’ hawn fuq, l-Ombudsman ma identifikatx problema bil-kompożizzjoni tat-tim ta’ investigazzjoni tal-Kummissjoni.

Fuq l-invokazzjoni mill-Kummissjoni ta’ informazzjoni allegatament suġġettiva

Argumenti ppreżentati lill-Ombudsman

30. L-ilmentatur iddikjara li artikolu [21] koawtur mill-membru tat-tim Daniż kien jinkludi opinjonijiet “preġudikati” dwar elementi tal-investigazzjoni ex officio. L-ilmentatur sostna li l-Kummissjoni kienet irreferiet għal dan l-artikolu, aktar milli għamlet valutazzjoni sostantiva komprensiva ta’ xi aspetti tal-ilment tagħha.

31. Il-Kummissjoni nnotat li l-artikolu inkwistjoni kellu l-għan li jispjega lill-pubbliku ġenerali l-approċċ meħud mill-Kummissjoni fil-każ ex officio. Hija inkludiet informazzjoni ta’ sfond dwar il-każ, preżentazzjoni oġġettiva tal-fatti tal-każ, u taqsima ta’ spjegazzjoni dwar l-allegati prattiki antikompetittivi. Filwaqt li l-ilmentatur jista’ ma jaqbilx mal-konklużjonijiet tal-artikolu, dan ma jfissirx li kien hemm xi preġudizzju fil-mod kif il-Kummissjoni ttrattat l-investigazzjoni ex officio jew l-ilment sussegwenti dwar l-antitrust.

32. L-artiklu la jissemma u lanqas ma huwa kkwotat fl-ittra ta’ qabel ir-rifjut. Filwaqt li l-ittra kienet tinkludi referenzi għall-investigazzjoni ex officio, il-Kummissjoni argumentat li dan ma weriex li kien hemm nuqqas ta’ integrità jew oġġettività fil-mod kif investigat l-ilment. Għalkemm l-ilment fih fil-biċċa l-kbira allegazzjonijiet differenti, b’materjal ta’ appoġġ ġdid u kategoriji ġodda ta’ abbuż, xi wħud minn dawn jikkoinċidu mas-suġġett tal-investigazzjoni ex officio. L-ittra semmiet dawn it-trikkib u l-valutazzjoni tal-Kummissjoni ta’ dawn l-allegazzjonijiet fl-investigazzjoni ex officio tagħha.

33. L-ilmentatur innota wkoll li l-ittra ta’ qabel ir-rifjut kienet tirreferi għall-passi meħuda mill-Kummissjoni fl-investigazzjoni ex officio. Fil-kuntest tal-ilment tal-2012, l-ilmentatur ipprovda kważi 400 biċċa evidenza biex isostni l-affermazzjonijiet tiegħu. L-ilmentatur kien stenna li din l-evidenza tiġi investigata bis-sħiħ, u mhux li l-Kummissjoni tibbaża fuq l-analiżi tagħha fl-investigazzjoni ex officio.

Il-valutazzjoni tal-Ombudsman

34. L-Ombudsman jinnota li l-artikolu inkwistjoni kien jinkludi dikjarazzjoni ta' ċaħda ta' responsabbiltà li l-opinjonijiet espressi fih ma kinux jirriflettu l-pożizzjoni uffiċjali tal-Kummissjoni [22]. L-artiklu fih sommarju ta': il-passi investigattivi meħuda mill-Kummissjoni fl-investigazzjoni ex officio; kif il-Kummissjoni applikat ir-regoli interni tagħha dwar it-trattament ta' każijiet ta' abbuż tas-suq [23] għall-każ; il-kwistjonijiet ewlenin; u s-sejbiet u l-konklużjonijiet tal-Kummissjoni. Huwa diffiċli li wieħed jara kif l-artiklu seta’ wassal għal preġudizzju f’termini ta’ kif il-Kummissjoni ttrattat l-investigazzjoni sussegwenti dwar l-antitrust.

35. L-ittra ta’ qabel ir-rifjut tal-Kummissjoni tistabbilixxi fid-dettall il-proċedura u l-ambitu tal-investigazzjoni, il-passi meħuda matul l-investigazzjoni, l-eżitu tal-ispezzjonijiet u s-sejbiet ewlenin. Filwaqt li l-Kummissjoni fil-fatt tagħmel għadd ta’ referenzi għall-investigazzjoni ex officio tagħha, filwaqt li tindika similaritajiet u tibbaża fuq is-sejbiet preċedenti tagħha [24], dan jidher raġonevoli. Dan huwa partikolarment minnu peress li l-investigazzjoni tal-Kummissjoni inkludiet valutazzjoni tas-suq inkwistjoni li tmur lura għall-2001, li tinkludi l-perjodu kopert mill-investigazzjoni ex officio [25]. Jekk il-Kummissjoni qieset li s-sejbiet tal-investigazzjoni ex officio kienu rilevanti, jidher raġonevoli li qiesethom fil-kuntest tal-investigazzjoni sussegwenti.

Kif il-Kummissjoni ttrattat lill-ilmentatur matul il-proċedura

Argumenti ppreżentati lill-Ombudsman

36. Skont l-ilmentatur, il-Kummissjoni ma kinitx proattiva biex tikkuntattjah u tikkoopera miegħu, u skoraġġiet lill-ilmentatur milli jissottometti aktar evidenza.

37. Barra minn hekk, l-ittra ta’ qabel ir-rifjut intbagħtet matul il-waqfa tal-Milied u tat lill-ilmentatur skadenza qasira b’mod mhux raġonevoli biex iwieġeb, minħabba d-daqs tal-fajl. Il-Kummissjoni naqset ukoll milli tagħmel diversi partijiet tal-fajl disponibbli fil-lingwa tal-proċedimenti (Pollakk)[26], minkejja li l-ilmentatur kien talab dan f'diversi okkażjonijiet.

38. Il-Kummissjoni spjegat li, f'konformità mal-ġurisprudenza tal-UE, hija għandha d-diskrezzjoni li tiddetermina liema evidenza tivvaluta, inkluż il-valur probatorju tagħha, u kif tagħmel dan [27]. Għalhekk kien leġittimu għall-Kummissjoni li tiddeċiedi b’mod indipendenti dwar il-passi u l-miżuri l-aktar xierqa li għandhom jittieħdu fl-investigazzjoni tagħha.

39. Qabel ma adottat l-ittra ta’ qabel ir-rifjut, il-Kummissjoni għamlet mistoqsijiet addizzjonali u talbet informazzjoni mingħand l-ilmentatur f’żewġ okkażjonijiet. Iltaqa’ wkoll mal-ilmentatur erba’ darbiet. Iltaqgħet ukoll mal-kumpanija Daniża u talbet informazzjoni addizzjonali mingħandha. Fil-perjodu wara l-ittra ta’ qabel ir-rifjut, il-Kummissjoni rċeviet u vvalutat sitt sottomissjonijiet addizzjonali mill-ilmentatur u sottomissjoni addizzjonali waħda mill-kumpanija Daniża.

40. Fil-fehma tal-Kummissjoni, l-imġiba tagħha wriet ir-rieda li tivvaluta bir-reqqa l-allegazzjonijiet tal-ilmentatur u l-materjal kollu riċevut. Il-Kummissjoni qieset li kienet kisbet biżżejjed informazzjoni matul l-investigazzjoni. Il-Kummissjoni ddikjarat li kienet iltaqgħet mal-ilmentatur kull meta dan kien fattibbli, inklużi żewġ laqgħat fl-2017. Fil-fehma tagħha, il-Kummissjoni ma kompromessx id-dritt tal-ilmentatur li jinstema’.

41. Għalhekk, il-Kummissjoni argumentat li ma kinitx skoraġġiet lill-ilmentatur milli jissottometti aktar evidenza. Filwaqt li l-Kummissjoni avżat lill-ilmentatur li s-sottomissjoni ripetuta tal-evidenza tista’ ddewwem l-investigazzjoni, hija vvalutat l-evidenza kollha li rċeviet. Fl-aħħar nett, hija indikat li kienet marret lil hinn mill-obbligi legali tagħha billi aċċettat sottomissjonijiet ulterjuri mill-ilmentatur wara t-tweġiba inizjali tagħha għall-ittra ta’ qabel ir-rifjut.

42. Fir-rigward tad-data li fiha ntbagħtet l-ittra ta’ qabel ir-rifjut, il-Kummissjoni spjegat li hija tikkomunika mal-ilmentaturi matul is-sena. Hija żiedet li l-ilmentatur kien ħerqan li l-Kummissjoni tieħu pożizzjoni dwar il-kwistjoni. Bħala tali, l-ittra ta’ qabel ir-rifjut ġiet adottata hekk kif kienet lesta, fil-21 ta’ Diċembru 2015. Il-Kummissjoni nnotifikat lill-ilmentatur b’dan permezz ta’ email fl-istess jum. Madankollu, il-Kummissjoni nnotifikat formalment lill-ilmentatur bid-deċiżjoni tagħha fit-28 ta' Diċembru 2015. L-iskadenza ta' erba' ġimgħat, stabbilita fl-Artikolu 17(2) tar-Regolament 773/2004 u l-Avviż tal-Kummissjoni dwar l-Aħjar Prattiki [28], damet minn dak il-jum.

43. L-ilmentatur seta' jitlob li l-iskadenza tiġi estiża [29], li qabel kien għamel matul il-proċedura.

44. Il-Kummissjoni rrikonoxxiet li skont l-Artikolu 8(1) tar-Regolament 773/2004, hija obbligata li tagħti lill-ilmentaturi aċċess għad-dokumenti li fuqhom tibbaża l-valutazzjoni proviżorja stabbilita fl-ittri ta’ qabel ir-rifjut. Madankollu, hija argumentat li għandha d-diskrezzjoni li tiddeċiedi liema dokumenti għandha tagħmel disponibbli b’mod proattiv f’liema stadju, pereżempju jekk tixtieqx li parti għall-ilment tikkummenta dwar id-dokumenti.[30] F’dan il-kuntest, hija spjegat li l-ilmentatur kien ingħata l-opportunità li jikkummenta dwar it-tweġiba inizjali tal-kumpanija Daniża u l-ewwel tweġiba supplimentari tagħha diġà fil-bidu tal-2014. Għalhekk, il-Kummissjoni ma temminx li d-drittijiet tad-difiża tal-ilmentatur ġew kompromessi.

45. Fir-rigward tal-lingwa tad-dokumenti, il-Kummissjoni sostniet li, skont il-ġurisprudenza tal-UE, hija mhijiex obbligata awtomatikament li tittraduċi dokumenti fil-lingwa tal-parti li tkun qed tfittex li taċċessa dawk id-dokumenti [31]. Filwaqt li d-drittijiet ta’ aċċess tal-ilmentatur għad-dokumenti fl-investigazzjonijiet huma differenti minn dawk ta’ partijiet oħra [32], il-Kummissjoni argumentat li l-istess prinċipju japplika għat-traduzzjoni.

46. Il-Kummissjoni ddikjarat ukoll li l-ittra ta’ qabel ir-rifjut ġiet abbozzata bil-Pollakk, filwaqt li d-dokumenti li fuqhom ibbażat il-valutazzjoni provviżorja tagħha, ġew ipprovduti fil-forma oriġinali tagħhom. Il-Kummissjoni mhijiex legalment obbligata li tittraduċi d-dokumenti ta’ sostenn, u dan kien jikkawża dewmien sinifikanti. Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni indikat li s-sottomissjonijiet tal-kumpanija Daniża saru bl-Ingliż, bil-lingwa użata matul il-laqgħat kollha u b’għadd kbir ta’ skambji ta’ emails mal-ilmentatur.

47. L-ilmentatur sostna li n-natura u ż-żmien tal-ittra ta’ qabel ir-rifjut kisru d-dritt tiegħu għal amministrazzjoni tajba u ma kinux ġusti, b’mod partikolari t-talba tal-Kummissjoni li torganizza telekonferenza fi żmien qasir eżatt qabel il-Milied mingħajr ebda ġustifikazzjoni għall-urġenza jew is-suġġett tal-laqgħa. Il-Kummissjoni bagħtet ukoll kunsinna ta’ kurrier express bl-ittra ta’ qabel ir-rifjut, li kienet tfisser li din kienet se titwassal eżatt qabel il-Milied. L-ilmentatur kien beda jaħdem fuq it-tweġiba tiegħu hekk kif il-Kummissjoni nnotifikatu dwar l-ittra ta’ qabel ir-rifjut. Bħala tali, il-possibbiltà ta’ estensjoni tat-terminu kienet purament ipotetika.

48. Filwaqt li l-ilmentatur laqa’ l-laqgħat organizzati mill-Kummissjoni fl-2017, huwa sostna li l-Kummissjoni għamlet dan biss bħala riżultat tal-ilment lill-Ombudsman. Kien ikun utli li jsiru aktar laqgħat, speċjalment fil-fażi inizjali tal-investigazzjoni.

Il-valutazzjoni tal-Ombudsman

49. L-azzjonijiet tal-Kummissjoni jidhru li jirriflettu l-prattika standard tagħha stabbilita fir-regoli applikabbli [33]. Fil-fażi ta’ valutazzjoni inizjali tagħha, il-Kummissjoni għandha diskrezzjoni wiesgħa biex tagħmel użu minn miżuri investigattivi għad-dispożizzjoni tagħha, inklużi talbiet għal informazzjoni u laqgħat, li ntużaw mill-Kummissjoni f’dan il-każ.

50. Il-Kummissjoni nnifisha tinsab fl-aħjar pożizzjoni biex tiddeċiedi jekk il-laqgħat mal-ilmentatur humiex meħtieġa jew le biex tikkonforma mal-obbligi tagħha skont l-Artikolu 102 tat-TFUE.

51. Barra minn hekk, wieħed jifhem li l-Kummissjoni ffukat biss fuq l-evidenza u l-materjal (ipprovduti miż-żewġ partijiet) li hija qieset indispensabbli għal skopijiet investigattivi. Il-Kummissjoni għandha wkoll diskrezzjoni f’termini ta’ liema evidenza tqis matul investigazzjoni, u jidher li eżerċitat din id-diskrezzjoni b’mod raġonevoli. 

52. Ma hemm l-ebda evidenza li tissuġġerixxi li l-Kummissjoni kienet qed toqgħod lura milli tiltaqa’ mal-ilmentatur fit-twettiq tal-investigazzjoni. L-Ombudsman ma setax isib evidenza biex isostni l-argument li l-Kummissjoni ttrattat lill-ilmentatur b’mod sfavorevoli lanqas. 

53. Skont ir-regoli interni tal-Kummissjoni hija għandha “tinforma minn qabel” lill-ilmentaturi dwar is-sejbiet preliminari tagħha fl-investigazzjonijiet “f’laqgħa jew bit-telefown”. Wieħed jifhem li l-Kummissjoni riedet “tinnotifika minn qabel” lill-ilmentatur dwar is-sejbiet preliminari tagħha mill-aktar fis possibbli, minħabba t-tul ta’ żmien li kellha bżonn biex toħroġ l-ittra ta’ qabel ir-rifjut. Dan jidher ukoll li kien fl-aħjar interess tal-ilmentatur li jirċievi informazzjoni f’waqtha dwar l-iżviluppi fil-każ tiegħu. Għaldaqstant, xejn ma jissuġġerixxi li t-tentattiv tal-Kummissjoni li torganizza telekonferenza fi żmien qasir kien irraġonevoli.

54. Madankollu, l-Ombudsman jaqbel mal-ilmentatur li t-trażmissjoni u n-notifika lill-ilmentatur tal-ittra ta’ qabel ir-rifjut eżatt qabel il-waqfa tal-Milied setgħu kkawżaw xi inkonvenjent lill-ilmentatur. Il-fatt li n-notifika formali saret fit-28 ta’ Diċembru ma jagħmilx differenza f’dan il-kuntest.

55. Barra minn hekk, meta tistabbilixxi skadenzi f’każijiet ta’ antitrust, il-Kummissjoni hija obbligata b’mod ċar li “tqis kemm iż-żmien meħtieġ għat-tħejjija tas-sottomissjoni kif ukoll l-urġenza tal-każ”[34]. Ir-regoli jistabbilixxu żmien minimu li l-Kummissjoni trid tagħti lill-ilmentaturi biex jissottomettu kummenti dwar l-ittri ta’ qabel ir-rifjut, iżda jħallu f’idejn il-Kummissjoni biex tiddeċiedi jekk tridx tagħti lill-ilmentaturi aktar żmien. Minħabba t-tul tal-proċedimenti tal-Kummissjoni, u l-fatt li bagħtet l-ittra ta’ qabel ir-rifjut eżatt qabel il-waqfa tal-Milied u tas-Sena l-Ġdida, l-Ombudsman iqis li kien ikun aħjar li l-ilmentatur jingħata limitu ta’ żmien itwal minn 4 ġimgħat. Għalkemm, kif indikat il-Kummissjoni, l-ilmentatur seta' jitlob estensjoni, disponibbli għalih skont l-Artikolu 17(4) tar-Regolament 773/2004, l-Ombudsman jemmen li l-Kummissjoni setgħet tat lill-ilmentatur limitu ta' żmien itwal.

56. Madankollu, l-Ombudsman ma jara l-ebda skop li jsegwi din il-kwistjoni f'dan il-każ partikolari. L-Ombudsman tħeġġeġ lill-Kummissjoni tirrifletti dwar il-prattika standard tagħha f'dan il-kuntest.

57. Filwaqt li l-ilmentatur kellu d-dritt li jikseb dokumenti li kienu l-bażi tal-ittra ta’ qabel ir-rifjut, il-Kummissjoni ma kellha l-ebda obbligu li tiddivulga b’mod proattiv id-dokumenti fi stadju aktar bikri tal-investigazzjoni. L-istatus tal-ilmentatur huwa differenti minn dak tal-parti taħt investigazzjoni u għalhekk ma jgawdix l-istess dritt privileġġat ta’ aċċess għad-dokumenti.

58. Fir-rigward tal-lingwa tad-dokumenti, ir-Regolament dwar il-Proċedimenti tal-Antitrust [35] ma jinkludi l-ebda dispożizzjoni li tittratta direttament din il-kwistjoni. Madankollu, l-Ombudsman ma jemminx li l-Kummissjoni kellha l-obbligu li tittraduċi dokumenti użati fl-investigazzjoni fil-lingwa tal-ilmentatur. Hija tqis li l-pożizzjoni tal-Kummissjoni dwar dan l-aspett tal-każ hija raġonevoli.

Konklużjoni

Abbażi tal-inkjesta, l-Ombudsman tagħlaq dan il-każ bil-konklużjoni li ġejja:

Ma kien hemm l-ebda amministrazzjoni ħażina mill-Kummissjoni.

L-ilmentatur u l-Kummissjoni Ewropea se jiġu infurmati b’din id-deċiżjoni.

 

Emily O'Reilly

L-Ombudsman Ewropew

Strasburgu, 13/12/2018

 

[1] Fil-qosor, l-ilmentatur sostna li l-kumpanija Daniża offriet lill-klijenti skont ta’ lealtà/tnaqqis ta’ fiduċja, li l-għan tiegħu huwa li jħeġġeġ lid-distributuri jixtru l-prodotti tagħhom u b’hekk jiskoraġġihom milli jixtru l-prodotti tal-ilmentatur. Barra minn hekk, l-ilmentatur allega li l-kumpanija Daniża kienet introduċiet l-hekk imsejħa mexxejja tat-telf, li ma jiġġenerawx profitti iżda pjuttost għandhom l-għan li jwaqqgħu s-sehem mis-suq tal-kompetizzjoni. Barra minn hekk, l-ilmentatur iddikjara li, f’xi pajjiżi Ewropej, il-kumpanija Daniża talbet prezzijiet aktar baxxi mill-kostijiet tal-produzzjoni (ipprezzar predatorju). Biex isostni din l-allegazzjoni, l-ilmentatur ipprovda opinjoni esperta maħruġa minn konsulenza internazzjonali, li, abbażi ta’ data finanzjarja disponibbli pubblikament u l-ipprezzar tal-kompetitur, sabet li l-kompetitur jitlob prezzijiet li huma taħt il-kostijiet totali medji tal-produzzjoni fil-Bulgarija, fl-Estonja, fir-Renju Unit, fil-Polonja, fil-Litwanja, fis-Slovakkja u fl-Ungerija. Fl-aħħar nett, l-ilmentatur akkuża lill-kompetitur tiegħu li kkonkluda ftehimiet ta’ esklużività ma’ xi wħud mid-distributuri.

[2] L-Artikolu 102 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea.

“Kull abbuż minn impriża waħda jew aktar ta’ pożizzjoni dominanti fis-suq intern jew f’parti sostanzjali minnu għandu jkun ipprojbit bħala inkompatibbli mas-suq intern sa fejn dan jista’ jaffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri.

Dan l-abbuż jista', b'mod partikolari, jikkonsisti fi:

(a) l-impożizzjoni diretta jew indiretta ta’ prezzijiet inġusti tax-xiri jew tal-bejgħ jew kundizzjonijiet kummerċjali inġusti oħra;

(b) il-limitazzjoni tal-produzzjoni, tas-swieq jew tal-iżvilupp tekniku għall-preġudizzju tal-konsumaturi;

(c) l-applikazzjoni ta’ kundizzjonijiet differenti għal tranżazzjonijiet ekwivalenti ma’ partijiet kummerċjali oħra, u b’hekk jitqiegħdu fi żvantaġġ kompetittiv;

(d) il-konklużjoni ta’ kuntratti tkun soġġetta għall-aċċettazzjoni mill-partijiet l-oħra ta’ obbligi supplimentari li, min-natura tagħhom jew skont l-użu kummerċjali, ma jkollhom l-ebda konnessjoni mas-suġġett ta’ tali kuntratti”.

[3] Id-deċiżjoni ġiet adottata fil-21 ta’ Diċembru 2015 iżda ntbagħtet formalment lill-ilmentatur fit-28 ta’ Diċembru 2015.

[4] Ittra ta’ qabel ir-rifjut hija ittra li fiha l-Kummissjoni i) tinforma lil ilmentatur f’investigazzjoni dwar l-antitrust li hija kkonkludiet b’mod provviżorju li ma hemmx biżżejjed raġunijiet biex taġixxi fuq l-ilment tagħha u ii) tistieden lill-ilmentatur jissottometti osservazzjonijiet jew informazzjoni supplimentari f’limitu ta’ żmien stabbilit (l-Artikolu 7(1) tar-Regolament 773/2004 tas-7 ta’ April 2004 dwar it-tmexxija ta’ proċeduri mill-Kummissjoni skont l-Artikoli 81 u 82 tat-Trattat tal-KE, ĠU L 123, 27.4.2004, p. 18–24).

[5] Il-paragrafu 90 tal-ittra ta’ qabel ir-rifjut tal-Kummissjoni jiddikjara bil-Pollakk: “(...) Komisja wstępnie uznaje, że jest mało prawdopodobne, aby dalsze postępowanie wyjaśniające skutkowało ustaleniem, iż powyższe praktyki stanowią nadużycie pozycji dominującej na mocy art. 102 TFUE”.

[6] Ibid, Para 91, „Przeprowadzenie szczegółowego postępowania wyjaśniającego wymagałoby znacznych zasobów i najpewniej byłoby nieproporcjonalne ze względu na ograniczone prawdopodobieństwo stwierdzenia występowania naruszenia”.

[7] Skont l-Artikolu 265 TFUE.

[8] Is-Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-18 ta’ Marzu 1997 fil-Kawża C-282/95 Guerin Automobiles vs Il-Kummissjoni, ECLI:EU:C:1997:159, il-punt 37.

[9] L-Artikolu 228 TFUE huwa fformulat kif ġej:

"Skond id-dmirijiet tiegħu, l-Ombudsman għandu jwettaq inkjesti li għalihom isib raġunijiet, (...), ħlief fejn il-fatti allegati huma jew kienu s-suġġett ta' proċedimenti legali".

[10] Din il-komunikazzjoni u l-fatti li setgħu seħħew bejn it-tweġiba tal-Kummissjoni dwar l-ilment, datata d-19 ta’ Jannar 2018, u d-data tal-komunikazzjoni tad-deċiżjoni finali tal-Kummissjoni lill-ilmentatur mhumiex koperti mid-deċiżjoni tal-Ombudsman.

[11] Id-deċiżjoni tal-Kummissjoni bl-Ingliż ġiet ippubblikata fil-link li ġejja: http://ec.europa.eu/competition/antitrust/cases/dec_docs/40026/40026_850_3.pdf

[12] Il-Kawża T-114/92 BEMIM vs il-Kummissjoni, il-paragrafu 41.

[13] Pereżempju, is-Sentenza tal-Qorti tal-Prim'Istanza (tal-24 ta' Jannar 1995 fil-kawża T-114/92

Il-Qorti Ġenerali tal-Unjoni Ewropea: Bureau Européen des Médias de l'Industrie Musicale vs Il-Kummissjoni, ECLI:EU:T:1995:11, punt 41

[14] L-Artikolu 296 tat-TFUE

“(...)

L-atti legali għandhom jiddikjaraw ir-raġunijiet li fuqhom ikunu bbażati u għandhom jirreferu għal kwalunkwe proposta, inizjattiva, rakkomandazzjoni, talba jew opinjoni meħtieġa mit-Trattati.

(...)”.

[15] Id-deċiżjoni finali f'dan il-każ ġiet adottata fid-19 ta' Ġunju 2018 skont l-Artikolu 7(2) tar-Regolament 773/2004.

[16] Kawża T-427/08 Confédération européenne des associations d’horlogers-réparateurs (CEAHR)/Kummissjoni, Sentenza tal-15 ta’ Diċembru 2010, para. 157: il-Kummissjoni ‘għandha tibbilanċja l-importanza tal-ksur allegat fir-rigward tal-funzjonament tas-suq [intern] mal-probabbiltà li tkun tista’ tistabbilixxi l-eżistenza tal-ksur u l-firxa tal-miżuri investigattivi meħtieġa sabiex tissodisfa, taħt l-aħjar kundizzjonijiet possibbli, il-kompitu tagħha li tiżgura l-konformità’ mal-Artikoli 101 u 102 TFUE.

[17] Inkluż il-Pollakk, il-Ġermaniż, l-Ungeriż, l-Olandiż, l-Ingliż, is-Slovakk, is-Sloven, l-Estonjan, id-Daniż, it-Taljan,

ir-Rumen u ċ-Ċek.

[18] Il-Kummissjoni diġà indirizzat kwistjonijiet simili fi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari - http://www.europarl.europa.eu/sides/getAllAnswers.do?reference=P-2016-005619&language=EN

[19] Ir-Regolament Nru 31 (KEE), 11 (KEEA), li jistabbilixxi r-Regolamenti tal-Persunal għall-Uffiċjali u l-Kondizzjonijiet tal-Impjieg applikabbli għall-Aġenti l-Oħra tal-Komunità Ekonomika Ewropea u l-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika, ĠU 45, 14.6.1962, p. 1385, b'mod partikolari, it-Titolu II tad-Drittijiet tal-- u l-obbligi tal-uffiċjali, kif emendat.

[20] Il-Kummissjoni żiedet li l-membru tat-tim Daniż ħadem fuq il-każ tal-ilmentatur għal inqas minn sena, bejn Lulju 2012 u Marzu 2013.

[21] S. Albaek, A. Claici, The Velux case - ħarsa fil-fond lejn ir-ribassi u aktar, Newsletter dwar il-Politika tal-Kompetizzjoni 2/2009. Il-Bullettin dwar il-Politika tal-Kompetizzjoni kien fih artikli miktuba mill-persunal tad-Direttorat Ġenerali tal-Kompetizzjoni tal-Kummissjoni dwar kwistjonijiet u każijiet tal-politika tal-kompetizzjoni tal-UE. Din il-pubblikazzjoni twaqqfet fl-2012.

[22] L-artikolu kien jinkludi d-dikjarazzjoni ta’ ċaħda ta’ responsabbiltà li ġejja: “Il-kontenut ta’ dan l-artikolu mhux neċessarjament jirrifletti l-pożizzjoni uffiċjali tal-Kummissjoni Ewropea. Ir-responsabbiltà għall-informazzjoni u l-fehmiet espressi hija kompletament tal-awturi”.

[23] Gwida dwar il-prijoritajiet ta’ infurzar tagħha fl-applikazzjoni tal-Artikolu 82 tat-Trattat tal-KE għal imġiba esklużjonarja abbużiva minn impriżi dominanti. ĠU C 45, 24.2.2009, p. 7-20.

[24] Dawn is-sejbiet u l-passi meħuda matul l-investigazzjoni ex officio ġew stabbiliti fil-Punti 1.2, paragrafi tal-Proċedura. 5-12 u 3.1.2.2 L-allegat abbuż, il-paragrafi 43-45, tal-ittra ta’ qabel ir-rifjut tal-Kummissjoni.

[25] Punt 1.3 L-allegazzjonijiet ewlenin imqajma fl-ilment u fis-supplimenti tiegħu, il-paragrafu 18 tal-ittra ta’ qabel ir-rifjut tal-Kummissjoni.

[26] L-ilmentatur innota li xi dokumenti mibgħuta mill-Kummissjoni flimkien mal-ittra ta' qabel ir-rifjut tagħha nkitbu bl-Ungeriż.

[27] Il-Kawża T-699/14, Topps Europe Ltd vs Il-Kummissjoni, ECLI:EU:T:2017:2, il-paragrafu 52.

[28] It-Taqsima 5.2, il-punt 139 tal-Avviż tal-Kummissjoni dwar l-aħjar prattiki għat-tmexxija tal-proċedimenti li jikkonċernaw l-Artikoli 101 u 102 tat-TFUE (2011/C 308/6).

[29] Fejn xieraq u fuq talba motivata lid-Direttorat Ġenerali għall-Kompetizzjoni magħmula qabel l-iskadenza tal-limitu ta’ żmien oriġinali, il-limitu ta’ żmien jista’ jiġi estiż”- previst fl-avviż tal-Kummissjoni dwar l-aħjar prattiki u l-Artikolu 17(4) tar-Regolament 773/2004.

[30] B'kont meħud tal-ħtieġa li titwettaq il-valutazzjoni preliminari tagħha u b'kont meħud ta' liema stadju tal-proċedimenti tinsab.

[31] Kawża T-25/95 et al. Cimenteries, ECLI:EU:T:2000:77, il-paragrafu 635.

[32] Il-Kawża T-17/93, Matra Hachette SA vs Il-Kummissjoni, ECLI:EU:T:1994:89, il-punt 35 u l-ġurisprudenza ċċitata fiha, u l-Kawża T-699/14, Topps Europe Ltd vs Il-Kummissjoni, ECLI:EU:T:2017:2, il-punti 29 u 30.

[33] Avviż tal-Kummissjoni dwar l-aħjar prattiki għat-tmexxija tal-proċedimenti li jikkonċernaw l-Artikoli 101 u 102 tat-TFUE (2011/C 308/6)

[34] L-Artikolu 17(1) tar-Regolament 773/2004.

[35] Ir-Regolament 773/2004.