Stan faktyczny

1. Skarga dotyczyla obowiazku prawnego Komisji wynikajacego z art. 27 rozporzadzenia (WE) nr 2187/2005[1] w sprawie zachowania zasobów polowowych w wodach Morza Baltyckiego, ciesnin Belt i Sund poprzez zastosowanie srodków technicznych (zwanego dalej „rozporzadzeniem”). W rozporzadzeniu przewiduje sie srodki techniczne stosowane w celu zachowania zasobów polowowych w wodach Morza Baltyckiego. Na mocy rozporzadzenia wprowadza sie od dnia 1 stycznia 2008 r. zakaz przechowywania na pokladzie plawnic oraz uzywania ich do polowów.[2] Art. 27 rozporzadzenia stanowi, ze „w terminie do dnia 1 stycznia 2008 r. Komisja zapewnia przeprowadzenie naukowej oceny skutków uzywania w szczególnosci sieci skrzelowych, trójsciennych i sieci oplatujacych na walenie i przedstawi jej wyniki Parlamentowi Europejskiemu i Radzie”. W Morzu Baltyckim wystepuje bardzo mala populacja morswina, który nalezy do waleni. Na mocy dyrektywy Rady 92/43/EWG[3], powszechnie nazywanej dyrektywa siedliskowa, wszystkie gatunki waleni objete sa systemem scislej ochrony w ich naturalnym srodowisku wystepowania.

2. Dnia 16 lipca 2009 r. Komisja przyjela komunikat do Parlamentu Europejskiego i Rady (zwany dalej „komunikatem”) w sprawie przypadkowych polowów waleni w rybolówstwie.[4] Komunikat zasadniczo dotyczyl obowiazków Komisji wynikajacych: z postanowien rozporzadzenia Rady (WE) nr 812/2004[5] (zwanego dalej „rozporzadzeniem nr 812/2004”, to jest obowiazku sporzadzenia raportu na temat wdrozenia niektórych postanowien rozporzadzenia nr 812/2004) oraz z postanowien rozporzadzenia (to jest, obowiazku sporzadzenia raportu w sprawie naukowej oceny skutków uzywania w szczególnosci sieci skrzelowych, trójsciennych i sieci oplatujacych do polowów waleni w Morzu Baltyckim, jaki zostal przewidziany w tym rozporzadzeniu).

3. W komunikacie Komisja wyjasnila, ze postanowila powiazac przygotowanie projektu sprawozdania przewidzianego w art. 27 rozporzadzenia ze sprawozdaniem, które ma obowiazek sporzadzic na podstawie art. 7 rozporzadzenia nr 812/2004. Komisja odniosla sie do obowiazku spoczywajacego na panstwach czlonkowskich na mocy art. 6 rozporzadzenia nr 812/2004[6] co do przedlozenia pelnego sprawozdania rocznego dotyczacego wykonania niektórych przepisów rozporzadzenia nr 812/2004, w tym "szacunkowych danych na temat wielkosci polowów waleni dla kazdego rybolówstwa." Nastepnie wyjasnila, ze informacje potrzebne do przeprowadzenia na mocy rozporzadzenia naukowej oceny skutków uzywania w szczególnosci sieci skrzelowych, trójsciennych i sieci oplatujacych dla waleni maja charakter bardzo zblizony do informacji, które nalezy podawac we wspomnianych powyzej sprawozdaniach krajowych.

4. Komisja wyjasnila ponadto, ze zorganizowala warsztaty na temat przypadkowych polowów waleni, które odbyly sie w dniach 24–25 marca w Brukseli oraz ze ze wzgledu na nie, jak równiez ze wzgledu na opóznienia w skladaniu sprawozdan krajowych zgodnie z rozporzadzeniem nr 812/2004, Komisja nie mogla "sporzadzic we wlasciwym terminie sprawozdania wnioskowanego[7] (sic) przez rozporzadzenie."

5. W ustepie zatytulowanym „Tresc i metodyka niniejszego sprawozdania” Komisja stwierdzila, ze zwrócila sie do Miedzynarodowej Rady Badan Morza (ICES) o przeprowadzenie oceny naukowej skutków uzywania w szczególnosci sieci skrzelowych, trójsciennych i sieci oplatujacych w celu uprawiania polowu waleni w Morzu Baltyckim. Komisja stwierdzila nastepnie, ze „niniejsze sprawozdanie zawiera wyniki powyzszej oceny, jak równiez inne dostepne dane dotyczace przypadkowych polowów waleni w Morzu Baltyckim”.

6. W ustepie zatytulowanym „Naukowa ocena skutków wykorzystania sieci skrzelowych, trójsciennych i sieci oplatujacych w celu uprawiania polowu waleni w Morzu Baltyckim” Komisja stwierdzila, ze w kwietniu 2008 r. ICES powiadomil ja, ze „dane przedlozone przez panstwa czlonkowskie sa niewystarczajace do dokonania oceny naukowej [takiego] wplywu…”. Komisja stwierdzila ponadto, ze „mozna tez zauwazyc brak innych informacji dotyczacych przypadkowych polowów waleni przez narzedzia polowowe na Morzu Baltyckim”. Dostepne dane dotycza przede wszystkim wyrzuconych na brzeg zwierzat noszacych slady sugerujace, ze zwierzeta zginely w sieciach. Dane dotyczace zwierzat wyrzuconych na brzeg nie sa jednak wystarczajace, poniewaz nie dostarczaja informacji na temat tego gdzie i przy pomocy jakich narzedzi zwierzeta zostaly schwytane. Komisja doszla do wniosku, ze „na obecnym etapie nie mozna wyciagnac dokladnych wniosków dotyczacych wplywu stosowania sieci skrzelowych, sieci trójsciennych i sieci oplatujacych na walenie w Morzu Baltyckim”.

7. W kolejnym podpunkcie zatytulowanym „Dyskusja” Komisja nawiazala do ustalen ASCOBANS[8] w planie odbudowy populacji baltyckiego walenia , w wyniku których Komisja doszla do wniosku, ze: „stwierdzenie, ze brak sprawozdawczosci na temat przylowów oznacza brak problemu przylowów, byloby dosyc ryzykowne”. Ostatnie dwa ustepy odnosza sie do rozporzadzenia nr 812/2004 („Warsztat” oraz „Wnioski i rozwiazania”).

8. Dnia 20 sierpnia 2010 r. wnoszacy skarge polski rybak i czlonek Zwiazku Rybaków Polskich skierowal do Komisji pismo, w którym wezwal ja do podjecia dzialan zgodnie z przepisami art. 27 rozporzadzenia.

9. Komisja odpowiedziala na to pismo w dniu 26 listopada 2010 r. Przede wszystkim Komisja przyznala, ze zgodnie z art. 27 rozporzadzenia ma obowiazek przeprowadzenia w terminie najpózniej do dnia 1 stycznia 2008 r. naukowej oceny skutków uzywania w szczególnosci sieci skrzelowych, sieci trójsciennych i sieci oplatujacych dla waleni i przedstawienia jej wyników Parlamentowi Europejskiemu i Radzie. Jednym z istotnych zródel informacji dla celów takiej oceny naukowej sa jednakze informacje na temat polowów pozyskane dzieki programom wprowadzajacym obserwatorów na morzu wdrazanym przez panstwa czlonkowskie na podstawie art. 4 rozporzadzenia nr 812/2004. Zgodnie z rozporzadzeniem nr 812/2004 panstwa czlonkowskie maja przedkladac Komisji do dnia 1 czerwca kazdego roku pelne sprawozdanie dotyczace realizacji programów obserwacji morza. W celu wywiazania sie z obowiazku spoczywajacego na Komisji na mocy art. 27 rozporzadzenia, zwrócila sie ona do ICES o przeprowadzenie oceny naukowej skutków wynikajacych z uzycia takich sieci dla waleni. Aby zapewnic, ze taka ocena oparta jest na najnowszych dostepnych informacjach, przeprowadzenie oceny mozliwe bylo po przedlozeniu sprawozdan rocznych z wykonania programów wprowadzajacych obserwatorów na morzu przez wszystkie panstwa czlonkowskie. Tymczasem kilka panstw czlonkowskich nie przekazalo sprawozdan rocznych, w wyniku czego Komisja zmuszona byla najpierw do opóznienia, a nastepnie do sporzadzenia sprawozdania na podstawie ograniczonych informacji. Sprawozdanie zostalo zatem sporzadzone w oparciu o niekompletne informacje i przedlozone Parlamentowi Europejskiemu i Radzie w formie komunikatu z dnia 16 lipca 2009 r. W miedzyczasie „w celu przeprowadzenia pelnej naukowej oceny sytuacji” Komisja wyrazila poparcie dla projektu SAMBAH (Statyczny Monitoring Akustyczny Morswinów Baltyckich) w ramach programu Life Nature. Celem projektu jest zbadanie liczebnosci gatunku, przebiegu migracji i rozmieszczenia. Wymaga on od rybaków zglaszania wszystkich przypadkowych polowów waleni. Komisja konczy swoje pismo „zachecajac” rybaka, obywatela Polski, do wspólpracy w ramach tego projektu.

10. Skarzacy nie zgodzil sie z wyjasnieniem Komisji co do wywiazania sie z obowiazku wynikajacego z art. 27 rozporzadzenia i zwrócil sie do Rzecznika Praw Obywatelskich.[9]

Przedmiot dochodzenia

11. Skarzacy zarzucal Komisji, ze nie uzasadnila, dlaczego nie zapewnila przeprowadzenia naukowej oceny skutków uzywania w szczególnosci sieci skrzelowych, sieci trójsciennych i sieci oplatujacych dla waleni i nie przedstawila jej wyników Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (art. 27 rozporzadzenia).

12. Skarzacy zarzucal równiez Komisji, ze proponowana przez nia metoda pozyskania odpowiednich danych przez wsparcie projektu SAMBAH jest nieodpowiednia w swietle zobowiazania wynikajacego z art. 27 rozporzadzenia.

13. Domagal sie on od Komisji, aby wydala ona wiazaca ocene naukowa skutków wykorzystania sieci skrzelowych, sieci trójsciennych i sieci oplatujacych do polowów waleni w Morzu Baltyckim i przedstawila uzyskane w ten sposób wyniki Parlamentowi i Radzie, tak aby instytucje te mogly uniewaznic zakaz uzywania plawnic.

Dochodzenie

14. Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócil sie do Komisji o przedstawienie opinii do dnia 30 czerwca 2011 r. W tym wlasnie dniu Komisja przekazala swa opinie w jezyku angielskim wraz z tlumaczeniem na jezyk polski. Tlumaczenie przeslano skarzacemu w celu zgloszenia uwag, które skarzacy zglosil dnia 4 sierpnia 2011 r. Skarzacy zalaczyl do swoich uwag raport sporzadzony przez dwóch polskich naukowców w 2011 r.[10]

Analiza i wnioski Rzecznika

A. Zarzut niewywiazania sie ze zobowiazania prawnego zapewnienia oceny naukowej. Odnosne roszczenie

Argumenty przedstawione Rzecznikowi

15. Na poparcie swojego zarzutu skarzacy powoluje sie na art. 27 rozporzadzenia, który naklada na Komisje obowiazek dopilnowania, ze ocena naukowa skutków korzystania z sieci konkretnego rodzaju zostanie przeprowadzona do dnia 1 stycznia 2008 r.

16. Skarzacy argumentuje, ze Komisja w swoim pismie z dnia 26 listopada 2010 r. jedynie ponownie powolala sie na stanowisko wyrazone juz w komunikacie z dnia 16 lipca 2009 r., ze – w skrócie – przeprowadzenie powyzszej oceny bylo niemozliwe z powodu braku odpowiednich danych.

17. Skarzacy dowodzi ponadto, ze w komunikacie Komisja nie uzasadnila wlasciwie, dlaczego nie zapewnila sporzadzenia nalezytego raportu naukowego, zgodnie z art. 27 rozporzadzenia. Jego zdaniem Komisja nie powinna byla pozwolic, aby panstwa czlonkowskie nie wywiazaly sie z obowiazku sprawozdawczego wynikajacego z rozporzadzenia nr 812/2004.

18. Na poparcie zarzutu, ze Komisja powinna sporzadzic raport naukowy, o którym mowa w art. 27 rozporzadzenia i przedstawic wnioski z raportu Parlamentowi Europejskiemu i Radzie w celu ewentualnego zniesienia zakazu korzystania z plawnic, skarzacy powoluje sie na fakt, ze zakaz ma istotny, szkodliwy wplyw na sytuacje ekonomiczna polskich rybaków prowadzacych polowy na Morzu Baltyckim. Skarzacy informuje, ze polscy rybacy korzystali ze specjalnych sieci skrzelowych – plawnic – których stosowanie jest obecnie zakazane, do polowów lososia i troci wedrownej w Morzu Baltyckim. Polowy obydwu gatunków stanowily glówne zródlo ich dochodów.

19. W wydanej przez siebie opinii Komisja stwierdzila, ze glówne zródlo danych na temat powiazan miedzy rybolówstwem a przylowem stanowia zazwyczaj: (i) krajowe sprawozdania wymagane na podstawie art. 6 rozporzadzenia nr 812/2004; (ii) monitorowanie skutecznosci akustycznych urzadzen odstraszajacych w rybolówstwie i na odnosnych terenach, w tym na Morzu Baltyckim, na mocy art. 2 tego rozporzadzenia, a szczególnie w odniesieniu do plawnic (zanim ich uzycie zostalo stopniowo wyeliminowane w 2008 r.); (iii) wpisy do dzienników pokladowych, które wszyscy rybacy prowadzacy polowy przy pomocy plawnic zobowiazani sa prowadzic zgodnie z art. 8 lit. b) tego rozporzadzenia. Komisja uwaza, ze polaczenie informacji z tych zródel zapewnia odpowiednie dane na temat poziomu przylowów w Morzu Baltyckim.

20. Komisja nie zgadza sie z opinia skarzacego, ze nie zapewnila dostarczenia ekspertyzy naukowej przewidzianej w art. 27 rozporzadzenia. Komisja twierdzi, ze w rzeczywistosci zapewnila przeprowadzenie takiej ekspertyzy i przedstawila w swoim komunikacie wnioski z niej. Jak stwierdzila w komunikacie „ICES poproszono ponadto o dokonanie naukowej oceny skutków korzystania z sieci skrzelowych, sieci trójsciennych i sieci oplatujacych dla waleni w Morzu Baltyckim. Sprawozdanie zawiera wyniki powyzszej oceny, jak równiez inne dostepne dane na temat przypadkowych polowów waleni w Morzu Baltyckim”.

21. „Niestety” ICES poinformowala, ze dane dostarczone przez panstwa czlonkowskie byly niewystarczajace, by przeprowadzic ocene naukowa, a ponadto, ze wystapily oczywiste braki innych informacji na temat przypadkowych polowów waleni za pomoca narzedzi polowowych w Morzu Baltyckim.

22. Jednak ze wzgledu na fakt, ze morswina zaklasyfikowano jako gatunek zagrozony wyginieciem w Morzu Baltyckim, a we wczesniejszym raporcie STECF z 2001 r.[11] stwierdzono, ze polowy lososia przy pomocy plawnic w Morzu Baltyckim powoduja przypadkowy odlów morswina, niezbedne bylo ostroznosciowe podejscie do zarzadzania rybolówstwem, które spowodowalo koniecznosc utrzymania zakazu uzywania plawnic w celu zapewnienia ochrony waleni.

23. Nastepnie Komisja powolala sie na punkt 1.3 komunikatu. Stwierdzila, ze w punkcie tym wyjasniono powody opóznien w sporzadzeniu sprawozdania w nastepujacy sposób: „W wyniku wstepnej oceny sprawozdan panstw czlonkowskich dokonanej przez Komisje, jak równiez w celu lepszego stosowania rozporzadzenia, Komisja zaproponowala warsztaty na temat przypadkowych polowów waleni, zorganizowane w dniach 24–25 marca 2009 r. w Brukseli. Ustalono, ze wnioski z warsztatów nalezy wlaczyc do zbiorczego sprawozdania, aby bylo ono jak najbardziej kompletne dzieki uwzglednieniu wszystkich dostepnych informacji. Z tego wzgledu i z powodu opóznien w nadsylaniu sprawozdan przez niektóre panstwa czlonkowskie, przedstawienie sprawozdania wnioskowanego (sic)[12] w rozporzadzeniu (WE) nr 2187/2005 we wlasciwym terminie nie bylo mozliwe.”

24. Komisja powolala sie ponadto na to, ze w celu: (i) poprawy jakosci sprawozdan krajowych w sprawie przylowów waleni wymaganych na mocy art. 6 rozporzadzenia nr 812/2004 oraz (ii) poprawy jakosci przyszlych inicjatyw podejmowanych w dziedzinie zarzadzania rybolówstwem, zaproponowala panstwom czlonkowskim znormalizowana forme sprawozdawczosci i oczekuje w przyszlosci, ze panstwa czlonkowskie przedkladac beda informacje w znormalizowanej formie.

25. Zdaniem Komisji rozporzadzenie nie naklada zadnych zobowiazan na Komisje, co do przedstawienia nowego sprawozdania. Niemniej jednak Komisja pracuje obecnie nad nowym komunikatem w sprawie przypadkowych polowów waleni w rybolówstwie na podstawie sprawozdan panstw czlonkowskich oraz najnowszych doniesien naukowych. Komisja planuje przyjecie komunikatu w ciagu 2011. Ocena ta posluzy równiez za podstawe rozwoju dalszych stosownych inicjatyw.

26. Komisja zajela wreszcie stanowisko w odniesieniu do roszczenia. Komisja stwierdzila, ze z tresci art. 9 (zakaz stosowania plawnic) oraz art. 27 (sprawozdanie) rozporzadzenia wynika, ze odnosne przepisy maja inny zakres. Zakaz dotyczy plawnic zdefiniowanych jako rodzaj sieci skrzelowych, podczas gdy sprawozdanie dotyczy „równiez” innych narzedzi, sieci skrzelowych (w tym plawnic), sieci oplatujacych i trójsciennych. Rozporzadzenie nie przewiduje zadnych powiazan miedzy tymi przepisami. Wprowadzenie zakazu stosowania plawnic nie jest uzaleznione od tresci sprawozdania.

27. Ze wzgledu na to, ze zakaz stosowania plawnic wydaje sie byc praktyka ogólnoswiatowa, jak równiez ma charakter zobowiazania miedzynarodowego wynikajacego z rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ[13] i obowiazuje na wszystkich innych wodach UE od dnia 1 stycznia 2002 r. zgodnie z rozporzadzeniem (WE) nr 894/97 z dnia 29 kwietnia 1997 r. ustanawiajacym srodki techniczne dla zachowania zasobów polowowych[14], zniesienie zakazu lub jego ograniczenie w przyszlosci wydaje sie malo prawdopodobne.

28. Zobowiazanie Komisji do zapewnienia oceny naukowej oraz donoszenia o wynikajacych z niej ustaleniach na mocy art. 27 rozporzadzenia ma na celu ochrone waleni, a nie ocene skutków stosowania plawnic w swietle przyszlego zarzadzania ich stosowaniem. Ekspertyza i sprawozdanie maja brac pod uwage rózne narzedzia, a w szczególnosci sieci skrzelowe (plawnice, ale takze inne rodzaje sieci skrzelowych), sieci oplatujace i trójscienne. Ekspertyza i sprawozdanie zmierzaja zatem wyraznie w kierunku oceny wykorzystania wszelkich narzedzi, które moga miec szkodliwe skutki dla waleni.

29. W swoich uwagach skarzacy stwierdzil, ze nie chodzilo mu o to, iz Komisja nie wydala swojego komunikatu, ale o to, ze nie zawarla w nim ustalen oceny naukowej skutków korzystania zwlaszcza z sieci skrzelowych, trójsciennych i sieci oplatujacych dla waleni. Komisja sama stwierdzila w komunikacie, ze „na obecnym etapie nie mozna wyciagnac dokladnych wniosków dotyczacych wplywu stosowania sieci skrzelowych, trójsciennych i sieci oplatujacych na walenie w Morzu Baltyckim”. Jasne jest zatem, ze do chwili obecnej nie przedlozono Parlamentowi i Radzie ustalen powyzszej oceny naukowej, wbrew zobowiazaniu nalozonemu na Komisje na mocy art. 27 rozporzadzenia.

30. Zdaniem skarzacego Komisja nie podejmuje obecnie dzialan zmierzajacych do skutecznego wypelnienia powyzszego zobowiazania prawnego. Jedynym sposobem zdobycia odpowiednich danych byloby zobowiazanie panstw czlonkowskich do sporzadzania sprawozdan zgodnie z przepisami rozporzadzenia nr 812/2004, a takze do uwzgledniania w nich oceny skutków stosowania plawnic dla waleni. Skarzacy uwaza, ze art. 27 rozporzadzenia przyjeto w celu sprawdzenia, czy zakaz stosowania plawnic jest uzasadniony, co mialoby miejsce w przypadku udowodnienia, ze wykorzystanie plawnic wywiera negatywny wplyw na populacje waleni. Zdaniem skarzacego tak nie jest. Na poparcie tego twierdzenia skarzacy powolal sie na raport sporzadzony przez dwóch polskich naukowców dolaczony do przekazanych uwag. Naukowcy ci argumentuja zasadniczo, ze z powodu kolejnych mroznych zim w przeszlosci, podczas których Morze Baltyckie bylo calkowicie zamarzniete, populacja morswina musiala wyemigrowac z Morza Baltyckiego do Morza Pólnocnego. Nie jest zatem jasne, czy istnieje obecnie niezalezna populacja morswina w Morzu Baltyckim.

Ocena Rzecznika

31. Art. 27 rozporzadzenia naklada na Komisje obowiazek podjecia dwóch wzajemnie powiazanych dzialan: po pierwsze dopilnowania, by zostala przeprowadzona ocena naukowa, a po drugie przedlozenia ustalen naukowych Parlamentowi i Radzie w terminie do dnia 1 stycznia 2008 r. Rzecznik Praw Obywatelskich zauwaza w tym wzgledzie, ze rozporzadzenie naklada obowiazek, a nie "wnioskuje".[15] Zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich przedstawienie braku ustalen, poniewaz przeprowadzenie oceny naukowej nie bylo mozliwe, trudno uznac za wlasciwe wywiazanie sie z powyzszego obowiazku prawnego, bez wzgledu na termin takiego przedstawienia. Odmienne podejscie pozbawiloby prawo UE skutecznosci i Rzecznik Praw Obywatelskich wyraza ubolewanie, ze Komisja zajela inne stanowisko.

32. Kolejna kwestia dotyczy tego, czy powody podane przez Komisje wyjasniaja, dlaczego odnosna ocena naukowa nie mogla zostac przeprowadzona, uzasadniaja jej stanowisko, ze nie miala ona obiektywnej mozliwosci wywiazania sie z obowiazku prawnego (ultra posse nemo obligator[16]). Innymi slowy chodzi o to, czy Komisja wykazala, ze zrobila wszystko, co bylo w jej mocy, aby zapewnic przeprowadzenie oceny naukowej.

33. Rzecznik Praw Obywatelskich uznaje slusznosc dzialania Komisji, polegajacego na organizacji w Brukseli (chociaz dopiero w 2009 r.) warsztatów na temat przypadkowych polowów. Równiez wlasciwe bylo wystapienie do renomowanego instytutu badawczego (ICES) o przeprowadzenie oceny wymaganej na mocy rozporzadzenia.

34. Instytut nie byl jednak w stanie sprostac realizacji tego zadania. W swojej opinii Komisja wspomina, ze wynikalo to zasadniczo z dwóch powodów: po pierwsze z braku odnosnych sprawozdan na temat przypadkowych polowów waleni, które powinny byly zostac sporzadzone przez panstwa czlonkowskie w mysl rozporzadzenia nr 812/2004, a po drugie z braku odpowiednich danych z innych zródel.

35. Choc Rzecznik Praw Obywatelskich przyznaje, ze brak stosownych danych, takich jak zapisy prowadzone przez rybaków na temat przypadkowych polowów waleni lub innych danych pozyskiwanych za pomoca urzadzen akustycznych moze rzeczywiscie pozostawac poza kontrola Komisji, tego samego nie mozna powiedziec o danych, które mialy zostac przekazane przez panstwa czlonkowskie w celu wywiazania sie ze zobowiazan wynikajacych z prawa UE.

36. Komisja dysponuje róznymi srodkami w celu zapewnienia zgodnosci z prawem EU na szczeblu krajowym, poczynajac od utrzymywania kontaktów roboczych z administracja krajowa, a konczac na postepowaniu na podstawie art. 258 TFUE. Komisja nie wyjasnila w swojej opinii i w korespondencji ze skarzacym, jakie srodki podjela (jezeli w ogóle podjela jakies srodki) w celu zapewnienia, by odnosne sprawozdania krajowe zostaly prawidlowo sporzadzone majac na uwadze wykorzystanie ich przez ICES w ocenie z 2008 roku. Komisja byla w pelni swiadoma, ze ICES potrzebowala szczególowych sprawozdan krajowych sporzadzonych zgodnie z rozporzadzeniem nr 812/2004 w celu przeprowadzenia oceny naukowej, o której mowa w rozporzadzeniu.

37. Ponadto nic nie stalo na przeszkodzie, aby Komisja opracowala przed 1 stycznia 2008 r. znormalizowany format do celów sprawozdawczosci, który racjonalnie rzecz biorac ulatwilby terminowe przedlozenie nalezytych sprawozdan krajowych, zgodnie z wymogami rozporzadzenia nr 812/2004.

38. W zwiazku z powyzszym, Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdza, ze Komisja nie udowodnila, ze z przyczyn obiektywnych niemozliwe bylo dopilnowanie, aby zostala przeprowadzona ocena naukowa skutków korzystania z sieci skrzelowych, trójsciennych i sieci oplatujacych dla waleni w terminie do dnia 1 stycznia 2008 r. Stanowi to przypadek niewlasciwego administrowania i ponizej zostanie wyrazona uwaga krytyczna.

39. Poniewaz Komisja oswiadczyla, ze w 2011 r. przedstawi sprawozdanie w sprawie skutków stosowania plawnic dla waleni w komunikacie skierowanym do Parlamentu i Rady, Rzecznik Praw Obywatelskich nie uznaje za uzasadnione wypracowania rozwiazania polubownego lub sporzadzenia projektu zalecenia w sprawie niniejszej skargi.

40. Ze wzgledu na powyzsza deklaracje Komisji, Rzecznik Praw Obywatelskich nie bedzie dalej dochodzic roszczenia skarzacego. Chociaz Rzecznika Praw Obywatelskich nie przekonal argument Komisji, ze zakaz korzystania z plawnic, poczynajac od 1 stycznia 2008 r., nie byl w zaden sposób powiazany z obowiazkiem sprawozdawczym na temat skutków wynikajacych z korzystania (miedzy innymi) z plawnic dla waleni przed tym terminem, zakaz ten nie stanowi i nie moze stanowic elementu niniejszego dochodzenia. Istotnie wspomniany zakaz wprowadzono w wyniku sprawowania wladzy politycznej przez Parlament i Rade, a skarga na zasadnosc takiej decyzji nie ma zwiazku z niewlasciwym administrowaniem. Niemniej jednak Rzecznik Praw Obywatelskich przesle Komisji do rozpatrzenia kopie uwag skarzacego wraz z zalaczonym raportem polskich naukowców z 2011 r.

B. Zarzucane niewlasciwe wsparcie projektu SAMBAH

41. Zdaniem skarzacego Komisja nieslusznie uznala projekt SAMBAH za metode pozyskiwania danych na temat przypadkowych polowów waleni. Zdaniem skarzacego SAMBAH polega na umieszczaniu detektorów akustycznych na dnie morza, co pomaga w stwierdzeniu wystepowania waleni, ale nie w sprawdzeniu, czy stosowanie plawnic ma jakikolwiek wplyw na ich populacje.

42. W swojej opinii Komisja wyjasnila, ze projekt SAMBAH stanowi jedynie jedna z metod wykorzystywanych w ramach odnosnej ekspertyzy na temat waleni. Ogólnym celem projektu SAMBAH jest zasadniczo dostarczenie danych umozliwiajacych rzetelna ocene rozmieszczenia i siedlisk morswina w Morzu Baltyckim, a niekoniecznie dostarczenie informacji na temat interakcji tego gatunku ze sprzetem polowowym.

43. W swoich uwagach skarzacy nie skomentowal powyzszego stanowiska Komisji. Autorzy raportu naukowego dolaczonego do uwag nawiazuja do projektu SAMBAH na stronie 23. Ich zdaniem byloby dobrze, gdyby projekt SAMBAH uzupelniono dlugoterminowym monitorowaniem przemieszczania sie morswina z Morza Baltyckiego do Morza Pólnocnego i ciesnin dunskich, aby stwierdzic, czy niezalezna populacja morswina baltyckiego faktycznie istnieje.

Ocena Rzecznika

44. Rzecznik Praw Obywatelskich rozumie, ze skarzacego usatysfakcjonowalo wyjasnienie Komisji co do celów projektu SAMBAH i nie uznaje on dalszego badania tego zarzutu za zasadne.

C. Wnioski

Na podstawie dochodzenia w sprawie niniejszej skargi Rzecznik Praw Obywatelskich postanawia zamknac sprawe nastepujaca uwaga krytyczna:

Komisja nie udowodnila, ze z przyczyn obiektywnych niemozliwe bylo wywiazanie sie przez nia z obowiazku dopilnowania, aby ocena naukowa skutków korzystania z sieci skrzelowych, trójsciennych i sieci oplatujacych dla waleni zostala przeprowadzona w terminie do dnia 1 stycznia 2008 r.

Skarzacy i Komisja zostana poinformowani o tej decyzji.

 

P. Nikiforos Diamandouros

Sporzadzono w Strasburgu, dnia 22 listopada 2011 roku

---

[1] Rozporzadzenie Rady nr 2187/2005/WE z dnia 21 grudnia 2005 r. w sprawie zachowania zasobów polowowych w wodach Morza Baltyckiego, ciesnin Belt i Sund poprzez zastosowanie srodków technicznych oraz zmieniajace rozporzadzenie (WE) nr 1434/98 i uchylajace rozporzadzenie (WE) nr 88/98, Dz.U. 2005 L 349 s. 1–23.

[2] Plawnice to wszelkie plawne sieci skrzelowe, które dryfuja z pradem lub sa ciagniete przez statek, do którego moga byc przytwierdzone. Moga byc utrzymywane na powierzchni wody lub ponizej tego poziomu za pomoca urzadzen plywajacych. Siec moze byc wyposazona w urzadzenia, które maja ja stabilizowac lub ograniczac jej dryfowanie.

[3] Dyrektywa Rady 92/43 /EWG z 21 maja 1992 roku dotyczaca ochrony naturalnych srodowisk i dzikiej fauny i flory, Dz.U. L 206 z 1992, s. 7.

[4] COM 368/2009 z dnia 16 lipca 2009 r., nieopublikowany w Dzienniku Urzedowym. Dostepny na stronie: http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:52009DC0368:EN:NOT

[5] Dz.U. L 150 z 2004, s. 12.

[6] W artykule 6 ust. 1 rozporzadzenia nr 812/2004 przewiduje sie, ze

kazdego roku panstwa czlonkowskie beda wysylaly Komisji do dnia 1 czerwca wyczerpujace roczne sprawozdanie dotyczace realizacji art. 2, 3, 4 [art. 4: panstwa czlonkowskie podejmuja niezbedne dzialania w celu zgromadzenia niezbednych danych naukowych dotyczacych przypadkowych polowów waleni dzieki umieszczeniu obserwatorów na pokladzie statków plywajacych pod ich bandera (…)] i 5 w trakcie poprzedniego roku.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 rozporzadzenia nr 812/2004

Najpózniej jeden rok po przedlozeniu przez panstwa czlonkowskie ich drugiego sprawozdania rocznego, Komisja przedstawi Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie dotyczace dzialania niniejszego rozporzadzenia w swietle informacji dostepnych w wyniku zastosowania art. 6 (...).

[7] W wersji angielskiej Komunikatu Komisja uzyla sowa "requested", a nie "required".

[8] Porozumienie w sprawie ochrony malych waleni w Morzu Baltyckim i Morzu Pólnocnym.

[9] Jest to trzecia skarga wniesiona do Rzecznika w tej sprawie przez tego samego skarzacego. Wczesniejsze skargi uznano za niedopuszczalne. Jesli chodzi o skarge 2191/2008/MHZ, to skarzacy wniósl sprawe do sadu (w miedzyczasie sad orzekl o niedopuszczalnosci sprawy), a Rzecznik Praw Obywatelskich zamknal sprawe na podstawie art. 228 TFUE. Jesli chodzi o skarge 1608/2010/MHZ nie wystapiono wczesniej w trybie administracyjnym do Komisji.

[10] Prof. dr hab. Wawrzyniec Wawrzyniak i prof. dr hab. Izabella Dunin, „Nowe aspekty ochrony morswinów (Phocoena phocoena, L, 1758) w Baltyku, Raport”, Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie, Szczecin 2011.

[11] SEC(2002) 376. Komitet Naukowo-Techniczny i Ekonomiczny ds. Rybolówstwa (STECF) Podgrupa ds. Rybolówstwa i Srodowiska (SGFEN) przypadkowe polowy malych waleni. Bruksela 10–14, 2001 r. http://www.eurocbc.org/IncidCatchesSmallCetaceans_sec_2002_376_en.pdf

[12] Przypis 7.

[13] Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ (A/REC/44/225) w sprawie w sprawie polowów pelagicznymi plawnicami na duza skale.

[14] Dz.U. L 132 z 1997, s. 1.

[15] Przypis 7.

[16] Zob. sprawa 13/83 Parlament przeciwko Radzie [1985] Rec. s. 1513, pkt 48.