Arna dhéanamh i gcomhréir le hAirteagal 3(5) de Reacht an Ombudsman Eorpaigh [1]

Cúlra an ghearáin

1. Cuimsíonn córas oideachais iar-mheánscoile Chónaidhm na Vallúine-na Bruiséile ‘institiúidí oideachais iar-mheánscoile lánaimseartha’ (établissements d’enseignement supérieur de plein exercice) agus ‘institiúidí oideachais le haghaidh forbairt shóisialta’ (établissements d’enseignement de promotion sociale). Is iad na forais oideachais iar-mheánscoile 'traidisiúnta' na forais oideachais iar-mheánscoile, agus tá sé i gceist ag na forais sin oideachas ar feadh an tsaoil a sholáthar ag leibhéil mheánscoile agus iar-mheánscoile do dhaoine aonair nach leanann a gcuid staidéir conair thraidisiúnta toisc, mar shampla, gur mian leo obair agus staidéar a chomhcheangal. Maidir le staidéir a dhéantar ar leibhéal iar-mheánscoile laistigh d’institiúid oideachais le haghaidh forbairt shóisialta, féadfar dioplómaí arb ionann iad agus na dioplómaí a bhronn institiúidí oideachais iar-mheánscoile traidisiúnta (‘dioplómaí coibhéiseacha’) nó dioplómaí a bhaineann go sonrach leis na staidéir sin (‘dioplómaí sonracha’) a bheith mar fhianú orthu. Eisítear dioplómaí sonracha nuair nach dtairgtear na staidéir a fhianaíonn siad in institiúidí traidisiúnta nó nuair nach ionann iad agus na cinn a dhéantar laistigh d’institiúidí traidisiúnta.

2. Tá dioplóma ar leith ag an ngearánach a bhronn institiúid le haghaidh oiliúint leanúnach agus oideachas forbartha sóisialta. In 2012, d’fhreagair sé glao ar léirithe spéise (an ‘Glao’) a raibh sé mar aidhm aige liosta ionadaithe a bhunú do ghníomhairí ar conradh i dToscaireachtaí an Aontais agus cuireadh a ainm ar an liosta ionadaithe. Ina dhiaidh sin, rinne an gearánach iarratas ar phost sa Choimisiún a chomhfhreagraíonn dá phróifíl agus roghnaíodh é. Mar sin féin, dhiúltaigh an Coimisiún é a fhostú ar deireadh, agus d’áitigh sé nach raibh a dhioplóma incháilithe, ós rud é nárbh ionann é agus dioplóma iar-mheánscoile, mar a cheanglaítear leis an nGlao agus leis na forálacha dlíthiúla is infheidhme maidir le gníomhairí ar conradh.

3. Rinne an gearánach agóid i gcoinne an phoist sin agus dúirt sé, faoi dhlí na Beilge, gur dioplóma iar-mheánscoile a bhí ina dhioplóma.

4. Choimeád an Coimisiún a thuairim. D’áitigh sé nach mór dioplómaí náisiúnta a fhorléiriú i bhfianaise forálacha náisiúnta. Níor léirmhínigh an Coimisiún an creat dlíthiúil is infheidhme maidir le dioplómaí coibhéiseacha i gCónaidhm na Vallúine-na Bruiséile, ach amháin chun teacht ar an gconclúid nár leor dioplóma an ghearánaigh. Thagair an Coimisiún freisin do dheimhniú a d’eisigh údaráis inniúla Chónaidhm na Vallúine-na Bruiséile inar luadh nach gcuireann institiúidí oideachais traidisiúnta clár atá coibhéiseach leis an gclár a bhí á leanúint ag an ngearánach ar fáil. Dá bhrí sin, tháinig an Coimisiún ar an gconclúid nach gá gurbh ionann a dhioplóma agus dioplóma a bhronn institiúid oideachais iar-mheánscoile thraidisiúnta.

5. Ina ghearán, luaigh an gearánach go ndearna údaráis na Beilge an institiúid oideachais iar-mheánscoile a d’eisigh a dhioplóma a fhormheas agus a aithint go cuí. Thairis sin, bhí a dhioplóma ina dhioplóma iar-mheánscoile. Bhí sé sin soiléir ón deimhniú a d’eisigh údaráis Chónaidhm na Vallúine-na Bruiséile. Ar deireadh, d’áitigh sé nach raibh na forálacha dlíthiúla a d’agair an Coimisiún infheidhme maidir lena chás.

An fiosrúchán

6. D'oscail an tOmbudsman fiosrúchán ar líomhain an ghearánaigh gur mheas an Coimisiún Eorpach go mícheart go raibh dioplóma an ghearánaigh neamh-incháilithe, agus a mhaíomh gur cheart don Choimisiún a chinneadh a chúlghairm, a dhearbhú go bhfuil an gearánach incháilithe agus (i) post coibhéiseach a thairiscint dó nó (ii) cúiteamh leordhóthanach a thabhairt dó as an damáiste a bhain dó ó thaobh ioncam a chailleadh, taithí ghairmiúil a chailleadh agus damáiste morálta.

7. Le linn an fhiosrúcháin, fuair an tOmbudsman tuairim an Choimisiúin maidir leis an ngearán agus, ina dhiaidh sin, tuairimí an ghearánaigh mar fhreagra ar thuairim an Choimisiúin.

8. An 22 Meán Fómhair 2014, mhol an tOmbudsman réiteach don Choimisiún ar dtús, agus dhiúltaigh sé don réiteach sin. Ina dhiaidh sin, d’iarr an tOmbudsman comhoibriú údaráis Chónaidhm na Vallúine-na Bruiséile chun tuilleadh faisnéise a fháil a d’fhéadfadh cabhrú léi an cás a réiteach.

9. Leis an réiteach breise sin atá beartaithe, cuirtear san áireamh na fíricí, na hargóintí agus na tuairimí uile a cuireadh chun cinn le linn an fhiosrúcháin fhoriomláin [2].

Cinneadh mícheart líomhnaithe lena ndearbhaítear go bhfuil an dioplóma neamh-incháilithe agus éileamh gaolmhar

An chéad togra réitigh ón Ombudsman agus freagra an Choimisiúin

10. Mhol an tOmbudsman don Choimisiún go ndéanfadh sé "a chinneadh a chúlghairm agus a dhearbhú go sainráite go bhfuil an gearánach incháilithe do phoist a gcáilíonn sealbhóirí dioplómaí iar-mheánscoile dóibh de ghnáth agus (i) post a thairiscint dó atá coibhéiseach leis an bpost a baineadh de go mícheart, má thagann duine chun bheith ar fáil nó, mura féidir é sin a dhéanamh (ii) cúiteamh leordhóthanach a thabhairt dó as an damáiste a bhain dó i dtéarmaí caillteanas ioncaim, caillteanas taithí gairmiúla agus damáiste morálta."

11. Bhí an togra bunaithe ar an gcinneadh go raibh gá le Coinníollacha Fostaíochta Sheirbhísigh Eile an Aontais Eorpaigh ('CEOS'), chomh maith le Forálacha Ginearálta Cur Chun Feidhme an Choimisiúin maidir le nósanna imeachta fostaíochta gníomhairí ar conradh agus an Glao ábhartha, don phost fógartha (foireann ar conradh i ngrúpa feidhme III) ar a laghad "leibhéal oideachais iar-mheánscoile arna fhianú le dioplóma". Ní raibh aon cheanglas ann maidir le cineál áirithe staidéir iar-mheánscoile (cibé acu a rinneadh é in institiúid thraidisiúnta nó in institiúid le haghaidh forbairt shóisialta) nó catagóir áirithe dioplóma lena bhfianaítear iad (comhionann nó sonrach).

12. De réir chásdlí Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh, déantar an ceanglas maidir le céim a shealbhú a fhorléiriú i bhfianaise an chaoi a sainítear céim den sórt sin i reachtaíocht an Bhallstáit inar chríochnaigh an t-iarrthóir an staidéar. Dúirt an teastas a d'eisigh údaráis inniúla Chónaidhm na Vallúine-na Bruiséile "go mbaineann dioplóma [an ghearánaí] ... go sonrach le hoideachas forbartha sóisialta. Freagraíonn sé do leibhéal oideachais iar-mheánscoile. Tugtar 'sonrach' ar an dioplóma toisc nach n-eagraíonn ach institiúidí oideachais le haghaidh forbairt shóisialta an clár as a dtagann sé..." (béim curtha leis)

13. Dá bhrí sin, mheas an tOmbudsman gur dheimhnigh na húdaráis náisiúnta gur dioplóma iar-mheánscoile é dioplóma an ghearánaigh. Ní bhaineann sé le hábhar cé acu atá sé sonrach nó coibhéiseach le cinn thraidisiúnta, ós rud é nach raibh aon cheanglas ina leith sin sa Ghlao ná sna téacsanna is infheidhme de chuid an Aontais.

14. Mar fhreagra ar an togra réitigh, chloígh an Coimisiún lena thuairim. Mhaígh sí go ndéantar idirdhealú i ndlí na Beilge idir dioplómaí coibhéiseacha agus dioplómaí sonracha. Ós rud é nach raibh dioplóma an ghearánaí coibhéiseach le dioplóma iar-mheánscoile traidisiúnta, níor chomhlíon sé na coinníollacha a leagtar síos in CEOS agus sa Ghlao, agus dá bhrí sin níorbh fhéidir é a earcú. Luaigh an Coimisiún gur chloígh sé leis an tuairim sin i gcásanna comhchosúla eile, agus in ainneoin go ndearna iarrthóirí eile agóid i gcoinne an léirmhínithe sin trí ghearán faoi Airteagal 90(2) den Rialachán Foirne, nach bhfuil aon chásdlí de chuid na Cúirte Breithiúnais ann go dtí seo atá contrártha le tuiscint an Choimisiúin.

Iarraidh an Ombudsman ar chúnamh do na húdaráis náisiúnta agus a bhfreagra

15. Thug an tOmbudsman dá haire, cé gur áitigh an Coimisiún gur gá an luach a thugann an dlí náisiúnta is infheidhme dóibh a thabhairt do dhioplómaí náisiúnta, d’áitigh sé mar sin féin go ndéanfadh sé a mheasúnú féin ar luach dhioplóma an ghearánaí i bhfianaise an dlí náisiúnta sin. Dá bhrí sin, thug an Coimisiún neamhaird ar an deimhniú atá ann cheana a d’eisigh údaráis inniúla na Beilge, inar luadh cineál iar-mheánscoile dhioplóma an ghearánaigh, chomh maith lena chineál ‘sonrach’.

16. Dá bhrí sin, chuaigh an tOmbudsman i dteagmháil le Buanionadaí na Beilge chuig an Aontas Eorpach, i gcomhréir le hAirteagal 3(3) de Reacht an Ombudsman Eorpaigh [3]. Chuir an tOmbudsman na ceisteanna seo a leanas [4]:

"(i) [F] ó thaobh dhlí na Beilge de, an bhfianaíonn dioplóma an ghearánaigh staidéar iar-mheánscoile?

(ii) [I] f go bhfuil an freagra dearfach, an gcaitheann an fíoras gur dioplóma sonrach é seo amhras ar a chineál iar-mheánscoile?"

17. An 24 Feabhra 2015, fuair an tOmbudsman freagra ó Bhuanionadaí na Beilge, inar luadh go soiléir agus gan débhrí "ó thaobh dhlí na Beilge (...) go bhfianaíonn dioplóma an ghearánaí go deimhin staidéir iar-mheánscoile... [T] ós rud é gur dioplóma ar leith atá ann, ní chaitheann sé amhras ar a chineál iar-mheánscoile."[5](béim curtha leis) Dúirt Buanionadaí na Beilge freisin nach bhfuil aon impleacht ag an idirdhealú idir dioplómaí "coibhéiseacha" agus dioplómaí "sonracha" ar leibhéal" na dteideal nó na ndioplómaí a fuarthas.

Togra réitigh eile an Ombudsman

18. Measann an tOmbudsman go bhfuil na gnéithe dlíthiúla agus fíorasacha go léir a bhaineann leis an ngearán seo leagtha amach go mion ina céad togra réitigh. Thairis sin, tá an fhaisnéis a chuir Buanionadaíocht na Beilge ar fáil soiléir agus gan débhrí agus níl aon amhras ann maidir le fíorchineál agus fíorluach dhioplóma an ghearánaigh, ar dhiúltaigh an Coimisiún glacadh leis go dtí seo.

19. Dá bhrí sin, iarrann an tOmbudsman ar an gCoimisiún athmhachnamh a dhéanamh ar a sheasamh agus glacadh lena togra, a leagtar amach arís thíos.

20. Tá muinín ag an Ombudsman go nglacfaidh an Coimisiún an deis seo chun glacadh lena togra, rud a leigheasfaidh an cás drochriaracháin a sainaithníodh i mír 18 den chéad togra réitigh ón Ombudsman.

An togra breise le haghaidh réitigh

Agus an méid thuas á chur san áireamh, ba cheart don Choimisiún a chinneadh a chúlghairm agus a dhearbhú go sainráite go bhfuil an gearánach incháilithe do phoist a gcáilíonn sealbhóirí dioplómaí iar-mheánscoile dóibh de ghnáth agus (i) post a thairiscint dó atá coibhéiseach leis an bpost a baineadh de go mícheart, má thagann duine chun bheith ar fáil nó, mura féidir é sin a dhéanamh (ii) cúiteamh leordhóthanach a thabhairt dó as an damáiste a bhain dó ó thaobh ioncam a chailleadh, taithí ghairmiúil a chailleadh agus damáiste morálta.

Strasbourg, 06/05/2015

Emily O'Reilly

An tOmbudsman Eorpach

[1] Cinneadh ó Pharlaimint na hEorpa an 9 Márta 1994 maidir leis na rialacháin agus na coinníollacha ginearálta lena rialaítear comhlíonadh dhualgais an Ombudsman (94/262/CEGC, CE, Euratom), IO 1994 L 113, lch. 15.

[2] Tá téacs iomlán an chéad togra réitigh ón Ombudsman, a fhanann faoi rún go dtí go mbeidh measúnú déanta ag an Ombudsman ar a thoradh, i gceangal leis an togra breise seo.

Beidh sé d'oibleagáid ar údaráis na mBallstát aon fhaisnéis a chur ar fáil don Ombudsman, aon uair a iarrfaidh sé sin, trí Bhuanionadaíochtaí na mBallstát chuig na Comhphobail Eorpacha, ar faisnéis í a d'fhéadfadh cuidiú le soiléiriú a dhéanamh ar chásanna drochriaracháin ag institiúidí nó comhlachtaí Comhphobail mura rud é go bhfuil an fhaisnéis sin cumhdaithe ag dlíthe nó rialacháin maidir le rúndacht nó ag forálacha lena gcoisctear í a chur in iúl. Mar sin féin, sa chás deireanach sin, féadfaidh an Ballstát lena mbaineann cead a thabhairt don Ombudsman an fhaisnéis sin a bheith aige ar choinníoll go ngeallann sé gan í a nochtadh."

[4] Aistriúchán ón mbunleagan (i bhFraincis).

[5] Aistriúchán ón mbunleagan (i bhFraincis).