I bhfiosrúchán an Ombudsman Eorpaigh ar fhormheas [1] lotnaidicídí ag an gCoimisiún Eorpach, leagtar béim ar ábhair imní maidir le cleachtas an Choimisiúin (ar a dtugtar an nós imeachta sonraí deimhniúcháin) úsáid shábháilte substainte gníomhaí a fhormheas sula bhfaigheann sé na sonraí uile is gá chun tacú leis an gcinneadh sin.

Tugann an tOmbudsman dá haire gur ghlac an Coimisiún go ginearálta lena cuid tograí, a rinneadh i mí an Mheithimh 2015, maidir le conas feabhas a chur ar an bpróiseas ceadaithe do shubstaintí atá i lotnaidicídí ach d'iarr sí tuarascáil leantach ón gCoimisiún faoin 18 Feabhra 2018 chun comhlíonadh a fhíorú go hiomlán.

Dúirt Emily O'Reilly: "Tugaim faoi deara go bhfuil sé ar intinn ag an gCoimisiún feabhas a chur ar an bpróiseas chun lotnaidicídí a fhormheas agus a chur ar an margadh, go háirithe trí shrian a chur leis an gcleachtas substaint a fhormheas agus, ag an am céanna, sonraí a iarraidh a bhfuiltear ag súil leo chun a sábháilteacht a dheimhniú, ach sula bhfaighidh sé na sonraí a iarradh.

“I bhfianaise na n-impleachtaí tábhachtacha don chomhshaol agus do shláinte an duine agus do shláinte ainmhithe, d’iarr mé ar an gCoimisiún tuairisc a thabhairt laistigh de dhá bhliain ar an gcaoi ar chuir sé mo thograí chun feidhme.”

Is é Líonra Gníomhaíochta Lotnaidicídí na hEorpa (PAN-Europe), líonra eagraíochtaí neamhrialtasacha, a thionscain an cás. Líomhain PAN-Europe go raibh bealach an Choimisiúin chun substaintí le haghaidh lotnaidicídí a fhormheas, i gcásanna áirithe, neamhshábháilte agus/nó nach raibh sé i gcomhréir leis an reachtaíocht ábhartha.

Rinne an tOmbudsman anailís ar chleachtas an Choimisiúin substaintí a fhormheas agus, ag an am céanna, d'iarr sé sonraí lena ndeimhnítear a sábháilteacht. Scrúdaigh sí freisin formheas an Choimisiúin maidir le deich substaint ghníomhacha shonracha d’ainneoin forchoimeádais maidir leis na substaintí a chuir an tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia [2] (EFSA) in iúl.

Tar éis di anailís a dhéanamh, agus i bhfianaise na tábhachta a bhaineann le cosaint sláinte agus comhshaoil san AE, rinne an tOmbudsman roinnt moltaí chun córas ceadaithe lotnaidicídí an Choimisiúin a fheabhsú.

Tar éis di scrúdú a dhéanamh ar fhreagraí an Choimisiúin ar a cuid tograí, mheas an tOmbudsman go raibh cur chuige cuiditheach glactha ag an gCoimisiún maidir le srian a chur le húsáid an nós imeachta sonraí daingniúcháin. Bhí an tOmbudsman sásta go ginearálta freisin le rún sonraithe an Choimisiúin na measúnuithe ar dheich substaint a formheasadh roimhe sin a thabhairt i gcrích in ainneoin easpa faisnéise eolaíche leordhóthanaí maidir lena sábháilteacht tráth na bhformheasanna.

Agus a fiosrúchán á dhúnadh aici, tháinig an tOmbudsman ar an gconclúid, cé gur ghlac an Coimisiún a cuid tograí den chuid is mó, nach mbeifear in ann comhlíonadh a fhíorú go cuí ach amháin nuair a gheobhaidh sí tuarascáil eile, go luath in 2018, ón gCoimisiún.

Tá an tOmbudsman ag súil, ina thuarascáil in 2018, go mbeidh an Coimisiún in ann a léiriú go bhfuil an nós imeachta sonraí deimhniúcháin á úsáid go sriantach; maoirseacht fheabhsaithe ar úsáid lotnaidicídí ag na Ballstáit a léiriú, agus a léiriú go bhfuil na measúnuithe atá fágtha ar na deich substaint a chuir PAN-Europe i dtábhacht curtha i gcrích. Tá cinneadh an Ombudsman Eorpaigh ar fáil anseo.

[1] Formheasann an Coimisiún na substaintí gníomhacha a úsáidtear i lotnaidicídí agus údaraíonn na Ballstáit aonair úsáid táirgí lotnaidicídí bunaithe ar na substaintí gníomhacha sin.

[2] Cuireann an tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia comhairle ar an gCoimisiún le linn an phróisis formheasa.