Dúirt an tOmbudsman Eorpach Teresa Anjinho go bhfuil diúltú an Choimisiúin Eorpaigh rochtain phoiblí a thabhairt ar dhoiciméid a bhaineann leis an iarratas ó thionscadal mianadóireachta litiam sa tSeirbia ar stádas mear faoin nGníomh um Amhábhair Chriticiúla míréasúnta agus chinn sé go raibh drochriarachán ann.

Tagann an toradh sna sála ar dhá ghearán ó dhaoine aonair atá ag lorg trédhearcachta faoin gcaoi a ndearnadh measúnú ar an tionscadal i nGleann Jadar na Seirbia agus faoin gcaoi ar roghnaíodh é le bheith ina ‘thionscadal straitéiseach’.

Dhiúltaigh an Coimisiún rochtain a thabhairt ar na seacht ndoiciméad a shainaithin sé ar an bhforas gur cheart toimhde ghinearálta neamhnochta a bheith ann mar gheall ar an riosca a d’fhéadfadh a bheith ann do leasanna tráchtála na cuideachta mianadóireachta lena mbaineann. Chiallaigh sé sin nach ndearna an Coimisiún scrúdú aonair ar na doiciméid a bhí i gceist sular dhiúltaigh sé rochtain a thabhairt.

Léiríodh i bhfiosrúchán an Ombudsman nach raibh cuid mhór den fhaisnéis a bhí sna doiciméid íogair ó thaobh na tráchtála de. Bhí faisnéis shuntasach chomhshaoil sna doiciméid, áfach, atá faoi réir ceanglais trédhearcachta níos airde.

Chuir an tOmbudsman i bhfios go láidir, ós rud é go mbeidh tionchar mór ag an tionscadal mianadóireachta ar an gcomhshaol, gur cheart don Choimisiún a bheith in ann a mhíniú don phobal cén fáth a measann sé go ndéanfar faireachán leordhóthanach ar an tionchar sin agus go dtabharfar aghaidh air go leordhóthanach.

Ina theannta sin, ós rud é go raibh conspóid ann faoin tionscadal, tá sé níos tábhachtaí fós gur féidir leis an bpobal grinnscrúdú a dhéanamh ar chinneadh an Choimisiúin maidir lena thábhacht straitéiseach.

Cás den chineál céanna

Is é seo an dara huair a chinn an tOmbudsman go raibh drochriarachán ann maidir leis an gcaoi ar láimhseáil an Coimisiún iarraidh ar rochtain a bhaineann le tionscadail straitéiseacha faoin nGníomh um Amhábhair Chriticiúla.

Ag brath ar argóintí comhchosúla, dhiúltaigh an Coimisiún rochtain a thabhairt ar dhoiciméid a bhaineann le tionscadail eile a rinne iarratas ar stádas straitéiseach, go háirithe ar na doiciméid um chomhlíonadh comhshaoil a ghabhann leo.

Cúlra

Faoin nGníomh um Amhábhair Chriticiúla, is féidir tionscadail áirithe próiseála agus athchúrsála mianadóireachta a aithint mar ‘thionscadail straitéiseacha’, rud a chiallaíonn gur cheart ceadanna chun an tionscadal a chur i gcrích a dheonú a luaithe is féidir.

In 2025, d’ainmnigh an Coimisiún 60 tionscadal mar thionscadail straitéiseacha a raibh 13 díobh lonnaithe lasmuigh den Aontas, lena n-áirítear an tionscadal eastósctha litiam sa tSeirbia.

Chun go n-ainmneofar tionscadal mar thionscadal straitéiseach, ní mór dó critéir áirithe a chomhlíonadh, lena n-áirítear rannchuidiú fóinteach a dhéanamh le soláthar amhábhar straitéiseach an Aontais agus é a chur chun feidhme go hinbhuanaithe.