Cúlra an ghearáin

1. Oibrí eatramhach ab ea an gearánach, a earcaíodh trí chonraitheoir seachtrach de chuid an Choimisiúin Eorpaigh, chun oibriú i gcúram iarscoile na Scoileanna Eorpacha. Cé gur eintiteas dlíthiúil ar leith iad na Scoileanna Eorpacha, ar leithligh ó institiúidí an Aontais, bainistíonn an Coimisiún conarthaí le haghaidh seirbhísí a sholáthraítear i ndáil leis an gcúram iarscoile do na Scoileanna Eorpacha. D’fhostaigh an conraitheoir an gearánach ar chonarthaí ar feadh tréimhse theoranta, arna n-athnuachan go seachtainiúil, ó thús mhí na Nollag 2023 go dtí mí Feabhra 2024 ag an suíomh cúraim iarscoile atá i gceist.

2. I mí Feabhra 2024, chuir an conraitheoir an gearánach ar an eolas nach bhféadfadh sí, mar gheall ar a leibhéal Fraincise, oibriú a thuilleadh mar oibrí eatramhach i gcúram iarscoile an Choimisiúin. Chuaigh an gearánach i mbun comhfhreagrais leis an gconraitheoir faoi sin.

3. I mí an Mhárta 2024, chuaigh an gearánach i dteagmháil leis an gCoimisiún. Dúirt sí gur fhoghlaim sí nár iarradh a cuid seirbhísí a thuilleadh, ar iarratas ó thuismitheoirí dalta ar thug sí aire dó.

4. D’fhreagair an conraitheoir don ghearánach go raibh sé i dteagmháil leis an gCoimisiún, a chinn gan seirbhísí an ghearánaigh a iarraidh a thuilleadh mar gheall ar theagmhas a tharla agus an dalta sannta di agus dá hiompar i gcomhthéacs staid dhifriúil.

5. I gcomhfhreagras leis an ngearánach, dúirt an Coimisiún gur chinn sé gan a cuid seirbhísí a iarraidh ar an gconraitheoir a thuilleadh, bunaithe ar na cúiseanna a chuir aonad an Choimisiúin atá i gceannas ar an gcúram iarscoile ar fáil. Dheimhnigh sé gur chuir sé san áireamh na tuairimí a chuir an gearánach i láthair ina litreacha a seoladh tar éis dó an cinneadh a dhéanamh gan a seirbhísí a iarraidh a thuilleadh, chomh maith lena feidhmíocht mar oibrí eatramhach ó mhí Dheireadh Fómhair 2023.[1] Tar éis tuilleadh litreacha ón ngearánach, chuir an Coimisiún in iúl don ghearánach gur chinn sé scor de mhalartuithe léi mar gheall ar chineál atriallach a comhfhreagrais.

6. Agus é míshásta leis an gcaoi ar láimhseáil an Coimisiún an tsaincheist, chuaigh an gearánach i dteagmháil leis an Ombudsman i mí Iúil 2024.

An fiosrúchán

7. D’oscail an tOmbudsman fiosrúchán faoin gcaoi ar láimhseáil an Coimisiún an cinneadh gan seirbhísí an ghearánaigh a iarraidh a thuilleadh.

8. Le linn an fhiosrúcháin, bhuail an tOmbudsman le hionadaithe ón gCoimisiún, agus ina dhiaidh sin fuair sé barúlacha an ghearánaigh maidir le tuarascáil an chruinnithe. Rinne foireann fiosrúcháin an Ombudsman iniúchadh ar an gcomhad freisin agus fuair siad soiléirithe i scríbhinn ón gCoimisiún. 

Argóintí a cuireadh faoi bhráid an Ombudsman

9. D’áitigh an gearánach nár thug an Coimisiún cúiseanna leordhóthanacha di chun údar a thabhairt lena chinneadh gan a seirbhísí a iarraidh a thuilleadh. D’áitigh sí freisin nár thug an Coimisiún aghaidh ar a barúlacha uile faoin gcinneadh gan a seirbhísí a iarraidh a thuilleadh.

10. Mhínigh an Coimisiún go gcuireann sé oibrithe eatramhacha, amhail an gearánach, in ionad foirne oideachais atá as láthair trí chonraitheoir seachtrach. D’áitigh sé nach raibh aon chaidreamh conarthach aige leis an oibrí eatramhach agus gur gnách go mbíonn gach cumarsáid idir an conraitheoir agus an t-oibrí eatramhach. Mar sin féin, d’aithin an Coimisiún go bhfuil caidreamh oibríochtúil idir an Coimisiún agus an t-oibrí eatramhach, i gcás ina dtugann foireann an Choimisiúin ar an láthair treoracha do na hoibrithe eatramhacha. Is féidir le hoibrithe eatramhacha ábhair imní oideolaíocha a phlé leis an síceolaí oideachais ar an láthair, nó leis na ceannairí foirne. Dá réir sin, pléitear aon saincheist ar an láthair agus ní dhéanann an Coimisiún cumarsáid i scríbhinn ach leis an gconraitheoir.  Chuir an Coimisiún in iúl don chonraitheoir na cúiseanna ar chinn sé gan seirbhís an ghearánaigh a iarraidh a thuilleadh. Cé go raibh trí shaincheist ar leith ann, ní raibh ach scileanna teanga an ghearánaigh mar bhonn le gan seirbhís an ghearánaigh a iarraidh a thuilleadh. Sa chomhthéacs sin, mhínigh an Coimisiún nach raibh aon taifead oifigiúil i scríbhinn ann maidir leis an gcaoi ar déileáladh leis na saincheisteanna líomhnaithe le feidhmíocht oibre an ghearánaigh.

Measúnú an Ombudsman

11. Dhírigh fiosrúchán an Ombudsman ar an gcaoi ar láimhseáil an Coimisiún a chinneadh gan seirbhísí an ghearánaigh a iarraidh a thuilleadh, agus ar an gcaoi ar cuireadh é sin i láthair an ghearánaigh. Ní dhearna an fiosrúchán measúnú ar bhunús an chinnidh, toisc nach é ról an Ombudsman measúnú a dhéanamh ar fheidhmíocht oibre an ghearánaigh.

12. Tá an tOmbudsman den tuairim go seasta, i gcás ina n-iarrann institiúidí AE conradh duine le soláthraí seirbhíse seachtrach a fhoirceannadh, gur cheart dóibh cúiseanna cothroma agus oibiachtúla a sholáthar chun údar a thabhairt leis an bhfoirceannadh, an duine lena mbaineann a chur ar an eolas agus a áirithiú go dtugtar an deis dóibh barúlacha a chur isteach roimh an bhfoirceannadh. Cé go bhféadfadh sé nach mbeadh oibleagáid dhlíthiúil ar na hinstitiúidí éisteacht a dheonú do na fochonraitheoirí sin, tá an tOmbudsman den tuairim go bhfuil sé sin i gcomhréir le prionsabal na cothroime. Tá seasamh an Ombudsman infheidhme freisin maidir le cásanna ina n-eascraíonn neamh-athnuachan conartha d’oibrí eatramhach as iarraidh institiúid AE. Cé go bhféadfadh sé nach mbeadh caidreamh conarthach idir an Coimisiún agus an t-oibrí eatramhach, sa chás sin bhí caidreamh oibríochtúil ann, inar ghlac an t-oibrí eatramhach treoracha díreacha ó fhoireann an Choimisiúin. Tugann sé seo le tuiscint go bhfuil caidreamh fo-ordúcháin ann. I gcásanna den sórt sin, tá sé níos réasúnaí fós go mbeadh cinneadh bunaithe ar fheidhmíocht oibre cuí-réasúnaithe agus curtha in iúl. Thairis sin, tugann cineál forbhásach staid na n-oibrithe eatramhacha le tuiscint go bhfuil dualgas ar an gCoimisiún a bheith cothrom agus trédhearcach, fiú in éagmais caidreamh conarthach.

13. Le linn an fhiosrúcháin, tháinig sé chun solais nach raibh aon taifead oifigiúil i scríbhinn ann a thacódh leis an gcuid is mó de mhaímh an Choimisiúin maidir leis an gcaoi ar déileáladh leis na saincheisteanna líomhnaithe maidir le feidhmíocht oibre an ghearánaigh. Cé nach bhfuil caidreamh conarthach ag an gCoimisiún le hoibrithe eatramhacha, mar ábhar díchill chuí agus dea-riaracháin, tá muinín ag an Ombudsman, amach anseo, go gcoimeádann sé roinnt taifead i gcásanna ina bhfuil saincheisteanna ann a d’fhéadfadh a bheith ina gcúis le gan seirbhísí oibrí eatramhaigh a iarraidh a thuilleadh. Is amhlaidh is mó fós nuair a dhéanann foireann an Choimisiúin measúnú ar fheidhmíocht oibrí eatramhaigh agus nuair a bhraitheann aon iarraidh ar sheirbhís amach anseo ar an measúnú sin. Thairis sin, thug an Coimisiún trí chúis éagsúla ar thrí ócáid éagsúla lena chinneadh gan seirbhísí an ghearánaigh a iarraidh a thuilleadh.

14. I bhfianaise an mhéid sin, is trua nár chinntigh an Coimisiún gur tugadh éisteacht don ghearánach agus gur tugadh deis dó barúil a thabhairt ar na cúiseanna a thug an Coimisiún sular chinn sé gan seirbhísí an ghearánaigh a iarraidh a thuilleadh. D’fhéadfaí an éisteacht sin a áirithiú tríd an gconraitheoir, a raibh an caidreamh conarthach ag an ngearánach leis. Mar sin féin, bunaithe ar chigireacht an chomhaid agus ar an gcruinniú leis an gCoimisiún, tugann an tOmbudsman dá aire nach mór don ghearánach a bheith ar an eolas faoi chuid de na saincheisteanna feidhmíochta oibre sa tseachtain roimh an gcinneadh. Áitíonn an Coimisiún gur phléigh a fhoireann na saincheisteanna leis an ngearánach. Mar gheall ar an easpa coimeádta taifead, áfach, níl an tOmbudsman in ann an t-éileamh sin a fhíorú. Mar sin féin, is díol sásaimh don Ombudsman gur admhaigh an Coimisiún, i gcomhthéacs an fhiosrúcháin, go bhféadfadh sé a réasúnú a mhíniú tuilleadh don ghearánach. Ar an mbonn sin, níl údar le tuilleadh fiosrúchán.

15. Mar sin féin, tá muinín ag an Ombudsman go dtabharfaidh an Coimisiún, amach anseo, aghaidh ar shaincheisteanna a thagann chun cinn le hoibrithe eatramhacha go tráthúil, agus, sula ndéanfar an cinneadh gan a gcuid seirbhísí a iarraidh a thuilleadh, go dtabharfaidh sé cúiseanna dóibh a thugann údar maith leis an iarraidh agus go n-áiritheoidh sé go mbeidh an deis acu a gcuid tuairimí a chur in iúl.

Conclúid

Bunaithe ar an bhfiosrúchán, dúnann an tOmbudsman an cás seo leis an gconclúid seo a leanas:

Cé gur trua nár chuaigh an Coimisiún i dteagmháil leis an ngearánach agus nár thug sé sraith iomlán cúiseanna a raibh údar cuí leo di sular chinn sé gan seirbhísí an ghearánaigh a iarraidh a thuilleadh, d’admhaigh an Coimisiún go bhféadfadh sé a réasúnú a mhíniú tuilleadh don ghearánach. Dá bhrí sin, níl údar le haon fhiosrúcháin bhreise sa chás seo.

Cuirfear an gearánach agus an Coimisiún ar an eolas faoin gcinneadh sin.

Teresa Anjinho An tOmbudsman
Eorpach

Strasbourg, 19/11/2025

[1] D’oibrigh an gearánach ag suíomhanna éagsúla den chúram iarscoile ó mhí Dheireadh Fómhair 2023.