Geachte voorzitter,

Ik heb een klacht tegen de Europese Commissie ontvangen van ClientEarth en BirdLife Europe en Centraal-Azië.

De klagers maken zich zorgen over de manier waarop de Commissie een voorstel tot wijziging van de wetgeving met betrekking tot het gemeenschappelijk landbouwbeleid heeft voorbereid. [1] Het voorstel kwam naar aanleiding van massale protesten van landbouwers in verschillende EU-lidstaten tegen, onder meer, bepaalde EU-regels die landbouwers als een buitensporige last voor hen beschouwden. Met het wetgevingsvoorstel in kwestie beoogde de Commissie landbouwers meer flexibiliteit te bieden bij de naleving van bepaalde EU-regels voor de bescherming van het milieu.

De Commissie heeft haar voorstel, zonder effectbeoordeling, op 15 maart 2024 ingediend. Het Europees Parlement en de Raad hebben de wetgevingshandeling respectievelijk op 24 april 2024 en 13 mei 2024 vastgesteld [2].

De klagers hebben hun bezorgdheid geuit over de wijze waarop de Commissie het wetgevingsvoorstel heeft voorbereid. Zij zijn van mening dat het proces van de Commissie niet in overeenstemming was met de richtsnoeren en het instrumentarium voor betere regelgeving en met de jurisprudentie [3]. Zij zijn met name bezorgd dat de Commissie bepaalde milieuvereisten had kunnen versoepelen zonder uitgebreid onderzoek te hebben gedaan naar de beschikbare gegevens om ervoor te zorgen dat de nieuwe regels de milieu- en klimaatdoelstellingen van de EU en de duurzaamheid van de landbouw in de EU op de lange termijn niet zouden ondermijnen. Zij maken zich ook zorgen over het feit dat de Commissie het publiek niet naar behoren heeft geraadpleegd over haar voorstel.

Na zorgvuldige bestudering van de klacht heb ik besloten een onderzoek in te stellen naar de toepassing door de Commissie van haar richtsnoeren en toolbox voor betere regelgeving, alsook naar de wettelijke vereisten, bij de voorbereiding van wetgevingsvoorstellen die zij dringend acht.

Als eerste stap heb ik geconcludeerd dat het nuttig zou zijn een schriftelijk antwoord van de Commissie te ontvangen op de vragen in de bijlage bij deze brief.

Ik verzoek de Commissie mijn kantoor uiterlijk op 16 december 2024 haar antwoord toe te zenden.

Tegelijkertijd heb ik besloten dat het nuttig zou zijn als mijn onderzoeksteam begin 2025 vertegenwoordigers van de Commissie zou ontmoeten om het antwoord van de Commissie te bespreken. Ik zou het op prijs stellen als uw personeel contact zou kunnen opnemen met de heer Michał Krajewski, die verantwoordelijk is voor dit onderzoek, om deze vergadering te laten plaatsvinden.

Ik acht het ook nuttig om de in de bijlage genoemde documenten te controleren.

Gelieve er nota van te nemen dat ik waarschijnlijk uw antwoord en de bijbehorende bijlagen voor commentaar naar de klager zal sturen. Ik ben ook van plan uw antwoord te publiceren.^[4]

Mocht de Commissie in de loop van dit onderzoek betrokken raken bij gerechtelijke procedures over hetzelfde onderwerp als deze klacht, dan verzoek ik u mij dat te laten weten.

Met vriendelijke groet,

Emily O'Reilly
Europese Ombudsman

Straatsburg, 16 september 2024

Bijlage: Lijst van vragen met verzoek om schriftelijk antwoord

1) Beschikt de Commissie over interne procedures om te beslissen of moet worden afgeweken van de effectbeoordelingsvereisten van de richtsnoeren en het instrumentarium voor betere regelgeving in geval van “dringende” wetgevingsvoorstellen? In welk stadium van de voorbereiding van een wetgevingsvoorstel wordt besloten dat een afwijking nodig is? Hoe worden dergelijke beslissingen genomen en door wie?[5]

2) In het geval van wetgevingsvoorstellen die de Commissie dringend acht, hoe zorgt de Commissie ervoor dat zij het beginsel van empirisch onderbouwde besluitvorming in acht neemt, zoals vastgelegd in haar richtsnoeren en toolbox voor betere regelgeving, alsook in de jurisprudentie?

In dit geval begrijpt de Ombudsman dat de Commissie zich heeft gebaseerd op een eerdere effectbeoordeling die in 2018 is uitgevoerd. Welke maatregelen heeft de Commissie genomen om ervoor te zorgen dat de bevindingen in de effectbeoordeling van 2018 relevant en actueel bleven ten tijde van het wetgevingsvoorstel in kwestie? Gelieve alle documentatie met betrekking tot de interne beoordeling van de Commissie in dat verband te delen.

3) Kan de Commissie bevestigen of zij het “analysedocument” heeft ingevuld, dat in de plaats komt van de effectbeoordeling in het onderhavige geval? Zo ja, deel dan een kopie van het “analytisch document”. Zo niet, leg dan uit waarom deze nog niet is voltooid.

4) Hoe geeft de Commissie uitvoering aan artikel 6, lid 4, van de Europese klimaatwet [6]? Houdt de Commissie er toezicht op hoeveel van de wetgevingsvoorstellen die zij goedkeurt, een beoordeling van de klimaatconsistentie wordt uitgevoerd? Zo ja, gelieve ons deze statistieken te verstrekken.

Zijn er omstandigheden waarin de Commissie van mening is dat zij kan afwijken van de verplichting om ervoor te zorgen dat wetgevingsvoorstellen stroken met de in de Europese klimaatwet vastgestelde doelstellingen inzake klimaatneutraliteit, en zo ja, om welke redenen?

Beschikt de Commissie over een interne procedure om ervoor te zorgen dat deze samenhang systematisch wordt beoordeeld?

In gevallen waarin de Commissie geen effectbeoordeling uitvoert, hoe wordt de consistentiebeoordeling openbaar gemaakt?

Heeft de Commissie in het onderhavige geval een dergelijke coherentiebeoordeling uitgevoerd? Zo ja, deel het dan met ons.

5) Hoe zorgt de Commissie er in het geval van wetgevingsvoorstellen die zij dringend acht voor dat zij het beginsel van openbare raadpleging of de vereisten van een gerichte raadpleging in acht neemt, zoals vastgelegd in haar richtsnoeren en toolbox voor betere regelgeving, en meer in het algemeen het in de EU-Verdragen verankerde beginsel van openheid?

In dit geval heeft de Commissie de standpunten van bepaalde landbouworganisaties ingewonnen. Kan de Commissie uitleggen waarom zij heeft besloten andere belanghebbenden, zoals milieuorganisaties, niet binnen dezelfde termijn te raadplegen? Gelieve alle documentatie met betrekking tot de interne beoordeling van de Commissie in dat verband te delen.

[1] COM(2024) 139 final, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A52024PC0139.

[2] Verordening (EU) 2024/1468 van het Europees Parlement en de Raad van 14 mei 2024 tot wijziging van de Verordeningen (EU) 2021/2115 en (EU) 2021/2116 wat betreft normen voor een goede landbouw- en milieuconditie, regelingen voor klimaat, milieu en dierenwelzijn, wijziging van de strategische GLB-plannen, herziening van de strategische GLB-plannen en vrijstellingen van controles en sancties (PB L 2024/1468 van 24.5.2024, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A32024R1468).

[3] Arrest van 3 december 2019, Tsjechië/Parlement en Raad, C-482/17, ECLI:EU:C:2019:1035, punten 76-94 met betrekking tot de vraag of de Commissie bij het opstellen van een wetgevingsvoorstel rekening heeft gehouden met alle relevante informatie, https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf;jsessionid=DFDE68DF1B893E5168C274A2224623E3?text=&docid=221244&pageIndex=0&doclang=en&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=8291960.

[4] Indien u documenten of informatie wenst in te dienen die u als vertrouwelijk beschouwt en die niet aan de klager mogen worden bekendgemaakt of op de website van de Ombudsman mogen worden gepubliceerd, gelieve deze dan als “vertrouwelijk” te markeren. Versleutelde e-mails kunnen worden verzonden naar onze speciale mailbox.

[5] Zie in dit verband de aanvullende opmerking van de EO in het besluit in zaak 904/2014/OV over de openbare raadpleging van de Europese Commissie voorafgaand aan haar wetgevingsvoorstel voor een verordening betreffende de Europese interne markt voor elektronische communicatie, https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/60965.

[6] Verordening (EU) 2021/1119 van het Europees Parlement en de Raad van 30 juni 2021 tot vaststelling van een kader voor de verwezenlijking van klimaatneutraliteit, en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 401/2009 en Verordening (EU) 2018/1999 (“Europese klimaatwet”), PB L 243/1, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex%3A32021R1119.