Geachte voorzitter,

Hartelijk dank voor het antwoord van de Commissie in bovengenoemde zaak over de wijze waarop de Commissie een voorstel tot wijziging van de wetgeving met betrekking tot het gemeenschappelijk landbouwbeleid heeft voorbereid. In bijlage vindt u ter informatie de opmerkingen van klager over het antwoord van de Commissie.

Ik acht het nu noodzakelijk dat mijn onderzoeksteam vertegenwoordigers van de Commissie ontmoet om de klacht en het schriftelijke antwoord van de Commissie te bespreken. De bijlage bij deze brief bevat een lijst van vragen die tijdens die vergadering zullen worden besproken.

Ik zou het op prijs stellen als uw personeel contact zou kunnen opnemen met de heer Michał Krajewski, die verantwoordelijk is voor dit onderzoek, om ervoor te zorgen dat de vergadering vóór 8 juli 2025 plaatsvindt.

Daarnaast heb ik besloten dat het noodzakelijk is om de volgende documenten te inspecteren:

• documentatie over het interne besluitvormingsproces van de Commissie dat leidt tot het besluit om in dit geval af te wijken van de vereisten van de richtsnoeren en het instrumentarium voor betere regelgeving, met inbegrip van formele of informele goedkeuringen die zijn verleend door de leden van de Commissie, haar secretariaat-generaal of individuele ambtenaren, andere diensten of andere personen die bij het besluitvormingsproces betrokken zijn;
• alle documentatie met betrekking tot de validering van de interdepartementale raadpleging;
• alle documentatie met betrekking tot de beoordeling van de klimaatconsistentie van dit wetgevingsvoorstel (artikel 6, lid 4, van de Europese klimaatwet);
• alle documentatie met betrekking tot het besluit om geen openbare raadpleging te organiseren en in plaats daarvan een gerichte raadpleging van de belangrijkste landbouworganisaties op EU-niveau te organiseren, alsook met betrekking tot de wijze waarop deze organisaties zijn geselecteerd;
• alle documentatie over het tijdschema voor de voorbereiding en publicatie van het werkdocument van de diensten van de Commissie SWD(2024) 360 final.

Ik zou het op prijs stellen als de bovengenoemde documenten vóór de vergadering en uiterlijk op 3 juli aan mijn bureau zouden kunnen worden verstrekt, bij voorkeur in elektronische vorm via versleutelde e-mail. Informatie of documenten die uw instelling als vertrouwelijk beschouwt, worden niet zonder voorafgaande toestemming van de Commissie aan de klagers of andere personen bekendgemaakt ^[1].

Met vriendelijke groet, 

Teresa Anjinho
Europese Ombudsman

Straatsburg, 19/06/2025

Bijlage: Vragenlijst voor de vergadering

1) Volgens de rechtspraak "[vormen] door de administratie vastgestelde interne maatregelen [...], hoewel zij niet kunnen worden beschouwd als rechtsregels die de administratie altijd in acht moet nemen [...], niettemin gedragsregels waarvan de administratie in een concreet geval niet zonder opgaaf van redenen mag afwijken [...]" [2].

In de toelichting bij haar wetgevingsvoorstel zei de Commissie dat de reden om af te wijken van de verplichting tot effectbeoordeling en openbare raadpleging “politieke urgentie” was als gevolg van “een crisissituatie in de landbouw in de EU”. De Commissie zei ook dat zij slechts “bepaalde beperkte aanpassingen van het rechtskader van de Unie voor het GLB” had voorgesteld op basis van de effectbeoordeling van 2018 die ten grondslag lag aan haar in 2021 aangenomen voorstel voor een hervorming van het GLB.

Heeft de Commissie, afgezien van deze toelichtingen, haar besluit om af te wijken van bepaalde vereisten van de richtsnoeren en het instrumentarium voor betere regelgeving in andere documenten of mededelingen verder gemotiveerd?

2) In haar schriftelijk antwoord legde de Commissie uit dat “in het onderhavige geval het initiatief niet was gepland vanwege de urgentie en dat er geen formeel verzoek om een afwijking was”.

Wordt het besluit om af te wijken van bepaalde vereisten van de richtsnoeren en het instrumentarium voor betere regelgeving dan ook geacht te zijn genomen vóór of na de politieke validering van het initiatief? Wie was derhalve formeel gemachtigd om in dit specifieke geval afwijkingen toe te staan, in overeenstemming met de toepasselijke interne regels, en wie heeft de afwijkingen daadwerkelijk toegestaan?

3) De Commissie heeft in haar schriftelijk antwoord het volgende verklaard: "De vertraging met betrekking tot de datum van goedkeuring van het werkdocument van de diensten van de Commissie was het gevolg van een grondige evaluatie en beoordeling van alle vereenvoudigingssuggesties van de lidstaten, de Commissie landbouw en plattelandsontwikkeling van het Europees Parlement en belanghebbenden."

In hoeverre vormde deze analyse de basis voor het wetgevingsbesluitvormingsproces, indien het, naar het schijnt, grotendeels achteraf werd uitgevoerd? Moeten volgens de Commissie analytische documenten ter vervanging van effectbeoordelingen in beginsel worden gepubliceerd voordat de medewetgevers de desbetreffende wetgevingshandeling vaststellen?

4) Overeenkomstig artikel 6, lid 4, van de Europese klimaatwet [3] beoordeelt de Commissie, alvorens haar wetgevingsvoorstellen vast te stellen, de samenhang ervan met de EU-doelstelling inzake klimaatneutraliteit.

In hoeverre wordt deze consistentie in het werkdocument van de diensten van de Commissie SWD(2024) 360 final beoordeeld en hoe precies? Zie specifieke passages in het werkdocument van de diensten van de Commissie.

5) Wat zijn de redenen voor de Raad voor regelgevingstoetsing om de klimaatconsistentiebeoordelingen van de Commissie in veel gevallen als ontoereikend te beschouwen?[4] Zijn er in dit verband actuele statistieken?

6) De Commissie zei dat zij vanwege de urgentie heeft gekozen voor een gericht raadplegingsproces en alleen landbouwersorganisaties heeft geraadpleegd “omdat zij de meest praktische en actuele kennis hebben van de zorgen van landbouwers en hun praktische problemen bij de uitvoering van het GLB, onder meer op het gebied van administratieve lasten”. De Commissie zei ook dat “gezien de noodzaak van dringende maatregelen, er geen tijd was om een bredere raadpleging van een bredere groep belanghebbenden uit te voeren”.

Waarom heeft de Commissie, gezien de milieuproblemen die dit voorstel waarschijnlijk met zich mee zou brengen, besloten andere geselecteerde belanghebbenden, zoals milieuorganisaties, niet binnen hetzelfde tijdsbestek te raadplegen?

[1] Indien u documenten of informatie wenst in te dienen die u als vertrouwelijk beschouwt en die niet aan de klager mogen worden bekendgemaakt of op de website van de Ombudsman mogen worden gepubliceerd, gelieve deze dan als “vertrouwelijk” te markeren. Versleutelde e-mails kunnen worden verzonden naar onze speciale mailbox. Dergelijke informatie en documenten worden kort na afloop van het onderzoek uit de dossiers van de Europese Ombudsman verwijderd.

[2] Gevoegde zaken C‐189/02 P, C‐202/02 P, C‐205/02 P tot en met C‐208/02 P en C‐213/02 P, Dansk Rørindustri A/S/Commissie, reeds aangehaald, punten 209‐211.

[3] Verordening (EU) 2021/1119 van het Europees Parlement en de Raad van 30 juni 2021 tot vaststelling van een kader voor de verwezenlijking van klimaatneutraliteit (...) (“Europese klimaatwet”), PB L 243/1, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex%3A32021R1119.

[4] Volgens de informatie op blz. 26 van het jaarverslag van de Raad voor regelgevingstoetsing voor 2023: https://commission.europa.eu/document/download/caa20c82-6b3f-4d83-90bc-79e4e5af242a_en?filename=RSB_Report_2023-WEB.pdf