Η υπόθεση αφορούσε αίτηση πρόσβασης σε έγγραφα σχετικά με τις διαπραγματεύσεις για τη Διατλαντική Εταιρική Σχέση Επενδύσεων και Εμπορίου (TTIP). Η Επιτροπή αρνήθηκε την πρόσβαση σε ορισμένα από τα ζητηθέντα έγγραφα για λόγους προστασίας των διεθνών σχέσεων και της διαδικασίας λήψης αποφάσεων. Οι καταγγέλλοντες απευθύνθηκαν στον Διαμεσολαβητή και υποστήριξαν ότι η Επιτροπή δεν είχε αιτιολογήσει επαρκώς την άρνηση παροχής πρόσβασης και δεν είχε προβεί σε αξιολόγηση ανά έγγραφο. Επιπλέον, οι καταγγέλλοντες αναφέρθηκαν στην ύπαρξη υπέρτερου δημόσιου συμφέροντος όσον αφορά τις περιβαλλοντικές πληροφορίες.

Η Διαμεσολαβήτρια διερεύνησε το ζήτημα και δεν διαπίστωσε κακοδιοίκηση από την Επιτροπή. Στην τελική της απόφαση, η Διαμεσολαβήτρια παρατήρησε ότι ορισμένες από τις ανησυχίες που εξέφρασαν οι καταγγέλλοντες είχαν ήδη αντιμετωπιστεί στο πλαίσιο της αυτεπάγγελτης έρευνας της Διαμεσολαβήτριας σχετικά με τη διαφάνεια των διαπραγματεύσεων για την TTIP. Ως εκ τούτου, αποφάσισε να θέσει την υπόθεση στο αρχείο.

Η υπόθεση αφορούσε αίτηση πρόσβασης σε έγγραφα σχετικά με τις διαπραγματεύσεις για τη Διατλαντική Εταιρική Σχέση Εμπορίου και Επενδύσεων (TTIP). Η Επιτροπή αρνήθηκε την πρόσβαση σε ορισμένα έγγραφα για λόγους προστασίας των διεθνών σχέσεων και της διαδικασίας λήψης αποφάσεων. Ο καταγγέλλων απευθύνθηκε στον Διαμεσολαβητή και ισχυρίστηκε ότι η Επιτροπή δεν είχε αιτιολογήσει τις εξαιρέσεις που επικαλέστηκε και την άποψή της ότι δεν υπήρχε υπερισχύον δημόσιο συμφέρον για τη δημοσιοποίηση των ζητηθέντων εγγράφων.

Ο Διαμεσολαβητής διερεύνησε το ζήτημα και διαπίστωσε ότι η απόφαση της Επιτροπής να αρνηθεί την πρόσβαση στα ζητηθέντα έγγραφα ήταν βάσιμη. Επιπλέον, η Διαμεσολαβήτρια επισήμανε ότι οι υποκείμενες ανησυχίες της καταγγέλλουσας είχαν εξεταστεί διεξοδικά από τη Διαμεσολαβήτρια στο πλαίσιο της αυτεπάγγελτης έρευνάς της σχετικά με τη διαφάνεια των διαπραγματεύσεων για την TTIP. Ως εκ τούτου, αποφάσισε να θέσει την υπόθεση στο αρχείο.

Η καταγγελία υποβλήθηκε από οντότητα στην οποία επιβλήθηκαν περιοριστικά μέτρα από την ΕΕ. Διαμαρτυρήθηκε για τον χειρισμό από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αιτήματος για πρόσβαση του κοινού σε έγγραφα που σχετίζονται με συνεδρίαση της Ομάδας «Κυρώσεις» των Συμβούλων Εξωτερικών Σχέσεων του Συμβουλίου, κατά την οποία συζητήθηκαν διάφορα θέματα σχετικά με περιοριστικά μέτρα κατά του Ιράν.

Το Συμβούλιο αρνήθηκε να δημοσιοποιήσει ορισμένα τμήματα των εν λόγω εγγράφων, υποστηρίζοντας ότι η δημοσιοποίηση θα υπονόμευε την προστασία του δημόσιου συμφέροντος όσον αφορά τις διεθνείς σχέσεις και θα υπονόμευε σοβαρά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων του Συμβουλίου. Τα υπόλοιπα έγγραφα, που δεν καλύπτονται από αυτές τις εξαιρέσεις, δημοσιοποιήθηκαν.

Ο Διαμεσολαβητής ερεύνησε το ζήτημα και διαπίστωσε ότι το Συμβούλιο βασίμως αρνήθηκε την πρόσβαση στα τμήματα των εγγράφων που είχε παρακρατήσει. Ως εκ τούτου, η Διαμεσολαβήτρια κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν υπήρξε κακοδιοίκηση από το Συμβούλιο.

Αφού επέστησε την προσοχή της Διαμεσολαβήτριας σε ορισμένες εικαζόμενες σοβαρές παρατυπίες που πλήττουν την αποστολή της ΕΕ για την επιβολή του κράτους δικαίου (EULEX) στο Κόσοβο από εισαγγελέα της EULEX καθώς και από τα μέσα ενημέρωσης, η Διαμεσολαβήτρια αποφάσισε να κινήσει αυτεπάγγελτη έρευνα προκειμένου να αξιολογήσει κατά πόσον η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ) και η EULEX είχαν διερευνήσει δεόντως ή διερευνούν δεόντως τους εν λόγω ισχυρισμούς.

Προκειμένου να εξακριβώσει τις ενέργειες στις οποίες έπρεπε να προβεί, η Διαμεσολαβήτρια επιθεώρησε τον σχετικό φάκελο της ΕΥΕΔ/EULEX. Από την επιθεώρηση προέκυψε ότι η EULEX είχε διεξαγάγει προκαταρκτική εσωτερική έρευνα και είχε προσλάβει εξωτερικό εισαγγελέα για τη διερεύνηση των παρατυπιών. Επιπλέον, η ΕΥΕΔ είχε διορίσει έμπειρο εμπειρογνώμονα για την επανεξέταση της εντολής της EULEX από συστημική άποψη, με ιδιαίτερη έμφαση στους ισχυρισμούς που διατυπώθηκαν.

Η Διαμεσολαβήτρια σημείωσε ότι η EULEX δεν ακολούθησε τη συνήθη διαδικασία διερεύνησης τέτοιων ισχυρισμών. Διαπίστωσε επίσης ότι πρέπει να εξεταστεί ο τρόπος με τον οποίο προσλήφθηκε ο εξωτερικός εισαγγελέας. Ωστόσο, δεδομένου ότι ο εμπειρογνώμονας που διορίστηκε πρόσφατα από την Ύπατη Εκπρόσωπο της ΕΕ κατέστησε σαφές ότι τα ζητήματα αυτά θα αποτελέσουν μέρος της επανεξέτασης που θα διενεργήσει ο ίδιος, η Διαμεσολαβήτρια έκρινε ότι δεν υπήρχε ανάγκη για περαιτέρω δράση εκ μέρους της επί του παρόντος.

Η υπόθεση αφορά την παράλειψη του Συμβουλίου να λάβει μέτρα για να διασφαλίσει τη διαγραφή εταιρείας εγκατεστημένης στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα από τους καταλόγους εταιρειών με διασυνδέσεις με το Ιράν στις οποίες επιβλήθηκαν περιοριστικά μέτρα. Η συμπερίληψη στους καταλόγους είχε ως αποτέλεσμα τη δέσμευση των περιουσιακών στοιχείων της εταιρείας.

Τον Δεκέμβριο του 2012, το Γενικό Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφάνθηκε ότι η εγγραφή της εταιρείας στους καταλόγους ήταν παράνομη. Όταν το Συμβούλιο δεν αντέδρασε στην απόφαση αυτή διαγράφοντας την εταιρεία από τους καταλόγους, η εταιρεία υπέβαλε καταγγελία στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή.

Στο πλαίσιο της έρευνας, το Συμβούλιο υιοθέτησε εποικοδομητική προσέγγιση. Διευκρίνισε, στις αιτιολογικές σκέψεις των μεταγενέστερων πράξεων που αφορούσαν περιοριστικά μέτρα κατά του Ιράν, ότι η εταιρία αυτή δεν περιλαμβανόταν πλέον στους καταλόγους των προσώπων και οντοτήτων που υπόκεινται σε περιοριστικά μέτρα.

Ως εκ τούτου, ο Διαμεσολαβητής διαπίστωσε ότι το Συμβούλιο είχε λάβει τα κατάλληλα μέτρα για τη διευθέτηση του καταγγελλόμενου ζητήματος.

Η παρούσα υπόθεση αφορά το ζήτημα της λογοδοσίας για κακοδιοίκηση στις δραστηριότητες μη στρατιωτικών και στρατιωτικών αποστολών στο πλαίσιο της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας («ΚΠΑΑ»). Λόγω των αβεβαιοτήτων ως προς το ποιο θεσμικό όργανο ή οργανισμός θα είναι αρμόδιο για την αντιμετώπιση πιθανών περιπτώσεων κακοδιοίκησης, ο Διαμεσολαβητής κίνησε αυτεπάγγελτη έρευνα.

Η Επιτροπή τόνισε ότι ο εποπτικός της ρόλος περιορίζεται στην εκτέλεση του προϋπολογισμού και στη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση μόνο των μη στρατιωτικών αποστολών. Επομένως, δεν μπορεί να θεωρηθεί υπόλογος εκτός αυτής της περιορισμένης περιοχής.

Το Συμβούλιο ανέφερε ότι δεν είναι αρμόδιο για το θέμα αυτό και ότι εναπόκειται στον Ύπατο Εκπρόσωπο να επιληφθεί των θεμάτων αυτών.

Ο Ύπατος Εκπρόσωπος υποστήριξε ότι οι ίδιες οι αποστολές ΚΠΑΑ δεν μπορούν να θεωρηθούν υπόλογες για διάφορους λόγους, συμπεριλαμβανομένου, μεταξύ άλλων, του γεγονότος ότι δεν έχουν νομική προσωπικότητα. Προσθέτει ότι η ίδια η Ύπατη Εκπρόσωπος δεν μπορεί να θεωρηθεί νομικά υπεύθυνη, δεδομένου ότι, σε αντίθεση με μια αντιπροσωπεία της ΕΕ, οι αποστολές δεν τελούν υπό την εξουσία της. Ωστόσο, η Ύπατη Εκπρόσωπος αναγνώρισε ότι εναπόκειται στην ίδια να λαμβάνει γνώση των ατομικών καταγγελιών που υποβάλλονται στον Διαμεσολαβητή, να ζητεί από τις αρμόδιες υπηρεσίες των θεσμικών οργάνων να τις εξετάζουν και να παρέχει στον Διαμεσολαβητή τις σχετικές απαντήσεις.

Ως σημείο εκκίνησης, η Διαμεσολαβήτρια σημείωσε με λύπη ότι οι απαντήσεις των θεσμικών οργάνων ήταν ανεπαρκείς για την εξάλειψη των προαναφερόμενων αβεβαιοτήτων. Η άποψη ότι κανένα θεσμικό όργανο της ΕΕ δεν θα πρέπει να λογοδοτεί για κακοδιοίκηση δεν μπορεί να γίνει δεκτή.

Ωστόσο, η Διαμεσολαβήτρια εξέφρασε την ικανοποίησή της για την πραγματιστική και χρήσιμη προσφορά της Ύπατης Εκπροσώπου με σκοπό την εξεύρεση λύσης στο πρόβλημα αυτό.

Ο Διαμεσολαβητής κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, ως εκ τούτου, θα απευθυνθεί, όσον αφορά μελλοντικές έρευνες, i) στην Επιτροπή όσον αφορά ζητήματα που σχετίζονται με την εκτέλεση του προϋπολογισμού σε μη στρατιωτικές αποστολές και ii) στην Ύπατη Εκπρόσωπο/ΕΥΕΔ όσον αφορά όλους τους άλλους ισχυρισμούς περί κακοδιοίκησης σε σχέση με αποστολές ΚΠΑΑ.

Δεν φαινόταν να υπάρχει λόγος αμφιβολίας ότι οι ανωτέρω ρυθμίσεις θα διασφάλιζαν την αποτελεσματικότητα του θεμελιώδους δικαιώματος υποβολής καταγγελίας στον Διαμεσολαβητή που προβλέπεται στο άρθρο 43 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων. Ως εκ τούτου, δεν συνέτρεχε λόγος παράτασης της παρούσας έρευνας. Ωστόσο, δεν ήταν καθόλου προφανές ότι οι ρυθμίσεις αυτές θα επαρκούσαν για τη διασφάλιση του θεμελιώδους δικαιώματος χρηστής διοίκησης που κατοχυρώνεται στο άρθρο 41 του Χάρτη. Εάν γινόταν φανερό ότι οι εν λόγω ρυθμίσεις δεν λειτουργούν ικανοποιητικά όσον αφορά οποιοδήποτε από τα δύο δικαιώματα, ο Διαμεσολαβητής θα αισθανόταν υποχρεωμένος να ασχοληθεί εκ νέου με το ζήτημα της αρχής.

Ο καταγγέλλων εργαζόταν για τη στρατιωτική αποστολή της ΕΕ στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη «EUFOR Althea». Η εν λόγω αποστολή του γνωστοποίησε την καταγγελία της συμβάσεώς του εργασίας και του επέτρεψε να τηρήσει την προθεσμία προειδοποιήσεως ενόσω βρισκόταν σε αναρρωτική άδεια.

Η έρευνα της Διαμεσολαβήτριας κατέδειξε ότι η EUFOR Althea, ενεργώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο, παραβίασε τα δικαιώματα υπεράσπισης του καταγγέλλοντος. Επιπλέον, δεδομένου ότι βρισκόταν σε αναρρωτική άδεια άνευ αποδοχών κατά την έναρξη της προθεσμίας καταγγελίας, στερήθηκε μέρος των εσόδων τα οποία, σύμφωνα με τον κανονισμό υπηρεσιακής κατάστασης της EUFOR, δικαιούνταν πριν από την απόλυσή του. Η Διαμεσολαβήτρια υπέβαλε πρόταση φιλικής λύσης στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προτείνοντας στην EUFOR Althea να εξετάσει το ενδεχόμενο καταβολής του σχετικού ποσού στον καταγγέλλοντα.

Στην απάντησή του στην πρόταση φιλικής λύσης της Διαμεσολαβήτριας, το Συμβούλιο δήλωσε ότι δεν είναι αρμόδιο να επιληφθεί της παρούσας υπόθεσης και ότι η πρόταση θα πρέπει να απευθύνεται απευθείας στον Διοικητή Επιχείρησης. Λόγω ευγένειας και με σκοπό να συνδράμει τον Διαμεσολαβητή στην έρευνά του, το Συμβούλιο διαβίβασε την πρόταση φιλικής λύσης του Διαμεσολαβητή στον Διοικητή Επιχείρησης για απάντηση.

Ο Διοικητής Επιχείρησης συμφώνησε με τον Διαμεσολαβητή ότι η EUFOR παραβίασε τα δικαιώματα υπεράσπισης του καταγγέλλοντος κατά τον χειρισμό της υπόθεσής του. Ως εκ τούτου, αποδέχθηκε την πρόταση φιλικής λύσης του Διαμεσολαβητή.

Ο Διαμεσολαβητής εξέφρασε την ικανοποίησή του για την αποδοχή από τον Διοικητή Επιχείρησης της πρότασής του για φιλική λύση, η οποία διευθέτησε την καταγγελία. Ευχαριστεί το Συμβούλιο για τη λειτουργία του ως γέφυρας μεταξύ του Διαμεσολαβητή και του Διοικητή Επιχείρησης και λαμβάνει υπό σημείωση την πρότασή του να απευθυνθεί απευθείας στον Διοικητή Επιχείρησης, την οποία θα ακολουθήσει ο Διαμεσολαβητής σε μελλοντικές υποθέσεις που αφορούν στρατιωτικές αποστολές. Τέλος, η Διαμεσολαβήτρια υπενθύμισε ότι το γενικό ζήτημα του ποιος είναι υπεύθυνος για περιπτώσεις κακοδιοίκησης στις δραστηριότητες αποστολών που δημιουργούνται σε τρίτες χώρες υπό την αιγίδα της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας της ΕΕ αποτελεί αντικείμενο εν εξελίξει αυτεπάγγελτης έρευνας.