Καταρτίστηκε σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του καθεστώτος του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή ^[1]

Ιστορικό της καταγγελίας

1. Στις 8 Νοεμβρίου 2018, ο καταγγέλλων υπέβαλε καταγγελία επί παραβάσει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά της Ισπανίας. Ο καταγγέλλων εξέφρασε την ανησυχία του για το γεγονός ότι, μετά τις νομοθετικές αλλαγές που εισήχθησαν το 2014 στον ισπανικό νόμο περί λιμένων [2], η λιμενική αρχή των Βαλεαρίδων Νήσων παρέτεινε, χωρίς ανοικτή διαδικασία επιλογής και για υπερβολικό χρονικό διάστημα, τη διάρκεια των «παραχωρήσεων»[3] για την άσκηση δραστηριοτήτων θαλάσσιων σπορ αναψυχής στον δημόσιο τομέα του λιμένα. Στην καταγγελία του για παράβαση, ο καταγγέλλων υποστήριξε, κατ’ ουσίαν, ότι οι εν λόγω νομοθετικές αλλαγές και η παράταση, από τη λιμενική αρχή των Βαλεαρίδων Νήσων, της διάρκειας των παραχωρήσεων παραβίασαν τα άρθρα 49, 56 και 106 της Συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ (ΣΛΕΕ).

2. Στις 4 Ιουλίου 2019 ο καταγγέλλων επικοινώνησε με τη Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού της Επιτροπής (στο εξής: ΓΔ Ανταγωνισμού) για να ρωτήσει σχετικά με την κατάσταση της καταγγελίας του για παράβαση. Την ίδια ημέρα, εκπρόσωπος της ΓΔ COMP ενημέρωσε τον καταγγέλλοντα ότι η καταγγελία του εξετάζεται από τη Γενική Διεύθυνση Εσωτερικής Αγοράς, Βιομηχανίας, Επιχειρηματικότητας και ΜΜΕ (στο εξής: ΓΔ GROW), ότι του είχε χορηγηθεί ο αριθμός αναφοράς CHAP(2018)03728 και ότι το ηλεκτρονικό μήνυμά του της 4ης Ιουλίου 2019 είχε διαβιβαστεί στη ΓΔ GROW.

3. Στις 6 Νοεμβρίου 2019 η ΓΔ GROW ενημέρωσε την καταγγέλλουσα ότι, δεδομένου ότι τα ζητήματα που έθιξε η καταγγελία επί παραβάσει απαιτούσαν λεπτομερέστερη αξιολόγηση, δεν ήταν σε θέση να λάβει απόφαση για την έκδοση προειδοποιητικής επιστολής ή για την περάτωση της υπόθεσης εντός ενός έτους από την ημερομηνία καταχώρισης της καταγγελίας [4]. Η ΓΔ GROW δήλωσε ότι θα τηρεί ενήμερη την καταγγέλλουσα σχετικά με την κατάσταση της καταγγελίας μόλις ληφθεί απόφαση σχετικά με τη γραμμή που πρέπει να ακολουθηθεί.

4. Στις 29 Σεπτεμβρίου 2020 ο καταγγέλλων επικοινώνησε με τη ΓΔ GROW για να ρωτήσει σχετικά με την κατάσταση της καταγγελίας του για παράβαση και την παρότρυνε να λάβει μέτρα κατά της Ισπανίας. Στις 2 Οκτωβρίου 2020, η ΓΔ GROW επανέλαβε ότι η καταγγελία επί παραβάσει απαιτούσε λεπτομερέστερη αξιολόγηση και ότι θα τηρούσε ενήμερη την καταγγέλλουσα μετά τη λήψη απόφασης σχετικά με τη γραμμή που έπρεπε να ακολουθηθεί.

5. Στις 19 Οκτωβρίου 2020 η καταγγέλλουσα απέστειλε επιστολή στη ΓΔ GROW αναφέροντας ότι ήταν δύσκολο να γίνει κατανοητός ο λόγος για τον οποίο η ΓΔ GROW άργησε τόσο πολύ να αξιολογήσει την καταγγελία της περί παράβασης.

6. Στις 18 Νοεμβρίου 2020 η ΓΔ GROW κάλεσε την καταγγέλλουσα να της κοινοποιήσει κάθε πληροφορία που θα μπορούσε να έχει σχετικά με την οικονομική σημασία των παραχωρήσεων που αναφέρονται στην καταγγελία της για παράβαση και σχετικά με τυχόν πρόσφατη παράταση της διάρκειας των εν λόγω παραχωρήσεων.

7. Στις 7 Ιανουαρίου 2021 η καταγγέλλουσα κοινοποίησε στη ΓΔ GROW τις ζητούμενες πληροφορίες.

8. Στις 9 Απριλίου 2021 η ΓΔ GROW ενημέρωσε την καταγγέλλουσα ότι είχε διαβιβάσει την καταγγελία επί παραβάσει στη διαδικασία EU Pilot [5] EUP(2021)9949.

9. Στις 30 Μαρτίου 2022 ο καταγγέλλων απέστειλε επιστολή στη ΓΔ GROW και τόνισε ότι είχε παρέλθει ένα έτος από την κίνηση της διαδικασίας EU Pilot και τρία έτη από την υποβολή της καταγγελίας του για παράβαση.

10. Στις 22 Απριλίου 2022 η ΓΔ GROW ενημέρωσε την καταγγέλλουσα ότι ο διάλογος με την Ισπανία, στο πλαίσιο της διαδικασίας EU Pilot, παρέμεινε επίκαιρος. Η ΓΔ GROW ενημέρωσε περαιτέρω τον καταγγέλλοντα ότι αρκετές υπηρεσίες της Επιτροπής εργάζονταν για την καταγγελία επί παραβάσει, δεδομένης της πολυπλοκότητας των ζητημάτων που έθιξε, γεγονός που εξηγεί την καθυστέρηση στην αξιολόγηση της καταγγελίας.

11. Στις 3 Νοεμβρίου 2022 η καταγγέλλουσα απέστειλε επιστολή στη ΓΔ GROW και επανέλαβε τις ανησυχίες της σχετικά με τον χρόνο που χρειάστηκε για τη διεκπεραίωση της διαδικασίας EU Pilot.

12. Στις 11 Νοεμβρίου 2022 η ΓΔ GROW ενημέρωσε την καταγγέλλουσα ότι αρκετές υπηρεσίες της Επιτροπής εξακολουθούσαν να συμμετέχουν στην ανάλυση των απαντήσεων που παρείχε η Ισπανία στο πλαίσιο της διαδικασίας EU Pilot. Όσον αφορά τα επόμενα βήματα, η ΓΔ GROW δήλωσε ότι η Επιτροπή θα μπορούσε είτε να αποστείλει προειδοποιητική επιστολή στην Ισπανία είτε να περατώσει την υπόθεση του καταγγέλλοντος.

13. Στις 21 Φεβρουαρίου 2023 η καταγγέλλουσα απέστειλε επιστολή στη ΓΔ GROW και επισήμανε ότι, στις 15 Φεβρουαρίου 2023, η Επιτροπή κίνησε διαδικασία επί παραβάσει [INFR(2022)4121] με την αποστολή προειδοποιητικής επιστολής στην Ισπανία, επειδή δεν διασφάλισε διαφανή και αμερόληπτη διαδικασία επιλογής για τη χορήγηση παραχωρήσεων που αφορούν παράκτιες περιοχές.[6] Η καταγγέλλουσα ισχυρίστηκε ότι τα πραγματικά περιστατικά που οδήγησαν στην κίνηση της εν λόγω διαδικασίας επί παραβάσει κατά της Ισπανίας ήταν πολύ παρόμοια με τα πραγματικά περιστατικά που περιγράφονται στην καταγγελία της για παράβαση. Κατά την άποψή τους, η μόνη διαφορά μεταξύ των δύο υποθέσεων ήταν ότι η υπόθεσή τους αφορούσε τις παραχωρήσεις στον δημόσιο τομέα του λιμένα, ενώ η διαδικασία επί παραβάσει αφορούσε τις παραχωρήσεις στον δημόσιο τομέα του θαλάσσιου-χερσαίου τομέα, εκτός των λιμένων. Ως εκ τούτου, ο καταγγέλλων υποστήριξε ότι η Επιτροπή θα πρέπει να ακολουθήσει το σκεπτικό που οδήγησε στην κίνηση της διαδικασίας επί παραβάσει κατά της Ισπανίας και στην περίπτωσή του. Ο καταγγέλλων επανέλαβε τις ανησυχίες του σχετικά με τις αδικαιολόγητες καθυστερήσεις στην αξιολόγηση της καταγγελίας του για παράβαση.

14. Στις 4 Απριλίου 2023, στο πλαίσιο απάντησης σε αίτημα πρόσβασης του κοινού σε έγγραφα, η ΓΔ GROW ενημέρωσε την καταγγέλλουσα ότι η διαδικασία επί παραβάσει κατά της Ισπανίας κάλυπτε αποκλειστικά την παράταση των παραχωρήσεων βάσει του ισπανικού νόμου για τις ακτές και όχι την παράταση των παραχωρήσεων που διέπονται από τον ισπανικό νόμο για τους λιμένες.

15. Ο καταγγέλλων, δυσαρεστημένος με τον χρόνο που χρειάστηκε η Επιτροπή για να αξιολογήσει την καταγγελία επί παραβάσει που υπέβαλε και με τον τρόπο με τον οποίο επικοινώνησε μαζί τους σχετικά με το θέμα, απευθύνθηκε στη Διαμεσολαβήτρια τον Ιούλιο του 2025.

Η έρευνα

16. Η Διαμεσολαβήτρια κίνησε έρευνα σχετικά με τον χρόνο που χρειάστηκε η Επιτροπή για να ολοκληρώσει την αξιολόγηση της καταγγελίας επί παραβάσει και τον τρόπο με τον οποίο επικοινώνησε με τον καταγγέλλοντα σχετικά με το θέμα.

17. Κατά τη διάρκεια της έρευνας, την 1η Δεκεμβρίου 2025, η Επιτροπή ενημέρωσε την καταγγέλλουσα σχετικά με την πορεία της αξιολόγησης της καταγγελίας επί παραβάσει. Η Επιτροπή ενημέρωσε την καταγγέλλουσα ότι, το 2022, είχε περατώσει τον διάλογο EU Pilot που είχε ξεκινήσει τον Απρίλιο του 2021 και ότι, τον Μάιο του 2025, άλλη υπηρεσία της Επιτροπής, η ΓΔ MOVE, ανέλαβε τον χειρισμό της καταγγελίας επί παραβάσει από τη ΓΔ GROW. Η Επιτροπή ενημέρωσε περαιτέρω τον καταγγέλλοντα ότι θα επικοινωνήσει εκ νέου μαζί του μόλις ληφθεί απόφαση σχετικά με τη συνέχεια που θα δοθεί.

18. Επίσης, κατά τη διάρκεια της έρευνας, ο Διαμεσολαβητής έλαβε την απάντηση της Επιτροπής σχετικά με την καταγγελία. Η ομάδα έρευνας της Διαμεσολαβήτριας επιθεώρησε επίσης τον φάκελο της Επιτροπής σχετικά με την καταγγελία επί παραβάσει. Στο πλαίσιο του ελέγχου, η Διαμεσολαβήτρια ζήτησε από την Επιτροπή περαιτέρω διευκρινίσεις και η Επιτροπή απάντησε στις ερωτήσεις της Διαμεσολαβήτριας.

Επί του χρόνου που χρειάστηκε η Επιτροπή για να αξιολογήσει την καταγγελία λόγω παραβάσεως

Επιχειρήματα που υποβλήθηκαν στον Διαμεσολαβητή

19. Ο καταγγέλλων ανησυχούσε για την καθυστέρηση στην αξιολόγηση της καταγγελίας του για παράβαση και για τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή επικοινωνούσε μαζί του σχετικά με το θέμα.

20. Στην απάντησή της στον Διαμεσολαβητή, η Επιτροπή εξήγησε ότι, δεδομένου ότι η ΓΔ GROW είναι υπεύθυνη για την εφαρμογή της οδηγίας 2006/123 [7] («οδηγία για τις υπηρεσίες») από τα κράτη μέλη, η καταγγελία παράβασης ανατέθηκε αρχικά στη ΓΔ GROW, με τη ΓΔ MOVE να συνδέεται με τον χειρισμό της.

21. Μεταξύ Μαρτίου και Σεπτεμβρίου 2022 πραγματοποιήθηκαν αρκετές ανταλλαγές απόψεων μεταξύ της ΓΔ GROW και της ΓΔ MOVE, κατά τη διάρκεια των οποίων η ΓΔ MOVE εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με τη δυνατότητα εφαρμογής του κανονισμού 2017/352 [8] (στο εξής: κανονισμός για τις λιμενικές υπηρεσίες) στα πραγματικά περιστατικά που περιγράφονται στην καταγγελία επί παραβάσει.

22. Κατά συνέπεια, η ΓΔ GROW έκρινε ότι διέθετε ισχυρή νομική βάση, και συγκεκριμένα το άρθρο 12 της οδηγίας για τις υπηρεσίες, για να προτείνει τη συνέχιση μιας υπόθεσης σχετικά με την παράταση της διάρκειας των παραχωρήσεων που χορηγήθηκαν βάσει του ισπανικού νόμου για τις ακτές και, ως εκ τούτου, η Επιτροπή κίνησε διαδικασία επί παραβάσει [INFR(2022)4121] με την αποστολή προειδοποιητικής επιστολής στην Ισπανία τον Φεβρουάριο του 2023. Ωστόσο, η ΓΔ GROW αποφάσισε να μην προτείνει να συμπεριληφθεί στη διαδικασία επί παραβάσει η παράταση της διάρκειας των παραχωρήσεων που χορηγήθηκαν βάσει του ισπανικού νόμου για τους λιμένες, δεδομένων των αμφιβολιών της σχετικά με τη δυνατότητα εφαρμογής της οδηγίας για τις υπηρεσίες, καθώς και των αμφιβολιών της ΓΔ MOVE σχετικά με τη δυνατότητα εφαρμογής της οδηγίας για τις λιμενικές υπηρεσίες και τη δυσκολία εξέτασης υπόθεσης που βασίζεται μόνο στο πρωτογενές δίκαιο, δηλαδή στο άρθρο 49 της ΣΛΕΕ, το οποίο θα απαιτούσε την απόδειξη της ύπαρξης συγκεκριμένου διασυνοριακού ενδιαφέροντος.

23. Τον Απρίλιο του 2023 η ΓΔ GROW εξέτασε το ενδεχόμενο να περατώσει την καταγγελία επί παραβάσει της καταγγέλλουσας, δεδομένης της εμφανούς έλλειψης στέρεης νομικής βάσης στο παράγωγο δίκαιο της ΕΕ. Ωστόσο, μετά τις απαντήσεις που έδωσε η Ισπανία στο πλαίσιο της διαδικασίας επί παραβάσει INFR(2022)4121, η ΓΔ GROW αποφάσισε να μην το πράξει. Κατά την Επιτροπή, δεν είχε παρασχεθεί καμία πληροφορία στον καταγγέλλοντα κατά τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή λόγω της υποχρέωσής του να διατηρήσει εμπιστευτικό το περιεχόμενο των εν εξελίξει διαδικασιών επί παραβάσει.

24. Κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2024, ένας ισπανός δικηγόρος που εκπροσωπούσε διεθνή φορέα εκμετάλλευσης υποδομών μεταφορών επικοινώνησε με τη ΓΔ GROW και τη ΓΔ MOVE για να επισημάνει ότι η παράταση των παραχωρήσεων λιμενικών υπηρεσιών που επιτρέπονται από τον ισπανικό νόμο περί λιμένων απέκλεισε την αγορά λιμενικών υπηρεσιών στην Ισπανία και ότι υπήρξε επίσης παράταση της παραχώρησης για τερματικό σταθμό εμπορευματικών λιμένων στην Τενερίφη, χωρίς ανοικτό ανταγωνισμό.

25. Στις 19 Δεκεμβρίου 2024 η ΓΔ GROW επικοινώνησε εκ νέου με τη ΓΔ MOVE για να συζητήσει, γενικά, τις επιπτώσεις του ισπανικού νόμου για τους λιμένες και, ειδικότερα, τον χειρισμό της καταγγελίας επί παραβάσει της καταγγέλλουσας και τις πληροφορίες που παρείχε ο Ισπανός δικηγόρος. Μετά από αρκετές ανταλλαγές απόψεων και μία συνεδρίαση μεταξύ της ΓΔ GROW και της ΓΔ MOVE, η τελευταία αποδέχθηκε, στις 12 Μαΐου 2025, την κύρια ευθύνη για τον χειρισμό της καταγγελίας επί παραβάσει.

Η αξιολόγηση της Διαμεσολαβήτριας που οδηγεί σε σύσταση

26. Η Επιτροπή διαθέτει ευρεία διακριτική ευχέρεια να αποφασίζει εάν και πότε θα κινήσει διαδικασίες επί παραβάσει.[9] Ωστόσο, η Διαμεσολαβήτρια έχει την πάγια άποψη ότι, στο πλαίσιο της χρηστής διοίκησης, η Επιτροπή θα πρέπει να είναι ενεργή στη διεκπεραίωση καταγγελιών επί παραβάσει, και να το πράττει εντός εύλογου χρονικού διαστήματος και χωρίς αδικαιολόγητες καθυστερήσεις.[10]

27. Κατά γενικό κανόνα, η Επιτροπή δεσμεύτηκε να λάβει αποφάσεις σχετικά με τις καταγγελίες παράβασης, με την έκδοση προειδοποιητικής επιστολής προς το οικείο κράτος μέλος ή με την περάτωση της καταγγελίας παράβασης, εντός ενός έτους από την καταχώριση της καταγγελίας παράβασης.[11] Στην περίπτωση αυτή, ο καταγγέλλων υπέβαλε την καταγγελία παράβασης πριν από περισσότερα από επτά έτη και η Επιτροπή δεν έχει ακόμη ολοκληρώσει την αξιολόγησή της. Μια τέτοια σημαντική καθυστέρηση μπορεί να δικαιολογηθεί μόνο εάν η Επιτροπή είναι σε θέση να παράσχει συγκεκριμένους και βάσιμους λόγους για τον χρόνο που απαιτείται για την εξέταση της υπόθεσης [12].

28. Η Διαμεσολαβήτρια επισημαίνει ότι, τον Απρίλιο του 2021, η Επιτροπή διαβίβασε την καταγγελία επί παραβάσει στη διαδικασία EU Pilot EUP(2021)9949, η οποία περατώθηκε στα τέλη του 2022. Όπως ορίζεται από την Επιτροπή, ο διάλογος μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών, γνωστός ως EU Pilot, δημιουργήθηκε για την ταχεία επίλυση πιθανών παραβιάσεων του δικαίου της ΕΕ σε πρώιμο στάδιο σε κατάλληλες περιπτώσεις. Δεν αποσκοπεί στην προσθήκη χρονοβόρου σταδίου στη διαδικασία επί παραβάσει.[13] Ξεκινούν διάλογοι EU Pilot με σκοπό την ολοκλήρωσή τους εντός 9 μηνών [14]. Το επόμενο στάδιο της διαδικασίας είναι, όπως εξήγησε η Επιτροπή στον καταγγέλλοντα στο ηλεκτρονικό μήνυμά της της 11ης Νοεμβρίου 2022, η κίνηση διαδικασίας επί παραβάσει με την αποστολή προειδοποιητικής επιστολής στο οικείο κράτος μέλος ή η περάτωση της καταγγελίας επί παραβάσει.

29. Όσον αφορά τη διαδικασία EU Pilot EUP(2021)9949, η Διαμεσολαβήτρια σημειώνει ότι ο διάλογος ξεκίνησε πάνω από δύο έτη μετά την υποβολή της καταγγελίας επί παραβάσει. Στο πλαίσιο προηγούμενων ερευνών [15], η Διαμεσολαβήτρια διαπίστωσε ότι θα πρέπει να διεξαχθούν διάλογοι EU Pilot, ώστε η Επιτροπή να μπορέσει να τηρήσει την προθεσμία του ενός έτους για την ολοκλήρωση της αξιολόγησης της καταγγελίας επί παραβάσει. Αυτό σημαίνει ότι ο διάλογος θα πρέπει να ξεκινήσει από νωρίς. Σε προηγούμενη έρευνα [16], η Διαμεσολαβήτρια διαπίστωσε κακοδιοίκηση κατά την οποία η Επιτροπή ξεκίνησε τον διάλογο EU Pilot έντεκα μήνες μετά την παραλαβή της καταγγελίας επί παραβάσει, πράγμα που σημαίνει ότι δεν ήταν δυνατόν να τηρηθεί η προθεσμία του ενός έτους για την ολοκλήρωση της αξιολόγησης της καταγγελίας επί παραβάσει, την οποία εφαρμόζει κατά γενικό κανόνα. Στην προκειμένη περίπτωση, η Επιτροπή δεν εξήγησε, ούτε στην αλληλογραφία της με τον καταγγέλλοντα ούτε στην απάντησή της στον Διαμεσολαβητή, τους λόγους για τους οποίους δεν ήταν σε θέση να κινήσει τη διαδικασία EU Pilot παρά μόνο δύο έτη μετά την παραλαβή της καταγγελίας επί παραβάσει.

30. Η Διαμεσολαβήτρια επισημαίνει επίσης ότι, στην περίπτωση αυτή, η διαδικασία EU Pilot διήρκεσε είκοσι μήνες αντί για εννέα μήνες. Η Επιτροπή δεν εξήγησε, ούτε στην αλληλογραφία της με τον καταγγέλλοντα ούτε στην απάντησή της στον Διαμεσολαβητή, γιατί η διαδικασία EU Pilot διήρκεσε τόσο πολύ. Επιπλέον, σε αντίθεση με όσα εξήγησε η Επιτροπή στην καταγγέλλουσα στο ηλεκτρονικό της μήνυμα της 11ης Νοεμβρίου 2022, μόλις περατώθηκε η διαδικασία EU Pilot, η Επιτροπή δεν περάτωσε την καταγγελία επί παραβάσει της καταγγέλλουσας ούτε κίνησε διαδικασία επί παραβάσει κατά της Ισπανίας σχετικά με το καταγγελλόμενο ζήτημα. Η Επιτροπή κίνησε μόνο διαδικασία επί παραβάσει κατά της Ισπανίας σχετικά με την παράταση της διάρκειας των παραχωρήσεων που χορηγήθηκαν βάσει του ισπανικού νόμου περί ακτών, η οποία δεν αποτέλεσε αντικείμενο της καταγγελίας επί παραβάσει της καταγγέλλουσας σχετικά με τον ισπανικό νόμο περί λιμένων. Περισσότερα από τρία έτη μετά την περάτωση της διαδικασίας EU Pilot, η Επιτροπή δεν έχει ακόμη ολοκληρώσει την αξιολόγηση της καταγγελίας επί παραβάσει.  

31. Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, η Διαμεσολαβήτρια θεωρεί ότι ο χρόνος που χρειάστηκε η Επιτροπή για να ξεκινήσει τη διαδικασία EU Pilot και να την ολοκληρώσει ήταν παράλογος.

32. Επιπλέον, η Διαμεσολαβήτρια εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι, παρά το κλείσιμο της διαδικασίας EU Pilot στο τέλος του 2022, η Επιτροπή ενημέρωσε τον καταγγέλλοντα μόνο σχετικά με το κλείσιμο τον Δεκέμβριο του 2025. Αυτό είναι σαφώς λυπηρό και δύσκολο να συμβιβαστεί με τα μέτρα που έλαβε η Επιτροπή για να βελτιώσει τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνεί σχετικά με τις διαδικασίες επί παραβάσει.[17] Η Επιτροπή θα πρέπει να ενημερώνει εγκαίρως τους καταγγέλλοντες όχι μόνο για την κίνηση διαδικασίας EU Pilot αλλά και για την περάτωσή της. Η Διαμεσολαβήτρια θα υποβάλει αντίστοιχη πρόταση βελτίωσης κατωτέρω.

33. Η Διαμεσολαβήτρια εκφράζει επίσης την ανησυχία της για το γεγονός ότι, μετά την τελευταία απάντηση που απέστειλε η Ισπανία στην Επιτροπή στις 20 Δεκεμβρίου 2021 στο πλαίσιο της διαδικασίας EU Pilot, ο φάκελος της Επιτροπής σχετικά με την υπόθεση δεν περιέχει αρχεία περαιτέρω ανταλλαγών μεταξύ της Ισπανίας και της Επιτροπής ή περαιτέρω ανάλυσης του θέματος από την Επιτροπή. Αυτό είναι δύσκολο να συμβιβαστεί με το περιεχόμενο της επιστολής και του μηνύματος ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που απέστειλε η Επιτροπή στην καταγγέλλουσα στις 22 Απριλίου 2022 και στις 11 Νοεμβρίου 2022 αντίστοιχα, με τα οποία η Επιτροπή ενημέρωσε την καταγγέλλουσα ότι ο διάλογος με την Ισπανία παρέμενε επίκαιρος και ότι αρκετές υπηρεσίες της Επιτροπής εξακολουθούσαν να συμμετέχουν στην ανάλυση των απαντήσεων που παρείχε η Ισπανία. Η Επιτροπή θα πρέπει να διασφαλίζει ότι τηρεί επαρκή αρχεία σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο χειρίζεται τις διαδικασίες EU Pilot και τη σχετική ανάλυσή της. Η Διαμεσολαβήτρια θα υποβάλει αντίστοιχη πρόταση βελτίωσης κατωτέρω.

34. Όσον αφορά τον χρόνο που χρειάστηκε η Επιτροπή για να αξιολογήσει την καταγγελία λόγω παραβάσεως, οι εξηγήσεις της Επιτροπής εκτίθενται στις σκέψεις 21 και 22 ανωτέρω. Στο πλαίσιο αυτό, η Διαμεσολαβήτρια θεωρεί ότι το γεγονός ότι μια υπόθεση μπορεί να είναι πολύπλοκη και η νομική κατάσταση ασαφής δεν μπορεί να δικαιολογήσει ότι χρειάζονται περισσότερα από επτά έτη για να εξαχθεί συμπέρασμα.

35. Η Διαμεσολαβήτρια επισημαίνει επίσης ότι η ΓΔ MOVE χρειάστηκε 6 έτη και 5 μήνες για να άρει τις αμφιβολίες της σχετικά με τη δυνατότητα εφαρμογής της οδηγίας για τις λιμενικές υπηρεσίες στα πραγματικά περιστατικά που περιγράφονται στην καταγγελία επί παραβάσει και να αποδεχθεί την ανάληψη της διεκπεραίωσης της υπόθεσης. Μια τέτοια καθυστέρηση φαίνεται μακρά από οποιαδήποτε αντικειμενική άποψη.

36. Επιπλέον, τα έγγραφα που τέθηκαν στη διάθεση του Διαμεσολαβητή κατά τη διάρκεια της έρευνας δεν αποδεικνύουν ότι η Επιτροπή συνέχισε την υπόθεση επιμελώς με την πάροδο των ετών. Αντιθέτως, φαίνεται ότι η Επιτροπή ήταν ανενεργή κατά τη διάρκεια αρκετών χρονικών περιόδων, καθώς δεν υποβλήθηκαν αρχεία που να δείχνουν εσωτερικές ανταλλαγές ή αναλύσεις ή ανταλλαγές με την Ισπανία κατά τη διάρκεια αυτών των περιόδων: από τις 8 Νοεμβρίου 2018 έως τις 3 Ιουλίου 2019, από τις 5 Ιουλίου 2019 έως τις 5 Νοεμβρίου 2019, από τις 7 Νοεμβρίου 2019 έως την 1η Οκτωβρίου 2020, από τις 19 Νοεμβρίου 2020 έως τις 8 Απριλίου 2021, από τις 21 Δεκεμβρίου 2021 έως τις 21 Απριλίου 2022, από τις 7 Δεκεμβρίου 2022 έως τις 3 Απριλίου 2023, από τις 5 Απριλίου 2023 έως τις 7 Αυγούστου 2023, από τις 9 Αυγούστου 2023 έως τις 18 Δεκεμβρίου 2024 και από τις 13 Μαΐου 2025 έως τις 30 Νοεμβρίου 2025. Επιπλέον, φαίνεται ότι, μετά την επιστολή της 4ης Απριλίου 2023, η Επιτροπή επικοινώνησε εκ νέου με τον καταγγέλλοντα για να του παράσχει ενημέρωση σχετικά με την πορεία της καταγγελίας του επί παραβάσει μόλις την 1η Δεκεμβρίου 2025, λίγο πριν αποστείλει την απάντησή της στον Διαμεσολαβητή.

37. Επιπλέον, η Διαμεσολαβήτρια θεωρεί ότι η Επιτροπή θα έπρεπε να είχε ενημερώσει προορατικά τον καταγγέλλοντα σχετικά με την πρόοδο της υπόθεσης και να τον είχε κοινοποιήσει με σαφή και διαφανή τρόπο. Αντ’ αυτού, με εξαίρεση τις επιστολές της 6ης Νοεμβρίου 2019, της 18ης Νοεμβρίου 2020, της 9ης Απριλίου 2021 και της 1ης Δεκεμβρίου 2025, η Επιτροπή απέστειλε επιστολές ή ηλεκτρονικά μηνύματα στην καταγγέλλουσα μόνο ως απάντηση στις υπενθυμίσεις της καταγγέλλουσας και περιορίστηκε να εξηγήσει ότι η καταγγελία επί παραβάσει απαιτούσε λεπτομερέστερη αξιολόγηση και έθετε περίπλοκα ζητήματα, καθώς και ότι στην ανάλυση συμμετείχαν διάφορες υπηρεσίες της Επιτροπής. Μόλις την 1η Δεκεμβρίου 2025 η Επιτροπή παρείχε στον καταγγέλλοντα ορισμένες περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τους λόγους της καθυστέρησης στην αξιολόγηση της καταγγελίας του για παράβαση. Η Επιτροπή δεν ανέφερε ποτέ χρονοδιάγραμμα για την ολοκλήρωση της αξιολόγησης.

38. Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι ο χρόνος που χρειάστηκε η Επιτροπή για να ολοκληρώσει την αξιολόγηση της καταγγελίας επί παραβάσει στην παρούσα υπόθεση είναι παράλογος. Η Επιτροπή δεν παρέσχε επαρκείς εξηγήσεις για να δικαιολογήσει την καθυστέρησή της. Αυτό συνιστά κακοδιοίκηση. Η Διαμεσολαβήτρια θα διατυπώσει σύσταση για την αντιμετώπιση αυτού του ζητήματος.

Σύσταση

Βάσει της έρευνας σχετικά με την εν λόγω καταγγελία, ο Διαμεσολαβητής διατυπώνει την ακόλουθη σύσταση προς την Επιτροπή:

Η Επιτροπή θα πρέπει να ολοκληρώσει την αξιολόγηση της καταγγελίας επί παραβάσει χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση.

Η Επιτροπή και ο καταγγέλλων θα ενημερωθούν για τη σύσταση αυτή. Σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 2 του καθεστώτος του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή, η Επιτροπή αποστέλλει εμπεριστατωμένη γνώμη έως τις 30 Ιουνίου 2026.

Προτάσεις βελτίωσης

Η Επιτροπή θα πρέπει να ενημερώνει εγκαίρως τους καταγγέλλοντες όχι μόνο για την κίνηση διαδικασίας EU Pilot αλλά και για την περάτωσή της.

Η Επιτροπή θα πρέπει να διασφαλίζει ότι τηρεί επαρκή αρχεία σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο χειρίζεται τις διαδικασίες EU Pilot, συμπεριλαμβανομένης της σχετικής ανάλυσης.

Teresa Anjinho
Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής

Στρασβούργο, 31/03/2026

[1] Διατίθεται στη διεύθυνση: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=uriserv%3AOJ.L_.2021.253.01.0001.01.ENG&toc=OJ%3AL%3A2021%3A253%3ATOC

[2] Real Decreto Legislativo 2/2011, de 5 de septiembre, por el que se aprueba el Texto Refundido de la Ley de Puertos del Estado y de la Marina Mercante: https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2011-16467

[3] Η παρούσα σύσταση χρησιμοποιεί τον όρο «παραχώρηση», καθώς ο όρος που χρησιμοποιείται τόσο στον ισπανικό νόμο περί λιμένων όσο και στον ισπανικό νόμο περί ακτών αναφέρεται σε άδεια άσκησης οικονομικής δραστηριότητας. Στο πλαίσιο της παρούσας σύστασης, ο όρος αυτός δεν σημαίνει σύμβαση παραχώρησης βάσει της οδηγίας 2014/23, η οποία αποτελεί μέρος των κανόνων της ΕΕ για τις δημόσιες συμβάσεις.

[4] Αιτιολογία Ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Δίκαιο της ΕΕ: Καλύτερη εφαρμογή για καλύτερα αποτελέσματα, σημείο 8: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=uriserv%3AOJ.C_.2017.018.01.0010.01.ENG&toc=OJ%3AC%3A2017%3A018%3ATOC

[5] Επί του παρόντος είναι γνωστός ως διάλογος πριν από την παράβαση.

[7] Οδηγία 2006/123 σχετικά με τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex%3A32006L0123

[8] Αιτιολογία Κανονισμός 2017/352 για τη θέσπιση πλαισίου όσον αφορά την παροχή λιμενικών υπηρεσιών και κοινών κανόνων για τη χρηματοοικονομική διαφάνεια των λιμένων: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2017/352/oj/eng.

[9] Αιτιολογία Απόφαση του Δικαστηρίου της 14ης Φεβρουαρίου 1989, Starfruit κατά Επιτροπής, 247/87: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:61987CJ0247

[10] Βλ., για παράδειγμα, τις αποφάσεις του Διαμεσολαβητή στις υποθέσεις 1697/2023/JN, σημείο 19: https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/196795 και 1171/2023/JN, σημείο 21: https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/186479

[11] Σημείο 8 του παραρτήματος της ανακοίνωσης της Επιτροπής με τίτλο «Δίκαιο της ΕΕ: Καλύτερη εφαρμογή για καλύτερα αποτελέσματα: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?

[12] Βλ., ιδίως, τις αποφάσεις του Διαμεσολαβητή στις υποθέσεις 2029/2022/EIS, 19 Δεκεμβρίου 2023, σημείο 18, με περαιτέρω παραπομπές: https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/179452· 369/2018/JAP, 13 Σεπτεμβρίου 2019, σημεία 20-22: https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/119020 και 731/2012/JN, 4 Απριλίου 2014, σημείο 33, με περαιτέρω παραπομπές: https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/53985

[13] Βλ. ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Δίκαιο της ΕΕ: Καλύτερη εφαρμογή για καλύτερα αποτελέσματα: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?

[14] https://single-market-scoreboard.ec.europa.eu/enforcement-tools/eu-pilot_en

[15] Απόφαση επί της καταγγελίας 1146/2012/AN, 11 Μαρτίου 2013, σημείο 40: https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/49532· Απόφαση επί της καταγγελίας 583/2013/MHZ, της 18ης Δεκεμβρίου 2013, σημείο 38: https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/52917

[16] Υπόθεση 583/2013/MHZ (βλ. ανωτέρω).

[17] Βλ. καταληκτικό σημείωμα σχετικά με τη στρατηγική πρωτοβουλία όσον αφορά τον χρόνο που χρειάζεται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την εξέταση καταγγελιών σχετικά με παραβιάσεις του δικαίου της ΕΕ και τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνεί σχετικά με τις διαδικασίες επί παραβάσει (SI/6/2024/JN): https://www.ombudsman.europa.eu/en/doc/closing-note/en/197101