Οι τρεις υποθέσεις αφορούσαν τον τρόπο με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εφάρμοσε τους κανόνες της για τη βελτίωση της νομοθεσίας και άλλες διαδικαστικές απαιτήσεις κατά την κατάρτιση νομοθετικών προτάσεων σχετικά με την εταιρική δέουσα επιμέλεια όσον αφορά τη βιωσιμότητα (983/2025/MIK), την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης μεταναστών (2031/2024/VB) και την κοινή γεωργική πολιτική (1379/2024/MIK). Η Επιτροπή θεώρησε τις προτάσεις αυτές επείγουσες και, ως εκ τούτου, παρέλειψε τα μέτρα που προβλέπονται στους κανόνες της, όπως οι εκτιμήσεις επιπτώσεων και οι δημόσιες διαβουλεύσεις. Οι καταγγέλλοντες, οι οποίοι είναι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, θεώρησαν ότι οι παραλείψεις αυτές παραβιάζουν τους κανόνες της Επιτροπής για τη βελτίωση της νομοθεσίας. Σε δύο περιπτώσεις, οι καταγγέλλοντες ισχυρίστηκαν επίσης ότι η Επιτροπή δεν αξιολόγησε τη συνοχή των νομοθετικών προτάσεων με τους στόχους της ΕΕ για το κλίμα, όπως απαιτείται από τον ευρωπαϊκό νόμο για το κλίμα. Σε μία περίπτωση, ο καταγγέλλων εξέφρασε περαιτέρω την ανησυχία ότι η Επιτροπή παραβίασε τον εσωτερικό κανονισμό της σχετικά με τις διυπηρεσιακές διαβουλεύσεις.

Με βάση τις έρευνές της, η Διαμεσολαβήτρια διαπίστωσε διαδικαστικές ελλείψεις στον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή εκπόνησε τις εν λόγω νομοθετικές προτάσεις, οι οποίες, στο σύνολό τους, ισοδυναμούσαν με κακοδιοίκηση. Για την αντιμετώπιση αυτών των ελλείψεων, η Διαμεσολαβήτρια συνέστησε στην Επιτροπή να διασφαλίσει την προβλέψιμη, συνεπή και μη αυθαίρετη εφαρμογή των κανόνων της για τη βελτίωση της νομοθεσίας, καθορίζοντας «επείγουσες» καταστάσεις που δικαιολογούν παρέκκλιση από τις απαιτήσεις τους, καθώς και καταγράφοντας και εξηγώντας τους λόγους για τυχόν χορηγηθείσες παρεκκλίσεις. Επιπλέον, όταν χορηγούνται παρεκκλίσεις, η Επιτροπή θα πρέπει να θεσπίσει διαδικασία για να διασφαλίσει ότι η επείγουσα προετοιμασία νομοθετικών προτάσεων εξακολουθεί να συμμορφώνεται με τις αρχές μιας διαφανούς, τεκμηριωμένης και χωρίς αποκλεισμούς νομοθετικής διαδικασίας. Για να συνδράμει την Επιτροπή στο έργο αυτό, η Διαμεσολαβήτρια διατύπωσε επίσης τέσσερις προτάσεις βελτίωσης, οι οποίες περιλάμβαναν: αποσαφήνιση των κανόνων διαβούλευσης με τα ενδιαφερόμενα μέρη για επείγουσες προτάσεις· διασφάλιση της έγκαιρης δημοσίευσης των αναλυτικών εγγράφων που αντικαθιστούν τις εκτιμήσεις επιπτώσεων και περιγράφουν τα αποδεικτικά στοιχεία στα οποία στηρίζονται οι προτάσεις της, ώστε να καταστεί δυνατή η διεξαγωγή δημόσιου διαλόγου πριν από την έγκριση της νομοθεσίας· την έκδοση κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με την εφαρμογή αξιολογήσεων κλιματικής συνέπειας· παροχή και καταγραφή αιτιολογήσεων κατά τη συντόμευση των περιόδων διυπηρεσιακής διαβούλευσης κάτω από τα καθορισμένα όρια.

Στην απάντησή της προς τη Διαμεσολαβήτρια, η Επιτροπή συμφώνησε να εξετάσει τον ορισμό των «επειγουσών» καταστάσεων κατά την επικείμενη αναθεώρηση των κανόνων για τη βελτίωση της νομοθεσίας, καθώς και να καταγράψει και να δημοσιεύσει τους λόγους για την εφαρμογή τυχόν παρεκκλίσεων από τις απαιτήσεις τους. Η Επιτροπή δεσμεύτηκε επίσης να διασφαλίσει στοχευμένες διαβουλεύσεις σχετικά με τις «επείγουσες» προτάσεις της, να δημοσιεύσει τα αναλυτικά έγγραφα με αποδεικτικά στοιχεία που υποστηρίζουν τις προτάσεις της εντός τριών μηνών από την έγκρισή τους, να συμπεριλάβει αξιολογήσεις κλιματικής συνέπειας τόσο στα αναλυτικά έγγραφα όσο και στα επεξηγηματικά μνημόνια για μελλοντικές προτάσεις και να παράσχει αιτιολογήσεις για συντομευμένες διυπηρεσιακές διαβουλεύσεις.

Οι καταγγέλλοντες, στις παρατηρήσεις τους σχετικά με την απάντηση της Επιτροπής, θεώρησαν ότι οι δεσμεύσεις της Επιτροπής δεν είναι ούτε αρκετά σαφείς ούτε αρκετά συγκεκριμένες ώστε να εγγυώνται μια διαφανή, χωρίς αποκλεισμούς και τεκμηριωμένη νομοθετική διαδικασία.

Η Διαμεσολαβήτρια εξέφρασε την ικανοποίησή της για τη συνολική εποικοδομητική απάντηση της Επιτροπής στις συστάσεις και τις προτάσεις της για βελτίωση. Ωστόσο, η απάντηση της Επιτροπής δεν παρέχει ακόμη επαρκή σαφήνεια σχετικά με τα συγκεκριμένα μέτρα που προτίθεται να λάβει για την εφαρμογή των συστάσεων και των προτάσεων βελτίωσης της Διαμεσολαβήτριας.

Ως εκ τούτου, η Διαμεσολαβήτρια θα παρακολουθεί το θέμα αυτό βάσει μελλοντικών καταγγελιών και μόλις η Επιτροπή ολοκληρώσει την αναθεώρηση των κανόνων για τη βελτίωση της νομοθεσίας. Στο παρόν στάδιο, δεν δικαιολογούνται περαιτέρω έρευνες και ο Διαμεσολαβητής περάτωσε τις τρεις υποθέσεις.

Οι δύο υποθέσεις αφορούσαν τον χειρισμό από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταγγελίας επί παραβάσει κατά της Φινλανδίας σχετικά με την άρνηση των φινλανδικών αρχών να αναγνωρίσουν τα επαγγελματικά προσόντα των ψυχοθεραπευτών που χορηγούνται από πανεπιστήμιο με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο. Οι καταγγέλλοντες – φοιτητές που επηρεάστηκαν από τη μη αναγνώριση – ισχυρίστηκαν ότι η Επιτροπή είχε χειριστεί εσφαλμένα την καταγγελία παράβασης και δεν έλαβε απόφαση επ’ αυτής εντός εύλογου χρονικού διαστήματος.

Η Διαμεσολαβήτρια διαπίστωσε ότι η Επιτροπή καθυστέρησε να αρχίσει να αξιολογεί την καταγγελία παράβασης και χρειάστηκε περίπου επτά έτη για να την αξιολογήσει, δηλαδή μεγάλο χρονικό διάστημα. Ωστόσο, η διάρκεια της αξιολόγησης οφειλόταν κυρίως σε παράγοντες που είτε ήταν δικαιολογημένοι είτε τουλάχιστον δεν μπορούσαν να αποδοθούν στην Επιτροπή. Ειδικότερα, η Επιτροπή περίμενε έως ότου το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης εκδώσει προδικαστική απόφαση επί του θέματος και, στη συνέχεια, έως ότου ολοκληρωθούν οι σχετικές εθνικές διαδικασίες και οι επακόλουθες ενέργειες στη Φινλανδία.

Δεδομένου ότι η Επιτροπή περάτωσε την υπόθεση τον Μάρτιο του 2025, παρέχοντας εύλογες εξηγήσεις για την αξιολόγησή της, η Διαμεσολαβήτρια περάτωσε την έρευνα με το συμπέρασμα ότι δεν δικαιολογούνταν περαιτέρω έρευνες επί του θέματος.

Η υπόθεση αφορούσε τον χρόνο που χρειάστηκε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για να ολοκληρώσει την αξιολόγηση καταγγελίας επί παραβάσει κατά της Ισπανίας που υποβλήθηκε το 2018. Η καταγγελία παράβασης αφορούσε τις νομοθετικές αλλαγές που εισήχθησαν το 2014 στον ισπανικό νόμο περί λιμένων και την επακόλουθη παράταση, από τη λιμενική αρχή των Βαλεαρίδων Νήσων, της διάρκειας των παραχωρήσεων για την άσκηση δραστηριοτήτων θαλάσσιων σπορ αναψυχής στον δημόσιο χώρο του λιμένα. Στην καταγγελία του για παράβαση, ο καταγγέλλων υποστήριξε, κατ’ ουσίαν, ότι οι εν λόγω νομοθετικές αλλαγές και η παράταση, από τη λιμενική αρχή των Βαλεαρίδων Νήσων, της διάρκειας των παραχωρήσεων παραβίασαν τα άρθρα 49, 56 και 106 της ΣΛΕΕ.

Η Διαμεσολαβήτρια διαπίστωσε ότι η Επιτροπή δεν απέδειξε ότι ήταν επιμελής και δραστήρια στην υπόθεση και ότι δεν παρείχε πειστικούς λόγους για να εξηγήσει τους λόγους για τους οποίους δεν ήταν σε θέση να ολοκληρώσει την αξιολόγησή της μετά από περισσότερα από επτά έτη. Η Διαμεσολαβήτρια έκρινε ότι αυτό συνιστούσε κακοδιοίκηση και συνέστησε στην Επιτροπή να ολοκληρώσει την αξιολόγησή της χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση. Η Διαμεσολαβήτρια εντόπισε επίσης ζητήματα σχετικά με τις πληροφορίες που παρασχέθηκαν στην καταγγέλλουσα και την τήρηση αρχείων σε σχέση με τον διάλογο EU Pilot που διεξήγαγε η Επιτροπή με την Ισπανία και διατύπωσε δύο αντίστοιχες προτάσεις για βελτίωση εν προκειμένω.