Η υπόθεση αφορούσε αίτημα πρόσβασης του κοινού σε έγγραφο σχετικά με την απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να χαρακτηρίσει ένα έργο εξόρυξης ορυκτών που βρίσκεται στη Σερβία ως «στρατηγικό έργο» βάσει της πράξης για τις κρίσιμες πρώτες ύλες (CRMA). Συγκεκριμένα, ο καταγγέλλων ζήτησε πρόσβαση στη σχετική έγκριση της εν λόγω απόφασης από την οικεία τρίτη χώρα. Ο καταγγέλλων είχε υποβάλει το αίτημά του στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Ιούλιο του 2025.

Η Επιτροπή απάντησε για πρώτη φορά τον Αύγουστο του 2025. Προσδιόρισε ένα έγγραφο ως εμπίπτον στο πεδίο εφαρμογής της αίτησης πρόσβασης, στο οποίο αρνήθηκε να παράσχει πρόσβαση στο κοινό στο σύνολό του. Με τον τρόπο αυτό, η Επιτροπή υποστήριξε ότι η δημοσιοποίηση θα μπορούσε να υπονομεύσει τις διεθνείς σχέσεις της ΕΕ με τη χώρα στην οποία βρίσκεται το έργο.

Ο καταγγέλλων αμφισβήτησε την απόφαση της Επιτροπής υποβάλλοντας «επιβεβαιωτική αίτηση» τον Σεπτέμβριο του 2025. Όταν η Επιτροπή δεν έδωσε ρητή απάντηση, ο καταγγέλλων απευθύνθηκε στη Διαμεσολαβήτρια τον Οκτώβριο του 2025.

Η Διαμεσολαβήτρια κίνησε έρευνα σχετικά με τη σιωπηρή άρνηση της Επιτροπής να χορηγήσει πρόσβαση στο κοινό και, ως πρώτο βήμα, ζήτησε από την Επιτροπή να εκδώσει το συντομότερο δυνατόν ρητή απάντηση στην επιβεβαιωτική αίτηση του καταγγέλλοντος. Ελλείψει απάντησης εντός της ταχθείσας προθεσμίας, η ομάδα έρευνας της Διαμεσολαβήτριας επιθεώρησε το εν λόγω έγγραφο, μαζί με έγγραφα σχετικά με τη διαβούλευση με την ενδιαφερόμενη τρίτη χώρα.

Η Επιτροπή απάντησε στον καταγγέλλοντα τον Μάιο του 2026, παρέχοντας ευρεία μερική πρόσβαση στο επίμαχο έγγραφο, αποκρύπτοντας μόνο περιορισμένα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, τα οποία ο καταγγέλλων δεν αμφισβήτησε. Ως εκ τούτου, ο Διαμεσολαβητής έκρινε ότι η καταγγελία σχετικά με τη σιωπηρή άρνηση πρόσβασης της Επιτροπής είχε διευθετηθεί με την πρόσβαση που έχει πλέον χορηγηθεί. Τούτου λεχθέντος, η Διαμεσολαβήτρια εξέφρασε τη λύπη της για την καθυστέρηση που επέφερε η Επιτροπή στη διεκπεραίωση του αιτήματος πρόσβασης της καταγγέλλουσας, η οποία συνεχίστηκε ακόμη και μετά την κίνηση της έρευνάς της. Η Διαμεσολαβήτρια εξακολουθεί να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς το ζήτημα των καθυστερήσεων βάσει των καταγγελιών που της υποβάλλονται.

 

Η υπόθεση αφορούσε τον τρόπο με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενημέρωσε το κοινό σχετικά με το καθεστώς της νομοθετικής πρωτοβουλίας της όσον αφορά το πλαίσιο για βιώσιμα συστήματα τροφίμων (FSFS), το οποίο αποτελούσε μέρος της στρατηγικής «Από το αγρόκτημα στο πιάτο». Μετά την έναρξη της εν λόγω πρωτοβουλίας και τη δημόσια διαβούλευση, η Επιτροπή δεν την συμπεριέλαβε στο πρόγραμμα εργασίας της για το 2024. Η καταγγέλλουσα, οργάνωση που συμμετείχε στη δημόσια διαβούλευση, εξέφρασε την ανησυχία της για το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν είχε ενημερώσει το κοινό σχετικά με το καθεστώς της πρωτοβουλίας και τους λόγους της καθυστέρησης στην έγκριση νομοθετικής πρότασης σε σχέση με αυτήν.

Κατά τη διάρκεια της έρευνας της Διαμεσολαβήτριας, η Επιτροπή εξήγησε ότι, το 2023, αναθεώρησε τις πολιτικές της προτεραιότητες λόγω των οικονομικών διαταραχών που προκλήθηκαν από τον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, τις διαμαρτυρίες των γεωργών σε ολόκληρη την ΕΕ και τις ευρύτερες ανησυχίες των ενδιαφερόμενων μερών σχετικά με τη γεωργία της ΕΕ. Το 2025 η Επιτροπή ενέκρινε ένα νέο «όραμα για τη γεωργία και τα τρόφιμα». Δεδομένου ότι το εν λόγω έγγραφο δεν ανέφερε την FSFS, η Επιτροπή θεώρησε ότι ήταν σαφές στα ενδιαφερόμενα μέρη ότι η πρωτοβουλία αυτή είχε διακοπεί. Επιπλέον, η Επιτροπή δήλωσε ότι βρίσκεται στη διαδικασία επικαιροποίησης των πληροφοριών σχετικά με όλες τις πρωτοβουλίες πολιτικής της που είναι διαθέσιμες στον ιστότοπό της.

Η Διαμεσολαβήτρια εξέφρασε την ικανοποίησή της για τη δέσμευση της Επιτροπής να παράσχει μεγαλύτερη διαφάνεια σχετικά με το καθεστώς των πρωτοβουλιών πολιτικής της και έκρινε ότι δεν δικαιολογούνται περαιτέρω έρευνες για το θέμα αυτό.

Οι τρεις υποθέσεις αφορούσαν τον τρόπο με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εφάρμοσε τους κανόνες της για τη βελτίωση της νομοθεσίας και άλλες διαδικαστικές απαιτήσεις κατά την κατάρτιση νομοθετικών προτάσεων σχετικά με την εταιρική δέουσα επιμέλεια όσον αφορά τη βιωσιμότητα (983/2025/MIK), την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης μεταναστών (2031/2024/VB) και την κοινή γεωργική πολιτική (1379/2024/MIK). Η Επιτροπή θεώρησε τις προτάσεις αυτές επείγουσες και, ως εκ τούτου, παρέλειψε τα μέτρα που προβλέπονται στους κανόνες της, όπως οι εκτιμήσεις επιπτώσεων και οι δημόσιες διαβουλεύσεις. Οι καταγγέλλοντες, οι οποίοι είναι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, θεώρησαν ότι οι παραλείψεις αυτές παραβιάζουν τους κανόνες της Επιτροπής για τη βελτίωση της νομοθεσίας. Σε δύο περιπτώσεις, οι καταγγέλλοντες ισχυρίστηκαν επίσης ότι η Επιτροπή δεν αξιολόγησε τη συνοχή των νομοθετικών προτάσεων με τους στόχους της ΕΕ για το κλίμα, όπως απαιτείται από τον ευρωπαϊκό νόμο για το κλίμα. Σε μία περίπτωση, ο καταγγέλλων εξέφρασε περαιτέρω την ανησυχία ότι η Επιτροπή παραβίασε τον εσωτερικό κανονισμό της σχετικά με τις διυπηρεσιακές διαβουλεύσεις.

Με βάση τις έρευνές της, η Διαμεσολαβήτρια διαπίστωσε διαδικαστικές ελλείψεις στον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή εκπόνησε τις εν λόγω νομοθετικές προτάσεις, οι οποίες, στο σύνολό τους, ισοδυναμούσαν με κακοδιοίκηση. Για την αντιμετώπιση αυτών των ελλείψεων, η Διαμεσολαβήτρια συνέστησε στην Επιτροπή να διασφαλίσει την προβλέψιμη, συνεπή και μη αυθαίρετη εφαρμογή των κανόνων της για τη βελτίωση της νομοθεσίας, καθορίζοντας «επείγουσες» καταστάσεις που δικαιολογούν παρέκκλιση από τις απαιτήσεις τους, καθώς και καταγράφοντας και εξηγώντας τους λόγους για τυχόν χορηγηθείσες παρεκκλίσεις. Επιπλέον, όταν χορηγούνται παρεκκλίσεις, η Επιτροπή θα πρέπει να θεσπίσει διαδικασία για να διασφαλίσει ότι η επείγουσα προετοιμασία νομοθετικών προτάσεων εξακολουθεί να συμμορφώνεται με τις αρχές μιας διαφανούς, τεκμηριωμένης και χωρίς αποκλεισμούς νομοθετικής διαδικασίας. Για να συνδράμει την Επιτροπή στο έργο αυτό, η Διαμεσολαβήτρια διατύπωσε επίσης τέσσερις προτάσεις βελτίωσης, οι οποίες περιλάμβαναν: αποσαφήνιση των κανόνων διαβούλευσης με τα ενδιαφερόμενα μέρη για επείγουσες προτάσεις· διασφάλιση της έγκαιρης δημοσίευσης των αναλυτικών εγγράφων που αντικαθιστούν τις εκτιμήσεις επιπτώσεων και περιγράφουν τα αποδεικτικά στοιχεία στα οποία στηρίζονται οι προτάσεις της, ώστε να καταστεί δυνατή η διεξαγωγή δημόσιου διαλόγου πριν από την έγκριση της νομοθεσίας· την έκδοση κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με την εφαρμογή αξιολογήσεων κλιματικής συνέπειας· παροχή και καταγραφή αιτιολογήσεων κατά τη συντόμευση των περιόδων διυπηρεσιακής διαβούλευσης κάτω από τα καθορισμένα όρια.

Στην απάντησή της προς τη Διαμεσολαβήτρια, η Επιτροπή συμφώνησε να εξετάσει τον ορισμό των «επειγουσών» καταστάσεων κατά την επικείμενη αναθεώρηση των κανόνων για τη βελτίωση της νομοθεσίας, καθώς και να καταγράψει και να δημοσιεύσει τους λόγους για την εφαρμογή τυχόν παρεκκλίσεων από τις απαιτήσεις τους. Η Επιτροπή δεσμεύτηκε επίσης να διασφαλίσει στοχευμένες διαβουλεύσεις σχετικά με τις «επείγουσες» προτάσεις της, να δημοσιεύσει τα αναλυτικά έγγραφα με αποδεικτικά στοιχεία που υποστηρίζουν τις προτάσεις της εντός τριών μηνών από την έγκρισή τους, να συμπεριλάβει αξιολογήσεις κλιματικής συνέπειας τόσο στα αναλυτικά έγγραφα όσο και στα επεξηγηματικά μνημόνια για μελλοντικές προτάσεις και να παράσχει αιτιολογήσεις για συντομευμένες διυπηρεσιακές διαβουλεύσεις.

Οι καταγγέλλοντες, στις παρατηρήσεις τους σχετικά με την απάντηση της Επιτροπής, θεώρησαν ότι οι δεσμεύσεις της Επιτροπής δεν είναι ούτε αρκετά σαφείς ούτε αρκετά συγκεκριμένες ώστε να εγγυώνται μια διαφανή, χωρίς αποκλεισμούς και τεκμηριωμένη νομοθετική διαδικασία.

Η Διαμεσολαβήτρια εξέφρασε την ικανοποίησή της για τη συνολική εποικοδομητική απάντηση της Επιτροπής στις συστάσεις και τις προτάσεις της για βελτίωση. Ωστόσο, η απάντηση της Επιτροπής δεν παρέχει ακόμη επαρκή σαφήνεια σχετικά με τα συγκεκριμένα μέτρα που προτίθεται να λάβει για την εφαρμογή των συστάσεων και των προτάσεων βελτίωσης της Διαμεσολαβήτριας.

Ως εκ τούτου, η Διαμεσολαβήτρια θα παρακολουθεί το θέμα αυτό βάσει μελλοντικών καταγγελιών και μόλις η Επιτροπή ολοκληρώσει την αναθεώρηση των κανόνων για τη βελτίωση της νομοθεσίας. Στο παρόν στάδιο, δεν δικαιολογούνται περαιτέρω έρευνες και ο Διαμεσολαβητής περάτωσε τις τρεις υποθέσεις.