Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε,

Σας απευθύνω την παρούσα επιστολή για να μοιραστώ τις προκαταρκτικές μου απόψεις στην παρούσα υπόθεση και να διευκρινίσω ορισμένα ζητήματα που έχουν προκύψει.

Η υπόθεση αφορά την άρνηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να παράσχει στο κοινό πρόσβαση στην έκθεση εκτίμησης κινδύνου του 2023 που συνέταξε ο πάροχος της X, μιας πολύ μεγάλης επιγραμμικής πλατφόρμας (VLOP) στο πλαίσιο της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες (DSA).

Στο αρχικό στάδιο, η Επιτροπή αρνήθηκε την πρόσβαση του κοινού με βάση την ανάγκη προστασίας των εμπορικών συμφερόντων της οικείας πλατφόρμας. Στη συνέχεια, ο καταγγέλλων ζήτησε από την Επιτροπή να επανεξετάσει την απόφαση αυτή, αμφισβητώντας τον ευαίσθητο χαρακτήρα των πληροφοριών που περιέχονται στο έγγραφο. Υποστήριξε επίσης ότι υπάρχει υπέρτερο δημόσιο συμφέρον να γνωρίζουμε ποια μέτρα λαμβάνει η πλατφόρμα για την αντιμετώπιση τυχόν κινδύνων.

Λίγο αργότερα, τον Δεκέμβριο του 2023, η Επιτροπή κίνησε [1] επίσημη έρευνα σχετικά με τη συμμόρφωση της πλατφόρμας με την πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή έκρινε ότι η πλατφόρμα δεν είχε αξιολογήσει επιμελώς ορισμένους συστημικούς κινδύνους στην ΕΕ που απορρέουν από τον σχεδιασμό και τη λειτουργία των συστημάτων της ή από τη χρήση των υπηρεσιών της.

Τον Ιούνιο του 2024 η Επιτροπή εξέδωσε επιβεβαιωτική απόφαση, με την οποία διατήρησε την άρνησή της να παράσχει πρόσβαση στην επίμαχη έκθεση. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή επικαλέστηκε επίσης την ανάγκη προστασίας της εν εξελίξει έρευνάς της βάσει της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες, υποστηρίζοντας ότι εφαρμόζεται γενικό τεκμήριο εμπιστευτικότητας και ότι οι δύο εξαιρέσεις για την προστασία των εμπορικών συμφερόντων και για την προστασία των ερευνών συνδέονται στενά μεταξύ τους.

Στην απάντησή της στην καταγγελία, η Επιτροπή ανέφερε επίσης ότι τα προκαταρκτικά πορίσματα που εκδόθηκαν το καλοκαίρι του 2024 αφορούσαν μόνο ένα μέρος της έρευνάς της σχετικά με την πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες και ότι το υπόλοιπο μέρος βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο. Επιπλέον, δεν είναι σαφές πότε θα ολοκληρωθεί η έρευνα. Η Επιτροπή εξήγησε επίσης ότι η οικεία πλατφόρμα πρέπει να δημοσιεύσει την επίμαχη έκθεση εκτίμησης κινδύνου έως τις 27 Νοεμβρίου 2024 και έκρινε ότι δεν είναι σε θέση να κοινοποιήσει (οποιοδήποτε μέρος) της έκθεσης πριν από τη λήξη της εν λόγω προθεσμίας.

Βάσει του ελέγχου των πληροφοριών που παρασχέθηκαν στην Υπηρεσία μου και της επίμαχης έκθεσης, η προκαταρκτική μου άποψη είναι ότι δεν είναι εύλογη η εφαρμογή γενικού τεκμηρίου εμπιστευτικότητας σε έκθεση αξιολόγησης κινδύνου που συντάσσεται σύμφωνα με το άρθρο 34 της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες.

Όπως αναγνώρισε η ίδια η Επιτροπή, η νομολογία δεν έχει μέχρι στιγμής αποδείξει ότι μπορεί να εφαρμοστεί γενικό τεκμήριο σε έγγραφα που σχετίζονται με έρευνες βάσει του άρθρου 66 παράγραφος 1 της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες. Ως εκ τούτου, η σχετική νομολογία θα μπορούσε, στην καλύτερη περίπτωση, να εφαρμοστεί κατ’ αναλογία. Ωστόσο, τα σχετικά μέρη της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες που εφαρμόζονται στις εκθέσεις εκτίμησης κινδύνου αποκλίνουν σημαντικά από τις περιστάσεις υπό τις οποίες τα δικαστήρια της ΕΕ έχουν θεσπίσει στο παρελθόν τη δυνατότητα χρήσης γενικού τεκμηρίου.

Ειδικότερα, η νομολογία σχετικά με τα γενικά τεκμήρια βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στο γεγονός ότι τα σχετικά νομικά πλαίσια προβλέπουν περιοριστική πρόσβαση στους διοικητικούς φακέλους της Επιτροπής και ότι η γνωστοποίηση θα υπονόμευε τον σκοπό αυτών των κανόνων προνομιακής πρόσβασης. Ωστόσο, το ίδιο δεν ισχύει για τις εκθέσεις εκτίμησης κινδύνου στο πλαίσιο της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες.

Ειδικότερα, όπως αναγνώρισε η Επιτροπή, οι εκθέσεις εκτίμησης κινδύνου πρέπει να δημοσιοποιούνται από την ίδια την πλατφόρμα. Ενώ η πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες επιτρέπει [2] την απόκρυψη ορισμένων πληροφοριών κατά τη δημοσίευση της έκθεσης από την πλατφόρμα, δεδομένης της υποχρέωσης δημοσίευσης, δεν φαίνεται εύλογο από τη διάταξη αυτή να περιέχουν οι εκθέσεις εκτίμησης κινδύνου ευαίσθητες πληροφορίες καθ’ όλη τη διάρκεια.

Επιπλέον, η προθεσμία για τη δημοσίευση της έκθεσης αρχίζει να τρέχει ανεξάρτητα από το αν έχει κινηθεί ή εκκρεμεί έρευνα βάσει του άρθρου 66 παράγραφος 1 της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες. Αντιθέτως, η οικεία πλατφόρμα υποχρεούται εκ του νόμου να δημοσιεύσει την έκθεση, ακόμη και αν έχει κινηθεί έρευνα ή δεν έχει ολοκληρωθεί εντός της προθεσμίας για τη δημοσιοποίησή της. Στην περίπτωση αυτή, η προθεσμία δημοσίευσης θα λήξει στις 27 Νοεμβρίου 2024. Ωστόσο, με βάση τις πληροφορίες που παρασχέθηκαν από την Επιτροπή, φαίνεται αδύνατον η έρευνά της να έχει ολοκληρωθεί μέχρι τότε. Δεδομένου ότι η πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες δεν προβλέπει αναστολή ή παράταση της σχετικής προθεσμίας σε περιπτώσεις στις οποίες διεξάγεται έρευνα, φαίνεται παράλογο οι εκθέσεις εκτίμησης κινδύνου να πρέπει να παρακρατούνται στο σύνολό τους ενόσω βρίσκεται σε εξέλιξη έρευνα βάσει του άρθρου 66 παράγραφος 1 της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες.

Για τον ίδιο λόγο, το γεγονός ότι τα δικαιώματα άμυνας των ενδιαφερόμενων μερών περιλαμβάνουν το δικαίωμα προσβάσεως στον φάκελο της Επιτροπής δεν μπορεί ευλόγως να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι απαγορεύει τη δημοσιοποίηση της εκθέσεως αξιολογήσεως των κινδύνων.

Όσον αφορά την απαίτηση επαγγελματικού απορρήτου που προβλέπεται στο άρθρο 84 της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες, επισημαίνω ότι αυτή καλύπτει μόνο τις ευαίσθητες πληροφορίες. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι όλες οι πληροφορίες που λαμβάνει η Επιτροπή στο πλαίσιο της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες θα πρέπει, αυτές καθαυτές, να θεωρούνται εμπιστευτικές.

Βάσει των ανωτέρω, δεν είμαι πεπεισμένος ότι η Επιτροπή βασίμως εφάρμοσε γενικό τεκμήριο εμπιστευτικότητας στην επίμαχη έκθεση εκτίμησης κινδύνου, έγγραφο το οποίο οι συννομοθέτες καθόρισαν ότι θα πρέπει να κοινοποιηθεί στο κοινό, και είμαι της προκαταρκτικής άποψης ότι κάτι τέτοιο συνιστούσε κακοδιοίκηση.

Ως εκ τούτου, φρονώ ότι η Επιτροπή όφειλε να αξιολογήσει το περιεχόμενο της έκθεσης προκειμένου να αποφασίσει αν μπορεί να παρασχεθεί πρόσβαση στο κοινό, συμπεριλαμβανομένης της μερικής πρόσβασης. Για τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή θα μπορούσε να συμβουλευτεί την οικεία πλατφόρμα για να λάβει τις απόψεις της σχετικά με τον βαθμό στον οποίο θα μπορούσε να θεωρήσει την έκθεση εμπορικά ευαίσθητη.

Επιπλέον, δεν θεωρώ ότι η επικείμενη λήξη της προθεσμίας για τη δημοσιοποίηση της έκθεσης από την πλατφόρμα καθιστά παρωχημένη την αξιολόγηση της Επιτροπής σε αυτό το στάδιο. Ακόμη και αν η πλατφόρμα δημοσιοποιήσει την έκθεση εντός της καθορισμένης προθεσμίας, δεν θα προβεί στην ίδια αξιολόγηση όσον αφορά την προορατική δημοσίευση με την Επιτροπή όταν απαντά σε αίτηση πρόσβασης του κοινού σε έγγραφα δυνάμει του κανονισμού 1049/2001. Στο πλαίσιο αυτό, η άποψη της πλατφόρμας σχετικά με τον βαθμό στον οποίο η έκθεση θα πρέπει να δημοσιοποιηθεί ενδέχεται να διαφέρει από τη θέση της Επιτροπής κατόπιν αξιολόγησης βάσει του κανονισμού 1049/2001.

Ωστόσο, εκτιμώ ότι η πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες είναι ένα σχετικά νέο πλαίσιο που θέτει νομικά ζητήματα που δεν έχουν ακόμη συζητηθεί. Για τον λόγο αυτό, θα σας παρακαλούσα να απαντήσετε και στις ακόλουθες ερωτήσεις:

1. Παρακολουθεί η Επιτροπή (ή οποιαδήποτε άλλη οντότητα) την έγκαιρη δημοσίευση των εκθέσεων εκτίμησης κινδύνου από τις πολύ μεγάλες επιγραμμικές πλατφόρμες; Εάν ναι, ποια μέτρα λαμβάνει σε περίπτωση που μια πλατφόρμα δεν δημοσιεύσει εγκαίρως την έκθεση;

2. Εάν μια πολύ μεγάλη επιγραμμική πλατφόρμα παρακρατεί μέρη μιας έκθεσης εκτίμησης κινδύνου κατά τη δημοσίευσή της, αξιολογεί η Επιτροπή κατά πόσον οι απαλοιφές συνάδουν με το άρθρο 42 παράγραφος 5 της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες; Εάν ναι, ποιες είναι οι συνέπειες εάν θεωρεί ότι οι διαγραφές που πραγματοποιήθηκαν από την πλατφόρμα είναι υπερβολικές;

3. Πώς κατανοεί η Επιτροπή, γενικά, τη σχέση μεταξύ προορατικής και αντιδραστικής διαφάνειας των εκθέσεων αξιολόγησης κινδύνου στο πλαίσιο της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες;

4. Πώς ερμηνεύει η Επιτροπή το άρθρο 42 παράγραφος 5 της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες υπό το πρίσμα του κανονισμού 1049/2001 και των εξαιρέσεων βάσει του άρθρου 4 του εν λόγω κανονισμού;

Θα σας παρακαλούσα να μου διαβιβάσετε την απάντηση της Επιτροπής στις προκαταρκτικές απόψεις και ερωτήσεις μου έως τις 17 Φεβρουαρίου 2025 ^[3].

Τέλος, θα σας παρακαλούσα να ενημερώσετε την Υπηρεσία μου εάν θεωρεί εμπιστευτικές τις πληροφορίες που περιέχονται στην παρούσα επιστολή, ει δυνατόν έως τις 22 Νοεμβρίου 2024. Σε περίπτωση που η Επιτροπή επιβεβαιώσει ότι η επιστολή δεν περιέχει εμπιστευτικές πληροφορίες, σκοπεύω να την κοινοποιήσω στον καταγγέλλοντα και να τη δημοσιεύσω στον ιστότοπο του Διαμεσολαβητή.

Με εκτίμηση,

Emily O'Reilly
Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια

Στρασβούργο, 15/11/2024

[1] Σύμφωνα με το άρθρο 66 παράγραφος 1 της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες.

[2] Άρθρο 42 παράγραφος 5 της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες.

[3] Εάν επιθυμείτε να υποβάλετε έγγραφα ή πληροφορίες που θεωρείτε εμπιστευτικά και τα οποία δεν θα πρέπει να γνωστοποιηθούν στον καταγγέλλοντα, σημειώστε τα ως «εμπιστευτικά». Τα κρυπτογραφημένα μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου μπορούν να σταλούν στο ειδικό γραμματοκιβώτιό μας.