ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑΣ

1. Ο καταγγέλλων, ο οποίος φαίνεται να είναι πολίτης της Τσεχικής Δημοκρατίας, θεωρεί ότι ένα έργο οδοποιίας στην Τσεχική Δημοκρατία (η «Πράγα Ring Road») παραβιάζει τα δικαιώματά του και τα δικαιώματα των πολιτών εν γένει. Στο πλαίσιο αυτό, ο καταγγέλλων έχει ήδη απευθυνθεί επανειλημμένα στη Γενική Διεύθυνση Περιφερειακής Πολιτικής («ΓΔ Regio») της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

2. Την 1η Αυγούστου 2008, ο καταγγέλλων ζήτησε από τη ΓΔ Περιφερειακής Πολιτικής πρόσβαση στα ακόλουθα έγγραφα: i) την αίτηση κοινοτικής χρηματοδότησης που υπέβαλε η Τσεχική Δημοκρατία σε σχέση με το τμήμα 514 της περιφερειακής οδού της Πράγας και τις σχετικές προκαταρκτικές μελέτες/μελέτες σκοπιμότητας· ii) τις αποφάσεις της Επιτροπής σχετικά με τη χρηματοδότηση του εν λόγω έργου· και iii) το αντίστοιχο σχέδιο χρηματοδότησης που έχει εγκριθεί από την Επιτροπή, συμπεριλαμβανομένων πληροφοριών σχετικά με το πότε, πόσο και σε ποιον θα καταβληθεί η κοινοτική χρηματοδότηση.

3. Στην απάντησή της της 11ης Σεπτεμβρίου 2008, η ΓΔ Regio επισήμανε ότι ο καταγγέλλων είχε ήδη ενημερωθεί ότι οι επιστολές του δεν θα απαντούνταν πλέον, δεδομένου ότι ήταν επαναλαμβανόμενες.

4. Στις 16 Σεπτεμβρίου 2008, ο καταγγέλλων υπέβαλε επιβεβαιωτική αίτηση πρόσβασης στα προαναφερθέντα έγγραφα, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1049/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαΐου 2001, για την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής [1] («κανονισμός 1049/2001»).

5. Στις 27 Οκτωβρίου 2008, η Επιτροπή χορήγησε πρόσβαση στα έγγραφα που αναφέρονται στα σημεία ii) και iii) ανωτέρω. Όσον αφορά την «αίτηση χρηματοδότησης και τη μελέτη σκοπιμότητας», η ΓΔ Regio υποστήριξε ότι, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 5 του κανονισμού 1049/2001, δεν δικαιούται να δημοσιοποιεί έγγραφα προερχόμενα από κράτη μέλη χωρίς τη συγκατάθεση του οικείου κράτους μέλους. Η ΓΔ Regio επισημαίνει ότι ζήτησε γραπτώς τη γνώμη της Τσεχικής Δημοκρατίας σχετικά με την εν λόγω αίτηση πρόσβασης, αλλά ότι δεν έχει ληφθεί ακόμη απάντηση. Ο καταγγέλλων θα ενημερωθεί μόλις λάβει την εν λόγω απάντηση.

6. Στις 19 Νοεμβρίου 2008, ο καταγγέλλων ζήτησε από τη ΓΔ Περιφερειακής Πολιτικής πρόσβαση σε αντίγραφο της επιστολής με την οποία η Τσεχική Δημοκρατία ζητούσε από την Επιτροπή να μην δημοσιοποιήσει τις «προκαταρκτικές μελέτες/μελέτες σκοπιμότητας». Ο καταγγέλλων κατέστησε σαφές ότι η επιστολή αυτή αποτελούσε νέα αίτηση πρόσβασης σε έγγραφα.

ΤΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

7. Στην καταγγελία του, ο καταγγέλλων προέβαλε τους ακόλουθους ισχυρισμούς:

1. Η Επιτροπή δεν εξέτασε τις αιτήσεις του για πρόσβαση σε έγγραφα της 1ης Αυγούστου και της 16ης Σεπτεμβρίου 2008 εντός των προθεσμιών που προβλέπονται από τον κανονισμό 1049/2001.
2. Η Επιτροπή εφάρμοσε εσφαλμένα το άρθρο 4 παράγραφος 5 του κανονισμού 1049/2001.

8. Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι η Επιτροπή θα πρέπει να τηρήσει τις προθεσμίες που προβλέπονται στον κανονισμό 1049/2001 και να εφαρμόσει ορθά τους κανόνες πρόσβασης που ορίζονται στον παρόντα κανονισμό.

9. Στις 6 Μαρτίου 2009, ο καταγγέλλων ενημέρωσε τον Διαμεσολαβητή ότι είχε υποβάλει στη ΓΔ Regio τέσσερις αιτήσεις πρόσβασης (συμπεριλαμβανομένης της αίτησης που καλύπτεται από την παρούσα έρευνα) και υπέβαλε έκθεση σχετικά με τα αποτελέσματα των αιτήσεων αυτών μέχρι τη στιγμή της σύνταξης του παρόντος εγγράφου. Στις επιστολές του της 8ης και 29ης Απριλίου 2009, ο καταγγέλλων ενημέρωσε τον Διαμεσολαβητή για ορισμένα περαιτέρω προβλήματα που είχε με την Επιτροπή.

10. Στην απάντησή του της 5ης Μαΐου 2009, ο Διαμεσολαβητής εξήγησε ότι η παρούσα έρευνα αφορούσε μόνο τη διεκπεραίωση των αιτήσεων πρόσβασης που υπέβαλε ο καταγγέλλων την 1η Αυγούστου 2008 και στις 16 Σεπτεμβρίου 2008. Προσθέτει ότι, εάν ο καταγγέλλων επιθυμεί να εξετάσει ο Διαμεσολαβητής περαιτέρω ζητήματα, θα πρέπει να υποβάλει σχετικό αίτημα. Εν τω μεταξύ, ο καταγγέλλων υπέβαλε δύο ακόμη καταγγελίες (καταγγελίες 1202/2009 και 1209/2009). Οι έρευνες του Διαμεσολαβητή για τις δύο αυτές υποθέσεις εκκρεμούν.

11. Στις παρατηρήσεις του σχετικά με τη γνώμη της Επιτροπής, ο καταγγέλλων διατύπωσε ορισμένες παρατηρήσεις σχετικά με τη διεκπεραίωση άλλης αίτησης πρόσβασης. Ο Συνήγορος του Πολίτη τεκμαίρει ότι αυτό είναι το αίτημα που οδήγησε στην καταγγελία 1207/2009/ΦΕΚ. Ως εκ τούτου, παρέλκει η εξέταση των σχετικών παρατηρήσεων στο πλαίσιο της παρούσας έρευνας.

12. Στις παρατηρήσεις του, ο καταγγέλλων κατέστησε επίσης σαφές ότι θεωρούσε την απόφαση της Επιτροπής να τερματίσει την αλληλογραφία μαζί του σε σχέση με τα τμήματα 518 και 519 της περιφερειακής οδού της Πράγας ως σοβαρή παραβίαση της εμπιστοσύνης. Ωστόσο, ο καταγγέλλων δεν διατύπωσε ισχυρισμούς ή ισχυρισμούς σχετικά με το ζήτημα αυτό. Ως εκ τούτου, το ζήτημα αυτό δεν θα εξεταστεί στην παρούσα απόφαση.

13. Στις παρατηρήσεις του, ο καταγγέλλων υπέβαλε επίσης παρατηρήσεις σχετικά με επιστολή που φαίνεται να απέστειλε η Επιτροπή στην ιδιωτική διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου του τσέχου υπουργού Μεταφορών. Ο καταγγέλλων εξήγησε ότι η αίτηση πρόσβασης στο εν λόγω έγγραφο που είχε υποβάλει στο τσεχικό Υπουργείο Μεταφορών ήταν ανεπιτυχής, καθώς το Υπουργείο είχε εξηγήσει ότι η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που είχε χρησιμοποιήσει η Επιτροπή δεν ανήκε στην επίσημη αλληλογραφία της. Προσέθεσε ότι η Επιτροπή, με τη σειρά της, τον ενημέρωσε, στις 3 Απριλίου 2009, ότι δεν είχε κρατήσει αντίγραφο του εν λόγω εγγράφου. Ο καταγγέλλων επισήμανε ότι υποπτευόταν ότι το έγγραφο δεν υπήρχε καθόλου και ότι η Επιτροπή είχε παραβιάσει το καθήκον της να παραμείνει ανεξάρτητη από τις εθνικές αρχές. Ως εκ τούτου, ζητεί από τον Διαμεσολαβητή να ασχοληθεί με το θέμα αυτό και να μεριμνήσει ώστε το έγγραφο να του γνωστοποιηθεί, υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχει.

14. Όπως εξήγησε ήδη ο Διαμεσολαβητής στην επιστολή του της 5ης Μαΐου 2009, η παρούσα έρευνα αφορά μόνο τη διεκπεραίωση των αιτήσεων πρόσβασης που υπέβαλε ο καταγγέλλων την 1η Αυγούστου 2008 και στις 16 Σεπτεμβρίου 2008. Κατά την άποψη του Διαμεσολαβητή, δεν θα ήταν σκόπιμο να συμπεριληφθεί στην παρούσα έρευνα το περαιτέρω ζήτημα που έθεσε ο καταγγέλλων, το οποίο φαίνεται να αφορά διαφορετικό αίτημα πρόσβασης. Ωστόσο, ο καταγγέλλων παραμένει ελεύθερος να υποβάλει νέα καταγγελία σχετικά με το θέμα αυτό στον Διαμεσολαβητή.

Η ΕΡΩΤΗΣΗ

15. Η καταγγελία υποβλήθηκε στις 19 Νοεμβρίου 2008. Στις 28 Νοεμβρίου 2008, ο Διαμεσολαβητής ζήτησε από την Επιτροπή να γνωμοδοτήσει σχετικά με την εν λόγω καταγγελία.

16. Η Επιτροπή απέστειλε τη γνώμη της στις 13 (αγγλικό πρωτότυπο) και στις 25 Μαΐου 2009 (γερμανική μετάφραση). Η γνώμη διαβιβάστηκε στον καταγγέλλοντα, ο οποίος υπέβαλε παρατηρήσεις στις 9 Ιουνίου 2009.

ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΤΗ

Προκαταρκτικές παρατηρήσεις

17. Στη γνώμη της, η Επιτροπή επισήμανε ότι ορισμένα από τα έγγραφα που ζήτησε ο καταγγέλλων του είχαν αποσταλεί στις 27 Οκτωβρίου 2008 και ότι τα υπόλοιπα έγγραφα (δηλαδή η αίτηση κοινοτικής συνδρομής και η μελέτη σκοπιμότητας) είχαν γνωστοποιηθεί στις 4 Δεκεμβρίου 2008. Στις παρατηρήσεις του, ο καταγγέλλων δεν αμφισβήτησε τη δήλωση αυτή. Ως εκ τούτου, φαίνεται ότι ο καταγγέλλων έχει πλέον λάβει τα έγγραφα στα οποία είχε ζητήσει πρόσβαση.

18. Ως εκ τούτου, η παρούσα υπόθεση επικεντρώνεται αποκλειστικά i) στο κατά πόσον η Επιτροπή τήρησε τις προθεσμίες που προβλέπονται στον κανονισμό 1049/2001 και ii) στο κατά πόσον εφάρμοσε ορθά το άρθρο 4 παράγραφος 5 του εν λόγω κανονισμού.

Α. Ισχυρισμός περί μη διεκπεραίωσης των αιτήσεων πρόσβασης εντός των προθεσμιών που προβλέπονται από τον κανονισμό 1049/2001 και σχετικός ισχυρισμός

Επιχειρήματα που υποβλήθηκαν στον Διαμεσολαβητή

19. Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι η Επιτροπή δεν εξέτασε τις αιτήσεις του για πρόσβαση σε έγγραφα της 1ης Αυγούστου και της 16ης Σεπτεμβρίου 2008 εντός των προθεσμιών που προβλέπονται από τον κανονισμό 1049/2001. Ισχυρίστηκε ότι η Επιτροπή θα πρέπει να τηρήσει τις προθεσμίες που προβλέπονται στον εν λόγω κανονισμό.

20. Στη γνώμη της, η Επιτροπή εξήγησε ότι η ΓΔ Regio δεν είχε προσδιορίσει την επιστολή του καταγγέλλοντος της 1ης Αυγούστου 2008 ως αίτηση πρόσβασης σε έγγραφα και θεώρησε την επιστολή της 16ης Σεπτεμβρίου 2008 ως αρχική αίτηση και όχι ως επιβεβαιωτική αίτηση. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή επισήμανε ότι το ιδιαίτερο γραφείο του αρμόδιου Επιτρόπου και η ΓΔ Regio είχαν λάβει σημαντικό αριθμό επιστολών, ηλεκτρονικών μηνυμάτων και τηλεφωνικών κλήσεων από τον καταγγέλλοντα σχετικά με τα τμήματα 518 και 519 της περιφερειακής οδού της Πράγας. Υποστήριξε ότι ο καταγγέλλων υπέβαλε επανειλημμένα αιτήματα σχετικά με τα εν λόγω τμήματα και, ως εκ τούτου, ενημερώθηκε, με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου της 3ης Ιουνίου 2008 και με επιστολή της 8ης Αυγούστου 2008, ότι οι υπηρεσίες του θα διέκοπταν κάθε περαιτέρω ανταλλαγή αλληλογραφίας σχετικά με τα εν λόγω τμήματα. Η Επιτροπή επισήμανε ότι, ως εκ τούτου, οι υπηρεσίες της δεν συνειδητοποίησαν αρχικά ότι οι επιστολές της 1ης Αυγούστου και της 16ης Σεπτεμβρίου 2008 δεν αφορούσαν τα εν λόγω τμήματα, αλλά το τμήμα 514 της περιφερειακής οδού της Πράγας. Υποστήριξε ότι η ΓΔ Regio ενήργησε με επιμέλεια μόλις κατάλαβε ότι οι επιστολές αυτές δεν αφορούσαν τα τμήματα 518 και 519 της περιφερειακής οδού της Πράγας. Στις 14 Οκτωβρίου 2008, η ΓΔ Regio ενημέρωσε τον καταγγέλλοντα ότι το αίτημά του της 16ης Σεπτεμβρίου 2008 βρισκόταν υπό εξέταση.

21. Η Επιτροπή εξήγησε ότι η ΓΔ Regio θεώρησε ότι ήταν προς το συμφέρον του καταγγέλλοντος να λάβει θέση επί του αιτήματός του αντί να το αποστείλει στη Γενική Γραμματεία (προκειμένου να θεωρηθεί επιβεβαιωτική αίτηση). Εάν η ΓΔ Regio είχε αποστείλει το αίτημα στη Γενική Γραμματεία, ο καταγγέλλων θα είχε χάσει τη δυνατότητα προσφυγής κατά της απόφασης της ΓΔ Regio στη Γενική Γραμματεία.

22. Η Επιτροπή πρόσθεσε ότι ορισμένα από τα έγγραφα που ζήτησε ο καταγγέλλων είχαν γνωστοποιηθεί στις 27 Οκτωβρίου 2008 και ότι τα υπόλοιπα έγγραφα είχαν αποσταλεί στις 4 Δεκεμβρίου 2008, κατόπιν της αναγκαίας προηγούμενης συμφωνίας των τσεχικών αρχών.

23. Η Επιτροπή δέχθηκε ότι δεν εξέτασε τις αιτήσεις του καταγγέλλοντος της 1ης Αυγούστου και της 16ης Σεπτεμβρίου 2008 εντός των προθεσμιών που προβλέπονται στον κανονισμό 1049/2001 και σύμφωνα με τις διαδικαστικές απαιτήσεις που ορίζονται στην απόφαση 2001/937/ΕΚ της Επιτροπής, της 5ης Δεκεμβρίου 2001, για την τροποποίηση του εσωτερικού κανονισμού της [2].

Η αξιολόγηση του Διαμεσολαβητή

24. Ο καταγγέλλων ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή δεν τήρησε τις σχετικές προθεσμίες τόσο όσον αφορά την αρχική του αίτηση πρόσβασης της 1ης Αυγούστου 2008 όσο και την επιβεβαιωτική αίτηση που υπέβαλε στις 16 Σεπτεμβρίου 2008. Σύμφωνα με το άρθρο 7 παράγραφος 1 και το άρθρο 8 παράγραφος 1 αντίστοιχα του κανονισμού 1049/2001, οι αιτήσεις πρόσβασης και οι επιβεβαιωτικές αιτήσεις εξετάζονται εντός 15 εργάσιμων ημερών από την καταχώριση.

25. Οι πολίτες έχουν τη δυνατότητα να υποβάλουν επιβεβαιωτική αίτηση όταν μια αίτηση πρόσβασης δεν διεκπεραιώνεται εντός της προθεσμίας που προβλέπεται από τον κανονισμό 1049/2001. Αυτό έπραξε ο καταγγέλλων στην παρούσα υπόθεση. Υπό τις συνθήκες αυτές, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι δεν υπάρχει ανάγκη για περαιτέρω έρευνες σχετικά με την εικαζόμενη καθυστέρηση όσον αφορά τη διεκπεραίωση της αρχικής αίτησης πρόσβασης.

26. Όσον αφορά την εξέταση της επιβεβαιωτικής αίτησης που υποβλήθηκε στις 16 Σεπτεμβρίου 2008, η ΓΔ Regio εξήγησε ότι δεν εξέτασε την αρχική αίτηση πρόσβασης λόγω παρανόησης και ότι πρότεινε να εξεταστεί η αίτηση της 16ης Σεπτεμβρίου 2008 ως αρχική αίτηση προκειμένου να διατηρηθεί το δικαίωμα του καταγγέλλοντος να υποβάλει επιβεβαιωτική αίτηση, σε περίπτωση που ο καταγγέλλων δεν συμφωνούσε με την απόφασή του επί της εν λόγω αίτησης. Ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι επρόκειτο για εποικοδομητική πρόταση που αποσκοπούσε στην αντιμετώπιση των αρνητικών συνεπειών της παράλειψης της ΓΔ Regio να εξετάσει το αρχικό αίτημα που υποβλήθηκε την 1η Αυγούστου 2008. Ωστόσο, πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι το άρθρο 7 παράγραφος 4 του κανονισμού 1049/2001 προβλέπει ότι η παράλειψη του θεσμικού οργάνου να απαντήσει σε μια αρχική αίτηση εντός της ταχθείσας προθεσμίας «παρέχει στον αιτούντα το δικαίωμα να υποβάλει επιβεβαιωτική αίτηση». Ως εκ τούτου, ο καταγγέλλων είχε το δικαίωμα να υποβάλει επιβεβαιωτική αίτηση αφού η ΓΔ Regio δεν είχε διεκπεραιώσει την αρχική του αίτηση πρόσβασης της 1ης Αυγούστου 2008 και να επιμείνει ώστε η Επιτροπή να διεκπεραιώσει την εν λόγω επιβεβαιωτική αίτηση βάσει των κανόνων που ορίζονται στον κανονισμό 1049/2001.

27. Ο Διαμεσολαβητής σημειώνει ότι η Επιτροπή παραδέχθηκε ότι δεν εξέτασε την επιβεβαιωτική αίτηση του καταγγέλλοντος της 16ης Σεπτεμβρίου 2008 εντός της προθεσμίας των 15 εργάσιμων ημερών που ορίζει ο κανονισμός 1049/2001. Αυτή η μη συμμόρφωση με το άρθρο 8 παράγραφος 1 του κανονισμού 1049/2001 συνιστά περίπτωση κακοδιοίκησης. Η Διαμεσολαβήτρια σημειώνει ότι η Επιτροπή εξέφρασε τη λύπη της για την καθυστέρηση που σημειώθηκε. Ωστόσο, πρέπει να ληφθεί υπόψη το άρθρο 12 παράγραφος 3 του Ευρωπαϊκού Κώδικα Ορθής Διοικητικής Συμπεριφοράς [3], το οποίο ορίζει τα εξής: «Εάν προκύψει σφάλμα το οποίο επηρεάζει αρνητικά τα δικαιώματα ή τα συμφέροντα ενός μέλους του κοινού, ο υπάλληλος απολογείται για αυτό (...)». Κατά την άποψη του Διαμεσολαβητή, μια συγγνώμη θα ήταν επομένως κατάλληλη στην παρούσα υπόθεση. Ελλείψει τέτοιας συγγνώμης, θα γίνει επικριτική παρατήρηση κατωτέρω.

Β. Ισχυρισμός περί εσφαλμένης εφαρμογής του άρθρου 4 παράγραφος 5 του κανονισμού 1049/2001 και σχετικός ισχυρισμός

28. Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι η Επιτροπή είχε εφαρμόσει εσφαλμένα το άρθρο 4 παράγραφος 5 του κανονισμού 1049/2001. Υποστήριξε ότι η Επιτροπή φαίνεται να θεωρεί εμπιστευτικά όλα τα έγγραφα που προέρχονται από τα κράτη μέλη. Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι η Επιτροπή θα πρέπει να εφαρμόσει ορθά τους κανόνες πρόσβασης που ορίζονται στον παρόντα κανονισμό.

29. Η Επιτροπή υποστήριξε ότι, σε αντίθεση με τους ισχυρισμούς του καταγγέλλοντος, ουδέποτε ισχυρίστηκε ότι τα έγγραφα των κρατών μελών καλύπτονταν καταρχήν από την υποχρέωση εμπιστευτικότητας ή ότι τα έγγραφα που ζητούσε ο καταγγέλλων χαρακτηρίζονταν ως εμπιστευτικά. Σύμφωνα με την Επιτροπή, ο καταγγέλλων ενημερώθηκε, στις 27 Οκτωβρίου 2008, ότι ορισμένα έγγραφα δεν μπορούσαν ακόμη να προσκομιστούν, δεδομένου ότι η ΓΔ Regio έπρεπε να διαβουλευθεί με το οικείο κράτος μέλος.

30. Η Επιτροπή εξήγησε ότι το άρθρο 4 παράγραφος 4 του κανονισμού 1049/2001, το οποίο εφαρμόζεται επίσης στα κράτη μέλη, προβλέπει ότι πρέπει να διαβουλεύεται με τον τρίτο από τον οποίο προέρχονται τα έγγραφα, εκτός εάν είναι σαφές ότι τα έγγραφα θα δημοσιοποιηθούν ή δεν θα δημοσιοποιηθούν. Προσέθεσε ότι, όπως επιβεβαίωσε το Δικαστήριο στην απόφασή του της 18ης Δεκεμβρίου 2007 [4], το άρθρο 4 παράγραφος 5 του κανονισμού 1049/2001 θέτει τα κράτη μέλη σε ιδιαίτερη θέση έναντι άλλων τρίτων.

31. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή δήλωσε ότι διαφωνεί με την ερμηνεία του άρθρου 4 παράγραφος 5 του κανονισμού 1049/2001 από τον καταγγέλλοντα.

32. Στις παρατηρήσεις του, ο καταγγέλλων επισήμανε ότι είχε υποβάλει νέο αίτημα στην Επιτροπή, ζητώντας πρόσβαση στο έγγραφο με το οποίο η Τσεχική Δημοκρατία είχε ζητήσει από την Επιτροπή να μην κοινοποιήσει χωρίς την προηγούμενη συγκατάθεσή της τα έγγραφα που καλύπτονται από το σημείο i) της αίτησής του για πρόσβαση της 1ης Αυγούστου 2008. Στην απάντησή της της 3ης Απριλίου 2009, η Επιτροπή εξήγησε ότι δεν υπήρχε τέτοιο έγγραφο και πρόσθεσε τα εξής: «Σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 5 του κανονισμού 1049/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, η Επιτροπή ζήτησε την έγκριση της Τσεχικής Δημοκρατίας. Η Τσεχική Δημοκρατία έδωσε τη συγκατάθεσή της για τη γνωστοποίηση." Ο καταγγέλλων υποστήριξε ότι η Επιτροπή δεν εφάρμοσε ορθά το άρθρο 4 παράγραφος 5 του κανονισμού 1049/2001. Ζήτησε από τον Διαμεσολαβητή να εξετάσει κατά πόσον τα μελλοντικά αιτήματα θα μπορούσαν να διεκπεραιωθούν καλύτερα.

Η αξιολόγηση του Διαμεσολαβητή

33. Το άρθρο 4, παράγραφος 5, του κανονισμού 1049/2001 ορίζει τα εξής: «Ένα κράτος μέλος μπορεί να ζητήσει από το θεσμικό όργανο να μη δημοσιοποιήσει έγγραφο προερχόμενο από το εν λόγω κράτος μέλος χωρίς την προηγούμενη συγκατάθεσή του.»

34. Όπως ορθώς παρατήρησε η Επιτροπή, η διάταξη αυτή θέτει τα κράτη μέλη σε διαφορετική θέση από εκείνη άλλων τρίτων, στους οποίους εφαρμόζεται το άρθρο 4, παράγραφος 4, του κανονισμού 1049/2001. Η διάταξη αυτή έχει ως εξής: «Όσον αφορά τα έγγραφα τρίτων, το θεσμικό όργανο διαβουλεύεται με τον τρίτο προκειμένου να εκτιμήσει κατά πόσον εφαρμόζεται εξαίρεση της παραγράφου 1 ή 2, εκτός εάν είναι σαφές ότι το έγγραφο πρέπει ή δεν πρέπει να δημοσιοποιηθεί.» Σε αντίθεση με τους τρίτους στους οποίους εφαρμόζεται το άρθρο 4 παράγραφος 4, ένα κράτος μέλος έχει συνεπώς τη δυνατότητα να ζητήσει από το θεσμικό όργανο να μην δημοσιοποιήσει χωρίς την προηγούμενη συγκατάθεσή του έγγραφο που προέρχεται από το εν λόγω κράτος. Επομένως, παρέλκει η περαιτέρω εξέταση του άρθρου 4, παράγραφος 4, του κανονισμού 1049/2001 στην υπό κρίση υπόθεση.

35. Στην απόφασή του στην υπόθεση C-64/05 P [5], το Δικαστήριο διευκρίνισε τη διαδικασία που πρέπει να ακολουθείται κατά την εφαρμογή του άρθρου 4 παράγραφος 5 του κανονισμού 1049/2001. Από την απόφαση αυτή προκύπτει ότι το θεσμικό όργανο που λαμβάνει αίτηση πρόσβασης σε έγγραφο προερχόμενο από κράτος μέλος οφείλει να ενημερώσει το εν λόγω κράτος μέλος σχετικά με την αίτηση. Το θεσμικό όργανο και το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος πρέπει στη συνέχεια να «ξεκινήσουν χωρίς καθυστέρηση πραγματικό διάλογο σχετικά με την ενδεχόμενη εφαρμογή των εξαιρέσεων που προβλέπονται στο άρθρο 4 παράγραφοι 1 έως 3 του κανονισμού 1049/2001, αποδίδοντας ιδιαίτερη προσοχή στην ανάγκη να δοθεί στο θεσμικό όργανο η δυνατότητα να λάβει θέση εντός των προθεσμιών εντός των οποίων τα άρθρα 7 και 8 του κανονισμού απαιτούν από αυτό να αποφασίσει σχετικά με την αίτηση πρόσβασης». Ελλείψει τέτοιας αιτιολογίας, το θεσμικό όργανο οφείλει, εφόσον κρίνει ότι δεν συντρέχει καμία από τις εξαιρέσεις αυτές, να παράσχει πρόσβαση στο ζητηθέν έγγραφο. Εάν το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος εναντιωθεί στη δημοσιοποίηση βάσει λόγων που παραπέμπουν στις εξαιρέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 4 παράγραφοι 1 έως 3 του κανονισμού 1049/2001, το θεσμικό όργανο υποχρεούται να απορρίψει την αίτηση πρόσβασης. Ωστόσο, το ίδιο το θεσμικό όργανο πρέπει να αιτιολογήσει την απόφαση αυτή. Το θεσμικό όργανο δεν μπορεί να περιορίζεται στην καταγραφή του γεγονότος ότι το οικείο κράτος μέλος αντιτάχθηκε στη δημοσιοποίηση του ζητηθέντος εγγράφου, αλλά πρέπει επίσης να εκθέτει τους λόγους που επικαλείται το εν λόγω κράτος μέλος για να αποδείξει ότι εφαρμόζεται μία από τις εξαιρέσεις από το δικαίωμα πρόσβασης που προβλέπονται στο άρθρο 4 παράγραφοι 1 έως 3 του κανονισμού. Η απόφαση του θεσμικού οργάνου μπορεί στη συνέχεια να επανεξεταστεί από τα κοινοτικά δικαστήρια ή τον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή.

36. Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι ένα έγγραφο που προέρχεται από κράτος μέλος μπορεί να δημοσιοποιηθεί i) εάν δεν ισχύει καμία από τις εξαιρέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 4 παράγραφοι 1 έως 3 του κανονισμού 1049/2001 και ii) εάν το οικείο κράτος μέλος είτε συναινεί στη δημοσιοποίηση είτε αντιτίθεται σε αυτήν χωρίς να αναφέρει τους λόγους που αναφέρονται σε μία από αυτές τις εξαιρέσεις.

37. Ο Διαμεσολαβητής σημειώνει ότι, στην επιστολή της προς τον καταγγέλλοντα της 27ης Οκτωβρίου 2008, η ΓΔ Regio δήλωσε ότι το άρθρο 4 παράγραφος 5 του κανονισμού 1049/2001 την εμπόδιζε να δημοσιοποιεί έγγραφα προερχόμενα από κράτος μέλος «χωρίς τη συγκατάθεση του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους». Σημειώνει επίσης ότι, κατά τη γνώμη της, η Επιτροπή αναφέρθηκε στην «απαραίτητη προηγούμενη συμφωνία των τσεχικών αρχών». Οι δηλώσεις αυτές θα μπορούσαν να υποδηλώνουν ότι η Επιτροπή παρερμήνευσε πράγματι το άρθρο 4 παράγραφος 5 του κανονισμού 1049/2001 υπό την έννοια ότι δεν ήταν δυνατή η γνωστοποίηση χωρίς τη σύμφωνη γνώμη του οικείου κράτους μέλους.

38. Ο Διαμεσολαβητής σημειώνει, ωστόσο, ότι ο καταγγέλλων έλαβε στη συνέχεια αντίγραφο της επιστολής της 24ης Οκτωβρίου 2008, με την οποία η Επιτροπή ζήτησε τη γνώμη των τσεχικών αρχών σχετικά με το αίτημα πρόσβασης που υπέβαλε ο καταγγέλλων. Αντίγραφο της επιστολής αυτής διαβιβάστηκε στον Διαμεσολαβητή από τον καταγγέλλοντα στις 27 Μαΐου 2009. Ο Διαμεσολαβητής σημειώνει ότι η παρούσα επιστολή περιγράφει ορθά τη διαδικασία που πρέπει να ακολουθηθεί όσον αφορά την εφαρμογή του άρθρου 4 παράγραφος 5 του κανονισμού 1049/2001. Ειδικότερα, στην επιστολή τονίζεται ότι, εάν το κράτος μέλος επιθυμεί να αντιταχθεί στη γνωστοποίηση, θα πρέπει να εκθέσει τους λόγους για τους οποίους αποδεικνύει ότι έχει εφαρμογή μία από τις εξαιρέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 4 παράγραφοι 1 έως 3 του κανονισμού 1049/2001.

39. Με βάση τα ανωτέρω, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι δεν έχει αποδειχθεί ότι η Επιτροπή εφάρμοσε εσφαλμένα το άρθρο 4 παράγραφος 5 του κανονισμού 1049/2001. Ως εκ τούτου, δεν διαπιστώνεται κακοδιοίκηση όσον αφορά αυτή την πτυχή της υπόθεσης.

Γ. Συμπεράσματα

Με βάση την έρευνά του σχετικά με την εν λόγω καταγγελία, ο Διαμεσολαβητής την περατώνει με την ακόλουθη επικριτική παρατήρηση:

Η Επιτροπή δεν εξέτασε την επιβεβαιωτική αίτηση του καταγγέλλοντος της 16ης Σεπτεμβρίου 2008 εντός της προθεσμίας των 15 εργάσιμων ημερών που ορίζει ο κανονισμός 1049/2001. Αυτή η μη συμμόρφωση με το άρθρο 8 παράγραφος 1 του κανονισμού 1049/2001 συνιστά περίπτωση κακοδιοίκησης.

Ο καταγγέλλων και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα ενημερωθούν για την απόφαση αυτή.

Π. Νικηφόρος ΔΙΑΜΑΝΔΟΥΡΟΣ

Στρασβούργο, 16 Ιουλίου 2009

[1] ΕΕ L 145, σ. 43.

[2] ΕΕ L 345, σ. 94. Η παρούσα απόφαση καθορίζει λεπτομερείς κανόνες για την εφαρμογή του κανονισμού 1049/2001 από την Επιτροπή.

[3] Ο κώδικας είναι διαθέσιμος στον ιστότοπο του Διαμεσολαβητή (www.ombudsman.europa.eu).

[4] Υπόθεση C-64/05 P Σουηδία και IFAW κατά Επιτροπής, Συλλογή 2007, σ. I-11389, σκέψεις 43-50.

[5] όπ.π. σκέψεις 85-89.