Ιστορικό της καταγγελίας

1. Το νομοθετικό πλαίσιο για βιώσιμα συστήματα τροφίμων (FSFS) ήταν μια πρωτοβουλία στο πλαίσιο της στρατηγικής «Από το αγρόκτημα στο πιάτο». Στόχος της ήταν να επιταχύνει και να διευκολύνει τη μετάβαση σε βιώσιμα συστήματα τροφίμων. Ειδικότερα, το FSFS θα θεσπίσει κανόνες για την επισήμανση της βιωσιμότητας των τροφίμων και ελάχιστα κριτήρια για βιώσιμες δημόσιες συμβάσεις τροφίμων, καθώς και ρυθμίσεις διακυβέρνησης και παρακολούθησης [1].

2. Η πρόταση FSFS επρόκειτο να εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή έως το τέλος του 2023. Μεταξύ 2020 και 2023, η Επιτροπή προέβη σε προπαρασκευαστικές ενέργειες, όπως αρχική εκτίμηση επιπτώσεων το 2021 [2] και δημόσια διαβούλευση το 2022.[3]

3. Το 2022 και το 2023 ο καταγγέλλων, μια πολωνική οργάνωση της κοινωνίας των πολιτών, από κοινού με άλλες οργανώσεις, απηύθυνε ανοικτές επιστολές στην Επιτροπή, εκφράζοντας ανησυχίες σχετικά με την καθυστέρηση στην έγκριση της πρότασης για την FSFS και την απουσία της από το πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής για το 2024 [4].

4. Η Επιτροπή απάντησε στον καταγγέλλοντα, αλλά ο καταγγέλλων θεώρησε ότι οι απαντήσεις του ήταν διφορούμενες και δεν παρείχε σαφείς πληροφορίες σχετικά με την κατάσταση της επίμαχης πρωτοβουλίας. Δυσαρεστημένος από τις απαντήσεις της Επιτροπής, ο καταγγέλλων απευθύνθηκε στη Διαμεσολαβήτρια στις 29 Ιουλίου 2025.

Η έρευνα

5. Η Διαμεσολαβήτρια κίνησε έρευνα σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή ενημέρωσε το κοινό σχετικά με την κατάσταση της πρότασης FSFS, συμπεριλαμβανομένης της καθυστέρησης στην έγκρισή της.

6. Η Διαμεσολαβήτρια διερεύνησε επίσης τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή ενημερώνει το κοινό όταν αναστέλλει ή διακόπτει τις εργασίες σχετικά με νομοθετικές πρωτοβουλίες που έχουν ήδη ανακοινωθεί, μεταξύ άλλων σε σχέση με τις οποίες η Επιτροπή έχει ήδη διεξαγάγει δημόσιες διαβουλεύσεις. 

7. Στο πλαίσιο της έρευνας, η Διαμεσολαβήτρια έλαβε τη γραπτή απάντηση της Επιτροπής [5] και η ερευνητική της ομάδα συναντήθηκε με τους εκπροσώπους της Επιτροπής [6].

8. Η Διαμεσολαβήτρια έλαβε επίσης τις παρατηρήσεις του καταγγέλλοντος τόσο για την απάντηση της Επιτροπής όσο και για την έκθεση της συνεδρίασης.

Επιχειρήματα που υποβλήθηκαν στον Διαμεσολαβητή

9. Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι η Επιτροπή παρέλειψε να ενημερώσει το κοινό σχετικά με τους λόγους της καθυστέρησης στην έγκριση της πρότασης FSFS και να παράσχει επικαιροποιημένο χρονοδιάγραμμα. Για τον καταγγέλλοντα, δεδομένου ότι η Επιτροπή είχε ήδη συλλέξει παρατηρήσεις από τα ενδιαφερόμενα μέρη σχετικά με την πρωτοβουλία και στη συνέχεια διεξήγαγε δημόσια διαβούλευση, θα πρέπει να παράσχει στο κοινό συγκεκριμένες πληροφορίες σχετικά με την κατάσταση της πρωτοβουλίας και τα σχέδιά της σε σχέση με αυτήν.

10. Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε επίσης ότι η μη ενημέρωση του κοινού σχετικά με το καθεστώς της πρωτοβουλίας FSFS παραβίαζε τη διοργανική συμφωνία για τη βελτίωση του νομοθετικού έργου, η οποία καλεί την Επιτροπή να διασφαλίσει τη διαφάνεια των νομοθετικών διαδικασιών [7], καθώς και την αρχή της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης.

11. Η Επιτροπή δήλωσε, στις γραπτές απαντήσεις της προς τον καταγγέλλοντα και τη Διαμεσολαβήτρια, ότι επαναξιολόγησε τις πολιτικές της προτεραιότητες λόγω των οικονομικών διαταραχών που προκλήθηκαν από τον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, τις διαμαρτυρίες των γεωργών και τις ευρύτερες ανησυχίες των ενδιαφερόμενων μερών σχετικά με τη γεωργία της ΕΕ. Επισήμανε ότι υπέβαλε άλλες προτάσεις σχετικά με τα βιώσιμα συστήματα τροφίμων, όπως οι στόχοι μείωσης της σπατάλης τροφίμων που πρέπει να επιτευχθούν έως το 2030. Επισήμανε επίσης το «όραμά της για τη γεωργία και τα τρόφιμα», το οποίο αποσκοπεί στην εξισορρόπηση της βιωσιμότητας και των κοινωνικοοικονομικών αναγκών του γεωργικού τομέα. Επιπλέον, τόνισε ότι υπάρχει ήδη αυστηρό νομικό πλαίσιο για τις ζωοτροφές και τα τρόφιμα που παράγονται με κτηνιατρικά προϊόντα, το οποίο μπορεί να οδηγήσει σε μικροβιακή αντοχή, και ότι οι ισχύοντες κανόνες της ΕΕ για την επισήμανση των τροφίμων διασφαλίζουν υψηλό επίπεδο προστασίας της υγείας των καταναλωτών.

12. Κατά τη διάρκεια της συνάντησης με την ερευνητική ομάδα της Διαμεσολαβήτριας, οι εκπρόσωποι της Επιτροπής διευκρίνισαν ότι η αλλαγή κατεύθυνσης των πολιτικών προτεραιοτήτων της δημοσιοποιήθηκε στην ομιλία της Προέδρου της Επιτροπής για την κατάσταση της Ένωσης το 2023 προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην οποία ανακοίνωσε στρατηγικό διάλογο για το μέλλον της γεωργίας και των τροφίμων. Ο στρατηγικός διάλογος κορυφώθηκε με την έκθεση με τίτλο «Μια κοινή προοπτική για τη γεωργία και τα τρόφιμα στην Ευρώπη».[8] Με βάση την εν λόγω έκθεση, η Επιτροπή παρουσίασε ένα «Όραμα για τη γεωργία και τα τρόφιμα» τον Φεβρουάριο του 2025.[9] Δεδομένου ότι ούτε η έκθεση ούτε το όραμα ανέφεραν τη στρατηγική FSFS ή τη στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο», η Επιτροπή έκρινε ότι ήταν σαφές στα ενδιαφερόμενα μέρη ότι τόσο η FSFS όσο και η στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» είχαν διακοπεί. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή επιβεβαίωσε ότι οι εργασίες για το FSFS είχαν διακοπεί.

13. Επιπλέον, κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης, οι εκπρόσωποι της Επιτροπής αποσαφήνισαν την ορολογία σχετικά με το καθεστώς των πρωτοβουλιών. Ο όρος «απόσυρση» εφαρμόζεται σε νομοθετικές προτάσεις που έχουν ήδη εγκριθεί από την Επιτροπή και υποβληθεί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ως συννομοθέτες. Ο όρος «εγκαταλελειμμένο» χρησιμοποιείται για πρωτοβουλίες που δεν έχουν ακόμη εγκριθεί ως νομοθετικές προτάσεις. Η Επιτροπή δήλωσε ότι το καθεστώς όλων των πρωτοβουλιών είναι διαθέσιμο στη διαδικτυακή πύλη «Πείτε την άποψή σας» της Επιτροπής [10].

14. Μετά την παρούσα καταγγελία, η Επιτροπή δήλωσε ότι εξέτασε τις διαθέσιμες πληροφορίες στην πύλη και εντόπισε ορισμένες ανακρίβειες και παρωχημένες πληροφορίες σχετικά με διάφορες πρωτοβουλίες. Ως εκ τούτου, έλαβε μέτρα για την εισαγωγή επικαιροποιήσεων και την εφαρμογή συστημικών βελτιώσεων, ώστε να διασφαλιστεί ότι τα ενδιαφερόμενα μέρη λαμβάνουν σαφείς πληροφορίες σχετικά με την κατάσταση συγκεκριμένων πρωτοβουλιών, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που η Επιτροπή αποφάσισε να διακόψει («εγκαταλείψει», σύμφωνα με την ορολογία της Επιτροπής).

15. Απαντώντας, ο καταγγέλλων θεώρησε ότι η ανακοίνωση νέου πλαισίου, χωρίς ρητή αναφορά στην προηγούμενη πρωτοβουλία, δεν πληρούσε την απαίτηση αυτή. Επιπλέον, ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι η εγκατάλειψη νομοθετικής πρωτοβουλίας χωρίς να απαιτείται η ενεργός ενημέρωση του κοινού σχετικά με αυτήν συνιστά παραβίαση της αρχής της διαφάνειας.

Η αξιολόγηση του Διαμεσολαβητή

16. Η Επιτροπή έχει δεσμευτεί στους κανόνες της για τη βελτίωση της νομοθεσίας να διασφαλίζει, μεταξύ άλλων, διαφανή νομοθετική διαδικασία [11], όπως απαιτείται από τις Συνθήκες [12] και τη νομολογία των δικαστηρίων της ΕΕ [13].

17. Ενώ η διοργανική συμφωνία για τη βελτίωση του νομοθετικού έργου, καθώς και η νομολογία [14] υποχρεώνουν την Επιτροπή να δικαιολογεί μόνο την απόσυρση της νομοθετικής πρότασης από μια εν εξελίξει νομοθετική διαδικασία, δηλαδή μετά την επίσημη έγκριση και υποβολή της εν λόγω πρότασης στους συννομοθέτες [15], ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι, ως ζήτημα χρηστής διοίκησης, η Επιτροπή πρέπει επίσης να ενημερώνει το κοινό όταν εγκαταλείπει μια νομοθετική πρωτοβουλία, δηλαδή ένα κείμενο που δεν κατέστη τελικά επίσημη νομοθετική πρόταση.

18. Στο πλαίσιο αυτό, η Διαμεσολαβήτρια σημειώνει ότι το Δικαστήριο της ΕΕ διαπίστωσε ότι η απόφαση της Επιτροπής να εγκαταλείψει μια νομοθετική πρωτοβουλία μπορεί να έχει τον ίδιο αντίκτυπο με την απόφασή της να εγκρίνει μια νομοθετική πρωτοβουλία: «η απόφαση της Επιτροπής να εγκαταλείψει, κατόπιν εκτίμησης επιπτώσεων, τη σχεδιαζόμενη νομοθετική πρωτοβουλία θέτει οριστικό τέλος στη σχεδιαζόμενη νομοθετική δράση, η οποία δεν μπορεί να επαναληφθεί εάν το εν λόγω θεσμικό όργανο δεν ανακαλέσει την εν λόγω απόφαση».[16] Κατά την άποψη του Διαμεσολαβητή, από αυτό προκύπτει ότι η Επιτροπή υπόκειται στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο νομοθετικής διαφάνειας κατά τη διαδικασία προετοιμασίας νομοθετικών πρωτοβουλιών, ανεξάρτητα από το αν η διαδικασία αυτή θα καταλήξει στην έγκριση νομοθετικής πρότασης.

19. Όσον αφορά την υπόθεση αυτή, η Διαμεσολαβήτρια θεωρεί ότι δεν ήταν προφανές, βάσει των πληροφοριών που παρασχέθηκαν από την Επιτροπή πριν από την παρούσα έρευνα, ότι η πρωτοβουλία FSFS είχε διακοπεί. Τούτου λεχθέντος, η Διαμεσολαβήτρια εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Επιτροπή αποσαφήνισε το ζήτημα αυτό κατά τη διάρκεια της έρευνας, παρέχοντας σαφή αιτιολόγηση για την απόφασή της να εγκαταλείψει την πρωτοβουλία. Η Διαμεσολαβήτρια εκφράζει επίσης την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Επιτροπή αποφάσισε τώρα να επικαιροποιήσει τις πληροφορίες σχετικά με όλες τις πρωτοβουλίες πολιτικής της στον ιστότοπό της. Η Διαμεσολαβήτρια ευελπιστεί ότι η Επιτροπή θα επικαιροποιεί τις πληροφορίες αυτές σύμφωνα με τα υψηλότερα πρότυπα νομοθετικής διαφάνειας.

Συμπέρασμα

Βάσει της έρευνας, η Διαμεσολαβήτρια περατώνει την υπόθεση με το ακόλουθο συμπέρασμα:

Δεδομένου ότι η Επιτροπή έχει αποσαφηνίσει το καθεστώς της επίμαχης νομοθετικής πρωτοβουλίας και έχει δεσμευτεί να επικαιροποιεί τις πληροφορίες σχετικά με όλες τις πρωτοβουλίες πολιτικής της που είναι διαθέσιμες στον ιστότοπό της, δεν δικαιολογούνται περαιτέρω έρευνες σχετικά με την εν λόγω καταγγελία.

Ο καταγγέλλων και η Επιτροπή θα ενημερωθούν για την απόφαση αυτή.

Teresa Anjinho
Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής

Στρασβούργο, 30/06/2026

[1] Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Βιώσιμο σύστημα τροφίμων της ΕΕ: Νομοθετικό χρονοδιάγραμμα, https://www.europarl.europa.eu/legislative-train/carriage/sustainable-eu-food-system/report?sid=10201.

[2] Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Αρχική εκτίμηση επιπτώσεων: Πρωτοβουλία-πλαίσιο για ένα βιώσιμο σύστημα τροφίμων, https://food.ec.europa.eu/document/download/efad46c1-0813-443f-8670-83e278206084_en?filename=f2f_legis_iia_fsfs_5902055.pdf.

[3] Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Sustainable food system – setting an EU framework: Δημόσια διαβούλευση, https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/13174-Sustainable-food-system-setting-an-EU-framework/public-consultation_en.

[4] Πρόγραμμα εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2024, https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/strategy-documents/commission-work-programme/commission-work-programme-2024_en. 

[5] https://www.ombudsman.europa.eu/doc/correspondence/228546

[6] https://www.ombudsman.europa.eu/doc/correspondence/228547

[7] Διοργανική συμφωνία για τη βελτίωση του νομοθετικού έργου, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32016Q0512(01).

[8] Ευρωπαϊκή Επιτροπή, «Strategic Dialogue on the future of EU agriculture» (Στρατηγικός διάλογος για το μέλλον της γεωργίας της ΕΕ), https://agriculture.ec.europa.eu/common-agricultural-policy/cap-overview/committees-and-expert-groups/strategic-dialogue-future-eu-agriculture_en.

[9] Ευρωπαϊκή Επιτροπή, «A Vision for Agriculture and Food», https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:52025DC0075.

[10] Ευρωπαϊκή Επιτροπή, «Πείτε την άποψή σας – πρωτοβουλίες», https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives_en.

[11] Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Better Regulation Guidelines, Νοέμβριος 2021, https://commission.europa.eu/law/law-making-process/better-regulation/better-regulation-guidelines-and-toolbox_en.

[12] Άρθρο 15 της ΣΛΕΕ.

[13] Βλ. επισκόπηση στην απόφαση της Διαμεσολαβήτριας σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χειρίζονται τις αιτήσεις πρόσβασης του κοινού σε νομοθετικά έγγραφα (OI/4/2023/MIK), https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/196680.

[14] Δικαστήριο, απόφαση της 14ης Απριλίου 2015, Συμβούλιο κατά Επιτροπής, C-409/13, σκέψη 76, https://juris.curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=163659&pageIndex=0&doclang=en&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=186316.

[15] Διοργανική συμφωνία για τη βελτίωση του νομοθετικού έργου (υποσημείωση 7 ανωτέρω). Βλ. σημεία 3, 9 και 38.

[16] Δικαστήριο, απόφαση της 4ης Σεπτεμβρίου 2018, ClientEarth κατά Επιτροπής, C‑57/16 P, σκέψη 87, https://juris.curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=205322&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=8961911.