Ιστορικό

1. Το δικαίωμα πρόσβασης του κοινού στα έγγραφα που βρίσκονται στην κατοχή των θεσμικών οργάνων της ΕΕ προβλέπεται στις Συνθήκες της ΕΕ και στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων.[1] Διαδραματίζει καίριο ρόλο στη διασφάλιση της διαφανούς λειτουργίας των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, ενισχύοντας έτσι τη νομιμότητα και την εμπιστοσύνη του κοινού στην ΕΕ. Οι γενικοί κανόνες για την άσκηση του δικαιώματος αυτού καθορίζονται στη νομοθεσία της ΕΕ για την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα (κανονισμός 1049/2001)[2].

2. Για να διασφαλιστεί η ουσιαστική πρόσβαση, τα θεσμικά όργανα της ΕΕ θα πρέπει να διεκπεραιώνουν όλα τα αιτήματα πρόσβασης του κοινού το συντομότερο δυνατόν. Οι καθυστερήσεις στη χορήγηση πρόσβασης ενδέχεται να υπονομεύσουν την ικανότητα των ατόμων που ζητούν έγγραφα να συμμετάσχουν στη δημοκρατική διαδικασία της ΕΕ. Τα άτομα θα μπορούσαν, για παράδειγμα, να ζητήσουν πρόσβαση σε έγγραφα ώστε να είναι σε θέση να παρακολουθούν λεπτομερώς τις εν εξελίξει νομοθετικές ή διεθνείς διαπραγματεύσεις ή να συμμετέχουν στη λήψη αποφάσεων ή στη χάραξη πολιτικής της ΕΕ.

3. Σύμφωνα με τον κανονισμό 1049/2001, οι αιτήσεις πρόσβασης του κοινού θα πρέπει να διεκπεραιώνονται «έγκαιρα». Προβλέπεται προθεσμία 15 εργάσιμων ημερών για την απόφαση θεσμικού οργάνου, τόσο επί της αρχικής αίτησης πρόσβασης όσο και επί των αιτήσεων επανεξέτασης, όταν το θεσμικό όργανο αρνήθηκε αρχικά την πρόσβαση, είτε στο σύνολο της αίτησης είτε σε μέρη αυτής (στο εξής: επιβεβαιωτική αίτηση). Κάθε προθεσμία μπορεί να παραταθεί μία φορά κατά 15 εργάσιμες ημέρες, πράγμα που σημαίνει ότι τα θεσμικά όργανα της ΕΕ αναμένεται να λάβουν απόφαση, στο αρχικό στάδιο και στο στάδιο επανεξέτασης/επιβεβαίωσης αντίστοιχα, εντός μέγιστης προθεσμίας 30 εργάσιμων ημερών. Η μη τήρηση των προθεσμιών που τάσσει ο νομοθέτης δεν μπορεί να συνιστά χρηστή διοίκηση.

4. Τα τελευταία χρόνια, οι καταγγελίες στον Διαμεσολαβητή σχετικά με την πρόσβαση του κοινού σε έγγραφα που βρίσκονται στην κατοχή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δείχνουν ότι η Επιτροπή δεν τηρεί πάντα τις προθεσμίες και ότι ορισμένες φορές υπάρχει σημαντική καθυστέρηση πριν εκδώσει αρχικές και επιβεβαιωτικές αποφάσεις. Οι καταγγέλλοντες που υποβάλλουν τακτικά αιτήματα πρόσβασης του κοινού έχουν επίσης εκφράσει ανησυχίες ότι υπάρχουν πλέον συστηματικές καθυστερήσεις στον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή χειρίζεται τα αιτήματα.

5. Στο πλαίσιο αυτό, η Διαμεσολαβήτρια κίνησε αυτεπάγγελτη έρευνα για να εξετάσει τον συστημικό χαρακτήρα των καθυστερήσεων στον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή χειρίζεται τις αιτήσεις πρόσβασης του κοινού σε έγγραφα.

Η έρευνα

6. Η Διαμεσολαβήτρια ζήτησε πρώτα από την Επιτροπή να παράσχει στατιστικά στοιχεία για το έτος 2021 σχετικά με:

(i) τον αριθμό των αιτήσεων και των επιβεβαιωτικών αιτήσεων που έλαβε και (ii) τον χρόνο που χρειάστηκε για τη διεκπεραίωση των εν λόγω αιτήσεων, συμπεριλαμβανομένης της συχνότητας με την οποία υπερέβη τη μέγιστη προθεσμία των 30 εργάσιμων ημερών.[3] Ο Διαμεσολαβητής ζήτησε επίσης από την Επιτροπή πληροφορίες σχετικά με τα (τότε) σχέδιά της να δημιουργήσει μια διαδικτυακή πύλη για τη διεκπεραίωση των αιτήσεων πρόσβασης του κοινού (η οποία έκτοτε δρομολογήθηκε ως πύλη ηλεκτρονικής πρόσβασης στα έγγραφα της Επιτροπής «EASE»).[4] 7. Στη συνέχεια, η ομάδα έρευνας της Διαμεσολαβήτριας επιθεώρησε περισσότερους από 60 φακέλους της Επιτροπής σχετικά με αιτήσεις πρόσβασης σε έγγραφα, συμπεριλαμβανομένων των αιτήσεων για τις οποίες η Επιτροπή είχε τηρήσει τις προθεσμίες και για τις οποίες είχε σημειωθεί σημαντική καθυστέρηση.

Στη συνέχεια, η Διαμεσολαβήτρια ζήτησε από την Επιτροπή να απαντήσει σε πρόσθετες ερωτήσεις.8.

Η ομάδα έρευνας του Διαμεσολαβητή πραγματοποίησε επίσης συνεδρίαση [5] με εκπροσώπους της Επιτροπής για να λάβει πρόσθετες πληροφορίες.

Η σύσταση του Διαμεσολαβητή 9. Η έρευνα της Διαμεσολαβήτριας κατέδειξε ότι υπάρχουν καθυστερήσεις, συμπεριλαμβανομένων σημαντικών καθυστερήσεων, στη διεκπεραίωση των αιτήσεων, ιδίως στο επιβεβαιωτικό στάδιο. Το 2021, ενώ στο αρχικό στάδιο, σημειώθηκαν καθυστερήσεις σε περίπου 16 % των περιπτώσεων, το 85 % του συνόλου των επιβεβαιωτικών αιτήσεων εμφάνισε καθυστερήσεις.

Πάνω από το 60 % του συνόλου των επιβεβαιωτικών αιτήσεων διεκπεραιώθηκαν σε περισσότερες από 60 εργάσιμες ημέρες, παρά το γεγονός ότι η νόμιμη προθεσμία ήταν 30 εργάσιμες ημέρες. 10. Η νομοθεσία της ΕΕ για την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα απαιτεί την ταχεία διεκπεραίωση των αιτήσεων, και σε κάθε περίπτωση εντός των ισχυουσών προθεσμιών, στο αρχικό και στο επιβεβαιωτικό στάδιο. Ο Διαμεσολαβητής έχει επανειλημμένα την άποψη ότι «η καθυστερημένη πρόσβαση συνιστά άρνηση πρόσβασης».

Τα έγγραφα που ζητούν οι αιτούντες μπορεί να ζητηθούν γρήγορα και μπορεί να χάσουν τη σημασία τους σε περίπτωση καθυστερήσεων. 11. Υπό το πρίσμα αυτό, η Διαμεσολαβήτρια διαπίστωσε ότι οι συστημικές και σημαντικές καθυστερήσεις στην επεξεργασία των αιτήσεων πρόσβασης του κοινού σε έγγραφα ισοδυναμούν με κακοδιοίκηση.

Για την αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος, ο Διαμεσολαβητής συνέστησε στην Επιτροπή να διορθώσει την κατάσταση αυτή κατά προτεραιότητα [6]. 12. Η Διαμεσολαβήτρια εντόπισε τέσσερα συγκεκριμένα ζητήματα κατά τη διεκπεραίωση των αιτήσεων πρόσβασης, τα οποία μπορεί να οδηγήσουν σε καθυστερήσεις, και υπέβαλε αντίστοιχες προτάσεις στην Επιτροπή σχετικά με τον τρόπο αντιμετώπισής τους.

Η Διαμεσολαβήτρια σημείωσε ότι η αντιμετώπιση αυτών των ζητημάτων θα συμβάλει ελάχιστα στην αντιμετώπιση του μείζονος ζητήματος των καθυστερήσεων, το οποίο απαιτεί μια πιο θεμελιώδη επανεξέταση εντός της Επιτροπής σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζει να τηρήσει τα χρονοδιαγράμματα που καθορίζονται από τη νομοθετική εξουσία. 1.

Ανεπαρκείς ανθρώπινοι πόροι

Λαμβάνοντας υπόψη τον αυξανόμενο αριθμό επιβεβαιωτικών αιτήσεων και το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν τηρεί την προβλεπόμενη προθεσμία στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων, η Επιτροπή θα πρέπει να διαθέσει περισσότερους πόρους για τη διεκπεραίωση των επιβεβαιωτικών αιτήσεων.2.

Πρακτικές χρονοβόρες και υψηλής έντασης πόρων

Κατά την έναρξη της διαδικασίας, μετά την καταχώριση αιτήματος, η Επιτροπή θα πρέπει να επαληθεύει κατά πόσον θα είναι αναγκαία η εξωτερική διαβούλευση και, εάν ναι, να δρομολογεί εγκαίρως την εν λόγω διαδικασία.

Όπου απαιτείται, η Επιτροπή θα πρέπει να επιδιώκει να λαμβάνει διευκρινίσεις από τους αιτούντες εντός ημερών από την καταχώριση του αιτήματος.3.

Επικοινωνία με τους αιτούντες

Η Επιτροπή θα πρέπει να συνεργάζεται με τους αιτούντες ανοικτά και εποικοδομητικά σε όλα τα στάδια και να διασφαλίζει ότι τους παρέχονται όλες οι απαραίτητες πληροφορίες που μπορούν να τους επιτρέψουν να αποσαφηνίσουν τα αιτήματά τους (για παράδειγμα, παρέχοντας κατάλογο εγγράφων που ενδέχεται να εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του αιτήματος).4.

Ακύρωση επιβεβαιωτικών αιτήσεων

Για τις επιβεβαιωτικές αιτήσεις που υποβάλλονται όταν η Επιτροπή δεν έχει λάβει αρχική απόφαση εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών, η Επιτροπή θα πρέπει να τερματίσει την πρακτική της να αποκαλεί την απόφασή της επί της επιβεβαιωτικής αίτησης αρχική απόφαση. 13. Επιπλέον, η Διαμεσολαβήτρια τόνισε τη σημασία της προορατικής διαφάνειας ως ενός από τα πρωταρχικά μέσα για τη διασφάλιση της εμπιστοσύνης του κοινού στις ενέργειες της διοίκησης της ΕΕ, καθώς και για την αποφυγή της ανάγκης να ζητούνται έγγραφα και να διεκπεραιώνονται τα εν λόγω αιτήματα.

Ο Διαμεσολαβητής πρότεινε επίσης τα εξής:

Η Επιτροπή θα πρέπει να συνεχίσει να προβλέπει τομείς/θέματα πολιτικής που ενδέχεται να προκαλέσουν ιδιαίτερο δημόσιο ενδιαφέρον και να διασφαλίζει την προορατική διαφάνεια σε σχέση με τους εν λόγω τομείς/θέματα πολιτικής, π.χ. εξετάζοντας εκ των προτέρων ποια έγγραφα θα πρέπει να δημοσιοποιούνται και δημοσιεύοντας τις εν λόγω πληροφορίες σε φιλικούς προς τον χρήστη και προσβάσιμους μορφότυπους, για παράδειγμα σε ειδικές ιστοσελίδες.Τα έγγραφα που δημοσιοποιούνται στο πλαίσιο αιτήσεων πρόσβασης του κοινού θα πρέπει να δημοσιεύονται και να είναι εύκολο να βρεθούν στη διαδικτυακή πύλη της Επιτροπής για την ηλεκτρονική πρόσβαση στα έγγραφα. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να υπάρχουν σαφείς τίτλοι με επαρκείς πληροφορίες.

Καθοδήγηση σχετικά με τη σύνταξη σαφών τίτλων θα μπορούσε να τεθεί στη διάθεση όλων όσων εμπλέκονται στη διεκπεραίωση αιτημάτων πρόσβασης του κοινού.

Η απάντηση της Επιτροπής στη σύσταση 14. Σε απάντηση,[7] η Επιτροπή αναγνώρισε τη σημασία της έγκαιρης διεκπεραίωσης των αιτήσεων πρόσβασης σε έγγραφα.

Αναφέρθηκε στη σημαντική αύξηση του αριθμού των αιτημάτων πρόσβασης του κοινού κατά τα τελευταία έτη, τα οποία έχουν όλο και ευρύτερο πεδίο εφαρμογής και είναι πολύ περίπλοκα. 15. Η Επιτροπή υποστήριξε ότι οι ανησυχίες που εξέφρασε η Διαμεσολαβήτρια αφορούν κυρίως περιορισμένο μέρος των αιτήσεων πρόσβασης που έλαβε η Επιτροπή (εκείνες που φθάνουν στο επιβεβαιωτικό στάδιο), δηλαδή 4 % το 2021 και 5 % το 2022.

Γενικά, η Επιτροπή έκρινε ότι διαθέτει υψηλό επίπεδο διαφάνειας, καθώς παρέχεται πλήρης ή μερική πρόσβαση στην πλειονότητα των ζητούμενων εγγράφων.16.

• Στη συνέχεια, η Επιτροπή εξέτασε τις προτάσεις που διατύπωσε η Διαμεσολαβήτρια στη σύστασή της:
• Δεσμεύτηκε να διαθέσει περισσότερους πόρους στην ομάδα της Γενικής Γραμματείας που είναι αρμόδια για την επεξεργασία των επιβεβαιωτικών αιτήσεων, χωρίς ωστόσο να προσδιορίζει τον αριθμό τους.
• Ανέφερε ότι οι διοικητικές πρακτικές και οι κατευθυντήριες γραμμές της για το προσωπικό καλύπτουν ήδη τις προτάσεις της Διαμεσολαβήτριας σε σχέση με το ζήτημα της έγκαιρης έναρξης εξωτερικών διαβουλεύσεων και της συνεργασίας με τους καταγγέλλοντες για τη λήψη διευκρινίσεων.Θεώρησε ότι η πρακτική της να ακυρώνει επιβεβαιωτικές αιτήσεις που υποβλήθηκαν λόγω της έλλειψης αρχικής απάντησης εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών αποτελεί νομικά ορθή λύση. Κατά την άποψη της Επιτροπής, η πρακτική αυτή είναι ο καλύτερος τρόπος για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των αιτούντων, δεδομένου ότι διατηρεί τα πλήρη μέσα προσφυγής (διαδικασία δύο σταδίων) για όσους υποβάλλουν αιτήσεις πρόσβασης.
• Η πρακτική είναι επίσης αναγκαία για επιχειρησιακούς λόγους και λόγους αποτελεσματικότητας, δεδομένης της αποκεντρωμένης προσέγγισης εντός της Επιτροπής για τη διεκπεραίωση των αιτήσεων πρόσβασης σε έγγραφα.Σημείωσε τις συνεχείς προσπάθειές της για τη βελτίωση της προορατικής διαφάνειας και αναφέρθηκε στις καλές επιδόσεις της στο θέμα αυτό, όπως με το Brexit ή τις εμπορικές διαπραγματεύσεις. Δεσμεύτηκε να συνεχίσει την προορατική δημοσίευση εγγράφων στον ιστότοπό της ή μέσω του μητρώου εγγράφων της. Η Επιτροπή εξήγησε στο πλαίσιο αυτό ότι, μετά την εισαγωγή της πύλης EASE, όλα τα έγγραφα που δημοσιοποιούνται μετά από αιτήματα πρόσβασης δημοσιεύονται στην εν λόγω πύλη. Τα έγγραφα μπορούν να αναζητηθούν με βάση βασικά κριτήρια, όπως ο τίτλος, η επίδοση ή κοινοποίηση, οι ημερομηνίες, το ελεύθερο κείμενο ή τα στοιχεία αναφοράς του εγγράφου. Η Γενική Γραμματεία εξέδωσε ειδικές οδηγίες σχετικά με τον τίτλο ή το αντικείμενο των εγγράφων, ώστε να μπορούν οι αναγνώστες να κατανοούν εύκολα το περιεχόμενο του εγγράφου χωρίς να χρειάζεται να το συμβουλεύονται πλήρως.

Οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές είναι διαθέσιμες στο προσωπικό της Επιτροπής.

Η αξιολόγηση του Διαμεσολαβητή μετά τη σύσταση17.

Στην απάντηση της Επιτροπής τονίζεται ότι η σύσταση της Διαμεσολαβήτριας αφορά κυρίως περιορισμένο μέρος των αιτήσεων πρόσβασης που φθάνουν στην Επιτροπή, δηλαδή 4 % το 2021 και 5 % το 2022, και ότι, γενικά, έχει υψηλό επίπεδο διαφάνειας, καθώς παρέχεται πλήρης ή μερική πρόσβαση στην πλειονότητα των ζητούμενων εγγράφων. 18. Η Διαμεσολαβήτρια επιμένει ότι οι συστημικές και σημαντικές καθυστερήσεις στην επεξεργασία των επιβεβαιωτικών αιτήσεων, οι οποίες αποκαλύφθηκαν κατά τη διάρκεια της έρευνάς της, είναι πολύ ανησυχητικές. Στο πλαίσιο αυτό, είναι σημαντικό να καθοριστεί τι σημαίνουν στην πράξη οι καθυστερήσεις. Συνεπάγονται, πρώτον, αρνητική εμπειρία με την ΕΕ για τον ενδιαφερόμενο πολίτη και απώλεια αξιοπιστίας για το θεσμικό όργανο. Από την πλευρά τους, οι πολίτες υποχρεούνται να τηρούν ανεπιφύλακτα τις προθεσμίες που τους επιβάλλουν οι δημόσιες αρχές. Είναι δύσκολο να γίνει αντιληπτό πώς θα πρέπει να είναι αποδεκτό οι δημόσιες αρχές να μην τηρούν τις προθεσμίες που ορίζει ο νόμος για τη δράση τους. Επιπλέον, οι καθυστερήσεις ανατρέπουν έναν από τους ίδιους τους σκοπούς του δικαιώματος πρόσβασης του κοινού, δηλαδή να επιτρέπεται στους πολίτες και τις οργανώσεις να συμμετέχουν σε δημόσιες συζητήσεις και να ελέγχουν τη δράση που προβλέπουν ή έχουν αναλάβει οι δημόσιες αρχές. Η παροχή πρόσβασης μήνες ή χρόνια μετά το θέμα έχει στο δημόσιο μάτι μπορεί να είναι χωρίς νόημα.

Η σοβαρότητα του ζητήματος αυτού επιδεινώνεται από το γεγονός ότι, σύμφωνα με την εμπειρία του Διαμεσολαβητή, σημειώνονται σημαντικές καθυστερήσεις σε υποθέσεις μεγάλης δημόσιας σημασίας. 19. Με βάση τις καταγγελίες που έχουν περιέλθει στη Διαμεσολαβήτρια, μετά την έναρξη της παρούσας έρευνας, η κατάσταση εξακολουθεί να επιδεινώνεται. Το 2020 η Διαμεσολαβήτρια κίνησε 13 έρευνες σχετικά με καθυστερήσεις της Επιτροπής στη διεκπεραίωση αιτήσεων πρόσβασης του κοινού. Οι έρευνες αυτές αυξάνονται σταθερά.

Το 2021 πραγματοποιήθηκαν 22 έρευνες, το 2022, 35 έρευνες και, κυρίως, το 2023, η Διαμεσολαβήτρια κίνησε 54 τέτοιες έρευνες από τις 15 Σεπτεμβρίου 2023.  20. Η απάντηση της Επιτροπής στη σύσταση της Διαμεσολαβήτριας υποδηλώνει περαιτέρω ότι η Επιτροπή εφαρμόζει ήδη τις περισσότερες από τις προτάσεις της.

Δεν είναι αυτό που είδε η Διαμεσολαβήτρια στις έρευνές της. 21. Ειδικότερα, ενώ η Επιτροπή αναφέρει στην απάντησή της ότι έχει θεσπίσει, μέσω των κατευθυντήριων γραμμών της προς το προσωπικό, τις ορθές πρακτικές που προτείνει ο Διαμεσολαβητής, οι πρακτικές αυτές πρέπει να εφαρμόζονται με συνέπεια και πληρότητα. Οι καταγγελίες που περιέρχονται στον Διαμεσολαβητή δείχνουν ότι αυτό δεν συμβαίνει επί του παρόντος.

Στο παράρτημα της παρούσας απόφασης, ο Διαμεσολαβητής απαρίθμησε παραδείγματα καθυστερήσεων ή προβληματικών πρακτικών που εφαρμόζει η Επιτροπή κατά τη διεκπεραίωση αιτήσεων πρόσβασης σε έγγραφα. 22. Το γεγονός ότι οι αιτήσεις πρόσβασης γίνονται όλο και πιο πολυάριθμες και περίπλοκες δεν μπορεί να δικαιολογήσει τη μη έγκαιρη αντιμετώπισή τους. Όπως έχει ήδη προτείνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η Επιτροπή θα πρέπει να θεσπίσει ταχύτερες, πιο προσβάσιμες και περαιτέρω απλουστευμένες διαδικασίες για τη διεκπεραίωση των αιτήσεων σχετικά με την άρνηση χορήγησης πρόσβασης.[8] Θα πρέπει επίσης να εξετάσει τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να συντομεύσει τις διαδικασίες έγκρισης.

Ενώ η νέα πύλη EASE αποτελεί σαφώς θετικό βήμα όσον αφορά την αλληλεπίδραση με όσους ζητούν πρόσβαση και όσον αφορά τη δημοσίευση όλων των δημοσιοποιημένων εγγράφων, δεν φαίνεται να έχει επιφέρει ακόμη σημαντική αλλαγή στον εσωτερικό χειρισμό των αιτήσεων από την Επιτροπή. 23. Η Διαμεσολαβήτρια εκφράζει την ικανοποίησή της για τη δέσμευση της Επιτροπής να ενισχύσει την ομάδα που εργάζεται για τις επιβεβαιωτικές αιτήσεις στη Γενική Γραμματεία.

Θεωρεί, ωστόσο, λυπηρό το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν παρείχε συγκεκριμένα στοιχεία στην απάντησή της σχετικά με το θέμα αυτό. 24. Όσον αφορά την πρακτική της Επιτροπής να ακυρώνει επιβεβαιωτικές αιτήσεις που υποβλήθηκαν λόγω έλλειψης αρχικής απάντησης, η Διαμεσολαβήτρια επαναλαμβάνει την άποψή της ότι η πρακτική αυτή αντιβαίνει στον κανονισμό 1049/2001. Ο κανονισμός 1049/2001 ορίζει ότι, εάν ένα θεσμικό όργανο δεν λάβει αρχική απόφαση εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών, ο αιτών μπορεί να υποβάλει επιβεβαιωτική αίτηση. Μόλις εκπνεύσουν οι προθεσμίες για την έκδοση επιβεβαιωτικής απόφασης, ο αιτών μπορεί να προσφύγει στο Δικαστήριο της ΕΕ ή στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή. Επί του παρόντος, η Επιτροπή δεν ενημερώνει τους αιτούντες σχετικά με τη δυνατότητα προσφυγής στο Δικαστήριο της ΕΕ ή στον Διαμεσολαβητή σε τέτοιες περιπτώσεις. Απλώς ενημερώνει τους αιτούντες ότι μπορούν να υποβάλουν νέα επιβεβαιωτική αίτηση. Ως εκ τούτου, οι αιτούντες δεν γνωρίζουν πλήρως τα ένδικα μέσα που έχουν στη διάθεσή τους.

Η Διαμεσολαβήτρια επισημαίνει επίσης ότι η Επιτροπή χειρίζεται τα αιτήματα με αυτόν τον τρόπο μόνο λόγω των καθυστερήσεων που αντιμετωπίζει κατά την επεξεργασία των αιτήσεων πρόσβασης στο αρχικό στάδιο. 25. Ως το μεγαλύτερο θεσμικό όργανο της ΕΕ, οι διοικητικές πρακτικές της Επιτροπής θεωρούνται παράδειγμα από άλλα όργανα, υπηρεσίες και οργανισμούς. Όταν η Επιτροπή παρουσιάζει συστηματικές ελλείψεις όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο χειρίζεται τις αιτήσεις πρόσβασης του κοινού, αυτό ενέχει τον κίνδυνο υπονόμευσης της διαφάνειας ολόκληρης της διοίκησης της ΕΕ.

Εκτός εάν και έως ότου η Επιτροπή, στα υψηλότερα επίπεδα, αποδείξει στην πράξη ότι η διαφάνεια αποτελεί τον κανόνα και προτεραιότητα για το θεσμικό όργανο, η διεκπεραίωση των αιτημάτων θα συνεχίσει να καθυστερεί.26. Με βάση τα ανωτέρω, η Διαμεσολαβήτρια επαναλαμβάνει τη διαπίστωσή της ότι οι συστημικές και σημαντικές καθυστερήσεις στην επεξεργασία από την Επιτροπή των αιτήσεων πρόσβασης του κοινού σε έγγραφα ισοδυναμούν με κακοδιοίκηση.

Επιτροπή πρέπει, κατά προτεραιότητα, να διορθώσει αυτή την κατάσταση.

Συμπέρασμα

Η Διαμεσολαβήτρια περατώνει την εν λόγω στρατηγική έρευνα με το ακόλουθο συμπέρασμα:

Η Διαμεσολαβήτρια επιβεβαιώνει τη διαπίστωσή της ότι συστημικές και σημαντικές καθυστερήσεις στην επεξεργασία από την Επιτροπή των αιτήσεων πρόσβασης του κοινού σε έγγραφα ισοδυναμούν με κακοδιοίκηση.

Δεδομένης της σημασίας του θέματος, ο Διαμεσολαβητής θα το θέσει υπόψη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου μέσω ειδικής έκθεσης.

Η Επιτροπή θα ενημερωθεί για την απόφαση αυτή.

Emily O'Reilly
Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια

Στρασβούργο, 18/09/2023

 [1]

Το δικαίωμα πρόσβασης σε έγγραφα που βρίσκονται στην κατοχή των θεσμικών οργάνων της ΕΕ κατοχυρώνεται στο άρθρο 15 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης: https://eur-lex.europa.eu/eli/treaty/tfeu_2016/art_15/oj και αναγνωρίζεται επίσης στο άρθρο 42 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ: https://eur-lex.europa.eu/eli/treaty/char_2012/oj.[2]

Κανονισμός 1049/2001 για την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2001/1049/oj.

Ο κανονισμός 1049/2001 ισχύει άμεσα για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Συμβούλιο της ΕΕ και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Ωστόσο, πολλά άλλα θεσμικά και λοιπά όργανα και οργανισμοί της ΕΕ εφαρμόζουν τις ίδιες αρχές, γεγονός που στην πράξη σημαίνει ότι εφαρμόζουν τον κανονισμό ή έχουν εκδώσει αποφάσεις που καθορίζουν τον τρόπο εφαρμογής του.

[3] Η απάντηση της Επιτροπής είναι διαθέσιμη στη διεύθυνση:

https://www.ombudsman.europa.eu/en/doc/correspondence/en/167660.[4]

Η πύλη «Ηλεκτρονική πρόσβαση στα έγγραφα της Επιτροπής» (EASE), μέσω της οποίας μπορούν να υποβάλλονται αιτήσεις πρόσβασης του κοινού σε έγγραφα, δρομολογήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2022 και είναι διαθέσιμη στη διεύθυνση: https://ec.europa.eu/transparency/documents-request/home (στα αγγλικά).

[5] Η έκθεση της συνεδρίασης είναι διαθέσιμη εδώ: