Ιστορικό της καταγγελίας

1. Ο καταγγέλλων είναι μια κεντρική οργάνωση που εκπροσωπεί τις ευρωπαϊκές εβραϊκές ειρηνευτικές ομάδες που εδρεύουν σε ολόκληρη την Ευρώπη.

2. Το 2018, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενέκρινε ομόφωνα δήλωση σχετικά με την καταπολέμηση του αντισημιτισμού και την ανάπτυξη κοινής προσέγγισης στον τομέα της ασφάλειας για την καλύτερη προστασία των εβραϊκών κοινοτήτων και ιδρυμάτων στην Ευρώπη ^[1]. Το 2019, σε συνέχεια της δήλωσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να συστήσει ad hoc ομάδα εργασίας για την καταπολέμηση του αντισημιτισμού ^[2] με σκοπό την εφαρμογή της δήλωσης. Σύμφωνα με τη δήλωση, η ομάδα εργασίας έχει ως στόχο να στηρίξει τα κράτη μέλη ώστε να εγκρίνουν «μια ολιστική στρατηγική για την πρόληψη και την καταπολέμηση όλων των μορφών αντισημιτισμού στο πλαίσιο των στρατηγικών τους για την πρόληψη του ρατσισμού, της ξενοφοβίας, της ριζοσπαστικοποίησης και του βίαιου εξτρεμισμού». Η ομάδα εργασίας βάσισε τις συζητήσεις της σε έναν «ορισμό εργασίας» του αντισημιτισμού, ο οποίος εγκρίθηκε από τη Διεθνή Συμμαχία για τη Μνήμη του Ολοκαυτώματος και έκτοτε έχει εγκριθεί από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ ^[3] και πολλά κράτη μέλη.

3. Ο καταγγέλλων δεν κλήθηκε να συμμετάσχει στην ομάδα εργασίας, αλλά, παρόλα αυτά, θέλησε να συμμετάσχει στις συζητήσεις της και, ειδικότερα, σε συνεδρίαση της ομάδας εργασίας όπου συζητήθηκε η πρακτική χρήση του ορισμού του αντισημιτισμού ^[4].

4. Για τον σκοπό αυτό, ο καταγγέλλων και ορισμένες από τις οργανώσεις-μέλη του πραγματοποίησαν εκτενή αλληλογραφία με την Επιτροπή το 2019 και το 2020 σχετικά με τη διοργάνωση των συνεδριάσεων των ομάδων εργασίας.

5. Στο πλαίσιο της αλληλογραφίας, ο καταγγέλλων αμφισβήτησε επίσης κατά πόσον η ομάδα εργασίας είχε ισόρροπη εκπροσώπηση, καθώς περιλάμβανε μόνο οργανώσεις που υποστηρίζουν τον ορισμό εργασίας του αντισημιτισμού.

6. Δυσαρεστημένος με τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή χειρίστηκε το θέμα, ο καταγγέλλων απευθύνθηκε στον Διαμεσολαβητή τον Δεκέμβριο του 2020.

Η έρευνα

7. Η Διαμεσολαβήτρια κίνησε έρευνα σχετικά με τις ανησυχίες του καταγγέλλοντος. Κατά τη διάρκεια της έρευνας, η Διαμεσολαβήτρια έλαβε την απάντηση της Επιτροπής σε σχέση με την καταγγελία και, στη συνέχεια, τις παρατηρήσεις του καταγγέλλοντος.

Επιχειρήματα που υποβλήθηκαν στον Διαμεσολαβητή

Σύνθεση της ομάδας εργασίας

8. Κατά την άποψη του καταγγέλλοντος, η Επιτροπή δεν διασφάλισε ισορροπημένη και πλουραλιστική σύνθεση της ομάδας εργασίας, καθώς όλοι οι συμμετέχοντες υποστηρίζουν τον ορισμό εργασίας του αντισημιτισμού. Ως «η μόνη εβραϊκή κεντρική οργάνωση με διαφορετική και μοναδική προσέγγιση στην καταπολέμηση του αντισημιτισμού», έκρινε ότι οι απόψεις της ήταν απαραίτητες για τη διασφάλιση ισορροπημένης συζήτησης, ιδίως κατά τη συνεδρίαση της ομάδας εργασίας για την πρακτική χρήση του ορισμού. Ο καταγγέλλων αναφέρθηκε σε προηγούμενες έρευνες του Διαμεσολαβητή σχετικά με ομάδες εμπειρογνωμόνων και συμβουλευτικές ομάδες ^[5] και υποστήριξε ότι η εκπροσώπηση δεν θα διασφάλιζε αντικειμενική και πλουραλιστική συζήτηση.

9. Ο καταγγέλλων αμφισβήτησε επίσης την αδυναμία της Επιτροπής να παράσχει σαφείς πληροφορίες σχετικά με τα κριτήρια που χρησιμοποίησε για να προσκαλέσει οργανώσεις να συμμετάσχουν στην ομάδα εργασίας. Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι η Επιτροπή είχε παράσχει ασαφείς και παραπλανητικές πληροφορίες και δεν την ενημέρωσε δεόντως σχετικά με τη δυνατότητα συμμετοχής στην ομάδα εργασίας ως κεντρική οργάνωση.

10. Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι διαθέτει την αναγκαία εμπειρογνωμοσύνη για να συμμετάσχει στην ομάδα εργασίας. Προηγουμένως συνεργάστηκε με την Επιτροπή για τον αντισημιτισμό και τη χρήση του ορισμού εργασίας. 

11. Η Επιτροπή δήλωσε αρχικά ότι η ομάδα εργασίας απαρτιζόταν από δύο εκπροσώπους των αρμόδιων εθνικών αρχών των κρατών μελών και έναν εκπρόσωπο της εβραϊκής κοινότητας σε κάθε κράτος μέλος. Στη συνέχεια, ανέφερε ότι, σε ορισμένες συνεδριάσεις, είχε προσκαλέσει εκπροσώπους σε τοπικό ή περιφερειακό επίπεδο, εκπροσώπους κεντρικών οργανώσεων και εμπειρογνωμόνων της εβραϊκής κοινωνίας των πολιτών, εκπροσώπους ενωσιακών και διεθνών οργανισμών.

12. Η Επιτροπή δήλωσε ότι οι μεγάλες ευρωπαϊκές εβραϊκές κεντρικές οργανώσεις που κλήθηκαν να συμμετάσχουν στην ομάδα εργασίας επιλέχθηκαν με βάση την αντιπροσωπευτικότητά τους και τη σημασία της εμπειρογνωμοσύνης τους για τα θέματα που συζητήθηκαν.

13. Για τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή υποστήριξε ^[6] ότι η συμμετοχή του καταγγέλλοντος είναι σημαντικά μικρότερη όσον αφορά τα κράτη μέλη ^[7] στα οποία δραστηριοποιείται σε σύγκριση με τις οργανώσεις που εκπροσωπούνται στην ομάδα εργασίας, οι οποίες έχουν θυγατρικές σε όλα σχεδόν τα κράτη μέλη. Η Επιτροπή δήλωσε επίσης ότι η αντιπροσωπευτικότητα των κεντρικών οργανώσεων αξιολογήθηκε με βάση τις καθιερωμένες οργανώσεις, τον αριθμό των συνδεδεμένων εταιρειών τους και το μέγεθος της συμμετοχής των συνδεδεμένων εταιρειών.

14. Η Επιτροπή δήλωσε ότι, δεδομένης της ειδικής αποστολής της ομάδας εργασίας, κλήθηκαν να συμμετάσχουν μόνο κεντρικές οργανώσεις των οποίων δεδηλωμένος στόχος ήταν η καταπολέμηση του αντισημιτισμού. Η Επιτροπή επισήμανε ότι η εμπειρογνωσία του καταγγέλλοντος, όπως αναφέρεται από τον καταγγέλλοντα στο Μητρώο Διαφάνειας, επικεντρώνεται σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής. Η Επιτροπή έκρινε ότι η ομάδα εργασίας δεν ήταν το κατάλληλο φόρουμ για να συζητήσει τον τομέα εμπειρογνωμοσύνης της και, αντ’ αυτού, απηύθυνε μόνιμη πρόσκληση στον καταγγέλλοντα για διάλογο εκτός της ομάδας εργασίας. 

15. Η Επιτροπή υποστήριξε επίσης ότι έπρεπε να περιορίσει τον αριθμό των συμμετεχόντων στην ομάδα εργασίας για να διασφαλίσει την αποτελεσματικότητα και την τήρηση των μεθόδων εργασίας της ομάδας εργασίας.

Σχετικά με τη συνολική επικοινωνία με τον καταγγέλλοντα

16. Ο καταγγέλλων δήλωσε ότι η Επιτροπή παρείχε παραπλανητικές και διφορούμενες απαντήσεις σχετικά με την ομάδα εργασίας. Στις αρχικές απαντήσεις της, η Επιτροπή παρείχε ανακριβείς πληροφορίες σχετικά με τις συνεδριάσεις της ομάδας εργασίας και τη σύνθεσή της. 

17. Η Επιτροπή διευκρίνισε ορισμένα θέματα σχετικά με τη συνολική επικοινωνία της με τον καταγγέλλοντα. Εξήγησε ότι μια εθνική εβραϊκή οργάνωση επικοινώνησε αρχικά μαζί της ζητώντας πληροφορίες σχετικά με τη σύνθεση της ομάδας εργασίας. Επομένως, η αρχική απάντησή της δεν αφορούσε τη συμμετοχή κεντρικών οργανώσεων, μολονότι η οργάνωση αυτή είναι μέλος της κεντρικής οργάνωσης της καταγγέλλουσας. Μόνο στη συνέχεια, μετά τη συμμετοχή του καταγγέλλοντος και άλλων οργανώσεων-μελών στην αλληλογραφία, παρέσχε ευρύτερες πληροφορίες σχετικά με τη συμμετοχή στην ομάδα εργασίας.

Περαιτέρω επιχειρήματα μετά την απάντηση της Επιτροπής στην καταγγελία

18. Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι είχε τα προσόντα για να συμμετάσχει στην ομάδα εργασίας, ως εβραϊκή οργάνωση-ομπρέλα που επηρεάζεται άμεσα από τον αντισημιτισμό, η οποία περιλαμβάνει διάφορες εβραϊκές ομάδες σε ολόκληρη την Ευρώπη.

19. Ο καταγγέλλων δήλωσε επίσης ότι διαθέτει σημαντική εμπειρογνωμοσύνη σχετικά με τα θέματα που συζητήθηκαν στις συνεδριάσεις της ομάδας εργασίας, ιδίως όσον αφορά τον ορισμό εργασίας του αντισημιτισμού. Ενώ ασχολείται επίσης με θέματα εξωτερικής πολιτικής, το ίδιο κάνουν όλοι οι συμμετέχοντες στην ομάδα εργασίας. Ως εκ τούτου, η απόφαση να μην κληθεί ο καταγγέλλων ήταν αυθαίρετη, άδικη και παραβίασε την αρχή της ίσης μεταχείρισης.

20.  Όσον αφορά τα επιχειρήματα της Επιτροπής σχετικά με την ανάγκη περιορισμού του αριθμού των συμμετεχόντων, ο καταγγέλλων επισήμανε ότι ο αριθμός των συνολικών συμμετεχόντων διέφερε σημαντικά κατά τη διάρκεια των συνεδριάσεων. Δύο ακόμη συμμετέχοντες που εκπροσωπούν τον καταγγέλλοντα δεν θα έθεταν σε κίνδυνο την αποτελεσματικότητα της ομάδας εργασίας.

21. Ο καταγγέλλων δήλωσε ότι ο διμερής διάλογος με την Επιτροπή δεν αποτελεί αποτελεσματική εναλλακτική λύση αντί της συμμετοχής σε φόρουμ με διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη.

Η αξιολόγηση του Διαμεσολαβητή

Σύνθεση της ομάδας εργασίας

22. Κατά τη διάρκεια της έρευνας, η Επιτροπή παρείχε πληροφορίες σχετικά με τα κριτήρια για την πρόσκληση κεντρικών οργανώσεων να συμμετάσχουν στην ομάδα εργασίας. Συνοπτικά, η Επιτροπή επέλεξε σημαντικές ευρωπαϊκές εβραϊκές κεντρικές οργανώσεις με βάση την αντιπροσωπευτικότητά τους, τη συνάφεια της εμπειρογνωμοσύνης για τα θέματα που συζητήθηκαν και την ανάγκη διασφάλισης αποτελεσματικής μεθόδου εργασίας.

23. Τα κριτήρια που εφαρμόζει η Επιτροπή φαίνεται να είναι αντικειμενικά και από κανένα στοιχείο δεν προκύπτει ότι η Επιτροπή δεν τα εφάρμοσε κατά τρόπο συνεπή και αμερόληπτο όταν αποφάσισε ποιες οργανώσεις θα προσκαλέσουν να συμμετάσχουν στην ομάδα εργασίας. Είναι επίσης εύλογο ότι, ανάλογα με το αντικείμενο των συνεδριάσεων της ομάδας εργασίας, η απαιτούμενη εμπειρογνωμοσύνη και ο αριθμός των συμμετεχόντων διέφεραν.

24.  Κατά την άποψη του Διαμεσολαβητή, η σύνθεση μιας συγκεκριμένης ομάδας είναι ισορροπημένη εάν αντικατοπτρίζει με ακρίβεια τα διάφορα είδη εμπειρογνωμοσύνης που απαιτούνται για να μπορέσει η ομάδα να εκτελέσει πλήρως την εντολή που της έχει ανατεθεί ^[8].

25. Η Επιτροπή εξήγησε ότι μόνο κεντρικές οργανώσεις των οποίων ρητός στόχος είναι η καταπολέμηση του αντισημιτισμού κλήθηκαν να συμμετάσχουν στην ομάδα εργασίας, μαζί με τους άλλους συμμετέχοντες. Δεδομένης της αρμοδιότητας της ομάδας, η εξήγηση αυτή φαίνεται εύλογη.

26. Κατά την τέταρτη συνεδρίασή της, η ομάδα εργασίας επικεντρώθηκε στη συζήτηση της πρακτικής χρήσης του ορισμού εργασίας για τον αντισημιτισμό. Μολονότι ο Διαμεσολαβητής κατανοεί το ευρύτερο πλαίσιο της έντονης και έγκυρης συζήτησης σχετικά με τον ορισμό, γεγονός είναι ότι ο ορισμός εργασίας έχει εγκριθεί από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, όπως επισημαίνεται ανωτέρω. Στο πλαίσιο αυτό, σκοπός της συνεδρίασης ήταν να συζητηθεί η πρακτική εφαρμογή του ορισμού. Ως εκ τούτου, η θέση μιας οργάνωσης σχετικά με τον ίδιο τον ορισμό δεν ήταν κρίσιμη για τη συνάντηση, αυτή καθεαυτήν, ή για τον καθορισμό του κατά πόσον υπήρχε ισόρροπη εκπροσώπηση συμφερόντων στις συζητήσεις σχετικά με την πρακτική χρήση της.

27. Από κανένα στοιχείο δεν προκύπτει ότι η Επιτροπή παρέλειψε να εξετάσει προσηκόντως τα επιχειρήματα της καταγγέλλουσας σχετικά με τον ορισμό και την εφαρμογή του, τα οποία περιλαμβάνονταν στην αλληλογραφία της. Ως εκ τούτου, της δόθηκε η ευκαιρία να εκθέσει τις απόψεις της σχετικά με τα θέματα που κάλυψαν οι συζητήσεις στο πλαίσιο της ομάδας εργασίας ^[9]. 

Επικοινωνία με τον καταγγέλλοντα

28. Αρχικά, η Επιτροπή δεν παρέσχε ακριβείς και πλήρεις πληροφορίες σχετικά με τη σύνθεση της ομάδας εργασίας. Στο πλαίσιο της έρευνας, εξήγησε ότι αυτό οφειλόταν στο γεγονός ότι είχε αρχικά απαντήσει σε ένα από τα εθνικά μέλη της κεντρικής οργάνωσης του καταγγέλλοντος και, ως εκ τούτου, δεν παρείχε πληροφορίες σχετικά με τις κεντρικές οργανώσεις.

29. Μολονότι η Επιτροπή παρέσχε στη συνέχεια πληρέστερες πληροφορίες σχετικά με τη σύνθεση της ομάδας εργασίας και τα κριτήρια βάσει των οποίων κάλεσε τους συμμετέχοντες, είναι ωστόσο λυπηρό το γεγονός ότι η αρχική απάντησή της δημιούργησε σύγχυση. Η παροχή σαφών και διαφανών πληροφοριών σχετικά με τη σύνθεση των ομάδων εμπειρογνωμόνων ή των συμβουλευτικών ομάδων, μεταξύ άλλων σχετικά με τη βάση επί της οποίας επιλέχθηκαν οι συμμετέχοντες, είναι ουσιαστικής σημασίας για τη διασφάλιση της εμπιστοσύνης του κοινού στις εν λόγω ομάδες και του ρόλου της Επιτροπής στη διασφάλιση ισόρροπης εκπροσώπησης. Ωστόσο, στις επακόλουθες απαντήσεις της στον καταγγέλλοντα και κατά τη διάρκεια της έρευνας, η Επιτροπή έχει πλέον παράσχει διευκρινίσεις σχετικά με το θέμα αυτό. 

Συμπέρασμα

Βάσει της έρευνας, ο Διαμεσολαβητής περατώνει την υπόθεση με το ακόλουθο συμπέρασμα ^[10]:

Δεν υπήρξε κακοδιοίκηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Ο καταγγέλλων και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα ενημερωθούν για την απόφαση αυτή.

Tina Nilsson
Προϊσταμένη της μονάδας χειρισμού υποθέσεων

Στρασβούργο, 3/2/2022

[1] Συμπεράσματα του Συμβουλίου της 6ης Δεκεμβρίου 2018, διαθέσιμα στη διεύθυνση: https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-15213-2018-INIT/en/pdf

[2] Περισσότερες πληροφορίες διατίθενται στη διεύθυνση: Ομάδα εργασίας για την καταπολέμηση του αντισημιτισμού | Ευρωπαϊκή Επιτροπή (europa.eu)

[3] Για περισσότερες πληροφορίες, βλ. την έκδοση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Handbook for the practical use of International Holocaust Remembrance Association definition of antisemitism: https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/d3006107-519b-11eb-b59f-01aa75ed71a1/language-en.

[4] Βλ. γενικές πληροφορίες σχετικά με την 4η συνεδρίαση της ομάδας εργασίας για την καταπολέμηση του αντισημιτισμού: https://ec.europa.eu/info/sites/default/files/background_-_working_group_on_antisemitism_-_8_december_2020.pdf

[5] Ο καταγγέλλων αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, στις αποφάσεις της Ευρωπαίας Διαμεσολαβήτριας στις υποθέσεις 1830/2017/SRS και OI/6/2014/NF σχετικά με τη σύνθεση και τη διαφάνεια των ομάδων εμπειρογνωμόνων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής:

https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/86030#_ftn15

https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/109762#_ftnref11

[6] Η Επιτροπή βάσισε τη θέση της στις πληροφορίες σχετικά με τον καταγγέλλοντα που ήταν διαθέσιμες στο Μητρώο Διαφάνειας από τις 5 Μαρτίου 2021. Είναι ευθύνη των εκπροσώπων συμφερόντων να καταχωρίζουν και να επικαιροποιούν τα στοιχεία τους στο Μητρώο Διαφάνειας. 

Σκοπός του Μητρώου Διαφάνειας είναι να επιτρέπει στο κοινό να παρακολουθεί τις δραστηριότητες των εκπροσώπων συμφερόντων που επιδιώκουν να επηρεάσουν τη διαμόρφωση και την εφαρμογή της νομοθεσίας και της πολιτικής της ΕΕ. Περισσότερες πληροφορίες είναι διαθέσιμες στη διεύθυνση: https://ec.europa.eu/transparencyregister/public/homePage.do

[7] Με βάση τις δημόσια διαθέσιμες πληροφορίες στον ιστότοπο του καταγγέλλοντος, στις 12 Ιανουαρίου 2022, ο καταγγέλλων εκπροσωπείται σε εννέα χώρες.

[8] Απόφαση της Ευρωπαίας Διαμεσολαβήτριας στο πλαίσιο της στρατηγικής έρευνας OI/6/2014/NF σχετικά με τη σύνθεση και τη διαφάνεια των ομάδων εμπειρογνωμόνων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, παράγραφος 21, διαθέσιμη στη διεύθυνση https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/86030

[9] Η Επιτροπή συναντήθηκε επίσης με ορισμένες από τις οργανώσεις-μέλη του καταγγέλλοντος σε προηγούμενες περιπτώσεις.

[10] Η παρούσα καταγγελία εξετάστηκε στο πλαίσιο του κατ’ εξουσιοδότηση χειρισμού υποθέσεων, σύμφωνα με την απόφαση του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή για τη θέσπιση εκτελεστικών διατάξεων