Το ιστορικό της καταγγελίας

1. Η καταγγελία, η οποία στρέφεται κατά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αφορά το δικαίωμα του καταγγέλλοντος, ο οποίος άρχισε να εργάζεται σε οργανισμό της ΕΕ τον Ιούνιο του 2007, να λάβει διπλό επίδομα συντηρούμενου τέκνου για το παιδί του με σοβαρή αναπηρία. Αφού υπέβαλε επισήμως αίτηση για διπλό επίδομα συντηρούμενου τέκνου στις 25 Μαρτίου 2009, προσκομίζοντας τα απαιτούμενα δικαιολογητικά έγγραφα (ιατρικό πιστοποιητικό που βεβαιώνει ότι το τέκνο είναι 100% ανάπηρο και ότι το τέκνο πάσχει από την πάθηση από τη γέννησή του), το Γραφείο Διαχείρισης και Εκκαθάρισης των Ατομικών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής («PMO»)[1] αποφάσισε, στις 22 Απριλίου 2009, να χορηγήσει στον προσφεύγοντα διπλό επίδομα συντηρούμενου τέκνου από την 1η Μαρτίου 2009.

Επί του αντικειμένου της έρευνας

2. Στην καταγγελία του προς τον Διαμεσολαβητή, ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι το PMO κακώς του αρνήθηκε το διπλό επίδομα συντηρούμενου τέκνου για το παιδί του με σοβαρή αναπηρία από την ημερομηνία ανάληψης των καθηκόντων του.

3. Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι το PMO έπρεπε να του χορηγήσει το διπλό επίδομα συντηρούμενου τέκνου για το τέκνο του με σοβαρή αναπηρία από την ημερομηνία ανάληψης των καθηκόντων του.

Η έρευνα

4. Η Διαμεσολαβήτρια κίνησε την έρευνα στις 30 Μαΐου 2011 και ζήτησε από την Επιτροπή να υποβάλει γνώμη σχετικά με την καταγγελία έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2011. Η γνώμη διαβιβάστηκε στον καταγγέλλοντα, ο οποίος υπέβαλε τις παρατηρήσεις του στις 11 και 18 Οκτωβρίου 2011.

Ανάλυση και συμπεράσματα του Διαμεσολαβητή

Α. Εικαζόμενη μη χορήγηση του διπλού επιδόματος συντηρούμενου τέκνου από την ημερομηνία ανάληψης των καθηκόντων του καταγγέλλοντος

Η προκαταρκτική ανάλυση του Διαμεσολαβητή και τα επιχειρήματα που προέβαλαν τα μέρη

5. Στην καταγγελία του προς τον Διαμεσολαβητή, ο καταγγέλλων δήλωσε ότι, κατά την ανάληψη των καθηκόντων του στον οργανισμό της ΕΕ, παρείχε έγγραφα που αποδεικνύουν ότι το παιδί του πάσχει από σοβαρή, συγγενή αναπηρία για την οποία δεν υπάρχει θεραπεία. Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι, λόγω παρανόησης μεταξύ του οργανισμού της ΕΕ και του Γραφείου PMO της Επιτροπής, παρήλθε σημαντικό χρονικό διάστημα προτού ενημερωθεί για τη δυνατότητα υποβολής αίτησης για διπλό επίδομα συντηρούμενου τέκνου βάσει του άρθρου 67 παράγραφος 3 του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης [2] και του άρθρου 2 παράγραφος 5 του παραρτήματος VII του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης [3].

6. Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι το PMO κακώς του αρνήθηκε αναδρομικά το διπλό επίδομα συντηρούμενου τέκνου, διότι:

α) δεν είχε ενημερωθεί πλήρως για το δικαίωμά του όταν ανέλαβε για πρώτη φορά τα καθήκοντά του στον οργανισμό της ΕΕ και, ως εκ τούτου, δεν μπορούσε να λογοδοτήσει για την εκπρόθεσμη υποβολή της αίτησης·

β) το τέκνο του έχει εκ γενετής αναπηρία·

γ) τα λοιπά δικαιώματα του προσωπικού χορηγούνται με αναδρομική ισχύ· και

δ) το PMO δεν έχει παράσχει καμία νομική βάση για την άρνηση χορήγησης της αποζημίωσης με αναδρομική ισχύ.

7. Στην επιστολή του προς την Επιτροπή για την έναρξη έρευνας σχετικά με την παρούσα καταγγελία, ο Διαμεσολαβητής αναγνώρισε ότι εναπόκειται στους υπαλλήλους της ΕΕ να γνωρίζουν τις διατάξεις του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης. Ο Διαμεσολαβητής επισήμανε ότι συνάδει επίσης με τον κανονισμό υπηρεσιακής κατάστασης η χορήγηση οικογενειακών επιδομάτων στους υπαλλήλους μόνο κατόπιν αίτησης. Ωστόσο, ενώ ο κανονισμός υπηρεσιακής κατάστασης συνεπάγεται ότι η αποζημίωση χορηγείται μόνο κατόπιν αίτησης, ο Διαμεσολαβητής δεν είναι πεπεισμένος ότι ο κανονισμός υπηρεσιακής κατάστασης ορίζει ότι το δικαίωμα σε οικογενειακά επιδόματα πρέπει να αρχίζει να ισχύει από την ημερομηνία εφαρμογής . Ο Διαμεσολαβητής επισήμανε ότι υπάρχουν ορισμένα οικογενειακά επιδόματα που είναι αναδρομικά, όπως το κανονικό επίδομα συντηρούμενου τέκνου. Η τελευταία χρονολογείται από την ημερομηνία γέννησης του παιδιού.

8. Ο Διαμεσολαβητής αναγνώρισε ότι, μεταξύ των οικογενειακών επιδομάτων που προβλέπονται από τον κανονισμό υπηρεσιακής κατάστασης, υπάρχει δικαίωμα σε διπλό επίδομα συντηρούμενου τέκνου για τέκνο που πάσχει από διανοητική ή σωματική αναπηρία, η οποία προκαλεί στον υπάλληλο μεγάλες δαπάνες (άρθρο 67 παράγραφος 3 του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης και άρθρο 2 παράγραφος 5 του παραρτήματος VII του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης). Ο Διαμεσολαβητής σημείωσε επίσης ότι, σύμφωνα με το συμπέρασμα 177/87 της 3ης Δεκεμβρίου 1987 (που αναθεωρήθηκε από τους προϊσταμένους διοίκησης των θεσμικών οργάνων στις 10 Δεκεμβρίου 2007), εάν η σωματική και/ή διανοητική αναπηρία του παιδιού είναι μεγαλύτερη ή ίση με 50%, το επίδομα συντηρούμενου τέκνου που προβλέπεται στο άρθρο 2 του παραρτήματος VII του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης θα διπλασιάζεται αυτομάτως, χωρίς ο υπάλληλος να υποχρεούται να αποδείξει ότι πραγματοποιήθηκαν σημαντικές δαπάνες.

9. Ο Διαμεσολαβητής διαπίστωσε ότι είναι δυνατόν, σε ορισμένες περιπτώσεις, να καθοριστεί ακριβής ημερομηνία από την οποία το παιδί πάσχει από συγκεκριμένη αναπηρία. Αυτό θα μπορούσε να είναι, για παράδειγμα, η ημερομηνία ενός ατυχήματος ή, όταν το παιδί έχει συγγενή αναπηρία, όπως στην υπό κρίση υπόθεση, από τη γέννησή του. Από την ημερομηνία αυτή, ο γονέας/υπάλληλος θεωρείται ότι έχει επιβαρυνθεί με μεγάλες δαπάνες εάν το μειονέκτημα είναι μεγαλύτερο ή ίσο με 50 %. Ως εκ τούτου, ο Διαμεσολαβητής δεν ήταν πεπεισμένος ότι ήταν θεμιτή ή πάγια πρακτική να βασιστεί το δικαίωμα διπλασιασμού του επιδόματος συντηρούμενου τέκνου στην ημερομηνία υποβολής της αίτησης, η οποία μπορεί να καθυστερήσει λόγω διαφόρων παραγόντων.

10. Ο Διαμεσολαβητής διαπίστωσε ότι, εάν το δικαίωμα στο διπλό επίδομα συντηρούμενου τέκνου βασίζεται στην ημερομηνία υποβολής της αίτησης, θα ήταν σχεδόν αδύνατο για τους γονείς με ανάπηρο τέκνο να αποκτήσουν το δικαίωμα αυτό από την ημερομηνία ανάληψης των καθηκόντων τους. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι θα πρέπει να υποβάλουν το σωστό έντυπο, με όλα τα σωστά δικαιολογητικά, την ίδια ακριβώς ημέρα.

11. Με βάση τα ανωτέρω, η Διαμεσολαβήτρια ζήτησε από την Επιτροπή:

i) σχολιάζει το γεγονός ότι τα θεσμικά όργανα φαίνεται να χορηγούν ορισμένα επιδόματα που προβλέπονται στο άρθρο 67 του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης από την ημερομηνία κατά την οποία συνέβη το γεγονός ή οι περιστάσεις που οδήγησαν στο επίδομα (για παράδειγμα, ένα κανονικό επίδομα συντηρούμενου τέκνου έχει αναδρομική ισχύ από την ημερομηνία γέννησης του τέκνου)·

(ii) να σχολιάσει το γεγονός ότι το ιατρικό πιστοποιητικό που προσκομίζει ο καταγγέλλων όταν ζητεί διπλό επίδομα συντηρούμενου τέκνου πιστοποιεί ότι το τέκνο του πάσχει από πλήρη αναπηρία από τη γέννησή του·

iii) αναφέρει εάν, υπό το πρίσμα του ιατρικού πιστοποιητικού, η Επιτροπή θεωρεί ότι υπάρχουν επαρκείς αποδείξεις ότι το παιδί του καταγγέλλοντος έπασχε από σοβαρή αναπηρία κατά την ημερομηνία που ο καταγγέλλων τέθηκε σε υπηρεσία στον οργανισμό της ΕΕ· και

iv) να εξηγήσουν αν, και, σε περίπτωση καταφατικής απάντησης, για ποιον λόγο, η Επιτροπή θεωρεί ότι θα συνιστούσε πλάνη περί το δίκαιο η χορήγηση του διπλού επιδόματος συντηρούμενου τέκνου από την ημερομηνία ανάληψης των καθηκόντων του καταγγέλλοντος.

12. Στην επικοινωνία του με την Επιτροπή, ο Διαμεσολαβητής έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στο άρθρο 26 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το άρθρο 26 ορίζει ότι «[η] Ένωση αναγνωρίζει και σέβεται το δικαίωμα των ατόμων με αναπηρία να επωφελούνται από μέτρα που αποσκοπούν στη διασφάλιση της ανεξαρτησίας, της κοινωνικής και επαγγελματικής ένταξης και της συμμετοχής τους στον κοινοτικό βίο». Ο Διαμεσολαβητής αντιλαμβάνεται ότι αυτός είναι ο ακριβής σκοπός του διπλού επιδόματος συντηρούμενου τέκνου. Ως εκ τούτου, η Διαμεσολαβήτρια κάλεσε την Επιτροπή και το PMO να εξετάσουν, υπό το πρίσμα του άρθρου 26 του Χάρτη, κατά πόσον θα ήταν δυνατή μια ευνοϊκότερη απόφαση, δεδομένων όλων των περιστάσεων της υπόθεσης.

13. Στη γνωμοδότησή της επί της καταγγελίας, η Επιτροπή επισήμανε ότι, σύμφωνα με τον κανονισμό υπηρεσιακής κατάστασης, τα οικογενειακά επιδόματα για παιδιά ηλικίας άνω των 18 ετών καταβάλλονται σε υπάλληλο της ΕΕ μόνον εάν το παιδί λαμβάνει εκπαίδευση ή επαγγελματική κατάρτιση. Το δικαίωμα οικογενειακών επιδομάτων για ένα τέκνο κανονικά λήγει όταν το τέκνο συμπληρώσει το 26ο έτος της ηλικίας του. Ωστόσο, εξαίρεση από αυτούς τους γενικούς κανόνες προβλέπεται για τα παιδιά που δεν μπορούν να σπουδάσουν ή να κερδίσουν τα προς το ζην λόγω σοβαρής ασθένειας ή αναπηρίας. Η καταβολή του επιδόματος συντηρούμενου τέκνου μπορεί στη συνέχεια να παραταθεί καθ’ όλη τη διάρκεια της εν λόγω ασθένειας ή αναπηρίας, ανεξαρτήτως ηλικίας, ακόμη και αν το τέκνο δεν λαμβάνει εκπαίδευση ή επαγγελματική κατάρτιση. Σύμφωνα με την Επιτροπή, εξακολουθεί να ισχύει η γενική προϋπόθεση της οικονομικής εξάρτησης του παιδιού από τον υπάλληλο της ΕΕ. Ως εκ τούτου, η παράταση υπόκειται σε περιοδικούς ελέγχους, τόσο α) της υγείας του παιδιού όσο και β) της συνέχισης της διατροφής του παιδιού από τον υπάλληλο και/ή της έλλειψης επαρκούς εισοδήματος για το παιδί.

14. Η Επιτροπή αναγνώρισε ότι ο κανονισμός υπηρεσιακής κατάστασης προβλέπει τη δυνατότητα χορήγησης πρόσθετης χρηματικής αποζημίωσης για παιδιά που πάσχουν από διανοητική ή σωματική αναπηρία όταν ο υπάλληλος επιβαρύνεται με υψηλές δαπάνες. Αυτή η πρόσθετη χρηματική αποζημίωση χορηγείται μέσω του διπλασιασμού του επιδόματος συντηρούμενου τέκνου. Το διπλό επίδομα συντηρούμενου τέκνου μπορεί να χορηγηθεί εφόσον το τέκνο δικαιούται το «κανονικό» επίδομα συντηρούμενου τέκνου και, κατά περίπτωση, σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 5 του παραρτήματος VII του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης, μπορεί να χορηγηθεί όταν το τέκνο είναι ηλικίας άνω των 26 ετών. Η Επιτροπή υποστήριξε, ωστόσο, ότι δεν πρόκειται για αυτόματο δικαίωμα. Σύμφωνα με το άρθρο 67 παράγραφος 3 του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης, χορηγείται «με ειδική αιτιολογημένη απόφαση βάσει ιατρικών εγγράφων που αποδεικνύουν ότι το παιδί πάσχει από διανοητική ή σωματική αναπηρία η οποία συνεπάγεται για τον υπάλληλο υψηλές δαπάνες».

15. Κατά την Επιτροπή, οι προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου 67, παράγραφος 3, του ΚΥΚ καθορίζονται στο συμπέρασμα 177/87. Μέχρι την τροποποίηση του συμπεράσματος τον Δεκέμβριο του 2007, η εφαρμογή του εν λόγω συμπεράσματος απαιτούσε έλεγχο των δαπανών με τις οποίες αντιμετώπιζε ο υπάλληλος, καθώς και επιβεβαίωση του εισοδήματος τόσο του υπαλλήλου όσο και του παιδιού. Αυτό σήμαινε ότι, ακόμη και αν το παιδί είχε σοβαρή αναπηρία, ορισμένοι υπάλληλοι δεν πληρούσαν τις προϋποθέσεις για τον διπλασιασμό του επιδόματος συντηρούμενου τέκνου εάν δεν πληρούνταν οι οικονομικές προϋποθέσεις. Στο πλαίσιο αυτό, η πρακτική της χορήγησης μόνο του διπλού επιδόματος συντηρούμενου τέκνου από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης ήταν πλήρως δικαιολογημένη.

16. Ωστόσο, η Επιτροπή αναγνώρισε ότι, από την τροποποίησή του τον Δεκέμβριο του 2007, το συμπέρασμα 177/87 προβλέπει την αυτόματη χορήγηση του διπλού επιδόματος συντηρούμενου τέκνου, ανεξάρτητα από την οικονομική κατάσταση του υπαλλήλου και/ή του τέκνου, εάν η αναπηρία είναι μεγαλύτερη ή ίση με 50 %.

17. Η Επιτροπή εξήγησε περαιτέρω ότι το PMO είναι πράγματι αυτό που χορηγεί επίσημα το διπλό επίδομα συντηρούμενου τέκνου. Ωστόσο, η απόφασή της βασίζεται σε προηγούμενη γνωμοδότηση της Ιατρικής Υπηρεσίας σχετικά με τον βαθμό αναπηρίας. Η Ιατρική Υπηρεσία καθορίζει επίσης την ημερομηνία από την οποία μπορεί να χορηγηθεί το διπλό επίδομα συντηρούμενου τέκνου. Σύμφωνα με την Επιτροπή, η σχετική ημερομηνία στην περίπτωση του καταγγέλλοντος είναι η ημερομηνία κατά την οποία υποβλήθηκε η αίτηση για το διπλό επίδομα συντηρούμενου τέκνου. Η Επιτροπή αναγνώρισε, ωστόσο, ότι η πρακτική αυτή μπορεί να φαίνεται λιγότερο δικαιολογημένη στο πλαίσιο της αυτόματης χορήγησης της διπλής αποζημίωσης όσον αφορά ορισμένο βαθμό αναπηρίας σε περιπτώσεις όπου η αναπηρία αυτή είναι συγγενής και δεν υπάρχει αμφιβολία ότι υπήρχε πριν από την υποβολή της αίτησης αποζημίωσης από τον υπάλληλο. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή αναγνώρισε ότι θα υπήρχαν λόγοι να αλλάξει αυτή η πρακτική υπό το πρίσμα της τροποποίησης του συμπεράσματος 177/87 τον Δεκέμβριο του 2007.

18. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, ενόψει της προσαρμογής των κανόνων που ορίζονται στο συμπέρασμα 177/87, οι υπηρεσίες της θα έπρεπε να είχαν καταβάλει αναδρομικά στον καταγγέλλοντα το διπλό επίδομα συντηρούμενου τέκνου. Η Επιτροπή διαβεβαίωσε τον Διαμεσολαβητή ότι θα λάβει τα αναγκαία μέτρα για την καταβολή του επιδόματος από τον Δεκέμβριο του 2007 και για την επανεξέταση του φακέλου του καταγγέλλοντος όσον αφορά την περίοδο πριν από τον Δεκέμβριο του 2007.

19. Στις παρατηρήσεις του σχετικά με τη γνώμη της Επιτροπής, ο καταγγέλλων ευχαρίστησε τον Διαμεσολαβητή για τις προσπάθειές του, οι οποίες, κατά την άποψή του, απέφεραν πολύ ικανοποιητικό αποτέλεσμα και του ζήτησε να θέσει την υπόθεση στο αρχείο.

Η αξιολόγηση του Διαμεσολαβητή

20. Βάσει των ανωτέρω, ο Διαμεσολαβητής διαπιστώνει ότι η Επιτροπή έχει λάβει μέτρα για τη διευθέτηση του ζητήματος και, ως εκ τούτου, έχει ικανοποιήσει τον καταγγέλλοντα. Ως εκ τούτου, περατώνει την υπόθεση.

Β. Συμπέρασμα

Με βάση την έρευνά του σχετικά με την εν λόγω καταγγελία, ο Διαμεσολαβητής την περατώνει με το ακόλουθο συμπέρασμα:

Η Επιτροπή έλαβε μέτρα για τη διευθέτηση του ζητήματος και, ως εκ τούτου, ικανοποίησε τον καταγγέλλοντα.

Ο καταγγέλλων, η Επιτροπή και ο οικείος οργανισμός της ΕΕ θα ενημερωθούν για την απόφαση αυτή.

Π. Νικηφόρος Διαμαντούρος

Στρασβούργο, 13 Δεκεμβρίου 2011

[1] Το Γραφείο Διαχείρισης και Εκκαθάρισης των Ατομικών Δικαιωμάτων (PMO) διαχειρίζεται, υπολογίζει και καταβάλλει τα οικονομικά δικαιώματα του προσωπικού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και ορισμένων άλλων θεσμικών οργάνων και οργανισμών της ΕΕ.

[2] "Το επίδομα συντηρούμενου τέκνου μπορεί να διπλασιαστεί με ειδική αιτιολογημένη απόφαση της αρμόδιας για τους διορισμούς αρχής, η οποία βασίζεται σε ιατρικά έγγραφα που αποδεικνύουν ότι το εν λόγω τέκνο πάσχει από διανοητική ή σωματική αναπηρία που συνεπάγεται υψηλές δαπάνες για τον υπάλληλο."

[3] "Η καταβολή του επιδόματος τέκνου που κωλύεται λόγω σοβαρής ασθένειας ή αναπηρίας να εξασφαλίσει τα προς το ζην συνεχίζεται καθ' όλη τη διάρκεια της ασθένειας ή της αναπηρίας αυτής, ανεξαρτήτως ηλικίας."