Szanowny Panie Przewodniczący!

Zwracam się do Pana w celu znalezienia rozwiązania tej sprawy ^[1], która opiera się na skardze otrzymanej od sieci Europejskich Praw Cyfrowych (EDRi) w dniu 17 kwietnia 2023 r.

Skarżący zwrócił się o publiczny dostęp do dokumentów dotyczących kwestionariuszy wysłanych przez Komisję do państw członkowskich na temat szyfrowania w 2021 r. Komisja odmówiła ujawnienia, a następnie nie odpowiedziała na ponowny wniosek skarżącego w terminach określonych w mających zastosowanie przepisach dotyczących publicznego dostępu do dokumentów [2] Skarżący oczekuje na odpowiedź od dnia 15 lutego 2023 r.

Wszczęłam dochodzenie w sprawie tej skargi i w związku z trwającym opóźnieniem zwróciłam się do Komisji o przekazanie mojemu zespołowi dochodzeniowemu kopii spornych dokumentów do wglądu.

Po zapoznaniu się z dokumentami mój zespół śledczy wstępnie uważa, że Komisja powinna była udzielić częściowego dostępu do dokumentów, w szczególności do części opisujących mające zastosowanie przepisy krajowe lub orzecznictwo. Wydaje się, że części te nie są objęte żadnym z wyjątków przywołanych przez Komisję, w szczególności dlatego, że – logicznie rzecz biorąc – informacje na temat prawodawstwa są już publicznie dostępne. Bardziej szczegółowa ocena znajduje się w załączniku do niniejszego pisma.

Pragnę podkreślić, że istnieje silny interes publiczny w ujawnianiu dokumentów, nie tylko ze względu na znaczenie tematu szyfrowania i jego związku z podstawowym prawem do prywatności, ale także dlatego, że organizacje społeczeństwa obywatelskiego, takie jak skarżący, opierają się na dokumentach ujawnionych w odpowiedzi na wnioski o publiczny dostęp, aby wykonywać swoją rolę strażników.

W związku z powyższym proponuję następujące rozwiązanie w przedmiotowej sprawie:

Komisja powinna ponownie rozważyć swoje stanowisko w sprawie wniosku o publiczny dostęp, biorąc pod uwagę argumenty przedstawione w załączniku, w celu udzielenia możliwie najszerszego dostępu do pięciu spornych dokumentów.

Byłbym wdzięczny za udzielenie odpowiedzi na mój wniosek w terminie trzech miesięcy, do dnia 17 lutego 2024 r.

Na tym etapie wniosek dotyczący rozwiązania i towarzyszący mu załącznik mają charakter poufny. Mój zespół śledczy poinformował jednak skarżącego o moim zamiarze znalezienia rozwiązania w tej sprawie.^[3] Należy zauważyć, że naszą zwyczajową praktyką jest przesyłanie skarżącemu kopii propozycji rozwiązania wraz z kopią odpowiedzi instytucji na nią po otrzymaniu tej odpowiedzi. W związku z tym zwracam się do Komisji o poinformowanie nas, czy jakiekolwiek informacje zawarte we wniosku dotyczącym rozwiązania lub w jego odpowiedzi nie powinny być udostępniane skarżącemu ^[4].

Z poważaniem,

Emily O'Reilly
Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich

Strasburg, 17 listopada 2023 r.

Załącznik: Propozycja Rzecznika Praw Obywatelskich dotycząca rozwiązania w sprawie 707/2023/NH [5]

Kontekst

25 października 2022 r. skarżący zwrócił się do Komisji o publiczny dostęp do następujących dokumentów:

(1) kwestionariusz rozesłany do państw członkowskich w 2021 r. na temat szyfrowania;

(2) odpowiedzi państw członkowskich na kwestionariusz otrzymany przez dyrekcję generalną;

(3) zestawienie odpowiedzi udzielonych przez dyrekcję generalną;

(4) wszystkie materiały do prezentacji (powerpoint itp.) wykorzystane przez Komisję Europejską do przedstawienia wyników i przekazania państwom członkowskim informacji zwrotnych na początku 2022 r.;

(5) „Dokładne mapowanie sposobu, w jaki państwa członkowskie radzą sobie z szyfrowaniem”, przeprowadzone przez Komisję Europejską, jak wspomniano w komunikacie Komisji Europejskiej w sprawie strategii UE w zakresie zwalczania przestępczości zorganizowanej na lata 2021–2025.

Komisja zarejestrowała wniosek o udostępnienie dokumentów pod numerem referencyjnym 2022/6061.

8 grudnia 2022 r. Komisja wydała pierwotną decyzję w sprawie wniosku skarżącego. Stwierdziła, że sześć dokumentów wchodzi w zakres wniosku, udzieliła pełnego dostępu do jednego dokumentu i odmówiła ujawnienia pozostałych dokumentów. W tym celu Komisja powołała się na dwa wyjątki ^[6] przewidziane w przepisach UE dotyczących publicznego dostępu do dokumentów (rozporządzenie 1049/2001), argumentując, że ujawnienie naruszyłoby interes publiczny w odniesieniu do bezpieczeństwa publicznego, a także proces decyzyjny Komisji w odniesieniu do szyfrowania w kontekście egzekwowania prawa. Komisja argumentowała, że ujawnienie ujawniłoby wstępne opinie i warianty strategiczne, które są obecnie rozważane.

Komisja wyjaśniła również, że nie posiada żadnych dokumentów odpowiadających „dokładnemu mapowaniu”, o którym mowa we wniosku skarżącego, ponieważ temat ten jest objęty wszystkimi innymi wymaganymi dokumentami.

W dniu 29 grudnia 2022 r. skarżący zwrócił się do Komisji o dokonanie przeglądu swojej decyzji, składając ponowny wniosek.

Komisja przedłużyła terminy na udzielenie odpowiedzi na ponowny wniosek, a następnie 15 lutego 2023 r. przesłała odpowiedź wstrzymaną, ponieważ prowadziła niezbędne konsultacje. Komisja zapewniła skarżącego, że odpowiedź zostanie udzielona jak najszybciej. Wobec braku odpowiedzi ze strony Komisji, pomimo kilku upomnień, 17 kwietnia 2023 r. skarżący zwrócił się do mojego biura.

Wszczęłam dochodzenie i zwróciłam się do Komisji o jak najszybsze udzielenie odpowiedzi na ponowny wniosek skarżącego, nie później niż 20 czerwca 2023 r. Komisja poinformowała mój zespół śledczy, że nie będzie w stanie dotrzymać tego terminu.

W dniu 10 lipca 2023 r. mój zespół śledczy zwrócił się do Komisji o przekazanie spornych dokumentów do kontroli.

Wstępna ocena prowadząca do propozycji rozwiązania

Po zapoznaniu się z dokumentami mój zespół śledczy przyjmuje następującą wstępną opinię:

• Dokument 2 zawiera 27 kwestionariuszy, które Komisja przesłała organom państw członkowskich w celu zebrania odpowiedzi na a) mające zastosowanie przepisy krajowe i orzecznictwo dotyczące szyfrowania („kwestionariusz A”) oraz b) praktyki i potrzeby operacyjne w każdym państwie członkowskim, w tym dane ilościowe, o ile są dostępne („kwestionariusz B”).

Mój zespół śledczy zauważa, że Komisja odmówiła ujawnienia „kwestionariusza B” na podstawie wyjątku dotyczącego bezpieczeństwa publicznego. Komisja argumentowała, że odpowiedzi państw członkowskich zawierają szczególnie chronione informacje na temat praktyk operacyjnych organów ścigania we wszystkich państwach członkowskich w obszarze szyfrowania, których ujawnienie mogłoby potencjalnie stworzyć zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego.

Mój zespół śledczy uważa jednak, że wyjątek dotyczący bezpieczeństwa publicznego nie ma zastosowania do części dokumentu 2 związanych z „kwestionariuszem A”. Odpowiedzi organów państw członkowskich na pytania zawarte w kwestionariuszu A zawierają jedynie wykaz ustawodawstwa i orzecznictwa mających zastosowanie w każdym państwie członkowskim. Informacje te są już publicznie dostępne. W swojej pierwotnej odpowiedzi Komisja powołała się również na inny wyjątek, a mianowicie na ochronę procesu decyzyjnego. Komisja stwierdziła, że „ujawnienie informacji ujawniłoby wstępne opinie i warianty strategiczne, które są obecnie rozważane. Służby Komisji muszą mieć swobodę zbadania wszystkich możliwych opcji w przygotowaniu decyzji wolnej od nacisków zewnętrznych”. Mój zespół śledczy przyznaje, że niektóre pytania zawarte w kwestionariuszu A [7] mogą ujawnić wstępne opinie niektórych państw członkowskich na temat potencjalnych nowych przepisów UE w dziedzinie szyfrowania. Mój zespół jest jednak zdania, że ujawnienie takich poglądów nie naruszyłoby poważnie procesu decyzyjnego.

W tym względzie należy uwzględnić argument skarżącego, że za ujawnieniem dokumentów i ich treścią przemawia nadrzędny interes publiczny. Skarżący stwierdził w ponownym wniosku, że „w interesie publicznym leży wiedza o tym, w jaki sposób Komisja Europejska gromadzi dane i dowody na poparcie przyszłej polityki Unii w dziedzinie egzekwowania prawa, zwłaszcza biorąc pod uwagę ingerencję w prawa podstawowe obywateli europejskich”.

• Dokument 1 zawiera te same kwestionariusze, bez odpowiedzi państw członkowskich. Mój zespół śledczy uważa, że dokument może zostać podany do wiadomości publicznej, biorąc pod uwagę argumenty przedstawione w odniesieniu do dokumentu 2 powyżej.
• Dokument 3 zawiera dwa sporządzone przez Komisję streszczenia odpowiedzi państw członkowskich na, odpowiednio, kwestionariusz A i kwestionariusz B. Ocena dokonana przez mój zespół prowadzący dochodzenie w odniesieniu do dokumentu 2 powyżej ma zastosowanie do tego dokumentu przez analogię: dokument 3 powinien zostać częściowo ujawniony, w szczególności części związane z kwestionariuszem A.
• Dokument 4 to prezentacja PowerPoint przygotowana przez służby Komisji i przedstawiona podczas spotkania z przedstawicielami państw członkowskich w dniu 1 grudnia 2021 r. Mój zespół śledczy uważa, że dokument ten mógłby zostać w pełni ujawniony opinii publicznej, ponieważ zawiera ogólne i horyzontalne informacje na temat odpowiedzi udzielonych przez państwa członkowskie. W dokumencie nie przypisuje się żadnej pojedynczej odpowiedzi konkretnemu państwu członkowskiemu. Wydaje się, że części dokumentu dotyczące odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu B (praktyki operacyjne) nie stwarzają żadnego ryzyka naruszenia bezpieczeństwa publicznego któregokolwiek państwa członkowskiego. 
• Dokument 5 został podany do wiadomości publicznej i w związku z tym nie wchodzi w zakres niniejszego dochodzenia.
• Dokument 6 jest dokumentem roboczym opracowanym w ramach przygotowań do spotkania technicznego między Komisją a państwami członkowskimi w marcu 2022 r. Komisja powołała się na wyjątki dotyczące ochrony bezpieczeństwa publicznego i procesu decyzyjnego w odniesieniu do tego dokumentu, argumentując w szczególności, że zawiera on warianty strategiczne, które Komisja nadal analizuje. Mój zespół uważa, że wyjątek dotyczący bezpieczeństwa publicznego nie ma zastosowania do tego dokumentu. Jeżeli Komisja uzna, że wyjątek dotyczący ochrony procesu decyzyjnego ma zastosowanie do dokumentu 6, mój zespół śledczy zauważa, że skarżący przedstawił przekonujące argumenty wskazujące na istnienie nadrzędnego interesu publicznego przemawiającego za ujawnieniem. Skarżący stwierdził w szczególności, że „metody, ograniczenia i warunki dostępu państwa do zaszyfrowanych danych są fundamentalną kwestią w demokracji, ponieważ pociągają za sobą krytyczne debaty na temat mechanizmów kontroli i równowagi między organami państwowymi a osobami, przeciwko którym skierowane są dane”.

[1] Zgodnie z art. 2 ust. 10 Statutu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich (rozporządzenie 2021/1163 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające przepisy i ogólne warunki regulujące wykonywanie funkcji Rzecznika Praw Obywatelskich) dostępne pod adresem: https://www.ombudsman.europa.eu/en/legal-basis/statute/en.

[2] Rozporządzenie (WE) nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji, dostępne pod adresem: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/en/TXT/?uri=CELEX%3A32001R1049

[3] Zgodnie z art. 2 ust. 10 Statutu Rzecznika Praw Obywatelskich.

[4] Jeżeli chcą Państwo przedłożyć dokumenty lub informacje, które uważają Państwo za poufne i których nie należy ujawniać skarżącemu, proszę oznaczyć je jako „Poufne”. Zaszyfrowane wiadomości e-mail można przesyłać na naszą specjalną skrzynkę pocztową. Informacje i tego rodzaju dokumenty zostaną usunięte z akt Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich wkrótce po zakończeniu dochodzenia.

[5] Zgodnie z art. 2 ust. 10 Statutu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich.

[6] Art. 4 ust. 1 lit. a) akapit pierwszy i art. 4 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia (WE) nr 1049/2001.

[7] W szczególności pytania 13, 14 i 15.