WSTĘP DO SKARGI

1. Niniejsza skarga jest następstwem dwóch wcześniejszych skarg, które skarżący złożył do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich, dotyczących braku odpowiedzi Komisji na złożoną przez niego skargę w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego (skargi 3100/2007/OV i 1507/2008/OV).

2. W dniu 27 września 2007 r.[1] skarżący, obywatel Niderlandów mieszkający w Niemczech i otrzymujący niderlandzki zasiłek dla bezrobotnych dla urzędników służby cywilnej („ verlengd wachtgeld”), wysłał wiadomość e-mail do szefa gabinetu komisarza Kunevy, który jest odpowiedzialny za ochronę konsumentów, skarżąc się na to, co uważał za dyskryminację obywateli spoza Niemiec przez niemiecki Südwestrundfunk w odniesieniu do zwolnienia z opłat abonamentowych za telewizję i radio. Twierdził on, że na podstawie ustawodawstwa niemieckiego (Rundfunkgebührenstaatsvertrag – RGebStV), które przyznaje zwolnienie osobom otrzymującym określone rodzaje świadczeń dla bezrobotnych lub pomocy społecznej, powinien on zostać zwolniony z tych opłat w Niemczech.

3. Wobec braku odpowiedzi skarżący zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich w dniu 5 grudnia 2007 r. (skarga 3100/2007/OV). W następstwie interwencji Rzecznika w dniu 11 grudnia 2007 r. szef gabinetu komisarz Kunevy przesłał skarżącemu wstrzymaną odpowiedź. Przeprosił za opóźnienie i poinformował skarżącego, że na pierwszy rzut oka Komisja nie wydaje się być właściwa w tej sprawie. Wyjaśnił, że zwrócił się jednak do właściwych służb Komisji o dokładne zbadanie skargi i jak najszybsze udzielenie odpowiedzi. Biorąc pod uwagę, że Komisja obiecała w ten sposób szybką odpowiedź, Rzecznik zamknęła sprawę.

4. W dniu 27 lutego 2008 r. skarżący wysłał kolejną wiadomość e-mail do szefa gabinetu pani Kunevy, wyrażając nadzieję, że wkrótce otrzyma odpowiedź na swoją skargę. Członek gabinetu pani Kunevy odpowiedział tego samego dnia, informując skarżącego, że jego skarga została przekazana do gabinetu komisarza Kovácsa odpowiedzialnego za podatki i unię celną oraz że otrzymano potwierdzenie, iż przygotowywana jest odpowiedź.

5. W dniu 21 kwietnia 2008 r. szef gabinetu komisarza Kovácsa poinformował skarżącego, że ponieważ przedmiot skargi wchodzi w zakres kompetencji komisarz Reding (komisarza odpowiedzialnego za społeczeństwo informacyjne i media), jego e-mail został przekazany jej służbom z prośbą o udzielenie odpowiedzi.

6. W dniu 29 kwietnia 2008 r. skarżący zwrócił się po raz drugi do Rzecznika Praw Obywatelskich (skarga 1507/2008/OV). Odniósł się do pisma Komisji z dnia 21 kwietnia 2008 r. i skarżył się, że nadal nie otrzymał merytorycznej odpowiedzi na swój e-mail z dnia 27 września 2007 r. Następnie Rzecznik ponownie skontaktował się ze służbami Komisji.

7. W dniu 9 lipca 2008 r., po interwencji Rzecznika, Dyrekcja Generalna Komisji ds. Społeczeństwa Informacyjnego i Mediów („DG INFSO”) wysłała do skarżącego wiadomość e-mail z informacją, że prowadzi dochodzenie w sprawie domniemanej dyskryminacji oraz że skontaktowała się z władzami niemieckimi. DG INFSO zapytała skarżącego, czy zgodził się na ujawnienie swojej tożsamości władzom niemieckim. Zwróciła się również do skarżącego o dodatkowe informacje dotyczące jego statusu w Niemczech, a mianowicie tego, czy był on zarejestrowany jako poszukujący pracy i czy kiedykolwiek był zatrudniony w Niemczech.

8. W dniu 17 lipca 2008 r. DG INFSO przesłała skarżącemu kolejne pismo, w którym potwierdziła, że prowadzi dochodzenie w sprawie domniemanej dyskryminacji cudzoziemców zamieszkałych w Niemczech w odniesieniu do zwolnienia z opłat abonamentowych za telewizję i radio. Komisja odnotowała zgodę skarżącego na ujawnienie jego danych osobowych władzom niemieckim. Na zakończenie stwierdziła, że będzie go informować o postępach w dochodzeniu.

9. W świetle pisma Komisji z dnia 17 lipca 2008 r. Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że Komisja aktywnie bada pierwotną skargę skarżącego. W związku z tym zamknął sprawę dotyczącą skargi 1507/2008/OV.

10. W dniu 24 lipca 2008 r. skarżący złożył niniejszą skargę do Rzecznika Praw Obywatelskich, wskazując, że dotarcie jego skargi do biura właściwego komisarza zajęło siedem miesięcy i że było to oznaką niekompetencji. Skarżący podkreślił, że od pierwszego kontaktu z Komisją minęło 10 miesięcy, a Komisja nadal nie udzieliła mu merytorycznej odpowiedzi na jego skargę.

PRZEDMIOT POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO

11. Rzecznik podsumował zarzut skarżącego w następujący sposób:

Komisja nie zajęła się we właściwy sposób, zarówno pod względem proceduralnym, jak i merytorycznym, skargą skarżącego z dnia 27 września 2007 r., skierowaną do komisarz Kunevy, dotyczącą rzekomej dyskryminacji ze strony władz niemieckich w zakresie opłat abonamentowych za telewizję i radio.

WNIOSEK

12. Skarga została przekazana Komisji do zaopiniowania w dniu 6 lutego 2009 r. Opinia została następnie przekazana skarżącemu, który przesłał swoje uwagi w dniu 26 lutego 2009 r.

13. W dniu 3 marca 2009 r. Komisja przesłała Rzecznikowi kopię pisma z dnia 27 lutego 2009 r. skierowanego przez dyrektora generalnego DG INFSO do władz niemieckich. W dniu 24 kwietnia 2009 r. skarżący wysłał e-mail do Rzecznika Praw Obywatelskich, wskazując, że po 19 miesiącach Komisja nadal nie była w stanie rozpatrzyć jego skargi w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego.

14. W dniu 28 października 2009 r. Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Komisji o udzielenie dodatkowych informacji w przedmiotowej sprawie. Komisja przesłała swoją odpowiedź w dniu 8 lutego 2010 r. Rzecznik przekazał je skarżącemu, który przesłał swoje uwagi w dniu 21 marca 2010 r.

ANALIZA I WNIOSKI RZECZNIKA PRAW OBYWATELSKICH

A. Uwaga wstępna

15. Rzecznik przyjmuje do wiadomości argument skarżącego zawarty w jego uwagach dotyczących odpowiedzi Komisji na wniosek o udzielenie informacji, zgodnie z którym wielokrotnie informował on Komisję o nierównym traktowaniu holenderskich podatników mieszkających w Niemczech, którzy jego zdaniem muszą płacić abonament telewizyjny i radiowy zarówno w Niderlandach, jak i w Niemczech, podczas gdy niemieccy podatnicy mieszkający w Niderlandach nie są zobowiązani do uiszczania żadnych opłat w żadnym z tych krajów. Skarżący wskazał ponadto, że chociaż płaci opłaty licencyjne w Niderlandach, nie może odbierać holenderskiego kanału publicznego w Niemczech, podczas gdy Niemcy w Niderlandach mogą oglądać niemieckie kanały publiczne. Rzecznik zauważa, że powyższe kwestie są nowe i nie zostały poruszone w skardze w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego złożonej przez skarżącego do Komisji we wrześniu 2007 r. Rzecznik Praw Obywatelskich nie musi zatem zajmować się tymi kwestiami w niniejszym dochodzeniu. Skarżący ma oczywiście swobodę ponownego zwrócenia się do Komisji w tych kwestiach, jeżeli uzna, że stanowią one naruszenie prawa UE.

B. Zarzut niewłaściwego rozpatrzenia skargi skarżącego z dnia 27 września 2007 r.

Argumenty przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich

16. Skarżący twierdził, że Komisja nie zajęła się odpowiednio, zarówno pod względem proceduralnym, jak i merytorycznym, jego skargą z dnia 27 września 2007 r., skierowaną do komisarz Kunevy, dotyczącą domniemanej dyskryminacji ze strony władz niemieckich w odniesieniu do zwolnienia z opłat abonamentowych za telewizję i radio.

17. W swojej opinii Komisja podsumowała wymianę informacji ze skarżącym od czasu złożenia skargi w dniu 27 września 2007 r. Twierdziła ona, że w dniu 9 lipca 2008 r. jej służby zwróciły się do skarżącego o dodatkowe informacje dotyczące jego statusu w Niemczech, ale skarżący nie dostarczył tych informacji. W dniu 17 lipca 2008 r. Komisja zwróciła się do władz niemieckich o opinię w sprawie zarzutów skarżącego. Komisja wskazała ponadto, że skarga złożona we wrześniu 2007 r. została zarejestrowana w systemie EU Pilot w dniu 18 lipca 2008 r., a władze niemieckie przesłały swoją odpowiedź za pomocą systemu EU Pilot w dniu 18 września 2008 r.

18. Komisja przeprosiła za znaczne opóźnienie, które wystąpiło w początkowym przekazaniu wiadomości e-mail skarżącego z dnia 27 września 2007 r. Wyjaśniła, że wynika to z faktu, że nie jest jasne, czy prawo UE ma zastosowanie do kwestii podniesionych przez skarżącego, a jeśli ma zastosowanie, nie jest jasne, która dziedzina prawa UE ma zastosowanie. W związku z tym Komisja musiała zbadać zarzuty skarżącego w odniesieniu do prawodawstwa audiowizualnego UE, zasady niedyskryminacji oraz unijnego prawa socjalnego i prawa pracy.

19. Komisja stwierdziła ponadto, że to ostatecznie DG INFSO wszczęła dochodzenie, kierując pismo do władz niemieckich w dniu 17 lipca 2008 r. W następstwie odpowiedzi władz niemieckich z dnia 18 września 2008 r. DG INFSO przeanalizowała sprawę i skonsultowała się z innymi służbami Komisji. Komisja odniosła się do złożoności sprawy skarżącego i stwierdziła, że zanim będzie można się nią zająć, potrzebne są dalsze informacje na temat jego statusu pobytu w Niemczech oraz holenderskiego zasiłku dla bezrobotnych, który otrzymuje. Komisja odnotowała, że w dniu 11 grudnia 2008 r. do skarżącego wysłano odpowiedź w sprawie wstrzymania. Komisja zakończyła swoją opinię stwierdzeniem, że szczerze ubolewa nad nagromadzonym opóźnieniem i wskazała, że zajmie się resztą dochodzenia tak szybko, jak to możliwe, zgodnie z komunikatem Komisji do Parlamentu Europejskiego i Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie stosunków ze skarżącym w odniesieniu do naruszeń prawa wspólnotowego [2] ("komunikat").

20. W swoich uwagach skarżący odrzucił stwierdzenie Komisji, że nie dostarczył informacji, o które Komisja zwróciła się w wiadomości e-mail z dnia 9 lipca 2008 r. Podkreślił, że załączył kopie swojej korespondencji z właściwymi organami niemieckimi do wiadomości e-mail wysłanej do Komisji w dniu 10 lipca 2008 r.

Wniosek o udzielenie dodatkowych informacji

21. W dniu 28 października 2009 r. Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Komisji, po pierwsze, o informacje na temat postępów w dochodzeniu w sprawie skargi skarżącego dotyczącej uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, a po drugie, o wyjaśnienie, w jaki sposób jego zdaniem przestrzegała ona zasad określonych w komunikacie w odniesieniu do niniejszej sprawy.

Dalsze argumenty przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich

22. W swojej odpowiedzi Komisja powtórzyła w odniesieniu do procedury, że jej służby początkowo napotkały trudności w ocenie zakresu skargi skarżącego. Sprawa została zatem kilkakrotnie rozdzielona między różne służby. Ponadto informacje dostarczone przez skarżącego na początku dochodzenia nie wyjaśniały, czy kiedykolwiek pracował lub poszukiwał pracy w Niemczech, ani czy zawsze mieszkał w Niemczech jako tzw. nieaktywny obywatel UE. Jedynie informacje dostarczone przez skarżącego w lutym 2009 r. w odpowiedzi na wniosek Dyrekcji Generalnej ds. Zatrudnienia (DG EMPL) ze stycznia 2009 r. wyjaśniły fakty i umożliwiły służbom Komisji pełną ocenę sprawy oraz wszczęcie dalszych dochodzeń.

23. Komisja wskazała, że po otrzymaniu odpowiedzi władz niemieckich z dnia 18 września 2008 r. na pismo z dnia 18 lipca 2008 r. DG INFSO zdała sobie sprawę, że sprawa dotyczyła kwestii, za które odpowiedzialna była DG EMPL. DG INFSO zamknęła zatem rejestrację w systemie EU Pilot i przekazała sprawę DG EMPL. Według Komisji w dniu 17 grudnia 2008 r. DG EMPL zarejestrowała tę sprawę jako korespondencję, a nie jako skargę. DG EMPL postąpiła tak dlatego, że początkowo zamierzała zająć się tą kwestią za pośrednictwem systemu współpracy z przedstawicielami państw członkowskich w Komisji Administracyjnej Wspólnot Europejskich ds. Zabezpieczenia Społecznego Pracowników Migrujących („Komitet Administracyjny”). DG EMPL zarejestrowałaby sprawę jako postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, gdyby dochodzenia w ramach procedury konsultacji Komisji Administracyjnej doprowadziły Komisję do wniosku, że władze niemieckie naruszyły prawo UE. Komisja dodała, że DG EMPL skoordynowała odpowiedź z Dyrekcją Generalną ds. Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (DG JLS), ponieważ kwestia równego traktowania bezrobotnych obywateli UE mieszkających w innych państwach członkowskich wchodzi w zakres kompetencji DG JLS. W dniu 26 stycznia 2009 r. DG EMPL skierowała do skarżącego pismo z pytaniem o jego status rezydenta w Niemczech, o to, czy kiedykolwiek pracował w Niemczech oraz czy ubiegał się o zasiłek dla bezrobotnych lub otrzymywał go w Niderlandach lub w Niemczech w czasie, gdy ubiegał się o zwolnienie z niemieckich opłat abonamentowych za telewizję i radio. Poproszono go również o przedstawienie dodatkowych informacji na temat rodzaju holenderskiego świadczenia, które otrzymał. W wiadomości e-mail z dnia 3 lutego 2009 r. skarżący poinformował DG EMPL, że nigdy nie pracował ani nie szukał pracy w Niemczech. Podał również więcej informacji na temat holenderskiego świadczenia, które otrzymał.

24. Aby ocenić, czy świadczenia niderlandzkie i niemieckie są porównywalne, DG EMPL skonsultowała się z władzami niemieckimi pismem z dnia 8 kwietnia 2009 r. Władze niemieckie odpowiedziały pismem z dnia 25 czerwca 2009 r. i przedstawiły szczegółowe informacje na temat niemieckiego systemu świadczeń, wyjaśniając, którzy odbiorcy są uprawnieni do zwolnienia z opłat abonamentowych za telewizję i radio w Niemczech. Nieformalnie skonsultowano się z niderlandzkim członkiem Komisji Administracyjnej, który przedstawił więcej informacji na temat rodzaju korzyści otrzymywanych przez skarżącego od władz niderlandzkich.

25. W dniu 10 sierpnia 2009 r. DG EMPL poinformowała skarżącego, że na podstawie analizy faktów stwierdziła, iż nie doszło do naruszenia przepisów UE dotyczących swobodnego przepływu osób.

26. Komisja stwierdziła, że uznała, iż biorąc pod uwagę techniczny charakter akt sprawy, który spowodował konieczność skonsultowania się z kilkoma dyrekcjami generalnymi i władzami niemieckimi, przy czym te ostatnie kilkakrotnie, sprawa została rozpatrzona w rozsądnym terminie.

27. W odniesieniu do istoty sprawy Komisja zauważyła, że skarżący otrzymuje niderlandzkie świadczenie zwane „verlengd wachtgeld”, które jest zasiłkiem dla bezrobotnych dla urzędników służby cywilnej. Wysokość "verlengd wachtgeld"zależy od poprzedniego wynagrodzenia beneficjenta. W przypadku skarżącego przepisy dotyczące „verlengd wachtgeld” nie zobowiązywały go do poszukiwania pracy. Komisja zauważyła ponadto, że zgodnie z prawem niemieckim beneficjentom niektórych niemieckich świadczeń przyznaje się zwolnienie z opłat abonamentowych za telewizję i radio. Obywatele Unii przebywający legalnie w innym państwie członkowskim są traktowani na równi z obywatelami tego państwa członkowskiego w zakresie stosowania traktatu. Komisja uznała, że odpowiednie zwolnienie z opłat abonamentowych za telewizję i radio wchodzi w zakres Traktatu i że w związku z tym niemieckie korzyści, które doprowadziły do zwolnienia, należy porównać z korzyścią, jaką skarżący otrzymał od władz niderlandzkich. W celu dokonania tej oceny Komisja skontaktowała się z władzami niderlandzkimi i niemieckimi w celu uzyskania szczegółowych informacji na temat odnośnych korzyści. W swojej odpowiedzi władze niemieckie przedstawiły szczegółowe informacje na temat warunków, które należało spełnić przed przyznaniem zwolnienia z opłat abonamentowych za telewizję i radio. W szczególności wyjaśniły one, że osoby uprawnione do świadczeń na podstawie drugiej części Sozialgesetzbuch (kodeksu prawa socjalnego, SGB II), które nie otrzymują dodatkowego świadczenia na podstawie art. 24 SGB II, są uprawnione do takiego zwolnienia. Władze niemieckie podkreśliły, że w przeciwieństwie do świadczeń dla bezrobotnych wypłacanych w ramach systemu ubezpieczenia na wypadek bezrobocia odpowiednie świadczenie dla bezrobotnych nie ma na celu zastąpienia wcześniej uzyskanego wynagrodzenia, lecz jest wypłacane przez państwo jako świadczenie socjalne dla osób potrzebujących. Wysokość tego zasiłku dla bezrobotnych nie jest zatem uzależniona od poziomu ostatniego zarobionego wynagrodzenia, lecz od rzeczywistych potrzeb osoby, która je otrzymuje.

28. Na podstawie informacji otrzymanych od władz niderlandzkich i niemieckich Komisja stwierdziła, że „verlengd wachtgeld”, którą skarżący otrzymał od władz niderlandzkich, nie była porównywalna z korzyścią niemiecką, która uprawnia jej odbiorców do zwolnienia z niemieckich opłat abonamentowych za telewizję i radio. Wyjaśniła, że kwota otrzymywana przez skarżącego z niderlandzkiego zasiłku dla bezrobotnych jest obliczana na podstawie jego poprzedniego wynagrodzenia i nie jest uzależniona od dochodów, podczas gdy odpowiednie niemieckie zasiłki dla bezrobotnych są uzależnione od dochodów i nie mają na celu zastąpienia poprzednich dochodów. Stwierdziwszy, że odnośne korzyści nie są porównywalne, Komisja uznała, że fakt, iż skarżącemu nie przyznano zwolnienia z opłat abonamentowych za telewizję i radio w Niemczech, nie stanowi naruszenia przepisów UE dotyczących swobodnego przepływu osób.

29. W swoich uwagach skarżący wskazał, że w chwili składania wniosku o zwolnienie z abonamentu telewizyjnego i radiowego jego zasiłek dla bezrobotnych wynosił 746,60 EUR miesięcznie, czyli poniżej progu ubóstwa wynoszącego 9 370 EUR rocznie (lub 781 EUR miesięcznie) określonego w definicji UE z 2006 r. Skarżący wyraził ubolewanie, że Komisja nie wydaje się sprzeciwiać temu, co uważa za dyskryminujące przepisy socjalne w Niemczech. Twierdził on, że Komisja naruszyła zasadę niedyskryminacji zapisaną w art. 3 ust. 3 niemieckiej konstytucji oraz w art. 20 i 21 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

i) W odniesieniu do substancji

30. W skardze do Komisji skarżący twierdził, że jest dyskryminowany, ponieważ, w przeciwieństwie do niektórych obywateli niemieckich, nie jest zwolniony z opłat abonamentowych za telewizję i radio w Niemczech. Rzecznik Praw Obywatelskich pragnie przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zasada niedyskryminacji lub równego traktowania wymaga, aby porównywalne sytuacje nie były traktowane w odmienny sposób oraz aby różne sytuacje nie były traktowane w taki sam sposób, chyba że takie traktowanie jest obiektywnie uzasadnione.

31. W związku z tym w niniejszej sprawie świadczenie, które skarżący otrzymuje od państwa niderlandzkiego, a mianowicie zasiłek dla bezrobotnych dla urzędników służby cywilnej („verlengd watchgeld”) należy porównać ze świadczeniem niemieckim, które umożliwia odbiorcom zwolnienie z opłat abonamentowych za telewizję i radio.

32. Z informacji przekazanych Komisji przez władze niemieckie wynika, że świadczenia dla bezrobotnych, które co do zasady uprawniają ich beneficjentów do zwolnienia z opłat abonamentowych w Niemczech, są świadczeniami, które nie mają na celu zastąpienia poprzedniego wynagrodzenia, lecz są przyznawane w celu zaspokojenia rzeczywistych potrzeb wnioskodawcy. Z informacji dostępnych Rzecznikowi wynika ponadto, że zasiłek dla bezrobotnych dla urzędników służby cywilnej („verlengd wachtgeld”) skarżącego jest zasiłkiem dla bezrobotnych obliczanym na podstawie jego poprzedniego wynagrodzenia i nie jest powiązany z jego rzeczywistymi potrzebami. Fakty te nie zostały zakwestionowane przez skarżącego w niniejszym dochodzeniu. W tych okolicznościach stanowisko Komisji wydaje się rozsądne, a mianowicie, że korzyść niderlandzka nie była porównywalna z korzyścią niemiecką, która uprawnia jej odbiorców do zwolnienia z opłat abonamentowych za telewizję i radio w Niemczech, i że w związku z tym nie doszło do naruszenia przepisów UE dotyczących swobodnego przepływu osób. Nie stwierdzono zatem żadnego przypadku niewłaściwego administrowania w odniesieniu do tego aspektu sprawy.

ii) W odniesieniu do procedury

33. Rzecznik Praw Obywatelskich zauważa, że w odniesieniu do stosunków ze skarżącymi w związku z naruszeniami prawa wspólnotowego Komisja określiła zasady proceduralne w swoim komunikacie. W swoim wniosku o udzielenie dodatkowych informacji z dnia 28 października 2009 r. Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Komisji o wyraźne wyjaśnienie, w jaki sposób uważa ona, że przestrzegała tych zasad.

34. Przed omówieniem treści komunikatu Rzecznik uważa, że warto zwrócić uwagę, że skarga skarżącego została przekazana z jednej służby Komisji do drugiej trzykrotnie, zanim została dogłębnie zbadana:

(i) W dniu 27 lutego 2008 r., czyli ponad pięć miesięcy po tym, jak skarżący zwrócił się po raz pierwszy do Komisji, szef gabinetu komisarz Kunevy poinformował skarżącego, że jego skarga została przekazana do gabinetu komisarza Kovácsa;

(ii) W dniu 21 kwietnia 2008 r., czyli prawie dwa miesiące później, gabinet komisarza Kovácsa poinformował skarżącego, że jego skarga została przekazana gabinetowi komisarz Reding. Wydaje się, że ta ostatnia zwróciła się do DG INFSO o zajęcie się tą sprawą.

(iii) Po podjęciu pewnych starań w celu zajęcia się tą sprawą DG INFSO przekazała skargę do DG EMPL, gdzie została zarejestrowana w dniu 17 grudnia 2008 r.

35. Wobec braku przekonujących wyjaśnień Rzecznik nie rozumie, dlaczego skarga skarżącego została przekazana trzykrotnie i zasadniczo pozostawiona bez opieki przez okres dziewięciu miesięcy. Rzecznik Praw Obywatelskich ma również poważne trudności ze zrozumieniem, dlaczego DG INFSO potrzebowała tak dużo czasu, aby zdać sobie sprawę, że skarga skarżącego z dnia 27 września 2007 r. nie dotyczyła prawodawstwa audiowizualnego UE, lecz raczej prawa skarżącego do swobodnego przemieszczania się w UE. Niedopuszczalne jest, aby obawy zgłaszane przez obywateli były rozwiązywane w ten sposób. Biorąc jednak pod uwagę, że Komisja uznała, a także przeprosiła za znaczne opóźnienie w przydzieleniu skargi skarżącego właściwemu organowi, Rzecznik jest zdania, że dalsze działania w odniesieniu do tych aspektów skargi nie są konieczne.

36. W odniesieniu do komunikatu Rzecznik Praw Obywatelskich zwraca uwagę na szczególne znaczenie w niniejszej sprawie przepisów dotyczących następujących kwestii: (i) rejestracji skarg dotyczących naruszenia przepisów; (ii) potwierdzenia odbioru; oraz (iii) wysłuchanie skarżącego przed odrzuceniem skargi.

37. Po pierwsze, w odniesieniu do rejestracji skarg, pkt 3 komunikatu stanowi, że wszelka korespondencja, która może być rozpatrywana jako skarga, jest rejestrowana w centralnym rejestrze skarg prowadzonym przez Sekretariat Generalny Komisji, z wyjątkiem sześciu szczególnych przypadków. W przedmiotowej sprawie skarżący złożył skargę dotyczącą dyskryminacji obywateli niderlandzkich w odniesieniu do zwolnienia z opłat abonamentowych za telewizję i radio w Niemczech [3]. Skarżący w swoim piśmie otwarcie stwierdził, że chce skorzystać z przysługującego mu jako obywatelowi UE prawa do złożenia skargi dotyczącej „dyskryminacji ze względu na pochodzenie”. Nie ulega zatem wątpliwości, że skarżący zamierzał złożyć skargę dotyczącą tego, co jego zdaniem stanowi naruszenie prawa Unii przez państwo członkowskie. Nie można również wątpić, że Komisja była w stanie zrozumieć, że taki był zamiar skarżącego. W rzeczywistości Komisja wyraźnie rozumiała intencje skarżącego. W tym kontekście należy zauważyć, że w odpowiedzi Komisji z dnia 11 grudnia 2007 r. poinformowano skarżącego, że właściwe służby zostały poproszone o dokładne zbadanie jego „skargi”. Wydaje się zatem, że Komisja uznała korespondencję skarżącego za skargę o naruszenie. Komisja nigdy jednak nie zarejestrowała go jako takiego, w przeciwieństwie do komunikatu. W tym kontekście należy w szczególności wspomnieć o podejściu przyjętym przez DG EMPL. Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Komisję DG EMPL postanowiła zarejestrować skargę skarżącego jako zwykłą korespondencję, a nie jako skargę. Komisja dodała, że DG EMPL zarejestrowałaby sprawę jako skargę o naruszenie tylko wtedy, gdyby jej dochodzenie wykazało, że niemieckie przepisy naruszają prawo UE. Podejście to jest wyraźnie nie do pogodzenia z obowiązkami określonymi w komunikacie. Komisja mogła oczywiście powstrzymać się od zarejestrowania e-maila skarżącego z dnia 27 września 2007 r. jako skargi dotyczącej naruszenia, gdyby była zdania, że w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie jeden z sześciu wyjątków wymienionych w pkt 3 komunikatu. Na żadnym etapie postępowania Komisja nie twierdziła jednak, że wiadomości e-mail skarżącego nie należy uznawać za skargę o naruszenie w rozumieniu komunikatu. Rzecznik stwierdza zatem, że Komisja nie zastosowała się do pkt 3 komunikatu.

38. Po drugie, w odniesieniu do wysłania potwierdzenia odbioru, pkt 4 komunikatu stanowi, że Sekretariat Generalny Komisji wydaje wstępne potwierdzenie wszelkiej korespondencji w ciągu 15 dni roboczych od jej otrzymania, a korespondencja zarejestrowana jako skarga jest ponownie potwierdzana przez Sekretariat Generalny w ciągu jednego miesiąca od daty wysłania wstępnego potwierdzenia. Stanowi on ponadto, że w przypadku gdy służby Komisji postanowią nie rejestrować korespondencji jako skargi, powiadamiają o tym autora zwykłym pismem, wskazując jeden lub więcej z sześciu wyjątków. W niniejszej sprawie Komisja nie tylko nie wysłała wstępnego potwierdzenia odbioru w terminie 15 dni, ale również nie poinformowała skarżącego, czy zarejestrowała jego e-mail jako skargę o naruszenie. Ponadto Komisja nie poinformowała składającego petycję o powodach, dla których na podstawie komunikatu rejestracja nie była konieczna. Komisja nie zastosowała się zatem również do pkt 4 komunikatu.

39. Po trzecie, jeżeli chodzi o przesłuchanie skarżącego przed odrzuceniem skargi (zamknięcie sprawy), w pkt 10 komunikatu przewidziano, że w przypadku gdy, tak jak w niniejszej sprawie, departament Komisji zamierza zaproponować, aby nie podejmować dalszych działań w związku ze skargą, powiadomi o tym skarżącego w piśmie wzywającym go do przedstawienia uwag w terminie czterech tygodni. Rzecznik zauważa, że w piśmie z dnia 10 sierpnia 2009 r. DG EMPL ograniczyła się do poinformowania skarżącego, że jej zdaniem nie doszło do naruszenia prawa UE. Nie wezwała jednak skarżącego do przedstawienia uwag w terminie czterech tygodni. Komisja nie zastosowała się zatem również do pkt 10 komunikatu.

40. Zgodnie z dobrą praktyką administracyjną Komisja rozpatruje skargi dotyczące naruszenia przepisów zgodnie z postanowieniami komunikatu. W niniejszej sprawie Komisja tego nie uczyniła. W rzeczywistości wydaje się, że Komisja całkowicie zignorowała komunikat w niniejszej sprawie. Jest to tym bardziej zaskakujące, że w opinii z dnia 6 lutego 2009 r. Komisja oświadczyła, że zajmie się tą sprawą zgodnie z komunikatem. Należy ponadto zauważyć, że w piśmie z dnia 28 października 2009 r. Rzecznik wyraźnie zwrócił się do Komisji o wyjaśnienie, w jaki sposób uważa, że przestrzegała ona zasad określonych w komunikacie. W odpowiedzi z dnia 8 lutego 2010 r. Komisja nie odniosła się jednak do tej kwestii.

41. Rzecznik stwierdza zatem, że nieprzestrzeganie przez Komisję przepisów komunikatu w niniejszej sprawie stanowi przypadek niewłaściwego administrowania. Biorąc pod uwagę sposób, w jaki Komisja rozpatrzyła niniejszą skargę w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, oraz wpływ, jaki może to mieć na sposób, w jaki Komisja ogólnie rozpatruje postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, Rzecznik Praw Obywatelskich postanowił przedstawić poniższy projekt zalecenia.

C. Projekt zalecenia

Na podstawie swoich dochodzeń w sprawie tej skargi Rzecznik Praw Obywatelskich przedstawia Komisji Europejskiej następujący projekt zalecenia:

Komisja powinna przyznać, że nie zastosowała się do komunikatu przy rozpatrywaniu skargi skarżącego dotyczącej naruszenia przepisów. Powinna przeprosić za to pominięcie i podjąć niezbędne środki w celu zapewnienia zgodności z komunikatem przy rozpatrywaniu spraw w przyszłości.

Komisja i skarżący zostaną poinformowani o niniejszym projekcie zalecenia. Zgodnie z art. 3 ust. 6 Statutu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich Komisja przesyła szczegółową opinię do dnia 31 grudnia 2010 r. Szczegółowa opinia mogłaby polegać na przyjęciu projektu zalecenia i opisie sposobu jego wdrożenia.

P. Nikiforos DIAMANDOUROS

Sporządzono w Strasburgu dnia 20 września 2010 r.

[1] Wiadomość e-mail została wysłana w dniu 27 września 2007 r., chociaż w tekście wiadomości podano datę 26 września 2007 r.

[2] COM (2002) 141 wersja ostateczna, Dz.U. C 244, s. 5.

[3] W pkt 5 komunikatu („Metody składania skarg”) przewidziano, że skargi mogą być wysyłane na adres Sekretariatu Generalnego lub składane w jednym z biur Komisji w państwie członkowskim. W niniejszej sprawie skarżący nie przesłał skargi do Sekretariatu Generalnego lub biura Komisji w państwie członkowskim, lecz do gabinetu komisarza. Odbiorca tej skargi był jednak wyraźnie w stanie i rzeczywiście był zobowiązany do przekazania sprawy właściwym służbom. Rzecznik zauważa, że Komisja nie zgłosiła żadnych zastrzeżeń co do sposobu, w jaki skarżący złożył skargę.