PODSTAWA SKARGI

1. Niniejsza skarga jest następstwem dwóch wcześniejszych skarg, które skarżący złożył do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich, dotyczących braku odpowiedzi Komisji na wniesioną przez niego skargę w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego (skargi 3100/2007/OV i 1507/2008/OV).

2. W dniu 27 września 2007 r.[1] skarżący, obywatel Niderlandów mieszkający w Niemczech i otrzymujący holenderski zasiłek dla bezrobotnych dla urzędników służby cywilnej ("verlengd wachtgeld"), wysłał wiadomość e-mail do szefa gabinetu komisarz Kunewy odpowiedzialnego za ochronę konsumentów, skarżąc się na to, co uważa za dyskryminację obywateli niebędących Niemcami przez niemiecki Südwestrundfunk w odniesieniu do zwolnienia z opłat abonamentowych za telewizję i radio. Twierdził, że na podstawie ustawodawstwa niemieckiego (Rundfunkgebührenstaatsvertrag - RGebStV), które przyznaje zwolnienie osobom otrzymującym niektóre rodzaje zasiłków dla bezrobotnych lub pomocy społecznej, powinien on być zwolniony z tych opłat w Niemczech.

3. Wobec braku odpowiedzi w dniu 5 grudnia 2007 r. skarżący zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich (skarga 3100/2007/OV). Po interwencji Rzecznika Praw Obywatelskich w dniu 11 grudnia 2007 r. szef gabinetu komisarz Kunewy przesłał skarżącemu odpowiedź wstępną. Przeprosił za opóźnienie i poinformował skarżącego, że na pierwszy rzut oka Komisja nie wydaje się być właściwa w tej sprawie. Wyjaśnił, że zwrócił się jednak do właściwych służb Komisji o dokładne zbadanie skargi i jak najszybsze udzielenie odpowiedzi. Biorąc pod uwagę, że Komisja obiecała w ten sposób szybką odpowiedź, Rzecznik zamknął sprawę.

4. W dniu 27 lutego 2008 r. skarżący wysłał kolejną wiadomość e-mail do szefa gabinetu K. Kunevy, wyrażając nadzieję, że wkrótce otrzyma odpowiedź na swoją skargę. Członek gabinetu K. Kunevej odpowiedział tego samego dnia, informując skarżącego, że jego skarga została przekazana do gabinetu komisarza V. Kovácsa odpowiedzialnego za podatki i unię celną oraz że otrzymano potwierdzenie, że przygotowywana jest odpowiedź.

5. W dniu 21 kwietnia 2008 r. szef gabinetu komisarz V. Kovács poinformował skarżącego, że ponieważ przedmiot skargi wchodzi w zakres kompetencji komisarz Viviane Reding (komisarza odpowiedzialnego za społeczeństwo informacyjne i media), jego wiadomość e-mail została przekazana podległym jej służbom z prośbą o udzielenie odpowiedzi.

6. W dniu 29 kwietnia 2008 r. skarżący zwrócił się po raz drugi do Rzecznika Praw Obywatelskich (skarga 1507/2008/OV). Odniósł się do pisma Komisji z dnia 21 kwietnia 2008 r. i skarżył się, że nadal nie otrzymał merytorycznej odpowiedzi na swoją wiadomość e-mail z dnia 27 września 2007 r. W związku z tym Rzecznik ponownie skontaktował się ze służbami Komisji.

7. W dniu 9 lipca 2008 r., po interwencji Rzecznika Praw Obywatelskich, Dyrekcja Generalna Komisji ds. Społeczeństwa Informacyjnego i Mediów („DG INFSO”) wysłała wiadomość e-mail do skarżącego, aby poinformować go, że prowadzi dochodzenie w sprawie domniemanej dyskryminacji oraz że skontaktowała się z władzami niemieckimi. DG INFSO zapytała skarżącego, czy zgadza się na ujawnienie jego tożsamości władzom niemieckim. Komisja zwróciła się również do skarżącego o dodatkowe informacje dotyczące jego statusu w Niemczech, a mianowicie, czy był on zarejestrowany jako poszukujący pracy i czy kiedykolwiek był zatrudniony w Niemczech.

8. W dniu 17 lipca 2008 r. DG INFSO przesłała skarżącemu kolejne pismo, w którym potwierdziła, że prowadzi dochodzenie w sprawie domniemanej dyskryminacji cudzoziemców zamieszkałych w Niemczech w odniesieniu do zwolnienia z opłat abonamentowych za telewizję i radio. Komisja odnotowała zgodę skarżącego na ujawnienie jego danych osobowych władzom niemieckim. Na zakończenie wskazała, że będzie go na bieżąco informować o przebiegu dochodzenia.

9. W świetle pisma Komisji z dnia 17 lipca 2008 r. Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że Komisja aktywnie bada pierwotną skargę skarżącego. W związku z tym zamknął sprawę dotyczącą skargi 1507/2008/OV.

10. W dniu 24 lipca 2008 r. skarżący złożył niniejszą skargę do Rzecznika Praw Obywatelskich, wskazując, że dotarcie do urzędu właściwego komisarza zajęło mu siedem miesięcy i że jest to oznaka niekompetencji. Skarżący podkreślił, że minęło 10 miesięcy od pierwszego skontaktowania się z Komisją, która nadal nie udzieliła mu merytorycznej odpowiedzi na jego skargę.

PRZEDMIOT DOCHODZENIA

11. Rzecznik Praw Obywatelskich podsumował zarzut skarżącego w następujący sposób:

Komisja nie rozpatrzyła należycie, zarówno pod względem proceduralnym, jak i merytorycznym, skargi skarżącego z dnia 27 września 2007 r., skierowanej do komisarz Kunewy, dotyczącej rzekomej dyskryminacji ze strony władz niemieckich w odniesieniu do opłat abonamentowych za telewizję i radio.

DOCHODZENIE

12. Skarga została przekazana Komisji do zaopiniowania i przesłana w dniu 6 lutego 2009 r. Opinia została następnie przekazana skarżącemu, który przesłał swoje uwagi w dniu 26 lutego 2009 r.

13. W dniu 3 marca 2009 r. Komisja przekazała Rzecznikowi kopię pisma z dnia 27 lutego 2009 r., przesłanego władzom niemieckim przez dyrektora generalnego DG INFSO. W dniu 24 kwietnia 2009 r. skarżący wysłał wiadomość e-mail do Rzecznika Praw Obywatelskich, wskazując, że po 19 miesiącach Komisja nadal nie była w stanie rozpatrzyć jego skargi w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego.

14. W dniu 28 października 2009 r. Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Komisji o udzielenie dalszych informacji w przedmiotowej sprawie. Komisja przesłała swoją odpowiedź w dniu 8 lutego 2010 r. Rzecznik przekazał go skarżącemu, który przesłał swoje uwagi w dniu 21 marca 2010 r.

ANALIZA OMBUDSMANA I WNIOSKI

A. Uwaga wstępna

15. Rzecznik przyjmuje do wiadomości argument skarżącego zawarty w jego uwagach dotyczących odpowiedzi Komisji na wniosek o udzielenie informacji, zgodnie z którym kilkakrotnie informował on Komisję o nierównym traktowaniu niderlandzkich podatników mieszkających w Niemczech, którzy według niego muszą uiszczać opłaty za abonament telewizyjny i radiowy zarówno w Niderlandach, jak i w Niemczech, podczas gdy niemieccy podatnicy mieszkający w Niderlandach nie są zobowiązani do uiszczania żadnych opłat w żadnym z tych krajów. Skarżący wskazał ponadto, że chociaż uiszcza opłaty licencyjne w Niderlandach, nie może otrzymywać holenderskiego kanału publicznego w Niemczech, podczas gdy Niemcy w Niderlandach mogą oglądać niemieckie kanały publiczne. Rzecznik zauważa, że powyższe kwestie są nowe i nie zostały podniesione w skardze w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego złożonej przez skarżącego do Komisji we wrześniu 2007 r. Rzecznik Praw Obywatelskich nie musi zatem zajmować się tymi kwestiami w ramach niniejszego dochodzenia. Skarżący oczywiście może ponownie zwrócić się do Komisji w tych kwestiach, jeżeli uzna, że stanowią one naruszenie prawa UE.

B. Zarzut niewłaściwego rozpatrzenia skargi skarżącego z dnia 27 września 2007 r.

Argumenty przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich

16. Skarżący twierdził, że Komisja nie rozpatrzyła należycie, zarówno pod względem proceduralnym, jak i merytorycznym, jego skargi z dnia 27 września 2007 r., skierowanej do komisarz Kunewy, dotyczącej rzekomej dyskryminacji ze strony władz niemieckich w odniesieniu do zwolnienia z opłat abonamentowych za telewizję i radio.

17. W swojej opinii Komisja podsumowała wymianę informacji ze skarżącym od czasu złożenia skargi w dniu 27 września 2007 r. Przedsiębiorstwo to stwierdziło, że w dniu 9 lipca 2008 r. jego służby zwróciły się do skarżącego o dodatkowe informacje dotyczące jego statusu w Niemczech, ale skarżący nie przedstawił tych informacji. W dniu 17 lipca 2008 r. Komisja zwróciła się do władz niemieckich o opinię w sprawie zarzutów skarżącego. Komisja wskazała ponadto, że skarga złożona we wrześniu 2007 r. została zarejestrowana w systemie EU Pilot w dniu 18 lipca 2008 r., a władze niemieckie przesłały swoją odpowiedź, korzystając z systemu EU Pilot, w dniu 18 września 2008 r.

18. Komisja przeprosiła za znaczne opóźnienie, które nastąpiło w pierwotnym przydzieleniu wiadomości e-mail skarżącego z dnia 27 września 2007 r. Wyjaśniła, że wynikało to z faktu, że nie było jasne, czy prawo UE ma zastosowanie do kwestii podniesionych przez skarżącego, a jeśli miało zastosowanie, nie było jasne, która dziedzina prawa UE ma zastosowanie. W związku z tym Komisja musiała zbadać zarzuty skarżącego w odniesieniu do unijnego prawodawstwa audiowizualnego, zasady niedyskryminacji oraz unijnego prawa socjalnego i prawa pracy.

19. Komisja stwierdziła ponadto, że to ostatecznie DG INFSO wszczęła dochodzenie, kierując pismo do władz niemieckich w dniu 17 lipca 2008 r. W następstwie odpowiedzi władz niemieckich z dnia 18 września 2008 r. DG INFSO przeanalizowała dokumentację i skonsultowała się z innymi służbami Komisji. Komisja odniosła się do złożoności sprawy skarżącego i stwierdziła, że zanim będzie można się nią zająć, potrzebne będą dodatkowe informacje na temat jego statusu pobytu w Niemczech oraz holenderskiego zasiłku dla bezrobotnych, który otrzymywał. Komisja zauważyła, że w dniu 11 grudnia 2008 r. do skarżącego wysłano odpowiedź wstępną. Komisja zakończyła swoją opinię, stwierdzając, że szczerze ubolewa nad skumulowanym opóźnieniem, i wskazała, że zajmie się pozostałą częścią dochodzenia jak najszybciej i zgodnie z komunikatem Komisji do Parlamentu Europejskiego i Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie stosunków ze skarżącymi w odniesieniu do naruszeń prawa wspólnotowego [2] ("komunikat").

20. W swoich uwagach skarżący odrzucił oświadczenie Komisji, zgodnie z którym nie dostarczył on informacji, o które wnioskowała w swojej wiadomości e-mail z dnia 9 lipca 2008 r. Podkreślił, że załączył kopie swojej korespondencji z właściwymi organami niemieckimi do wiadomości elektronicznej przesłanej Komisji w dniu 10 lipca 2008 r.

Wniosek o udzielenie dalszych informacji

21. W dniu 28 października 2009 r. Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Komisji, po pierwsze, o udzielenie informacji na temat postępów w dochodzeniu w sprawie skargi skarżącego dotyczącej naruszenia, a po drugie, o wyjaśnienie, w jaki sposób jego zdaniem przestrzegała ona zasad określonych w komunikacie w odniesieniu do niniejszej sprawy.

Dalsze argumenty przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich

22. W swojej odpowiedzi Komisja powtórzyła, w odniesieniu do procedury, że jej służby początkowo napotkały trudności w ocenie zakresu skargi skarżącego. Sprawa była zatem kilkakrotnie przydzielana różnym służbom. Ponadto z informacji przedstawionych przez skarżącego na początku dochodzenia nie wynikało jasno, czy kiedykolwiek pracował on lub szukał pracy w Niemczech, ani czy zawsze mieszkał w Niemczech jako tzw. nieaktywny obywatel UE. Jedynie informacje przekazane przez skarżącego w lutym 2009 r. w odpowiedzi na wniosek Dyrekcji Generalnej ds. Zatrudnienia (DG EMPL) ze stycznia 2009 r. wyjaśniły fakty i umożliwiły służbom Komisji pełną ocenę sprawy oraz wszczęcie dalszych dochodzeń.

23. Komisja wskazała, że po otrzymaniu odpowiedzi władz niemieckich z dnia 18 września 2008 r. na jej pismo z dnia 18 lipca 2008 r. DG INFSO zdała sobie sprawę, że sprawa dotyczyła kwestii, za które odpowiedzialna była DG EMPL. W związku z tym DG INFSO zamknęła rejestrację w systemie EU Pilot i przekazała sprawę DG EMPL. Według Komisji w dniu 17 grudnia 2008 r. DG EMPL zarejestrowała akta jako korespondencję, a nie jako skargę. DG EMPL postąpiła w ten sposób, ponieważ początkowo zamierzała zająć się tą kwestią w ramach systemu współpracy z przedstawicielami państw członkowskich w Komisji Administracyjnej Wspólnot Europejskich ds. Zabezpieczenia Społecznego Pracowników Migrujących („Komisja Administracyjna”). DG EMPL zarejestrowałaby sprawę jako postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, gdyby dochodzenia w ramach procedury konsultacji Komisji Administracyjnej doprowadziły Komisję do wniosku, że władze niemieckie naruszyły prawo UE. Komisja dodała, że DG EMPL koordynowała odpowiedź z Dyrekcją Generalną ds. Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (DG JLS), ponieważ kwestia równego traktowania bezrobotnych obywateli UE mieszkających w innych państwach członkowskich wchodzi w zakres kompetencji DG JLS. W dniu 26 stycznia 2009 r. DG EMPL wysłała do skarżącego pismo, w którym zapytała go o jego status pobytu w Niemczech, o to, czy kiedykolwiek pracował w Niemczech i czy ubiegał się o zasiłek dla bezrobotnych lub otrzymywał taki zasiłek w Niderlandach lub w Niemczech w czasie, gdy ubiegał się o zwolnienie z niemieckich opłat abonamentowych za telewizję i radio. Poproszono go również o dostarczenie dodatkowych informacji na temat rodzaju holenderskiego świadczenia, które otrzymał. W wiadomości e-mail z dnia 3 lutego 2009 r. skarżący poinformował DG EMPL, że nigdy nie pracował i nigdy nie szukał pracy w Niemczech. Przedstawił również więcej informacji na temat holenderskiego świadczenia, które otrzymał.

24. Aby ocenić, czy świadczenia niderlandzkie i niemieckie są porównywalne, DG EMPL skonsultowała się z władzami niemieckimi pismem z dnia 8 kwietnia 2009 r. Władze niemieckie odpowiedziały pismem z dnia 25 czerwca 2009 r. i udzieliły szczegółowych informacji na temat niemieckiego systemu świadczeń, wyjaśniając, którzy odbiorcy są uprawnieni do zwolnienia z opłat abonamentowych za telewizję i radio w Niemczech. Przeprowadzono nieformalne konsultacje z niderlandzkim członkiem Komisji Administracyjnej, który przedstawił więcej informacji na temat rodzaju korzyści, jakie skarżący otrzymywał od władz niderlandzkich.

25. W dniu 10 sierpnia 2009 r. DG EMPL poinformowała skarżącego, że na podstawie przeprowadzonej analizy faktów stwierdziła, iż przepisy UE dotyczące swobodnego przepływu osób nie zostały naruszone.

26. Komisja podniosła, że uznała, iż biorąc pod uwagę techniczny charakter akt sprawy, w związku z czym konieczne było skonsultowanie się z kilkoma dyrekcjami generalnymi i władzami niemieckimi, przy czym te ostatnie kilkakrotnie, sprawa została rozpatrzona w rozsądnym terminie.

27. W odniesieniu do istoty sprawy Komisja zauważyła, że skarżący otrzymuje niderlandzkie świadczenie zwane „verlengd wachtgeld”, które jest zasiłkiem dla bezrobotnych dla urzędników służby cywilnej. Kwota "verlengd wachtgeld"zależy od poprzedniego wynagrodzenia beneficjenta. W przypadku skarżącego przepisy dotyczące „verlengd wachtgeld” nie zobowiązywały go do poszukiwania pracy. Komisja zauważyła ponadto, że zgodnie z prawem niemieckim beneficjentom niektórych niemieckich świadczeń przyznaje się zwolnienie z opłat abonamentowych za telewizję i radio. Obywatele Unii legalnie zamieszkujący w innym państwie członkowskim są traktowani na równi z obywatelami tego państwa członkowskiego w zakresie stosowania traktatu. Komisja uznała, że odpowiednie zwolnienie z opłat za abonament telewizyjny i radiowy wchodzi w zakres Traktatu i że w związku z tym niemieckie korzyści, które doprowadziły do zwolnienia, należy porównać z korzyścią, którą skarżący otrzymał od władz niderlandzkich. W celu dokonania tej oceny Komisja skontaktowała się z władzami niderlandzkimi i niemieckimi w celu uzyskania szczegółowych informacji na temat odpowiednich korzyści. W swojej odpowiedzi władze niemieckie przedstawiły szczegółowe informacje na temat warunków, które musiały zostać spełnione, aby można było przyznać zwolnienie z opłat abonamentowych za telewizję i radio. W szczególności wyjaśniły one, że osoby uprawnione do świadczeń na podstawie drugiej części Sozialgesetzbuch (kodeksu prawa socjalnego, SGB II), które nie otrzymują dodatkowego zasiłku na podstawie art. 24 SGB II, są uprawnione do takiego zwolnienia. Władze niemieckie podkreśliły, że w przeciwieństwie do zasiłków dla bezrobotnych wypłacanych w ramach systemu ubezpieczenia od utraty pracy odpowiedni zasiłek dla bezrobotnych nie ma na celu zastąpienia wcześniej uzyskanego wynagrodzenia, lecz jest wypłacany przez państwo jako świadczenie społeczne dla osób potrzebujących. Wysokość tego zasiłku dla bezrobotnych nie jest zatem uzależniona od wysokości ostatniego zarobionego wynagrodzenia, ale opiera się na rzeczywistych potrzebach osoby, która je otrzymuje.

28. Na podstawie informacji otrzymanych od władz niderlandzkich i niemieckich Komisja stwierdziła, że „verlengd wachtgeld”, który skarżący otrzymał od władz niderlandzkich, nie jest porównywalny z korzyścią niemiecką, która uprawnia jego odbiorców do zwolnienia z niemieckich opłat abonamentowych za telewizję i radio. Wyjaśnił, że kwota otrzymywana przez skarżącego z niderlandzkiego zasiłku dla bezrobotnych jest obliczana na podstawie jego poprzedniego wynagrodzenia i nie jest uzależniona od wysokości dochodów, podczas gdy odpowiednie niemieckie zasiłki dla bezrobotnych są uzależnione od wysokości dochodów i nie mają na celu zastąpienia poprzednich dochodów. Uznawszy, że odpowiednie korzyści nie są porównywalne, Komisja uznała, że fakt, iż skarżącemu nie przyznano zwolnienia z opłat abonamentowych za telewizję i radio w Niemczech, nie stanowi naruszenia przepisów UE dotyczących swobodnego przepływu osób.

29. W swoich uwagach skarżący wskazał, że w chwili składania wniosku o zwolnienie z opłat abonamentowych za telewizję i radio jego zasiłek dla bezrobotnych wynosił 746,60 EUR miesięcznie, czyli poniżej progu ubóstwa wynoszącego 9 370 EUR rocznie (czyli 781 EUR miesięcznie) określonego w unijnej definicji z 2006 r. Skarżący wyraził ubolewanie, że Komisja nie wydaje się sprzeciwiać temu, co uważa za dyskryminujące przepisy socjalne w Niemczech. Twierdził, że Komisja naruszyła zasadę niedyskryminacji zapisaną w art. 3 ust. 3 niemieckiej konstytucji oraz w art. 20 i 21 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

i) Co do istoty sprawy

30. W swojej skardze do Komisji skarżący twierdził, że był dyskryminowany, ponieważ w przeciwieństwie do niektórych obywateli niemieckich nie był zwolniony z opłat abonamentowych za telewizję i radio w Niemczech. Rzecznik pragnie przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zasada niedyskryminacji lub równego traktowania wymaga, aby porównywalne sytuacje nie były traktowane w odmienny sposób, a sytuacje odmienne nie były traktowane jednakowo, chyba że takie traktowanie jest obiektywnie uzasadnione.

31. W przedmiotowej sprawie świadczenie, które skarżący otrzymuje od państwa niderlandzkiego, a mianowicie zasiłek dla bezrobotnych dla urzędników służby cywilnej („verlengd watchgeld”), należy zatem porównać ze świadczeniem niemieckim, które umożliwia beneficjentom zwolnienie z opłat abonamentowych za telewizję i radio.

32. Z informacji przekazanych Komisji przez władze niemieckie wynika, że świadczenia dla bezrobotnych, które co do zasady uprawniają ich beneficjentów do zwolnienia z opłat abonamentowych za telewizję i radio w Niemczech, są świadczeniami, które nie mają na celu zastąpienia wcześniejszego wynagrodzenia, lecz są przyznawane w celu zaspokojenia rzeczywistych potrzeb wnioskodawcy. Z informacji dostępnych Rzecznikowi Praw Obywatelskich wynika ponadto, że zasiłek dla bezrobotnych skarżącego dla urzędników służby cywilnej („verlengd wachtgeld”) jest zasiłkiem dla bezrobotnych obliczonym na podstawie jego poprzedniego wynagrodzenia i nie jest powiązany z jego rzeczywistymi potrzebami. Fakty te nie zostały zakwestionowane przez skarżącego w niniejszym dochodzeniu. W tych okolicznościach stanowisko Komisji wydaje się rozsądne, a mianowicie, że korzyść niderlandzka nie była porównywalna z korzyścią niemiecką, która uprawnia jej beneficjentów do zwolnienia z opłat za abonament telewizyjny i radiowy w Niemczech, i że w związku z tym nie doszło do naruszenia przepisów UE dotyczących swobodnego przepływu osób. Nie stwierdzono zatem żadnego przypadku niewłaściwego administrowania w odniesieniu do tego aspektu sprawy.

ii) W odniesieniu do procedury

33. Rzecznik Praw Obywatelskich zauważa, że w odniesieniu do stosunków ze skarżącymi w związku z naruszeniami prawa wspólnotowego Komisja określiła w swoim komunikacie zasady proceduralne. We wniosku o udzielenie dodatkowych informacji z dnia 28 października 2009 r. Rzecznik Praw Obywatelskich wyraźnie zwrócił się do Komisji o wyjaśnienie, w jaki sposób jego zdaniem przestrzegała ona tych przepisów.

34. Przed omówieniem treści komunikatu Rzecznik uważa, że warto podkreślić, iż skarga skarżącego została trzykrotnie przeniesiona z jednej służby Komisji do drugiej, zanim została dogłębnie zbadana:

(i) W dniu 27 lutego 2008 r., czyli ponad pięć miesięcy po tym, jak skarżący po raz pierwszy zwrócił się do Komisji, szef gabinetu komisarz Kunewy poinformował skarżącego, że jego skarga została przeniesiona do gabinetu komisarza Kovácsa;

(ii) W dniu 21 kwietnia 2008 r., czyli prawie dwa miesiące później, gabinet komisarza V. Kovácsa poinformował skarżącego, że jego skarga została przeniesiona do gabinetu komisarz Viviane Reding. Wydaje się, że ta ostatnia zwróciła się do DG INFSO o zajęcie się tą sprawą.

(iii) Po podjęciu pewnych wysiłków w celu rozwiązania tej kwestii DG INFSO przekazała skargę do DG EMPL, gdzie została zarejestrowana w dniu 17 grudnia 2008 r.

35. Wobec braku przekonujących wyjaśnień Rzecznik Praw Obywatelskich nie rozumie, dlaczego skarga skarżącego została przeniesiona trzykrotnie i zasadniczo pozostała bez nadzoru przez okres dziewięciu miesięcy. Rzecznik ma również znaczne trudności ze zrozumieniem, dlaczego DG INFSO potrzebowała tak dużo czasu, aby zdać sobie sprawę, że skarga skarżącego z dnia 27 września 2007 r. nie dotyczyła prawodawstwa audiowizualnego UE, lecz prawa skarżącego do swobodnego przemieszczania się w UE. Wyraźnie niedopuszczalne jest, aby obawy zgłaszane przez obywateli były rozwiązywane w ten sposób. Biorąc jednak pod uwagę, że Komisja uznała, a także przeprosiła za znaczne opóźnienie w przydzieleniu skargi skarżącego właściwemu organowi, Rzecznik jest zdania, że dalsze działania w odniesieniu do tych aspektów skargi nie są konieczne.

36. W odniesieniu do komunikatu Rzecznik Praw Obywatelskich zwraca uwagę na szczególne znaczenie w niniejszej sprawie przepisów dotyczących: (i) rejestrowanie skarg dotyczących naruszeń; (ii) potwierdzenia odbioru; oraz (iii) wysłuchanie skarżącego przed odrzuceniem skargi.

37. Po pierwsze, w odniesieniu do rejestracji skarg pkt 3 komunikatu stanowi, że wszelka korespondencja, która może zostać zbadana jako skarga, jest rejestrowana w centralnym rejestrze skarg prowadzonym przez Sekretariat Generalny Komisji, z wyjątkiem sześciu szczególnych przypadków. W przedmiotowej sprawie skarżący złożył skargę dotyczącą dyskryminacji obywateli niderlandzkich w odniesieniu do zwolnienia z opłat abonamentowych za telewizję i radio w Niemczech [3]. Sformułowanie wstępne skarżącego zawarte w jego piśmie brzmiało, że chciałby on skorzystać z przysługującego mu jako obywatelowi UE prawa do złożenia skargi dotyczącej „dyskryminacji ze względu na pochodzenie”. Nie ulega zatem wątpliwości, że skarżący zamierzał złożyć skargę dotyczącą tego, co uważał za naruszenie prawa Unii przez państwo członkowskie. Nie ma również wątpliwości, że Komisja była w stanie zrozumieć, że taki był zamiar skarżącego. W rzeczywistości Komisja wyraźnie zrozumiała zamiary skarżącego. W tym kontekście należy zauważyć, że w odpowiedzi Komisji z dnia 11 grudnia 2007 r. poinformowano skarżącego, że właściwe służby zostały poproszone o uważne rozpatrzenie jego skargi. Wydaje się zatem, że Komisja wyraźnie uznała korespondencję skarżącego za skargę w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. Komisja nigdy jednak nie zarejestrowała go jako takiego, co jest sprzeczne z komunikatem. W tym kontekście należy w szczególności wspomnieć o podejściu przyjętym przez DG EMPL. Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Komisję DG EMPL postanowiła zarejestrować skargę skarżącego jako zwykłą korespondencję, a nie jako skargę. Komisja dodała, że DG EMPL zarejestrowałaby sprawę jako skargę w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego tylko wtedy, gdyby jej dochodzenie wykazało, że niemieckie przepisy naruszają prawo UE. Podejście to jest wyraźnie nie do pogodzenia z obowiązkami określonymi w komunikacie. Komisja mogłaby oczywiście powstrzymać się od zarejestrowania wiadomości e-mail skarżącego z dnia 27 września 2007 r. jako skargi o naruszenie, gdyby była zdania, że w tym przypadku ma zastosowanie jeden z sześciu wyjątków wymienionych w pkt 3 komunikatu. Na żadnym etapie postępowania Komisja nie twierdziła jednak, że wiadomości e-mail skarżącego nie należy uznawać za skargę w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego w rozumieniu komunikatu. Rzecznik stwierdza zatem, że Komisja nie zastosowała się do pkt 3 komunikatu.

38. Po drugie, w odniesieniu do wysłania potwierdzenia odbioru pkt 4 komunikatu stanowi, że Sekretariat Generalny Komisji wydaje wstępne potwierdzenie wszelkiej korespondencji w terminie 15 dni roboczych od jej otrzymania oraz że korespondencja zarejestrowana jako skarga jest ponownie potwierdzana przez Sekretariat Generalny w terminie jednego miesiąca od daty wysłania pierwotnego potwierdzenia. Stanowi on ponadto, że w przypadku gdy służby Komisji postanowią nie rejestrować korespondencji jako skargi, powiadamiają o tym autora zwykłym pismem określającym co najmniej jeden z sześciu wyjątków. W niniejszej sprawie Komisja nie tylko nie przesłała wstępnego potwierdzenia odbioru w terminie 15 dni, ale również nie poinformowała skarżącego, czy zarejestrowała jego wiadomość e-mail jako skargę dotyczącą naruszenia. Ponadto nie poinformowała go o powodach, dla których na podstawie komunikatu nie należało dokonywać rejestracji. Komisja nie zastosowała się zatem również do pkt 4 komunikatu.

39. Po trzecie, jeśli chodzi o przesłuchanie skarżącego przed odrzuceniem skargi (zamknięcie sprawy), pkt 10 komunikatu przewiduje, że w przypadku gdy, tak jak w niniejszej sprawie, departament Komisji zamierza zaproponować niepodejmowanie dalszych działań w sprawie skargi, powiadomi o tym skarżącego z wyprzedzeniem w piśmie wzywającym go do przedstawienia ewentualnych uwag w terminie czterech tygodni. Rzecznik zauważa, że w piśmie z dnia 10 sierpnia 2009 r. DG EMPL jedynie poinformowała skarżącego, że jej zdaniem nie doszło do naruszenia prawa UE. Nie wezwała jednak skarżącego do przedstawienia uwag w terminie czterech tygodni. Komisja nie zastosowała się zatem również do pkt 10 komunikatu.

40. Dobrą praktyką administracyjną jest rozpatrywanie przez Komisję skarg w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego zgodnie z przepisami komunikatu. W niniejszej sprawie Komisja tego nie uczyniła. W rzeczywistości wydaje się, że Komisja całkowicie zignorowała komunikat w przedmiotowej sprawie. Jest to tym bardziej zaskakujące, że w swojej opinii z dnia 6 lutego 2009 r. Komisja oświadczyła, że zajmie się tą sprawą zgodnie z komunikatem. Ponadto należy zauważyć, że w piśmie z dnia 28 października 2009 r. Rzecznik Praw Obywatelskich wyraźnie zwrócił się do Komisji o wyjaśnienie, w jaki sposób jego zdaniem przestrzegała ona zasad określonych w komunikacie. W swojej odpowiedzi z dnia 8 lutego 2010 r. Komisja nie odniosła się jednak do tej kwestii.

41. Rzecznik stwierdza zatem, że nieprzestrzeganie przez Komisję przepisów komunikatu w przedmiotowej sprawie stanowi przypadek niewłaściwego administrowania. Biorąc pod uwagę sposób, w jaki Komisja rozpatrzyła niniejszą skargę w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, oraz wpływ, jaki może to mieć na sposób, w jaki Komisja ogólnie rozpatruje sprawy dotyczące uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, Rzecznik Praw Obywatelskich postanowił przedstawić poniższy projekt zalecenia.

C. Projekt zalecenia

Na podstawie dochodzenia w sprawie tej skargi Rzecznik przedstawia Komisji Europejskiej następujący projekt zalecenia:

Komisja powinna uznać, że nie zastosowała się do komunikatu przy rozpatrywaniu skargi skarżącego w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. Komisja powinna przeprosić za to pominięcie i podjąć niezbędne środki w celu zapewnienia zgodności z komunikatem przy rozpatrywaniu spraw w przyszłości.

Komisja i skarżący zostaną poinformowani o tym projekcie zalecenia. Zgodnie z art. 3 ust. 6 statutu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich Komisja przesyła szczegółową opinię do dnia 31 grudnia 2010 r. Szczegółowa opinia mogłaby obejmować przyjęcie projektu zalecenia i opis sposobu jego wdrożenia.

P. Nikiforos DIAMANDOUROS

Sporządzono w Strasburgu dnia 20 września 2010 r.

[1] Wiadomość e-mail została wysłana w dniu 27 września 2007 r., chociaż w tekście wiadomości podano datę 26 września 2007 r.

[2] COM(2002) 141 wersja ostateczna, Dz.U. 2002, C 244, s. 5.

[3] W pkt 5 („Metody składania skarg”) komunikatu przewidziano, że skargi mogą być przesyłane na adres Sekretariatu Generalnego lub składane w jednym z biur Komisji w państwie członkowskim. W przedmiotowej sprawie skarżący nie przesłał skargi do Sekretariatu Generalnego lub biura Komisji w państwie członkowskim, lecz do gabinetu komisarza. Odbiorca tej skargi był jednak wyraźnie w stanie i był rzeczywiście zobowiązany do przekazania sprawy właściwym służbom. Rzecznik zauważa, że Komisja nie zgłosiła żadnych zastrzeżeń co do sposobu, w jaki skarżący złożył skargę.