Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich Emily O'Reilly z zadowoleniem przyjęła postępy poczynione do tej pory w trakcie dochodzenia, ale zwróciła się do Komisji Europejskiej o dalszą poprawę przejrzystości 800 grup ekspertów poprzez publikowanie wyczerpujących protokołów ich posiedzeń.

Dochodzenie strategiczne Rzecznika Praw Obywatelskich wykazało, że Komisja powinna z wyprzedzeniem publikować porządki obrad posiedzeń i dokumenty referencyjne, natomiast protokoły powinny zazwyczaj zawierać stanowiska wyrażone przez członków grupy i być publikowane w odpowiednim czasie. Dzięki temu obywatele będą mogli lepiej zrozumieć, w jaki sposób porady ekspertów wpływają na kształtowanie polityki UE. Obrady grupy ekspertów mogą być traktowane jako poufne, ale tylko wtedy, gdy jest to obiektywnie uzasadnione.

Emily O'Reilly powiedziała: „Komisja Europejska słusznie prowadzi szerokie konsultacje przy opracowywaniu wniosków dotyczących polityki i prawodawstwa, poszukując najlepszej możliwej wiedzy fachowej. Od czasu rozpoczęcia dochodzenia poczyniono znaczne postępy; obywatele mają jednak prawo w pełni wiedzieć, w jaki sposób porady ekspertów wpływają na proces decyzyjny UE. Wiąże się to z wiedzą, jaki wkład wnieśli i przez kogo, czy to przedstawiciele krajowi, przemysł, społeczeństwo obywatelskie czy inni. Upublicznienie tego rodzaju informacji pomoże zagwarantować, że grupy ekspertów będą postrzegane jako uprawnione”.

Podczas gdy Komisja zapowiedziała wiele ważnych i pożądanych kroków mających na celu poprawę zarządzania grupami ekspertów w trakcie tego dochodzenia - takich jak zwiększenie przejrzystości procedury wyboru członków grup ekspertów i przegląd polityki dotyczącej konfliktu interesów - Rzecznik Praw Obywatelskich ma kilka sugestii dotyczących dalszego wykorzystania tych postępów.

Obejmują one opracowanie przez Komisję definicji równowagi w odniesieniu do składu grupy ekspertów. Zapewni to rygorystyczne wewnętrzne podejście do tworzenia grup, a także pozwoli społeczeństwu zobaczyć uzasadnienie wyboru członków grupy. Sugeruje również, aby eksperci indywidualni składali coroczne deklaracje o braku konfliktu interesów oraz aby dokumenty dotyczące prac grup ekspertów i ich podgrup były publikowane systematycznie i terminowo.

Rzecznik zwróciła się do Komisji o wyjaśnienie do dnia 30 kwietnia 2016 r., w jaki sposób zamierza ona zastosować się do jej zaleceń.

Kontekst

W maju 2014 r. Rzecznik Praw Obywatelskich wszczął strategiczne dochodzenie w sprawie składu grup ekspertów. Oparła się na wynikach późniejszych konsultacji publicznych, aby przedstawić Komisji szereg wstępnych wniosków. Opublikowane dziś zalecenia mają na celu rozwiązanie pozostałych problemów związanych z przejrzystością, jeśli chodzi o publiczną kontrolę grup ekspertów.

Komisji Europejskiej doradza ponad 800 grup ekspertów. Grupy te mogą składać się z osób fizycznych, organizacji, państw członkowskich i innych organów publicznych. Komisja może podjąć decyzję o wykorzystaniu wkładu ekspertów podczas przygotowywania wniosków ustawodawczych lub inicjatyw politycznych, a także w odniesieniu do wdrażania prawodawstwa, programów i polityk lub przygotowywania aktów delegowanych. Pełne zalecenie można znaleźć tutaj.