Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich, P. Nikiforos Diamandouros, przedstawił Komisji Petycji Parlamentu Europejskiego sprawozdanie roczne za rok 2004 (1). Sprawozdanie zawiera przegląd prac Rzecznika Praw Obywatelskich w 2004 r. i podkreśla wyniki osiągnięte w odniesieniu do obywateli UE.

W 2004 r. odnotowano bezprecedensowy wzrost o 53% liczby skarg kierowanych do Rzecznika Praw Obywatelskich, co wyraźnie świadczy o rosnącej świadomości na temat świadczonych przez niego usług. Po raz pierwszy w historii ponad połowa skarg została przesłana drogą elektroniczną, pocztą elektroniczną lub za pomocą formularza skargi na stronie internetowej Rzecznika Praw Obywatelskich.

W 2004 r. wiele osiągnięto dla obywateli europejskich. W prawie 70 % rozpatrywanych spraw Rzecznik pomógł skarżącemu, wszczynając dochodzenie w tej sprawie, przekazując je właściwemu organowi lub doradzając, gdzie zwrócić się o szybkie i skuteczne rozwiązanie problemu. Ale więcej niż to! W następstwie dochodzeń prowadzonych przez Rzecznika Praw Obywatelskich instytucje uregulowały rachunki i zapłaciły odsetki, udostępniły dokumenty i przedstawiły wyjaśnienia, zaradziły niesprawiedliwości i przeprosiły za błędy. Krótko mówiąc, instytucje i organy UE chętnie wykazały gotowość do współpracy z Rzecznikiem Praw Obywatelskich z korzyścią dla obywateli.

Według pana Diamandouros, "Ta postawa jest kluczem do budowania zaufania do usług świadczonych przez Rzecznika Praw Obywatelskich. Obywatele nie zwrócą się do mnie ze swoimi problemami, chyba że ufają, że ich skarga będzie miała znaczenie. W 2004 r. nadal udowadnialiśmy, że tak jest.

Krótka analiza skarg rozpatrywanych w 2004 r. znajduje się w załączniku I. Więcej informacji, w tym przykłady skarg rozpatrzonych na korzyść obywateli, można znaleźć w streszczeniu i statystykach Rzecznika Praw Obywatelskich za 2004 r., które są dostępne we wszystkich językach urzędowych UE (2) pod adresem:

Pełne sprawozdanie roczne w języku angielskim jest również dostępne pod tym adresem internetowym. W najbliższych tygodniach zostanie ona udostępniona we wszystkich 20 językach.

(1) Przemówienie Rzecznika Praw Obywatelskich na wczorajszym posiedzeniu Komisji Petycji jest dostępne pod adresem: http://www.ombudsman.europa.eu/speeches/en/default.htm

(2) Wersja maltańska nie jest jeszcze dostępna, ale wkrótce będzie dostępna.

W 2004 r. Rzecznik Praw Obywatelskich otrzymał 3726 skarg, co stanowi wzrost o 53 % w porównaniu z 2003 r. (2436). Na podstawie tych skarg Rzecznik wszczął 343 dochodzenia, a także 8 dochodzeń z własnej inicjatywy. Stanowi to wzrost o 39% w stosunku do roku 2003.

Większość dochodzeń prowadzonych przez Rzecznika w 2004 r. (69%) dotyczyła Komisji Europejskiej. Ogółem 58 z nich dotyczyło Europejskiego Urzędu Doboru Kadr (11 % wszystkich dochodzeń), 48 – administracji Parlamentu Europejskiego (9 %), a 22 – administracji Rady (4 %).

Najczęstszym źródłem skarg były: brak informacji lub odmowa udzielenia informacji (22 % wszystkich rozpatrzonych zapytań), dyskryminacja (19 %), możliwe do uniknięcia opóźnienia (12 %), błędy proceduralne (9 %) i nieuczciwość (7 %). Często poruszano problemy związane z zaproszeniami do składania ofert i umowami zawieranymi z instytucjami.

Większość skarg - 95% - pochodziła od indywidualnych obywateli, a za pozostałe 5% odpowiadały firmy i stowarzyszenia.

Największą liczbę skarg - 13 proc. - złożyła Hiszpania, a następnie Niemcy (12 proc.), Francja (8 proc.) i Polska (8 proc.). Biorąc pod uwagę liczbę ludności, największy odsetek skarg pochodził z Malty, a następnie z Luksemburga, Cypru, Belgii i Słowenii (dokładne dane liczbowe przedstawiono w załączniku II: Pochodzenie geograficzne skarg).

Ponad jedna czwarta dochodzeń (65) zamkniętych w 2004 r. została rozstrzygnięta przez instytucje – dowód na to, że administracja UE chętnie rozwiązuje problemy, na które zwraca uwagę Rzecznik Praw Obywatelskich. Instytucje przyjęły ponadto 7 projektów zaleceń przedstawionych przez Rzecznika Praw Obywatelskich.

Rzecznik Praw Obywatelskich nie stwierdził niewłaściwego administrowania w 113 przypadkach. Należy przypomnieć, że w przypadku gdy nie stwierdzono niewłaściwego administrowania, skarżący otrzymuje co najmniej pełne wyjaśnienie od danej instytucji oraz opinię Rzecznika Praw Obywatelskich w tej sprawie. W 36 przypadkach Rzecznik Praw Obywatelskich wygłosił uwagę krytyczną. W 2004 r. sporządzono siedemnaście nowych projektów zaleceń. Pewnego razu Rzecznik Praw Obywatelskich musiał uciekać się do swojej ostatecznej broni - specjalnego sprawozdania dla Parlamentu.

Rzecznik Praw Obywatelskich doradzał, z kim skontaktować się z ponad 2000 obywateli, których skargi wykraczały poza jego mandat. Udzielił również odpowiedzi na 3200 e-maili z prośbą o udzielenie informacji.

Rzecznik kontynuował starania o jak najszybsze zamknięcie wszystkich dochodzeń, zwykle w ciągu jednego roku. Na koniec roku 12 spraw (tj. 2 % wszystkich dochodzeń rozpatrzonych w 2004 r.) było otwartych po przekroczeniu celu rocznego.

(3) Na tym wykresie wymieniono 25 państw członkowskich w kolejności malejącej skłonności do składania skarg do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich. Biorąc pod uwagę ludność, obywatele Malty najczęściej skarżą się do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich, podczas gdy obywatele Zjednoczonego Królestwa skarżą się najmniej. Kod kraju: MT (Malta), LU (Luksemburg), CY (Cypr), BE (Belgia), SI (Słowenia), FI (Finlandia), IE (Irlandia), EL (Grecja), ES (Hiszpania), PT (Portugalia), SK (Słowacja), CZ (Republika Czeska), SE (Szwecja), AT (Austria), PL (Polska), DK (Dania), DE (Niemcy), NL (Niderlandy), HU (Węgry), LT (Litwa), EE (Estonia), FR (Francja), IT (Włochy), LV (Łotwa), UK (Zjednoczone Królestwo).