Strasburg, 26 stycznia 2016 r.

Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych: Końcowa uwaga Komitetu ONZ na temat szkół europejskich

Szanowna Pani Wiceprzewodnicząca!

Jako członek ram UE w ramach Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych (UNCRPD), moje biuro stara się chronić, promować i monitorować wdrażanie UNCRPD na szczeblu instytucji UE. Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich jest główną instytucją zajmującą się rozpatrywaniem skarg w ramach UE i otrzymuje skargi i korespondencję od obywateli niepełnosprawnych oraz od krewnych w ich imieniu.

Rozpatrując skargi dotyczące edukacji dzieci o specjalnych potrzebach edukacyjnych w szkołach europejskich, jestem zdania, że chociaż same szkoły europejskie nie są instytucją ani organem UE, a zatem nie wchodzą w zakres mojego mandatu jako Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich, Komisja ponosi pewną odpowiedzialność za szkoły europejskie, w tym za zakres, w jakim są one zgodne z Konwencją ONZ o prawach osób niepełnosprawnych i Kartą praw podstawowych. Chociaż rozumiem, że Komisja zajmuje tylko jedno miejsce w Radzie Gubernatorów, obok 28 państw członkowskich, nie mam wątpliwości, że dokłada wszelkich starań, w tym poprzez swój wkład w ich finansowanie, aby zapewnić, że polityka i działania Szkół spełniają najwyższe standardy.

W sierpniu 2015 r. Komitet ONZ do spraw Praw Osób Niepełnosprawnych przeprowadził pierwszy przegląd wdrażania konwencji. Komitet wyraził zaniepokojenie, że „nie wszyscy uczniowie niepełnosprawni otrzymują racjonalne usprawnienia, których potrzebują, aby korzystać z prawa do wysokiej jakości edukacji włączającej w szkołach europejskich zgodnie z Konwencją, oraz że ci ostatni nie przestrzegają klauzuli o odrzuceniu. Ponadto wyraża zaniepokojenie, że szkoły europejskie nie są w pełni dostępne dla dzieci z niepełnosprawnościami ani nie zapewniają wysokiej jakości edukacji włączającej”. Biorąc pod uwagę, że moje biuro otrzymało korespondencję od zainteresowanych rodziców w tej sprawie, byłbym wdzięczny za informację, w jaki sposób Komisja zamierza podjąć działania następcze w tej sprawie. Naśladuję komisarz ds. zatrudnienia, spraw społecznych, umiejętności i mobilności pracowników, panią Thyssen, biorąc pod uwagę jej odpowiedzialność za rolę Komisji jako punktu kontaktowego w ramach Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych.

W Państwa odpowiedzi pomocne byłoby zajęcie się następującymi tematami:

• Ogólna zgodność: Jakie ewentualne usprawnienia polityczne Komisja oczekuje od szkół europejskich w celu wyeliminowania niedociągnięć stwierdzonych przez Komitet ONZ do spraw Praw Osób Niepełnosprawnych? Jakie kroki, jeśli w ogóle, Komisja zamierza podjąć w ramach inicjatywy ,, aby zapewnić równe dostosowanie i wdrożenie polityki szkół europejskich w zakresie wsparcia edukacyjnego we wszystkich placówkach w celu zapewnienia zgodności z Konwencją ONZ o prawach osób niepełnosprawnych?
• Ocena potrzeb: Czy przeprowadzona przez szkoły europejskie ocena potrzeby racjonalnych usprawnień opiera się na „modelu społecznym” (w porównaniu z „modelem medycznym”) przedstawionym w Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych? Czy organy oceniające przestrzegają wymogów Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych w odniesieniu do ocen multidyscyplinarnych?
• Szkolenie: Czy szkolenia na temat Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych i jej zasad przewodnich są zapewniane osobom oceniającym potrzebę racjonalnych usprawnień i przyznającym prawo do takich usprawnień? Czy zapewniane są również szkolenia dla członków komisji ds. skarg, komisji oceniających i kierownictwa szkół europejskich?
• Koszty terapii: Rodzice dzieci niepełnosprawnych często ponoszą wyższe koszty związane z terapią, której potrzebują ich dzieci. Czy te potrzeby terapeutyczne, jeżeli są powiązane z racjonalnymi usprawnieniami w szkole (na przykład terapią mowy lub grafologią), są objęte Szkołami Europejskimi? Pytanie to jest szczególnie istotne w świetle trudności, jakie, jak rozumiem, napotykają niektórzy rodzice przy ubieganiu się o zwrot kosztów związanych ze środkami terapeutycznymi w ramach wspólnego systemu ubezpieczenia chorobowego (JSIS).
• Zmiana poziomów: Przejście na wyższy poziom edukacji, na przykład od szkoły podstawowej do średniej, jest wyzwaniem dla każdego dziecka. W jaki sposób dzieci ze specjalnymi potrzebami i ich rodzice są wspierani podczas tej transformacji?
• Wyłączenie: jeżeli w wyjątkowych okolicznościach szkoły europejskie nie są w stanie zaspokoić potrzeb dziecka o specjalnych potrzebach, w jaki sposób rodzice są informowani i wspierani w staraniach o znalezienie odpowiedniej szkoły? Kto ponosi dodatkowe koszty związane z edukacją w szkole alternatywnej?
• Odszkodowanie: Czy dostępne środki odwoławcze uwzględniają szczególne potrzeby dzieci o szczególnych potrzebach i ich rodziców?
• Planowanie: Szkoły europejskie stoją w obliczu rosnących potrzeb pod względem liczby. W jaki sposób uwzględnia się potrzeby dzieci o specjalnych potrzebach przy opracowywaniu nowych projektów, takich jak piąta szkoła europejska w Brukseli?

Z niecierpliwością oczekuję Państwa odpowiedzi i konstruktywnej współpracy w tej sprawie. Jeżeli Państwa służby będą potrzebowały dalszych informacji dotyczących tego zapytania, mogą skontaktować się z Elpida Apostolidou.

Z poważaniem,

Emily O'Reilly

cc: Marianne Thyssen, europejska komisarz ds. zatrudnienia, spraw społecznych, umiejętności i mobilności pracowników.