- PL Polski
Tłumaczenia maszynowe mogą zawierać błędy potencjalnie zmniejszające zrozumiałość i dokładność; Rzecznik Praw Obywatelskich nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek rozbieżności. Aby uzyskać najbardziej wiarygodne informacje i pewność prawną, należy zapoznać się z następującymi informacjami wersja źródłowa na angielski, do której odnośnik znajduje się powyżej.
Więcej informacji można znaleźć w naszej polityce językowej i tłumaczeniowej.
Nota zamykająca w sprawie sposobu, w jaki Komisja Europejska traktuje zapewnianie przez osoby trzecie kosztów podróży i gościnności w kontekście podróży służbowych (inicjatywa strategiczna SI/2/2023/KR)
Notatka zamykająca - Data Piątek | 08 grudnia 2023
Sprawa SI/2/2023/KR - Otwarta Piątek | 03 marca 2023 - Decyzja z Piątek | 08 grudnia 2023 - Instytucja, której sprawa dotyczy Komisja Europejska - Kraj Francja
Dochodzenie otwarte
03/03/2023Dochodzenie w toku
03/03/2023Wynik dochodzenia
08/12/2023
Ta strategiczna inicjatywa dotyczyła wydatków dyrektora generalnego Komisji Europejskiej, które zostały pokryte przez rząd spoza UE i jego krajowe linie lotnicze w kontekście podróży służbowych do tego kraju. Rzecznik skierowała pismo do Komisji w celu uzyskania informacji na temat zakresu tej praktyki oraz sposobu, w jaki Komisja sprawdza, czy nie występuje konflikt interesów, gdy osoby trzecie pokrywają wydatki poniesione przez pracowników Komisji.
Cztery dni po tym, jak Rzecznik uruchomił tę inicjatywę, i osiem dni po tym, jak sprawa została zgłoszona w mediach, Komisja zmieniła przepisy dotyczące wkładu osób trzecich w podróże służbowe. W oparciu o dokładną analizę Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że jeżeli przepisy te będą stosowane z należytą starannością, zapobiegną one wnoszeniu przez osoby trzecie wkładów na pokrycie kosztów podróży służbowych powodujących konflikt interesów.
Chociaż odsetek podróży służbowych Komisji opłacanych przez osoby trzecie był niewielki zgodnie z poprzednimi przepisami, niektóre takie podróże odbywały się na najwyższym szczeblu służby cywilnej. Jak wyjaśniono w sprawie, która zapoczątkowała tę inicjatywę, wyjazdy urzędników wyższego szczebla Komisji opłacane przez osoby trzecie mogą podawać w wątpliwość niezależność zainteresowanych urzędników i uzasadniać zastosowanie środków łagodzących. W związku z tym Rzecznik podejmie teraz kroki w celu zbadania przedmiotowych dokumentów, aby sprawdzić, za które podróże zapłacono i jakie, jeśli w ogóle, środki podjęła Komisja w celu złagodzenia potencjalnych konfliktów interesów.
Rzecznik zwróciła się również do Komisji o wyjaśnienia dotyczące sposobu, w jaki zapewnia ona, aby jej dyrektorzy generalni wywiązywali się z obowiązku terminowego ujawniania informacji na temat spotkań lobbystów. Komisja stwierdziła, że chociaż zwiększa świadomość i ułatwia upublicznianie szczegółów spotkań, przestrzeganie tego obowiązku leży głównie w gestii dyrektorów generalnych. Rzecznik stwierdziła podatność na zagrożenia w tym systemie oświadczeń własnych i zachęciła Komisję do zastanowienia się, czy mogłaby zrobić więcej, aby zapewnić przestrzeganie przepisów.
Kontekst inicjatywy strategicznej
1. W 2022 r. belgijska prokuratura federalna wszczęła dochodzenie w sprawie zarzutów prania pieniędzy, korupcji i udziału w organizacji przestępczej. Tłem tego dochodzenia są zarzuty, że zarówno Maroko, jak i Katar rzekomo próbowały wpłynąć na posłów, byłych posłów i pracowników Parlamentu Europejskiego poprzez akty korupcji, co stanowi poważną obcą ingerencję w procesy demokratyczne UE.
2. 27 lutego 2023 r. media poinformowały, że dyrektor generalny Departamentu Transportu Komisji (DG MOVE) kilkakrotnie podróżował w latach 2015–2021 kosztem rządu Kataru lub organizacji z nim powiązanych lub jego interesów. W tym okresie DG MOVE była ściśle zaangażowana w negocjacje umowy o transporcie lotniczym między UE a Katarem [1], podpisanej 18 października 2021 r. Rząd Kataru i bliskie mu organizacje, które płacą za gościnę dla najwyższego rangą urzędnika DG MOVE, rodziły uzasadnione pytanie, czy starały się nadmiernie wpływać na proces decyzyjny UE w tej dziedzinie.
3. Dyrektorzy generalni są zobowiązani do podania do wiadomości publicznej szczegółów swoich kontaktów z organizacjami lub osobami samozatrudnionymi w kwestiach związanych z kształtowaniem i wdrażaniem polityki w Unii w terminie dwóch tygodni od posiedzenia [2]. Wydaje się, że dany dyrektor generalny nie podał do wiadomości publicznej niektórych z tych podróży.
4. 3 marca 2023 r. Rzecznik Praw Obywatelskich skierował do Komisji pytania dotyczące tych kwestii.
Inicjatywa strategiczna
5. Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Komisji o przedstawienie szczegółowych informacji na temat:
1) mechanizm kontroli i zapewnienia, że dyrektorzy generalni Komisji podają do wiadomości publicznej informacje na temat wszystkich odbywanych przez nich spotkań z organizacjami lub osobami samozatrudnionymi na temat kwestii związanych z kształtowaniem i wdrażaniem polityki w Unii?
2) proces zatwierdzania w Komisji podróży służbowych dyrektora generalnego, w ramach których osoby trzecie pokrywały koszty?
3) jakie zmiany proponuje się w odniesieniu do zezwoleń na podróże służbowe dotowane przez strony trzecie.
4) liczba przypadków, w których koszty podróży i inne koszty związane z podróżami służbowymi komisarzy i urzędników wyższego szczebla zostały opłacone przez osoby trzecie w latach 2021, 2022 i 2023 do chwili obecnej?
6. 16 października 2023 r. Komisja odpowiedziała na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich [3]. Komisja odnotowała duże opóźnienie w udzieleniu odpowiedzi: zwróciła się o przedłużenie terminu o dwa miesiące i ostatecznie odpowiedziała dwa i pół miesiąca po upływie przedłużonego terminu. Komisja przekazała dane w odpowiedzi na pytanie czwarte (oraz w załączniku 1 do odpowiedzi) w trybie poufnym ze względu na szczegółowy charakter przekazanych informacji i obawy dotyczące ochrony danych.
Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich
Podróże służbowe, w przypadku których koszty pokrywały osoby trzecie
7. Krótko po tym, jak Rzecznik skierował pismo do Komisji i po tym, jak sprawa została zgłoszona w europejskim portalu medialnym [4], Komisja zmieniła zasady dotyczące osób trzecich pokrywających koszty podróży służbowych swoich pracowników. Zaktualizowane przepisy oznaczają, że:
- Osoby trzecie mogą pokrywać wydatki pracowników Komisji tylko wtedy, gdy są organami państw członkowskich UE, organami państw EOG i EFTA, organizacjami międzynarodowymi (ONZ) oraz na szczyty G7/G20, a także uniwersytetami, gdy podróż służbowa odbywa się w celach akademickich. Organy państw trzecich lub interesy przedsiębiorstw nie mogą już pokrywać kosztów podróży służbowych pracowników Komisji.
- W przypadku gdy taka osoba trzecia pokrywa koszty podróży służbowych, Komisja stosuje obecnie zasadę „czterech oczu” do oceny ewentualnych konfliktów interesów. W przypadku zatwierdzenia kosztów podróży służbowych ponoszonych przez osoby trzecie (w całości lub w części) na rzecz dyrektorów generalnych i szefów służb urzędnicy ci muszą w każdym przypadku wyraźnie skonsultować się z szefem gabinetu komisarza odpowiedzialnego za ich obszar polityki.
8. Oznacza to, że kontrowersyjne uwagi, takie jak te związane z odpowiednimi misjami byłego dyrektora generalnego DG MOVE, nie mogą już być zatwierdzane.
9. W okresie objętym inicjatywą niektóre podróże służbowe komisarzy obejmowały wydatki pokrywane przez osoby trzecie. Rzecznik zauważa jednak, że żaden z nich nie dotyczył interesów korporacyjnych ani państw spoza UE.
10. Komisja wskazała, że łączna liczba misji objętych zakresem (w okresie od 2021 r. do 3 marca 2023 r.), w ramach których osoby trzecie pokrywały koszty podróży służbowych komisarzy lub wyższych urzędników Komisji, jest stosunkowo niewielka. W 2022 r. największy wkład w podróże służbowe miały wkłady osób trzecich. Jest to prawdopodobnie spowodowane ograniczeniami związanymi z COVID-19, które wpłynęły na podróże w 2021 r.
11. Rzecznik zauważa, że – jak wyjaśnił były dyrektor generalny DG MOVE – nawet kilka problematycznych podróży służbowych z wykorzystaniem finansowania przez osoby trzecie wyższych urzędników Komisji może podać w wątpliwość niezależność zainteresowanych urzędników i uzasadniać zastosowanie środków łagodzących. Aby zakończyć przegląd, Rzecznik zwróci się teraz do Komisji, w kontekście dochodzenia z własnej inicjatywy, o zbadanie akt, w których organy państw trzecich lub interesy przedsiębiorstw pokryły wydatki.
12. Komisja w sposób poufny udostępniła informacje statystyczne dotyczące podróży służbowych, które miały miejsce, wraz z informacjami przekazanymi przez osoby trzecie. Rzecznik wzywa Komisję do podania do wiadomości publicznej co najmniej streszczenia informacji statystycznych z korzyścią dla innych zainteresowanych stron.
Przejrzystość lobbingu dla dyrektorów generalnych
13. Jeżeli chodzi o kwestię przejrzystości spotkań dyrektorów generalnych z przedstawicielami grup interesu, chociaż Komisja wskazała łączną liczbę takich spotkań upublicznionych w 2022 r.[5], nie odniosła się bezpośrednio do kwestii, że wydaje się, iż w poprzednich rejestrach brakowało posiedzeń.
14. Komisja ograniczyła się do stwierdzenia, że obowiązkiem dyrektorów generalnych i ich personelu pomocniczego jest zapewnienie przestrzegania obowiązku terminowego ujawniania informacji na temat spotkań z przedstawicielami grup interesu. Komisja podnosi świadomość na temat tego obowiązku i dąży do ułatwienia rejestracji spotkań.
15. System oparty wyłącznie na oświadczeniach własnych w dziedzinie przejrzystości lobbingu może okazać się niewystarczający, ponieważ samoocena konfliktu interesów okazała się dotyczyć kosztów podróży służbowych. Rzecznik sugeruje zatem, aby Komisja zastanowiła się, czy można zrobić więcej, aby zapewnić przestrzeganie obowiązku terminowego ujawniania informacji na temat spotkań z przedstawicielami grup interesu, na przykład w oparciu o dostępne dane w dziennikach odwiedzających lub poleceniach wyjazdu służbowego.
Wnioski
Rzecznik zamyka tę inicjatywę następującym wnioskiem:
Rzecznik Praw Obywatelskich zwróci się teraz do Komisji, w kontekście dochodzenia z własnej inicjatywy, o zbadanie akt, w których organy państw trzecich lub interesy przedsiębiorstw pokrywały wydatki.
Komisja zostanie poinformowana o niniejszej nocie końcowej.
Emily O'Reilly
Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich
Strasburg, 8 grudnia 2023 r.
[1] Zob.: https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_21_5344.
[2] Decyzja Komisji z dnia 25 listopada 2014 r. w sprawie publikacji informacji na temat spotkań odbywających się między dyrektorami generalnymi Komisji a organizacjami lub osobami samozatrudnionymi, 2014/838/UE, Euratom: http://data.europa.eu/eli/dec/2014/838/oj.
[3] Zob.: https://www.ombudsman.europa.eu/doc/correspondence/176934.
[4] Zob.: https://www.politico.eu/article/eu-transport-chief-henrik-hololei-flew-free-qatar-airways-negotiate-aviation-deal-doha-qatargate-corruption/.
[5] W 2022 r. ujawniono 686 spotkań dyrektorów generalnych z przedstawicielami grup interesu.