Pracownicy oddelegowani z administracji krajowej do pracy w instytucji UE są uprawnieni do otrzymywania diety dziennej od danej instytucji UE. Niniejsza sprawa dotyczyła sporu o dokładną kwotę diety dziennej wypłacanej oddelegowanemu ekspertowi krajowemu, który pracował najpierw dla Komisji Europejskiej, a następnie dla Agencji Wykonawczej Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (zwanej dalej „ERCEA”). Skarżąca uznała, że powinna była otrzymać pełną dietę, podczas gdy ERCEA uznała, że przysługuje jej jedynie 25% diety.

Rzecznik Praw Obywatelskich zbadał sprawę i nie stwierdził niewłaściwego administrowania. Głównym powodem dojścia do tego wniosku było to, że skarżąca, jak twierdzi ERCEA, mieszkała w Brukseli przed oddelegowaniem do pracy w instytucjach UE.

Okoliczności powstania skargi

1. Skarżący przeniósł się do Brukseli w maju 2002 r., aby pracować dla bawarskiego biura regionalnego. W dniu 1 maja 2008 r. rozpoczęła pracę w Komisji Europejskiej jako oddelegowany ekspert krajowy [1]. W dniu 1 grudnia 2008 r. została oddelegowana do Agencji Wykonawczej Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (zwanej dalej „ERCEA”), gdzie pracowała do dnia 20 kwietnia 2014 r.

2.  Kiedy rozpoczęła pracę w Komisji, poinformowała ją, że otrzyma dietę dzienną w wysokości 29,73 EUR, która w tym czasie stanowiła 25% zwykłej diety dziennej. Powodem, dla którego przyznano jej jedynie 25% dodatku, było to, że pełny dodatek był dostępny wyłącznie dla oddelegowanych ekspertów krajowych zatrudnionych w państwie członkowskim znajdującym się poza miejscem zatrudnienia. Komisja uznała, że ponieważ zamieszkiwała w Brukseli przez trzy lata przed oddelegowaniem, nie była uprawniona do pełnego dodatku.

3. Krótko przed zakończeniem oddelegowania skarżącej do ERCEA złożyła ona [2] wniosek ^do ERCEA o uznanie Augsburga w Niemczech za jej „miejsce pochodzenia”/„uznane za miejsce zamieszkania” zamiast Brukseli. Wniosła o odpowiednie dostosowanie diety dziennej i miesięcznej (ponieważ dodatki te różnią się w zależności od „miejsca pochodzenia”/„uznanego za miejsce zamieszkania” pracownika). Podniosła ona, że Bruksela nigdy nie była jej „miejscem pochodzenia” ani „domniemanym miejscem zamieszkania”. Twierdziła, że jej praca w bawarskim biurze regionalnym ma charakter tymczasowy i że nigdy nie przeprowadziła się na stałe do Brukseli. Stwierdziła, że nadal wynajmuje mieszkanie w Augsburgu w Niemczech. Dodała, że jej praca wymaga częstych podróży do Bawarii w Niemczech. Jej rodzina mieszkała w Bawarii. Podniosła również, że bawarski urząd regionalny wchodzi w skład bawarskiego krajowego ministerstwa spraw federalnych i europejskich, którego siedziba statutowa znajduje się w Niemczech.

4. ERBN odpowiedziała w dniu 4 lipca 2014 r., stwierdzając, że wniosek skarżącego jest niedopuszczalny.

5. Po pierwsze zauważyła, że skarżąca złożyła wniosek na podstawie art. 90 ust. 1 regulaminu pracowniczego, który nie ma zastosowania do oddelegowanych ekspertów krajowych. Niemniej jednak ERCEA oświadczyła, że rozpatrzy wniosek.

6. ERCEA oświadczyła, że poinformowała Stałe Przedstawicielstwo skarżącego w listopadzie 2008 r., że skarżący będzie teraz pracował w ERCEA oraz że jego warunki prawne i finansowe pozostały niezmienione ^[3]. ERCEA stwierdziła, że skarżąca nie zakwestionowała tych warunków ani nie zakwestionowała wówczas wysokości diety dziennej. Biorąc pod uwagę, że skarżąca znała warunki, na jakich będzie pracować dla ERCEA, powinna była złożyć skargę w momencie rozpoczęcia pracy dla ERCEA, zgodnie z art. 27 przepisów dotyczących oddelegowania oddelegowanych ekspertów krajowych ^[4].

7. ERBN podniosła ponadto, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, które należy zastosować przez analogię do art. 27 przepisów dotyczących oddelegowania oddelegowanych ekspertów krajowych, pracownik nie może obejść terminów określonych w art. 90 i 91 regulaminu pracowniczego, składając kolejny wniosek o zmianę decyzji. Jedynie nowe istotne fakty mogą uzasadniać ewentualne ponowne rozpatrzenie decyzji, która stała się ostateczna.

8. W dniu 20 września 2014 r. skarżąca odwołała się od tej decyzji, twierdząc, że do celów ustalenia jej diet dziennych należało uznać „Augsburg”, Niemcy, za jej „miejsce pochodzenia/uznane za miejsce zamieszkania”, a nie za Brukselę.

9. ERCEA ^[5] odpowiedziała w dniu 16 grudnia 2014 r., stwierdzając, że skarga uległa przedawnieniu, a zatem jest niedopuszczalna. Skarżąca złożyła zażalenie, powołując się na art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego, który nie ma zastosowania do oddelegowanych ekspertów krajowych. W związku z tym ERBN potraktowała skarżącego zgodnie z art. 22 przepisów mających zastosowanie do oddelegowanych ekspertów krajowych [6], który stanowi, że skarga na akt niekorzystny dla oddelegowanego eksperta krajowego powinna zostać złożona w terminie dwóch miesięcy. Skarżący nie dotrzymał tego terminu.

10. Co do istoty ERCEA stwierdziło również, że decyzja w sprawie „miejsca pochodzenia/uznanego za miejsce zamieszkania” skarżącego jako Bruksela, Belgia, była słuszna i zgodna z utrwalonym orzecznictwem ^[7], biorąc pod uwagę, że skarżący rozpoczął pracę w Brukseli, w bawarskim urzędzie regionalnym, już w dniu 1 maja 2002 r., a zatem „przekroczył okres ustanowiony w mających zastosowanie przepisach”.

11. Następnie w dniu 8 lipca 2016 r. skarżąca zwróciła się do Rzecznika Praw Obywatelskich, podtrzymując swoje argumenty przedstawione ERCEA i powołując się na decyzję Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie 141/2011/RT, która jej zdaniem wykazuje pewne podobieństwa do jej sprawy.

W przedmiocie dochodzenia

12. Rzecznik Praw Obywatelskich wszczął dochodzenie w sprawie obaw skarżącego, że ERBN nie określiła „miejsca pochodzenia/domniemanego miejsca zamieszkania” skarżącego zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi oddelegowania oddelegowanych ekspertów krajowych.

13. Skarżąca pragnie, aby w wyniku dochodzenia Rzecznika Praw Obywatelskich ERCEA określiła „Augsburg” w Niemczech jako „miejsce pochodzenia”/„uznane za miejsce zamieszkania” od momentu rozpoczęcia pracy w ERCEA oraz aby odpowiednio przeliczyła dietę pobytową.  

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

14. Rzecznik zauważa, że ERCEA podniosła szereg argumentów proceduralnych na poparcie swojego poglądu, że sprawa skarżącego nie powinna być nawet badana na tym etapie. Rzecznik zauważa jednak, że ERCEA, pomimo nalegań, aby wniosek skarżącej o ponowne rozpatrzenie jej sprawy był niedopuszczalny, rozpatrzyła wniosek skarżącej skierowany do ERCEA w celu ustalenia jej miejsca pochodzenia. W związku z tym ERCEA udzieliła skarżącej szczegółowego wyjaśnienia w kwestii merytorycznej oraz powodów, dla których otrzymała ona jedynie 25% diety dziennej. Wysiłki ERBN zmierzające do wyjaśnienia tej kwestii są godne pochwały.

15. Jeżeli chodzi o wyjaśnienia przedstawione przez ERCEA, skarżący mieszkał w Brukseli w okresie od 2002 r. do maja 2008 r., pracując dla bawarskiego biura regionalnego. Następnie przez kilka miesięcy pracowała dla Komisji, a następnie rozpoczęła pracę w ERCEA.

16. Zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami [8] okresy pracy dla państwa lub »organizacji międzynarodowej« w tym samym państwie co jej miejsce pracy nie są uwzględniane przy ustalaniu okresu referencyjnego dla określenia miejsca pochodzenia/domniemanego zamieszkania i związanych z nim diet dziennych. Praca na rzecz „państwa” obejmuje pracę na rzecz stałego przedstawicielstwa państw członkowskich UE. Praca dla „organizacji międzynarodowej” obejmuje pracę dla instytucji UE lub innego organu międzynarodowego, takiego jak NATO (które również ma siedzibę w Brukseli).

17. Jak słusznie zauważyła ERBN, zgodnie z orzecznictwem czas spędzony na pracy dla kraju związkowego Niemiec nie jest uznawany za pracę dla „państwa”.

18. Ponadto Rzecznik nie zgadza się, że praca w bawarskim biurze regionalnym przez sześć lat może być uznana za tymczasową. W istocie same przepisy określają, co jest „tymczasowe”; praca przez okres dłuższy niż trzy lata okresu referencyjnego nie może być uznana za „tymczasową”. Wreszcie fakt, że skarżąca wynajęła mieszkanie i miała rodzinę w Niemczech w okresie referencyjnym, nie może wynikać z faktu, że w tym okresie pracowała i mieszkała w Brukseli.  ERCEA słusznie zatem uznała, że skarżący miał miejsce zamieszkania w Brukseli w trzyletnim okresie odniesienia [9].  Decyzja w sprawie diety dziennej skarżącego była zatem prawidłowa.

19. Aby mieć nadzieję na dalsze złagodzenie obaw skarżącej dotyczących niewłaściwego traktowania, należy wyjaśnić, że sytuacja w sprawie Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich, do której się odnosi (0141/2011/RT), nie jest porównywalna z jej sytuacją [10].

Wnioski

Na podstawie dochodzenia w sprawie tej skargi Rzecznik zamyka ją następującym wnioskiem ^[11]:

ERCEA nie dopuściła się niewłaściwego administrowania.

Skarżący i ERCEA zostaną poinformowani o tej decyzji.

23/11/2016

[1] Oddelegowanie skarżącego zostało uregulowane w decyzji Komisji C(2006)2033 z dnia 1 czerwca 2006 r. ustanawiającej zasady delegowania ekspertów krajowych do Komisji („zasady delegowania oddelegowanych ekspertów krajowych”).

[2] Zgodnie z art. 90 ust. 1 regulaminu pracowniczego, który należy stosować przez analogię w przypadku, gdy nie ma on zastosowania do oddelegowanych ekspertów krajowych.

[3]„Agencja Wykonawcza Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych została ustanowiona decyzją Komisji 2008/37/WE w sprawie

14.12.2007 w celu zarządzania działaniami wspólnotowymi w dziedzinie badań pionierskich w zastosowaniu rozporządzenia Rady nr 5812003. Obecnie do Dyrekcji Generalnej ds. Badań Naukowych oddelegowani są eksperci krajowi, którzy zostaną oddelegowani do tej agencji. Komisja przewiduje przeniesienie tych ekspertów krajowych z Komisji do agencji od dnia 1 grudnia 2008 r. (. . Oddelegowanie pani [skarżącej] do Dyrekcji Generalnej ds. Badań Naukowych zostało początkowo zaplanowane na okres od dnia 1 maja 2008 r. do dnia 30 kwietnia 2009 r. Jeżeli pracodawca [skarżącej] wyrazi na to zgodę, zostanie ona oddelegowana do agencji wykonawczej w dniu 1 grudnia 2008 r. na pozostały okres uzgodnionego oddelegowania do Komisji plus jeden rok; (. . .) Warunki tego oddelegowania pozostają tymi, które są regulowane przez "Zasady mające zastosowanie do

eksperci krajowi oddelegowani do Komisji” zatwierdzone przez Komisję w dniu 1 czerwca 2006 r. oraz zmiany zatwierdzone przez Komisję w dniu 14 maja 2008 r.”

[4] Decyzja Komisji C(2006)2033. Artykuł 27: „Każdy oddelegowany ekspert krajowy oddelegowany na okres dłuższy niż 6 miesięcy może złożyć do działu DG ds. Personelu i Administracji odpowiedzialnego za zażalenia i wnioski na mocy regulaminu pracowniczego zażalenie na akt wydany na mocy niniejszej decyzji przez służby Komisji, który ma dla niego niekorzystne skutki, z wyjątkiem decyzji, które są bezpośrednimi konsekwencjami decyzji podjętych przez jego pracodawcę. Skargę należy złożyć w terminie dwóch miesięcy. Bieg terminu rozpoczyna się w dniu powiadomienia zainteresowanej osoby o decyzji, ale w żadnym wypadku nie później niż w dniu, w którym osoba ta otrzymała takie powiadomienie. )”

[5] W szczególności organ odpowiedzialny za zawieranie umów o pracę z ERCEA

[6] Decyzja StC16022010/2d Komitetu Sterującego ERCEA ustanawiająca zasady mające zastosowanie do oddelegowanych ekspertów krajowych i ekspertów krajowych odbywających szkolenie zawodowe w ERCEA. Artykuł 22: „Bez uszczerbku dla możliwości wszczęcia postępowania po objęciu stanowiska, na warunkach i w terminach określonych w art. 263 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, każdy oddelegowany ekspert krajowy może złożyć skargę do działu odpowiedzialnego za skargi i wnioski do Agencji dotyczące aktu przyjętego przez Agencję na mocy niniejszej decyzji, który:

jest dla niego niekorzystna, z wyjątkiem decyzji będących bezpośrednimi konsekwencjami decyzji podjętych przez jego pracodawcę. Skargę należy złożyć w terminie dwóch miesięcy. Bieg terminu rozpoczyna się w dniu powiadomienia zainteresowanej osoby o decyzji, ale w żadnym wypadku nie później niż w dniu, w którym osoba ta otrzymała takie powiadomienie (...).”

[7] ERCEA odniosła się do sprawy Herta Adam przeciwko Komisji (C-211/06P), w której skarżąca pracowała przez ponad 5 lat w Belgii w niemieckim biurze regionalnym przed dołączeniem do Komisji jako urzędnik. Sąd stwierdził w tym orzeczeniu, że pracy w biurze regionalnym nie można uznać za "usługi świadczone na rzecz państwa" zgodnie z brzmieniem art. 4 załącznika VII do regulaminu pracowniczego.

[8] Zarówno decyzja Komisji C(2006)2033 z dnia 1 czerwca 2006 r. ustanawiająca zasady delegowania ekspertów krajowych do Komisji, jak i mająca następnie zastosowanie decyzja StC16022010/2d Komitetu Sterującego ERCEA ustanawiająca zasady mające zastosowanie do oddelegowanych ekspertów krajowych i ekspertów krajowych odbywających szkolenie zawodowe w ERCEA. 

[9] Obowiązujący wówczas art. 17 ust. 5 zasad delegowania oddelegowanych ekspertów krajowych (decyzja Komisji C(2006)2033) stanowi, że oddelegowani eksperci krajowi, „którzy w okresie trzech lat kończącym się sześć miesięcy przed oddelegowaniem zwykle zamieszkiwali lub wykonywali swoją główną działalność zawodową w odległości nie większej niż 150 km od miejsca oddelegowania, otrzymują 25% diety dziennej. Do celów niniejszego ustępu nie uwzględnia się okoliczności wynikających z pracy wykonanej przez oddelegowanego eksperta krajowego na rzecz państwa innego niż państwo miejsca oddelegowania lub na rzecz organizacji międzynarodowej”.

[10] ^[10] W tym przypadku miejsce pochodzenia zostało prawidłowo określone w momencie, gdy dana osoba wstąpiła do służby cywilnej UE, ale później - niesłusznie - zmieniło się, gdy osoba ta przeniosła się do innej agencji UE.

[11] Informacje na temat procedury odwoławczej Rzecznika Praw Obywatelskich można znaleźć na stronie internetowej