Sprawa dotyczyła wniosku o publiczny dostęp do „wzorów kart” związanych z narzędziami sztucznej inteligencji (AI) Agencji Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol). Karty modelowe zawierają informacje na temat zamierzonego zastosowania narzędzi sztucznej inteligencji i ich ocen. Europol zidentyfikował cztery dokumenty jako objęte zakresem wniosku. Odmówiła dostępu do trzech dokumentów w całości i udzieliła częściowego dostępu do pozostałego dokumentu. Europol oparł się przy tym na potrzebie ochrony interesu publicznego w odniesieniu do bezpieczeństwa publicznego.

Zespół dochodzeniowy Rzecznika zbadał sporne dokumenty i spotkał się z przedstawicielami Europolu. Na tej podstawie i biorąc pod uwagę szeroki margines swobody, jakim dysponują instytucje i agencje UE, gdy uznają, że bezpieczeństwo publiczne jest zagrożone, Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że decyzja Europolu o odmowie (pełnego) publicznego dostępu nie była oczywiście błędna. Biorąc pod uwagę, że wchodzący w grę interes publiczny nie może zostać zastąpiony innym interesem publicznym, który uznaje się za ważniejszy, Rzecznik zamknęła dochodzenie, stwierdzając, że nie doszło do niewłaściwego administrowania.

Rzecznik uznała jednak, że wyjaśnienia Europolu przekazane skarżącemu, dlaczego należało odmówić (pełnego) dostępu do tych dokumentów, mogły być bardziej szczegółowe, i odniosła się do wcześniejszej propozycji poprawy, którą przedstawiła w tym względzie. 

 

Skarżący zwrócił się do Komisji Europejskiej o publiczny dostęp do dokumentów dotyczących wymiany informacji z rządem węgierskim na temat niezależności sądów w kontekście dokonanej przez Komisję oceny kwalifikowalności Węgier do korzystania z funduszy spójności. Po konsultacji z władzami węgierskimi Komisja odmówiła dostępu do niektórych dokumentów, powołując się na dwa wyjątki przewidziane w przepisach UE dotyczących publicznego dostępu do dokumentów. Dokładniej rzecz ujmując, Komisja argumentowała, że ujawnienie naruszyłoby cel jej dochodzenia w odniesieniu do kwalifikowalności Węgier do funduszy spójności i procesu decyzyjnego. Skarżący zwrócił się do Komisji o dokonanie przeglądu swojej decyzji (poprzez złożenie „wniosku potwierdzającego”). Gdy Komisja nie udzieliła odpowiedzi w obowiązujących terminach, skarżący zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich.

Rzecznik wszczął dochodzenie w sprawie dorozumianej odmowy udzielenia przez Komisję publicznego dostępu do żądanych dokumentów. Podczas dochodzenia Rzecznika Komisja przyjęła decyzję potwierdzającą. Podtrzymała swoją decyzję o wstrzymaniu dostępu, ale powołała się na dodatkowy wyjątek, argumentując, że w międzyczasie Parlament Europejski wszczął postępowanie sądowe w tej sprawie, a ujawnienie może podważyć toczące się postępowanie.

Kontrola Rzecznika Praw Obywatelskich wykazała, że żądane dokumenty zawierają samoocenę Węgier, formalne kwestionariusze przesłane przez Komisję władzom węgierskim oraz oficjalne odpowiedzi właściwych władz węgierskich na te pytania. Żądane dokumenty stanowią zatem podstawę decyzji Komisji, od której Parlament wszczął postępowanie sądowe. Nie zostały one sporządzone na potrzeby konkretnego postępowania sądowego ani nie zawierają wewnętrznych stanowisk prawnych w kwestiach spornych w całym tekście.

Rzecznik uznał, że Komisja nie wykazała w wystarczającym stopniu, w jaki sposób ujawnienie dokumentów mogłoby podważyć przedmiotowe postępowanie sądowe. Rzecznik nie był również przekonany argumentem Komisji, że ujawnienie informacji mogłoby podważyć prowadzone przez nią dochodzenie. Ponadto Rzecznik Praw Obywatelskich podkreślił znaczenie informowania opinii publicznej o działaniach Komisji i władz węgierskich mających na celu ochronę interesów finansowych UE oraz zapewnienie poszanowania praworządności. W związku z tym Rzecznik uznał, że odmowa udzielenia przez Komisję szerokiego publicznego dostępu do żądanych dokumentów stanowi niewłaściwe administrowanie, i zalecił, aby Komisja ponownie rozważyła swoje stanowisko w sprawie wniosku o udzielenie dostępu.

W odpowiedzi Komisja potwierdziła swoje stanowisko, zgodnie z którym ujawnienie żądanych dokumentów naruszyłoby spokój postępowania sądowego wszczętego przez Parlament i jego dochodzenie w odniesieniu do kwalifikowalności Węgier do funduszy spójności. Rzecznik stwierdził jednak, że Komisja nie przedstawiła przekonujących wyjaśnień, dlaczego nie można udzielić szerszego dostępu do tych dokumentów. W związku z tym Rzecznik potwierdziła swoje stwierdzenie niewłaściwego administrowania i zamknęła sprawę.

Sprawa dotyczyła wniosku o publiczny dostęp do uzasadnionej opinii, którą Komisja Europejska skierowała do Belgii w kontekście postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego dotyczącego transpozycji dyrektywy o ochronie sygnalistów.

Komisja odmówiła dostępu do dokumentu, który stanowi część akt toczącego się postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. W tym celu Komisja oparła się na ogólnym domniemaniu nieujawniania informacji, opartym na potrzebie ochrony celu trwającego dochodzenia. Skarżący, niezadowolony z tego wyniku, zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich.

O ile Rzecznik Praw Obywatelskich uznał, że odpowiednia ochrona sygnalistów jest niezbędna, o tyle na podstawie kontroli spornego dokumentu stwierdził on, że Komisja mogła zasadnie oprzeć się na ogólnym domniemaniu nieujawniania w celu odmowy dostępu do tego dokumentu. W związku z tym zamknęła sprawę.

Sprawa dotyczyła nieudzielenia przez Europejską Agencję Straży Granicznej i Przybrzeżnej (Frontex) merytorycznej odpowiedzi na skargę administracyjną dotyczącą zarzutów nękania i nieprawidłowości zgłoszonych przez funkcjonariusza stałej służby kategorii 2.

Skarżący złożył skargę administracyjną do Fronteksu w marcu 2023 r. Frontex odpowiedział, że wbrew wcześniejszym informacjom, które przekazał skarżącemu, nie ma on prawa do złożenia takiej skargi. W związku z tym nie otrzymałby merytorycznej odpowiedzi. W toku dochodzenia prowadzonego przez Rzecznik Frontex stwierdził jednak, że do listopada 2024 r. udzieli skarżącemu ogólnej merytorycznej odpowiedzi. Frontex udzielił tej odpowiedzi skarżącemu dopiero w grudniu 2025 r. Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że niespójne informacje przekazane skarżącemu oraz rażące opóźnienie w udzieleniu odpowiedzi na skargę stanowią niewłaściwe administrowanie. Rzecznik nie uznał jednak za konieczne wydania zalecenia, biorąc pod uwagę, że Frontex udzielił skarżącemu merytorycznej odpowiedzi.

Ponadto dochodzenie Rzecznika Praw Obywatelskich wykazało brak skutecznego mechanizmu składania skarg i dochodzenia roszczeń przez funkcjonariuszy kategorii 2, np. w sytuacjach molestowania we Fronteksie. Rzecznik stwierdziła, że jest to kwestia systemowa, która również stanowi przypadek niewłaściwego administrowania.

Rzecznik zalecił zarządowi Fronteksu wprowadzenie skutecznego mechanizmu składania skarg i dochodzenia roszczeń w ramach zbliżającego się przeglądu ram prawnych dla urzędników kategorii 2.

Sprawa dotyczyła wniosku o publiczny dostęp do wezwania do usunięcia uchybienia w ramach postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego dotyczącego kolejnych umów o pracę na czas określony w hiszpańskim sektorze publicznym. Komisja odmówiła dostępu do pisma, podnosząc, że stanowi ono część toczącego się postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, w odniesieniu do którego istnieje ogólne domniemanie nieujawniania. Komisja stwierdziła, że skarżący nie wykazał istnienia nadrzędnego interesu publicznego przemawiającego za ujawnieniem informacji. Skarżący, niezadowolony z tego wyniku, zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich.

Zespół dochodzeniowy Rzecznika zbadał sporny dokument i potwierdził, że stanowi on część akt administracyjnych w ramach toczącego się postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. Na tej podstawie Rzecznik stwierdził, że Komisja mogła zasadnie oprzeć się na ogólnym domniemaniu nieujawniania w celu odmowy dostępu do wezwania do usunięcia uchybienia. Stwierdziła również, że Komisja mogła zasadnie uznać, iż skarżący nie przedstawił wystarczających argumentów, aby wykazać istnienie nadrzędnego interesu publicznego przemawiającego za ujawnieniem. W związku z tym zamknęła sprawę, nie stwierdzając niewłaściwego administrowania.

W marcu 2024 r. skarżący zwrócił się do Komisji Europejskiej o publiczny dostęp do dokumentów związanych z ponowną oceną w 2023 r. stosowania „procedury praworządności” na Węgrzech (na podstawie rozporządzenia w sprawie warunkowości). Komisja stwierdziła, że cztery sprawozdania kwartalne i kilka wymian między Węgrami a Komisją wchodzą w zakres wniosku, ale odmówiła dostępu do wszystkich dokumentów. Wstrzymując dostęp, powołała się na wyjątki przewidziane w przepisach UE dotyczących publicznego dostępu do dokumentów, argumentując, że ujawnienie może zagrozić celowi dochodzenia i trwającemu procesowi decyzyjnemu prowadzonemu na podstawie rozporządzenia w sprawie warunkowości.

Skarżący zwrócił się do Komisji o dokonanie przeglądu swojego stanowiska (poprzez złożenie „wniosku potwierdzającego”) w kwietniu 2024 r. Ponieważ Komisja nie odpowiedziała na ponowny wniosek skarżącego w obowiązującym terminie, skarżący zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich w czerwcu 2024 r.

Rzecznik wszczął dochodzenie w sprawie braku odpowiedzi Komisji na ponowny wniosek skarżącego i zwrócił się do Komisji o jak najszybsze udzielenie odpowiedzi. Komisja udzieliła skarżącemu odpowiedzi w grudniu 2025 r., czyli ponad 19 miesięcy po złożeniu przez niego ponownego wniosku.

Ponieważ Komisja odpowiedziała na ponowny wniosek skarżącego, Rzecznik zamknęła tę sprawę. Wyraziła jednak jednoznaczną krytykę wobec znacznego opóźnienia Komisji w odpowiedzi na wniosek skarżącego i przypomniała Komisji, że powinna pilnie zająć się kwestią opóźnień w rozpatrywaniu wniosków o publiczny dostęp do dokumentów.

Sprawa dotyczyła odmowy udzielenia przez Parlament Europejski publicznego dostępu do dokumentu związanego z przypadkami kradzieży i włamań, które miały miejsce w budynkach Parlamentu w 2020 r. Aby odmówić dostępu, Parlament oparł się na jednym z wyjątków przewidzianych w przepisach UE dotyczących publicznego dostępu do dokumentów, twierdząc, że ujawnienie dokumentu naruszyłoby interes publiczny w odniesieniu do bezpieczeństwa publicznego.

Na podstawie kontroli dokumentu i po spotkaniu zespołu śledczego z przedstawicielami Parlamentu Rzecznik stwierdziła, że Parlament nie wykazał, w jaki sposób ujawnienie części dokumentu mogłoby konkretnie i faktycznie naruszyć przywołany interes. W związku z tym przedstawiła propozycję rozwiązania, którą Parlament powinien rozważyć, aby zapewnić przynajmniej częściowy dostęp do dokumentu.

Parlament zaakceptował propozycję rozwiązania przedstawioną przez Rzecznika Praw Obywatelskich i udzielił częściowego dostępu do dokumentu. Rzecznik z zadowoleniem przyjęła pozytywną reakcję Parlamentu na jej propozycję rozwiązania i zamknęła dochodzenie.

Obie sprawy dotyczą odmowy udzielenia przez Europol publicznego dostępu do dokumentów dotyczących jego narzędzi cyfrowych do analizy obrazów i nagrań wideo, nastrojów tekstowych, informacji ze źródeł otwartych i rozpoznawania twarzy. Sporne dokumenty stanowią „dokument inicjujący projekt badawczy”, „oceny skutków dla ochrony danych” i związane z nimi opinie urzędnika Europolu ds. praw podstawowych. Odmawiając publicznego dostępu do tych dokumentów, Europol powołał się na kilka wyjątków od publicznego dostępu, w tym na potrzebę ochrony interesu publicznego w odniesieniu do bezpieczeństwa publicznego. Uznał on, że ujawnienie żądanych dokumentów dałoby przestępcom informacje na temat jego możliwości technicznych, podważając tym samym skuteczność jego operacji.

Na podstawie kontroli żądanych dokumentów przeprowadzonej przez jej zespół dochodzeniowy Rzecznik przedstawiła propozycję rozwiązania w sprawie 1192/2024/MIK, zwracając się do Europolu o udzielenie częściowego dostępu. Europol zaakceptował ten wniosek i udzielił częściowego dostępu do „dokumentu inicjującego projekt badawczy”. Ponadto w sprawie 841/2025/MIK Europol zastosował to samo podejście, które zaproponował Rzecznik Praw Obywatelskich w równoległej sprawie, i udzielił częściowego dostępu do kilku opinii swojego urzędnika ds. praw podstawowych.

Chociaż Europol nie udzielił dostępu do ocen skutków dla ochrony danych i utajnił informacje dotyczące funkcji narzędzi, Rzecznik uznał, że w tych przypadkach udzielono obecnie znaczącego publicznego dostępu. W związku z tym Rzecznik Praw Obywatelskich uznał, że Europol zaakceptował jej rozwiązanie. Rzecznik zasugerowała jednak, że w przyszłych przypadkach Europol powinien dokładniej zbadać, czy „oceny skutków dla ochrony danych” i inne dokumenty dotyczące podobnych narzędzi cyfrowych zawierają informacje niewrażliwe, które mogą zostać ujawnione opinii publicznej. Rzecznik będzie nadal monitorował tę kwestię w kontekście przyszłych skarg.