Okoliczności powstania skargi

1. Skarżący, niesłyszący badacz, złożył wniosek o stypendium w ramach projektu Europejskiej Infrastruktury Badań nad Holokaustem (EHRI), finansowanego z siódmego programu ramowego Unii Europejskiej w zakresie badań (7PR).[1] We wniosku do EHRI skarżący zwrócił się o podjęcie badań w Yad-Vashem, partnerze EHRI w Izraelu. Jednak po dokonaniu oceny kandydatur przez zewnętrzną komisję selekcyjną jego kandydatura nie została przyjęta, a zamiast tego zaoferowano mu stypendium w Niderlandach.

2. Skarżący skarżył się EHRI, że nie zna języka migowego Niderlandów. W swojej odpowiedzi EHRI poinformowało go, że jego wniosek o przyjęcie do Instytutu w Izraelu nie należał do najlepszych 10 %, i wyraziło ubolewanie, że inna oferowana opcja nie jest wykonalną alternatywą.

3. Ponieważ projekt EHRI był finansowany z 7PR, skarżący zwrócił się do Komisji Europejskiej, która jest odpowiedzialna za zapewnienie sprawiedliwego zarządzania projektami EHRI zgodnie z wymogami dobrej administracji. Skarżący twierdził, że decyzja EHRI była dyskryminująca i naruszała art. 30 ust. 4 Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych [2].

Dochodzenie

4. Początkowo Rzecznik Praw Obywatelskich wszczął dochodzenie w sprawie zarzutu, że Komisja nie udzieliła odpowiedzi na korespondencję skarżącego. Rzecznik Praw Obywatelskich nie był usatysfakcjonowany odpowiedzią Komisji, gdy została ona udzielona, i w związku z tym zwrócił się do Komisji o wydanie formalnej opinii w sprawie następującego zarzutu i powiązanego roszczenia.

Zarzut

Komisja nie dopilnowała, aby procedura EHRI dotycząca wyboru stypendystów do Międzynarodowego Instytutu Badań nad Holokaustem Yad-Vashem była zgodna z Konwencją ONZ o prawach osób niepełnosprawnych.

Roszczenie

Komisja powinna zapewnić zgodność procedury EHRI z Konwencją ONZ o prawach osób niepełnosprawnych.

5. W trakcie dochodzenia Rzecznik otrzymał opinię Komisji w sprawie skargi, a następnie uwagi skarżącego w odpowiedzi na opinię Komisji. Rzecznik Praw Obywatelskich zbadał również akta Komisji w tej sprawie. Prowadząc dochodzenie, Rzecznik wziął pod uwagę argumenty i opinie przedstawione przez strony.

Zarzut, że Komisja nie zapewniła zgodności procedury wyboru EHRI z Konwencją ONZ o prawach osób niepełnosprawnych i powiązanym twierdzeniem

Argumenty przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich

6. Skarżący twierdził, że traktowanie, które otrzymał, nie było zgodne z Konwencją ONZ o prawach osób niepełnosprawnych. Jego zdaniem art. 30 ust. 4 Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych oznaczał, że nawet jeśli nie był on jednym z najwyżej ocenianych kandydatów do stypendium w Izraelu, powinien był otrzymać to stypendium. Ponadto podniósł on, że możliwość przeprowadzenia badań w Niderlandach nie stanowi dla niego realnej alternatywy, ponieważ nie zna języka migowego w Niderlandach.

7. W swojej opinii Komisja wyjaśniła, że wniosek skarżącego został oceniony przez zewnętrzną komisję selekcyjną zgodnie z procedurą określoną w załączniku III do umowy o udzielenie dotacji. Procedura ta wymaga, aby komisja selekcyjna stosowała zasady przejrzystości, sprawiedliwości i bezstronności oraz opierała swoją decyzję na osiągnięciach naukowych. Komisja argumentowała, że po złożeniu skargi przez skarżącego wszczęła dochodzenie w tej sprawie i upewniła się, że w procedurze wyboru nie wystąpiły żadne błędy administracyjne. Ponadto Komisja nie znalazła żadnych dowodów na dyskryminację.

8. Komisja wspomniała również, że skarżący w przeszłości z powodzeniem ubiegał się o udział w innych wydarzeniach organizowanych przez EHRI. Przy tej okazji otrzymał on pomoc finansową w ramach umowy o udzielenie dotacji EHRI na pokrycie kosztów tłumaczenia na język migowy. Komisja uznała zatem, że zarzut skarżącego, zgodnie z którym procedura wyboru EHRI nie była zgodna z Konwencją ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, jest niespójny.

9. W szczególności Komisja argumentowała, że art. 30 ust. 4 Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych nie uprawnia automatycznie skarżącego do innego lub szczególnego traktowania. Wobec braku jakichkolwiek dowodów dyskryminacji w postępowaniu w sprawie naboru nic nie wskazywało na możliwe naruszenie art. 30 ust. 4.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

10. Rzecznik uważa, że aby ocenić zasadność zarzutu skarżącego, należy zbadać dwa aspekty. Po pierwsze, czy Komisja podjęła kroki w celu sprawdzenia, czy EHRI przestrzegała obowiązujących przepisów dotyczących procedury wyboru, a po drugie, czy wniosek Komisji, zgodnie z którym procedura wyboru EHRI była zgodna z Konwencją ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, był rozsądny.

11. W odniesieniu do pierwszego aspektu Rzecznik zauważa, że na Komisji spoczywa ogólny obowiązek monitorowania finansowanych przez nią projektów. W szczególności Rzecznik Praw Obywatelskich zauważa, że art. 19 ust. 6 rozporządzenia 1906/2006 [3] stanowi, że w przypadku gdy umowa o udzielenie dotacji wymaga od uczestników prowadzenia działań przynoszących korzyści osobom trzecim, uczestnicy „oceniają i wybierają osoby trzecie w sposób przejrzysty, sprawiedliwy i bezstronny”. Ponadto w tym przypadku załącznik III do umowy o udzielenie dotacji stanowi, że komisja selekcyjna musi opierać swoją decyzję na osiągnięciach naukowych.

12. W następstwie skargi skarżącego Komisja zwróciła się do koordynatora projektu o dostarczenie istotnych informacji dotyczących przedmiotowej procedury wyboru. Komisja zbadała te informacje i przyznała, nie znajdując żadnych dowodów na błąd administracyjny lub dyskryminację, że powodem, dla którego skarżący nie został wybrany, było to, że jego wniosek nie należał do najlepszych 10 %.

13. W związku z tym Rzecznik Praw Obywatelskich jest zdania, że Komisja podjęła niezbędne kroki w celu sprawdzenia, czy procedura wyboru była zgodna z obowiązującymi przepisami.

14. Jeżeli chodzi o drugi aspekt zarzutu (że procedura wyboru na stypendium u partnera EHRI w Izraelu nie była zgodna z Konwencją ONZ o prawach osób niepełnosprawnych), Rzecznik Praw Obywatelskich zauważa, że chociaż przepisy mające zastosowanie w ramach 7PR nie odnoszą się konkretnie do Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, konwencja ta stanowi część porządku prawnego UE, w związku z czym Komisja i każda inna instytucja, organ lub agencja UE muszą należycie uwzględnić zasady zapisane w tej konwencji.

15. W tym względzie art. 27 lit. a) Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych zobowiązuje sygnatariuszy do zakazania dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność we wszystkich sprawach dotyczących wszystkich form zatrudnienia, „w tym warunków rekrutacji, zatrudniania i zatrudnienia”. W tym przypadku wydaje się, że skarżący nie mógł uczestniczyć w programie badawczym realizowanym w Izraelu nie ze względu na trudności ze słuchem, ale dlatego, że jego wniosek nie został rozpatrzony pozytywnie w wyniku procedury naboru, w ramach której wnioski zostały rozpatrzone na podstawie osiągnięć. W związku z tym decyzja o nieprzyznaniu stypendiów skarżącemu nie wydaje się sprzeczna z art. 27 lit. a) Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych.

16. Skarżący nie zakwestionował faktu, że jego wniosek nie został uznany za jeden z najlepszych 10 procent, a zatem za jeden z tych, którzy byli uprawnieni do otrzymania przedmiotowego stypendium. Wręcz przeciwnie, skarżący argumentował w swoich uwagach i wcześniejszej korespondencji z EHRI, że w celu przestrzegania zasady niedyskryminacji zapisanej w Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych Komisja powinna była zapewnić, aby w procedurze wyboru przyjęto, w razie potrzeby, środki dyskryminacji pozytywnej.

17. Rzecznik Praw Obywatelskich nie może zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że art. 30 ust. 4 Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych automatycznie przyznaje mu prawo do specjalnego traktowania (dyskryminacja pozytywna) w porównaniu ze wszystkimi pozostałymi wnioskodawcami.

18. Art. 5 ust. 4 Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych stanowi, że szczególnych środków niezbędnych do „osiągnięcia faktycznej równości osób niepełnosprawnych nie uznaje się za dyskryminację”. W swojej odpowiedzi Komisja stwierdziła, że przepis ten nie nakłada obowiązku przyjęcia tego rodzaju środka. To prawda. · W każdym razie , Rzecznik Praw Obywatelskich uważa, że art. 5 ust. 4 przewiduje możliwość pozytywnej dyskryminacji na korzyść osób niepełnosprawnych tylko wtedy, gdy taka pozytywna dyskryminacja jest niezbędna do osiągnięcia faktycznej równości.

19. W niniejszej sprawie skarżący nie zakwestionował, że został faktycznie wybrany do udziału w innych programach organizowanych przez EHRI i że przy tych okazjach (gdy został wcześniej wybrany na podstawie oceny porównawczej) otrzymał wsparcie finansowe na pokrycie kosztów tłumaczenia na język migowy. Rzecznik nie widzi zatem powodu, dla którego zezwolenie mu na prowadzenie badań w Yad-Vashem byłoby konieczne do zapewnienia faktycznej równości między skarżącym a innymi wnioskodawcami.

20. Wynika z tego, że Komisja podjęła niezbędne kroki w celu sprawdzenia, po pierwsze, czy procedura wyboru była zgodna z mającymi zastosowanie zasadami, a po drugie, czy procedura wyboru nie była sprzeczna z Konwencją ONZ o prawach osób niepełnosprawnych. Rzecznik stwierdza zatem, że w tym przypadku stanowisko Komisji było racjonalne i uzasadnione.

Wnioski

Na podstawie dochodzenia w sprawie tej skargi Rzecznik zamyka ją następującym wnioskiem:

Komisja nie dopuściła się niewłaściwego administrowania.

Skarżący i Komisja zostaną poinformowani o tej decyzji.

Emily O'Reilly

Strasburg, 3 listopada 2015 r.

[1] https://portal.ehri-project.eu/about

[2] Art. 30 ust. 4 stanowi, że „osoby niepełnosprawne są uprawnione, na zasadzie równości z innymi osobami, do uznania i wspierania ich szczególnej tożsamości kulturowej i językowej, w tym języków migowych i kultury osób niesłyszących”.

[3] Rozporządzenie (WE) nr 1906/2006 z dnia 18 grudnia 2006 r. ustanawiające zasady uczestnictwa przedsiębiorstw, ośrodków badawczych i uczelni wyższych w działaniach prowadzonych w ramach siódmego programu ramowego (2007–2013)