Okoliczności powstania skargi

1. Skarżący, głuchy badacz, ubiegał się o stanowisko stypendysty w ramach projektu Europejskiej Infrastruktury Badań nad Holokaustem (EHRI), finansowanego z siódmego programu ramowego Unii Europejskiej w zakresie badań (7PR).[1] W swoim wniosku do EHRI skarżący zwrócił się o przeprowadzenie badań w Yad-Vashem, partnerze EHRI w Izraelu. Jednak po dokonaniu oceny kandydatur przez zewnętrzną komisję selekcyjną jego kandydatura nie została przyjęta, a zamiast tego zaproponowano mu stypendium w Niderlandach.

2. Skarżący złożył skargę do EHRI, że nie zna języka migowego Niderlandów. W swojej odpowiedzi EHRI poinformował go, że jego wniosek o utworzenie Instytutu w Izraelu nie znalazł się wśród najlepszych 10 %, i wyraził ubolewanie, że druga oferowana opcja nie jest realną alternatywą.

3. Ponieważ projekt EHRI był finansowany z 7PR, skarżący zwrócił się do Komisji Europejskiej, która jest odpowiedzialna za zapewnienie sprawiedliwego i zgodnego z wymogami dobrej administracji zarządzania projektami EHRI. Skarżący twierdził, że decyzja EHRI była dyskryminująca i naruszała art. 30 ust. 4 Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych [2].

W przedmiocie dochodzenia

4. Początkowo Rzecznik wszczął dochodzenie w sprawie zarzutu, że Komisja nie odpowiedziała na korespondencję skarżącego. Rzecznik nie był usatysfakcjonowany odpowiedzią Komisji w momencie jej udzielenia i w związku z tym zwrócił się do Komisji o wydanie formalnej opinii w sprawie następującego zarzutu i powiązanego zarzutu.

Zarzut

Komisja nie dopilnowała, aby procedura wyboru przez EHRI stypendystów Międzynarodowego Instytutu Badań nad Holokaustem Yad-Vashem była zgodna z Konwencją ONZ o prawach osób niepełnosprawnych.

Roszczenie

Komisja powinna zapewnić zgodność procedury EHRI z Konwencją ONZ o prawach osób niepełnosprawnych.

5. W trakcie dochodzenia Rzecznik Praw Obywatelskich otrzymał opinię Komisji w sprawie skargi, a następnie uwagi skarżącego w odpowiedzi na opinię Komisji. Rzecznik zbadał również akta Komisji w tej sprawie. Prowadząc dochodzenie, Rzecznik uwzględnił argumenty i opinie przedstawione przez strony.

Zarzut, że Komisja nie zapewniła zgodności procedury wyboru EHRI z Konwencją ONZ o prawach osób niepełnosprawnych i powiązanym twierdzeniem

Argumenty przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich

6. Skarżący twierdził, że traktowanie, które otrzymał, nie było zgodne z Konwencją ONZ o prawach osób niepełnosprawnych. Jego zdaniem art. 30 ust. 4 Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych oznaczał, że nawet jeśli nie był on jednym z najwyżej ocenianych wnioskodawców ubiegających się o stypendium w Izraelu, powinien był otrzymać to stypendium. Ponadto twierdził, że możliwość prowadzenia badań w Niderlandach nie stanowi dla niego realnej alternatywy, ponieważ nie zna języka migowego w Niderlandach.

7. W swojej opinii Komisja wyjaśniła, że wniosek skarżącego został oceniony przez zewnętrzną komisję selekcyjną zgodnie z procedurą określoną w załączniku III do umowy o udzielenie dotacji. Procedura ta wymaga, aby komisja selekcyjna stosowała zasady przejrzystości, sprawiedliwości i bezstronności oraz opierała swoją decyzję na osiągnięciach naukowych. Komisja argumentowała, że po złożeniu skargi przez skarżącego wszczęła dochodzenie w tej sprawie i upewniła się, że w procedurze wyboru nie wystąpiły żadne błędy administracyjne. Ponadto Komisja nie znalazła żadnych dowodów na dyskryminację.

8. Komisja wspomniała również, że skarżący w przeszłości z powodzeniem ubiegał się o udział w innych wydarzeniach organizowanych przez EHRI. Przy tej okazji otrzymał on pomoc finansową w ramach umowy o udzielenie dotacji EHRI na pokrycie kosztów tłumaczenia na język migowy. Komisja uznała zatem, że zarzut skarżącego, zgodnie z którym procedura wyboru EHRI nie była zgodna z Konwencją ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, jest niespójny.

9. W szczególności Komisja argumentowała, że art. 30 ust. 4 Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych nie uprawnia automatycznie skarżącego do innego lub szczególnego traktowania. Wobec braku dowodów na dyskryminację w postępowaniu w sprawie naboru nic nie wskazywało na ewentualne naruszenie art. 30 ust. 4.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

10. Rzecznik uważa, że w celu oceny zasadności zarzutu skarżącego należy zbadać dwa aspekty. Po pierwsze, czy Komisja podjęła kroki w celu sprawdzenia, czy EHRI przestrzegała obowiązujących przepisów dotyczących procedury wyboru, a po drugie, czy wniosek Komisji, że procedura wyboru EHRI była zgodna z Konwencją ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, był rozsądny.

11. W odniesieniu do pierwszego aspektu Rzecznik zauważa, że Komisja ma ogólny obowiązek monitorowania finansowanych przez siebie projektów. W szczególności Rzecznik Praw Obywatelskich zauważa, że art. 19 ust. 6 rozporządzenia 1906/2006 [3] stanowi, że w przypadku gdy umowa o udzielenie dotacji zobowiązuje uczestników do prowadzenia działań przynoszących korzyści osobom trzecim, uczestnicy „oceniają i wybierają osoby trzecie w sposób przejrzysty, sprawiedliwy i bezstronny”. Ponadto w tym przypadku załącznik III do umowy o udzielenie dotacji stanowi, że komisja selekcyjna musi oprzeć swoją decyzję na osiągnięciach naukowych.

12. W następstwie skargi skarżącego Komisja zwróciła się do koordynatora projektu o dostarczenie istotnych informacji dotyczących przedmiotowej procedury wyboru. Komisja zbadała te informacje i zgodziła się, nie znajdując żadnych dowodów błędu administracyjnego ani dyskryminacji, że powodem, dla którego skarżący nie został wybrany, było to, że jego wniosek nie znalazł się wśród najlepszych 10%.

13. W związku z tym Rzecznik jest zdania, że Komisja podjęła niezbędne kroki w celu sprawdzenia, czy procedura wyboru była zgodna z obowiązującymi przepisami.

14. W odniesieniu do drugiego aspektu zarzutu (tj. że procedura wyboru do stypendium u partnera EHRI w Izraelu nie była zgodna z Konwencją ONZ o prawach osób niepełnosprawnych) Rzecznik zauważa, że chociaż przepisy mające zastosowanie w ramach 7PR nie odnoszą się konkretnie do Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, konwencja jest częścią porządku prawnego UE, a zatem Komisja i wszelkie inne instytucje, organy lub agencje UE muszą należycie uwzględniać zasady zapisane w tej konwencji.

15. W tym względzie art. 27 lit. a) Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych zobowiązuje strony sygnatariuszy do zakazania dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność w odniesieniu do wszystkich kwestii dotyczących wszystkich form zatrudnienia, „w tym warunków rekrutacji, zatrudniania i zatrudnienia”. W tym przypadku wydaje się, że skarżący nie mógł uczestniczyć w programie badawczym realizowanym w Izraelu nie ze względu na trudności ze słuchem, ale dlatego, że jego wniosek nie został przyjęty w wyniku procedury selekcji, w ramach której wnioski rozpatrywano pod kątem merytorycznym. W związku z tym decyzja o nieprzyznaniu stypendium skarżącemu nie wydaje się sprzeczna z art. 27 lit. a) Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych.

16. Skarżący nie zakwestionował faktu, że jego wniosek nie został uznany za jeden z najlepszych 10 procent, a tym samym za jeden z tych, którzy byli uprawnieni do otrzymania przedmiotowego stypendium. Wręcz przeciwnie, skarżący argumentował w swoich uwagach i wcześniejszej korespondencji z EHRI, że w celu przestrzegania zasady niedyskryminacji zapisanej w Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych Komisja powinna była zapewnić, aby procedura wyboru przyjmowała, w razie potrzeby, środki dyskryminacji pozytywnej.

17. Rzecznik nie może zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że art. 30 ust. 4 Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych automatycznie przyznaje mu prawo do specjalnego traktowania (dyskryminacja pozytywna) w porównaniu ze wszystkimi pozostałymi wnioskodawcami.

18. Art. 5 ust. 4 Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych stanowi, że szczególnych środków niezbędnych do „osiągnięcia faktycznej równości osób niepełnosprawnych nie uznaje się za dyskryminację”. W swojej odpowiedzi Komisja stwierdziła, że przepis ten nie nakłada obowiązku przyjęcia tego rodzaju środka. To prawda. , uważa jednak, że art. 5 ust. 4 przewiduje możliwość pozytywnej dyskryminacji na korzyść osób niepełnosprawnych tylko wtedy, gdy taka pozytywna dyskryminacja jest niezbędna do osiągnięcia faktycznej równości.

19. W niniejszej sprawie skarżący nie zakwestionował faktu, że został faktycznie wybrany do udziału w innych programach organizowanych przez EHRI i że w tych przypadkach (gdy został wcześniej wybrany na podstawie oceny porównawczej) otrzymał wsparcie finansowe na pokrycie kosztów tłumaczenia na język migowy. Rzecznik nie widzi zatem powodu, dla którego zezwolenie mu na prowadzenie badań w Yad-Vashem byłoby konieczne do zapewnienia faktycznej równości między skarżącym a innymi wnioskodawcami.

20. Wynika z tego, że Komisja podjęła niezbędne kroki w celu sprawdzenia, po pierwsze, czy procedura wyboru była zgodna z obowiązującymi przepisami, a po drugie, czy procedura wyboru nie była sprzeczna z Konwencją ONZ o prawach osób niepełnosprawnych. Rzecznik stwierdza zatem, że w tym przypadku stanowisko Komisji było rozsądne i uzasadnione.

Wnioski

Na podstawie dochodzenia w sprawie tej skargi Rzecznik zamyka je następującym wnioskiem:

Komisja nie dopuściła się niewłaściwego administrowania.

Skarżący i Komisja zostaną poinformowani o tej decyzji.

Emily O'Reilly

Strasburg, dnia 3 listopada 2015 r.

[1] https://portal.ehri-project.eu/about

[2] Art. 30 ust. 4 stanowi, że „Osoby niepełnosprawne są uprawnione, na równi z innymi osobami, do uznawania i wspierania ich szczególnej tożsamości kulturowej i językowej, w tym języków migowych i kultury osób niesłyszących”.

[3] Rozporządzenie (WE) nr 1906/2006 z dnia 18 grudnia 2006 r. ustanawiające zasady uczestnictwa przedsiębiorstw, ośrodków badawczych i uczelni wyższych w działaniach prowadzonych w ramach siódmego programu ramowego (2007–2013)