WSTĘP DO SKARGI

1. Skarżący jest tłumaczem języka irlandzkiego. Latem 2006 r. Rada Unii Europejskiej ogłosiła zatrudnienie na czas określony tłumacza języka irlandzkiego. W zaproszeniu do wyrażenia zainteresowania stwierdzono, że normalny okres zatrudnienia na tym stanowisku wynosi jeden rok.

2. Skarżący przeszedł testy selekcyjne i rozmowy kwalifikacyjne. Następnie przeszedł badania lekarskie, które przeszedł. Następnie pismem z dnia 25 października 2006 r. Rada zaoferowała skarżącemu stanowisko pracownika zatrudnionego na czas określony. W piśmie wskazano, że oferta jest uzależniona od spełnienia kryteriów określonych w art. 12 warunków zatrudnienia innych pracowników Wspólnot Europejskich (zwanych dalej „WZIP”). Wskazał również, że umowa zostanie podpisana w momencie objęcia przez niego obowiązków (co nastąpi w styczniu 2007 r.). W piśmie określono główne warunki zatrudnienia, w szczególności grupę zaszeregowania, podstawowe miesięczne wynagrodzenie, stanowisko i sugerowaną datę rozpoczęcia pracy.

3. Do oferty warunkowej dołączono wzór umowy. Wskazała ona w art. 4, że umowa zostanie zawarta na okres jednego roku, a w art. 6, że umowa zostanie rozwiązana zgodnie z art. 47–50 WZIP. Skarżący został poproszony o potwierdzenie przyjęcia oferty, co uczynił za pomocą e-maila zwrotnego. Następnie skarżący przygotowywał się do przeprowadzki do Brukseli.

4. W dniu 30 listopada 2006 r. urzędnik Rady zadzwonił do skarżącego, aby poinformować go, że zgodnie z art. 47 WZIP [1] należy mu przesłać zmienioną umowę. Urzędnik stwierdził, że okres obowiązywania tej nowej umowy będzie trwał od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 30 kwietnia 2007 r. (tj. do dwóch dni po 65. urodzinach skarżącego).

5. W dniu 15 grudnia 2006 r. skarżący zwrócił się do Rady z prośbą o ponowne rozważenie decyzji o zaproponowaniu mu zmodyfikowanej umowy. Pan R, w imieniu Rady, skierował do niego pismo w dniu 21 grudnia 2006 r., informując go, że Rada jest związana art. 47 WZIP. Przeprosił za spowodowane niedogodności. Stwierdził on również, że został poinformowany, iż skarżący przyjął ofertę pracy w Urzędzie Oficjalnych Publikacji Unii Europejskiej (zwanym dalej OPOCE) i że przyjął tę ofertę. Stwierdził, że w takich okolicznościach rozumie, iż propozycja Rady nie jest już dla niego interesująca i że Rada zamknie jego sprawę, chyba że otrzyma od niego dalsze powiadomienie (że przyjmie propozycję pracy w Radzie do dnia 30 kwietnia 2007 r.).

6. Skarżący złożył skargę do Rzecznika Praw Obywatelskich. Zauważył, że chociaż rzeczywiście przyjął ofertę pracy w OPOCE do dnia 1 stycznia 2009 r., wskazał, że istnieje zasadnicza różnica pod względem statusu i wynagrodzenia między jego grupą zaszeregowania a stanowiskiem w OPOCE (został mianowany asystentem tłumacza w grupie zaszeregowania AST 3) a grupą zaszeregowania i stanowiskiem oferowanymi mu w Radzie (gdzie byłby tłumaczem w grupie zaszeregowania AD 5).

PRZEDMIOT POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO

7. Rzecznik zrozumiał, że skarżący twierdzi, podsumowując, że:

(i) Rada popełniła błąd w odniesieniu do wykładni art. 47 warunków zatrudnienia innych pracowników Wspólnot, gdy wycofała ofertę rocznego kontraktu dla skarżącego jako tłumacza irlandzkiego w Radzie, po przyjęciu oferty przez skarżącego, i zaoferowała mu zamiast tego umowę na okres od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 30 kwietnia 2007 r.

(ii) Rada dyskryminowała go ze względu na wiek.

Rzecznik zrozumiał, że skarżący twierdził, podsumowując, że należy znaleźć polubowne porozumienie między nim a Radą.

8. Rzecznik Praw Obywatelskich zauważył w piśmie otwierającym dochodzenie, że art. 47 warunków zatrudnienia innych pracowników Unii Europejskiej stanowi, że:

„Poza ustaniem stosunku pracy w przypadku śmierci, stosunek pracy z personelem tymczasowym ulega ustaniu:

a) pod koniec miesiąca, w którym pracownik osiąga wiek 65 lat; lub (podkreślenie dodane przez Rzecznika Praw Obywatelskich)

b) w przypadku gdy umowa jest zawarta na czas określony:

i) w dniu określonym w umowie;

(ii) po upływie okresu wypowiedzenia określonego w umowie dającej pracownikowi lub instytucji możliwość wcześniejszego rozwiązania umowy [...]

c) w przypadku umowy zawartej na czas nieokreślony:

po upływie okresu wypowiedzenia przewidzianego w umowie [...].”

Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Rady o zamieszczenie w swojej opinii uwagi na temat tego, czy uważa, że użycie terminu „lub” po art. 47 lit. a) należy interpretować jako oznaczające, że organ powołujący ma możliwość rozwiązania stosunku pracy z pracownikiem, gdy osiągnie on wiek 65 lat, lub dokonania tego po zakończeniu okresu obowiązywania umowy na czas określony lub, w zależności od przypadku, po upływie okresu wypowiedzenia określonego w umowie.

9. W toku dochodzenia Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Rady o zaakceptowanie polubownego rozstrzygnięcia skargi lub o zajęcie się dalszym zarzutem. Kolejnym zarzutem było to, że Rada popełniła błąd, najpierw informując skarżącego, że zostanie mu przyznana umowa o pracę na czas określony na okres jednego roku, co skłoniło skarżącego do podjęcia przygotowań do objęcia stanowiska w Brukseli, mimo że skarżący we wszelkiej korespondencji z Radą przed podjęciem decyzji o zaproponowaniu mu umowy o pracę na okres jednego roku poinformował Radę o swojej dacie urodzenia.

WNIOSEK

10. Rzecznik Praw Obywatelskich wszczął dochodzenie w dniu 11 czerwca 2007 r. Rada przedłożyła swoją opinię w dniu 2 października 2007 r. W dniu 17 października 2007 r. dostarczyła ona tłumaczenie na język irlandzki, które zostało przesłane skarżącemu. Skarżący przedstawił uwagi w dniu 29 listopada 2007 r. W dniu 22 października 2008 r. Rzecznik Praw Obywatelskich przeprowadził dalsze dochodzenia. Opinia Rady wpłynęła w dniu 27 listopada 2008 r. Została ona przekazana skarżącemu, który przedstawił uwagi w dniu 1 grudnia 2008 r.

ANALIZA I WNIOSKI RZECZNIKA PRAW OBYWATELSKICH

A. Uwaga wstępna: Stosowanie art. 2.8 Statutu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich

11. Rada zauważyła w swojej opinii, że skarżący nie złożył skargi do Rady na podstawie art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego przed złożeniem skargi do Rzecznika Praw Obywatelskich. Rada zauważyła w tym względzie, że skarga dotyczy stosunków pracy między instytucją wspólnotową a potencjalnym pracownikiem zatrudnionym na czas określony. W odniesieniu do takich kwestii Rada argumentowała, że art. 90 regulaminu pracowniczego przewiduje wewnętrzne wnioski i zażalenia administracyjne. Rada zauważyła następnie, że art. 2.8 statutu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich stanowi, że żadna skarga do Rzecznika Praw Obywatelskich dotycząca stosunków pracy między instytucjami i organami wspólnotowymi a ich urzędnikami i innymi pracownikami nie może zostać złożona, chyba że zainteresowana osoba wyczerpała wszystkie możliwości składania wewnętrznych wniosków i skarg administracyjnych, w szczególności procedury, o których mowa w art. 90 ust. 1 i 2 regulaminu pracowniczego, oraz upłynął termin na udzielenie odpowiedzi przez organ, do którego skierowano wniosek. Rada podniosła, że ponieważ nie złożono żadnej skargi na podstawie art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego, skarga do Rzecznika Praw Obywatelskich jest niedopuszczalna.

12. Następnie Rada stwierdziła, że w duchu dobrej współpracy międzyinstytucjonalnej Rada pragnie udzielić Rzecznikowi Praw Obywatelskich i skarżącemu odpowiedzi merytorycznej w celu wyjaśnienia, że Rada rozważyła wszystkie możliwe opcje prawne rozwiązania przedmiotowego problemu i wykazania, że Rada nie dopuściła się niewłaściwego administrowania.

13. Rzecznik przede wszystkim pochwala fakt, że pomimo wątpliwości co do dopuszczalności skargi Rada, w duchu dobrej współpracy międzyinstytucjonalnej, udzieliła Rzecznikowi Praw Obywatelskich i skarżącemu odpowiedzi co do istoty skargi. Rzecznik uważa jednak, że konieczne jest wyjaśnienie, dlaczego niniejsza skarga jest rzeczywiście dopuszczalna.

14. Artykuł 2.8 Statutu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich stanowi, że żadna skarga do Rzecznika Praw Obywatelskich dotycząca stosunków pracy między instytucjami i organami wspólnotowymi a ich urzędnikami i innymi pracownikami nie może zostać złożona, chyba że zainteresowana osoba wyczerpała wszystkie możliwości składania wewnętrznych wniosków i skarg administracyjnych, w szczególności procedury, o których mowa w art. 90 ust. 1 i 2 regulaminu pracowniczego, oraz upłynął termin na udzielenie odpowiedzi przez organ, którego dotyczy wniosek. Rzecznik zauważa, że zgodnie z orzecznictwem sądów wspólnotowych [2] urzędnik, który wnosi o unieważnienie, uchylenie lub cofnięcie decyzji podjętej przez organ powołujący, która stanowi akt niekorzystny, nie może już wszczynać postępowania poprzedzającego wniesienie skargi na etapie wniosku, lecz musi złożyć bezpośrednio do organu powołującego zażalenie na ten akt zgodnie z art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego.

15. W niniejszej sprawie Rada skierowała pismo do skarżącego w dniu 30 listopada 2006 r., informując go, że wycofała ofertę umowy na okres jednego roku, a w jej miejsce zaproponowała mu umowę na okres czterech miesięcy. Wycofanie pierwotnej oferty i zastąpienie jej mniej korzystną ofertą bezpośrednio i natychmiast wpłynęło na sytuację prawną skarżącego. W związku z tym należy ją postrzegać jako akt niekorzystny [3]. W związku z tym oczywiste jest, że skarżący nie mógł na tym etapie złożyć wniosku na podstawie art. 90 ust. 1 regulaminu pracowniczego, lecz ograniczył się do złożenia zażalenia na podstawie art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego na niekorzystny dla niego akt.

16. Rzecznik zauważa, że w dniu 15 grudnia 2006 r. skarżący zwrócił się do Rady z prośbą o ponowne rozważenie decyzji o zaproponowaniu mu zmodyfikowanej umowy. Chociaż skarżący nie odniósł się wyraźnie do art. 90 ust. 2 w tym piśmie, Rzecznik zauważa, że zgodnie z orzecznictwem sądów wspólnotowych nie przewidziano specjalnego formularza skarg na mocy art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego [4]. Takie skargi muszą być interpretowane i rozumiane przez administrację z całą starannością, jaką duża i dobrze wyposażona organizacja jest winna tym, którzy mają z nią do czynienia, w tym członkom jej personelu [5]. W tym kontekście powiadomienie należy uznać za „zażalenie” zgodnie z art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego, jeżeli jest wystarczająco wyraźne, aby umożliwić organowi powołującemu udzielenie odpowiedniej odpowiedzi [6]. Rzecznik zauważa, że pismo z dnia 15 grudnia 2006 r. wydaje się wystarczająco wyraźne, aby umożliwić Radzie udzielenie odpowiedniej odpowiedzi.

17. Rzecznik zauważa, że Rada skierowała pismo do skarżącego w dniu 21 grudnia 2006 r., informując go, że nie można udzielić pozytywnej odpowiedzi na jego pismo z dnia 15 grudnia 2006 r., ponieważ Rada była związana art. 47 warunków zatrudnienia innych pracowników Unii Europejskiej. Pismo z dnia 21 grudnia 2006 r. można uznać za uzasadnioną opinię zgodnie z art. 90 ust. 2 akapit ostatni.

18. W każdym razie, nawet gdyby pismo z dnia 21 grudnia 2006 r. nie zostało uznane za „uzasadnioną opinię” zgodnie z art. 90 ust. 2 akapit ostatni regulaminu pracowniczego, Rzecznik zauważa, że skarga do Rzecznika została złożona w dniu 26 kwietnia 2007 r., czyli po upływie czteromiesięcznego terminu określonego w art. 90 ust. 2 [7].

19. W związku z powyższym Rzecznik Praw Obywatelskich uważa, że skarżący wyczerpał wewnętrzne środki odwoławcze przysługujące mu na podstawie art. 90 regulaminu pracowniczego. Rzecznik uważa zatem, że kryteria dopuszczalności niniejszej skargi zostały spełnione.

B. Zarzut, że Rada popełniła błąd w odniesieniu do wykładni art. 47 WZIP

Argumenty przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich

20. Rada stwierdziła w swojej opinii skierowanej do Rzecznika Praw Obywatelskich, że gdy zda sobie sprawę, że skarżący osiągnie wiek emerytalny określony w art. 47 WZIP (tj. 65 lat) w okresie obowiązywania umowy, nie ma innej możliwości niż poinformowanie skarżącego, że nie może go zatrudnić po dniu 30 kwietnia 2007 r. (skarżący skończył 65 lat w kwietniu 2007 r.). Rada argumentowała, że ma do wyboru dwie opcje: i) zawarcie umowy na krótszy okres lub ii) utrzymanie proponowanej umowy, która wygasałaby automatycznie z końcem kwietnia 2007 r. Rada wybrała pierwszą opcję.

21. W konsekwencji w dniu 30 listopada 2006 r. Rada poinformowała skarżącego telefonicznie i pismem, że ponieważ spełnił on warunki zatrudnienia określone w art. 10 i 12 WZIP, zaproponowano powołanie go na członka personelu tymczasowego na warunkach wskazanych w piśmie z dnia 25 października 2006 r. oraz że zgodnie z art. 47 WZIP jego umowa obejmuje jedynie okres do końca miesiąca, w którym osiągnie on wiek 65 lat, czyli do kwietnia 2007 r. Rada załączyła do pisma z dnia 30 listopada 2006 r. projekt umowy, którego art. 4 różnił się od wzoru umowy przekazanego skarżącemu w dniu 25 października 2006 r.

22. Rada stwierdziła, że skarżący w piśmie z dnia 15 grudnia 2006 r. wniósł o przedłużenie okresu obowiązywania jego umowy o pracę do jednego roku. Pismem z dnia 21 grudnia 2006 r. Rada odpowiedziała, że ponieważ jest związana art. 47 WZIP, nie jest możliwe przedłużenie jego umowy o pracę w charakterze pracownika zatrudnionego na czas określony po ukończeniu 65. roku życia.

23. Rada zauważyła, że art. 47 warunków zatrudnienia innych pracowników Unii Europejskiej stanowi, że:

„Poza ustaniem stosunku pracy w przypadku śmierci, stosunek pracy z personelem tymczasowym ulega ustaniu:

a) pod koniec miesiąca, w którym sługa osiąga wiek 65 lat; lub

b) w przypadku gdy umowa jest zawarta na czas określony:

i) w dniu określonym w umowie;

(ii) po upływie okresu wypowiedzenia określonego w umowie dającej pracownikowi lub instytucji możliwość wcześniejszego rozwiązania umowy. Okres wypowiedzenia nie może być krótszy niż jeden miesiąc za każdy rok służby, z zastrzeżeniem co najmniej jednego miesiąca i maksymalnie trzech miesięcy. W przypadku pracowników zatrudnionych na czas określony, których umowy zostały przedłużone, maksymalny okres wynosi sześć miesięcy. Okres wypowiedzenia nie rozpoczyna się jednak w czasie urlopu macierzyńskiego lub zwolnienia chorobowego, pod warunkiem że zwolnienie chorobowe nie przekracza trzech miesięcy. Ponadto zostaje ona zawieszona w czasie urlopu macierzyńskiego lub chorobowego, z zastrzeżeniem wyżej wymienionych ograniczeń. W przypadku rozwiązania umowy przez instytucję pracownikowi przysługuje odszkodowanie w wysokości jednej trzeciej jego wynagrodzenia podstawowego za okres od dnia zakończenia pełnienia obowiązków do dnia wygaśnięcia umowy;

(iii) jeżeli pracownik nie spełnia już warunków określonych w art. 12 ust. 2 lit. a), z zastrzeżeniem możliwości zezwolenia na wyjątek na podstawie tego przepisu. Jeżeli wyjątek nie zostanie dopuszczony, zastosowanie ma okres wypowiedzenia, o którym mowa w ppkt (ii) niniejszej lit. b); lub

c) w przypadku umowy zawartej na czas nieokreślony:

i) na koniec okresu wypowiedzenia określonego w umowie; okres wypowiedzenia nie może być krótszy niż jeden miesiąc za każdy ukończony rok służby, z zastrzeżeniem co najmniej trzech miesięcy i maksymalnie dziesięciu miesięcy. Okres wypowiedzenia nie rozpoczyna się jednak w czasie urlopu macierzyńskiego lub zwolnienia chorobowego, pod warunkiem że zwolnienie chorobowe nie przekracza trzech miesięcy. Ponadto zostaje ona zawieszona w czasie urlopu macierzyńskiego lub chorobowego, z zastrzeżeniem wyżej wymienionych ograniczeń; lub

(ii) jeżeli pracownik nie spełnia już warunków określonych w art. 12 ust. 2 lit. a), z zastrzeżeniem możliwości zezwolenia na wyjątek na podstawie tego przepisu. Jeżeli wyjątek nie zostanie dopuszczony, zastosowanie ma okres wypowiedzenia, o którym mowa w lit. c) ppkt (i).”

24. Rada zauważyła również, że art. 52 regulaminu pracowniczego stanowi, że:

„Bez uszczerbku dla przepisów art. 50 urzędnik przechodzi w stan spoczynku:

a) automatycznie ostatniego dnia miesiąca, w którym osiąga wiek 65 lat, lub

b) na własny wniosek w ostatnim dniu miesiąca, którego dotyczy wniosek, jeżeli ma on co najmniej 63 lata lub między 55 a 63 rokiem życia i spełnia wymogi natychmiastowej wypłaty emerytury lub renty zgodnie z art. 9 załącznika VIII. Artykuł 48 akapit drugi zdanie drugie stosuje się przez analogię.

Jednakże w drodze wyjątku urzędnik może, na własny wniosek i tylko w przypadku, gdy organ powołujący uzna to za uzasadnione w interesie służby, kontynuować pracę do ukończenia 67 roku życia, w którym to przypadku zostaje automatycznie przeniesiony w stan spoczynku ostatniego dnia miesiąca, w którym osiągnął ten wiek.”;

25. Rada podniosła, że główna różnica między art. 47 WZIP a art. 52 regulaminu pracowniczego polega na tym, że art. 52 regulaminu pracowniczego przewiduje wyjątek od zasady obowiązkowego przejścia na emeryturę, gdy pracownik osiągnie wiek 65 lat. W WZIP nie ma takiego wyjątku.

26. Kwestią podniesioną w skardze było zasadniczo to, czy istniała podstawa prawna dla wyjątku od wieku emerytalnego, aby umożliwić zatrudnienie skarżącego na okres jednego roku, obejmujący częściowo okres, w którym osiągnąłby on już wiek emerytalny (tj. od maja do grudnia 2007 r.). Rada odczytała jednak art. 47 warunków zatrudnienia innych pracowników Unii Europejskiej jako zobowiązujący do rozwiązania umowy „z końcem miesiąca, w którym pracownik osiąga wiek 65 lat”. Do takiej wykładni doszedł z kilku powodów. Podczas gdy art. 47 WZIP został przeformułowany w WZIP obowiązujących od dnia 1 maja 2004 r., treść tego artykułu pozostała niezmieniona. Podczas gdy wersja obowiązująca przed dniem 1 maja 2004 r. wskazywała wiek obowiązkowego przejścia na emeryturę zarówno w przypadku umów na czas nieokreślony, jak i umów na czas określony, przepis mający zastosowanie od dnia 1 maja 2004 r. określa wiek emerytalny w odrębnej lit. a). W ten sposób Rada stwierdziła, że jest jasne, iż sytuacja przewidziana w lit. a) ma zastosowanie do obu rodzajów umów (tj. do umów na czas nieokreślony i umów na czas określony). Podsumowując, wszystkie umowy z pracownikami zatrudnionymi na czas określony wygasają po miesiącu, w którym dany pracownik osiągnął wiek 65 lat.

27. Rada wskazała, że art. 47 WZIP nie przewiduje wyjątku od wieku emerytalnego. Twierdził on, że gdyby prawodawca chciał przewidzieć wyjątek od zasady przejścia na emeryturę w wieku 65 lat, uczyniłby to.

28. Podsumowując, art. 47 WZIP nie oferował instytucji wyboru. Była ona zobowiązana do rozwiązania umowy "z końcem miesiąca, w którym pracownik osiąga wiek 65 lat". Wynika z tego, że Rada nie dysponowała żadnym zakresem uznania pozwalającym jej na zatrudnienie skarżącego po osiągnięciu przez niego wieku emerytalnego.

29. Rada odniosła się również do uwagi skarżącego zawartej w skardze dotyczącej wyjątku, zgodnie z którym urzędnicy, pod pewnymi warunkami, mogą kontynuować pracę po osiągnięciu wieku emerytalnego, podczas gdy ten sam wyjątek nie jest przewidziany dla pracowników zatrudnionych na czas określony. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem:

„należy zauważyć [...], że nie można kwestionować różnic w statusie między różnymi kategoriami osób zatrudnionych przez Wspólnoty [...] każda z tych kategorii jest zdefiniowana zgodnie z uzasadnionymi wymogami administracji wspólnotowej oraz charakterem stałych lub tymczasowych zadań, które ma ona wykonywać. Fakt, że niektóre kategorie osób zatrudnionych przez Wspólnoty mogą korzystać z gwarancji przewidzianych w regulaminie pracowniczym i świadczeń z zabezpieczenia społecznego, które nie są przyznawane innym kategoriom, nie może zatem zostać uznany za dyskryminację [...]”.[8]

Ponadto Sąd do spraw Służby Publicznej orzekł, że

„w szczególności należy podkreślić, że sytuacja pracowników podlegających WZIP charakteryzuje się zasadniczo umownym charakterem stosunku pracy [...], podczas gdy stosunek prawny między urzędnikiem a administracją ma charakter statutowy i obejmuje w szczególności szczególne warunki rekrutacji”[9].

To samo dotyczy warunków zakończenia służby. W konsekwencji warunki zakończenia służby przewidziane dla urzędników i pracowników zatrudnionych na czas określony nie są porównywalne. Ponieważ skarżący znajdował się na liście pracowników zatrudnionych na czas określony, Rada mogła złożyć ofertę wyłącznie na podstawie WZIP i, jak wskazano powyżej, mający zastosowanie przepis WZIP nie pozostawiał Radzie żadnego marginesu swobody w odniesieniu do wieku emerytalnego.

30. Rada wskazała również, że gdyby jego nazwisko znajdowało się na liście rezerwowej urzędników tłumaczy pisemnych, Rada byłaby w stanie rozpatrzyć wniosek o odstępstwo. Natomiast OPOCE zaproponowało mu odstępstwo, ponieważ skarżący znajdował się na liście rezerwowej urzędników, którzy będą pracować jako korektorzy.

31. Skarżący w swoich uwagach w odpowiedzi na opinię Rady wskazał przede wszystkim, że w żadnym momencie procesu selekcji nie ukrył swojej daty urodzenia. Jego data urodzenia została podana na wszystkich dokumentach przedłożonych Radzie. Zauważył swoje zdziwienie, że nikt nie zauważył, aż do zakończenia egzaminów i podjęto decyzję o zaoferowaniu mu stanowiska, że może być problem w odniesieniu do jego wieku.

32. Skarżący odniósł się do faktu, że Rada argumentowała, iż umowa wysłana do niego w październiku 2006 r. była „umową próbną”. Zauważył, że „podpisał” tę umowę w dobrej wierze, ponieważ będzie ona taka sama jak umowa, która zostanie mu zaoferowana po rozpoczęciu współpracy z Radą. Przypuszczał: jeżeli umowa, którą otrzymał w październiku 2006 r., nie odzwierciedlała umowy, którą podpisałby po rozpoczęciu pracy w styczniu 2007 r., jaką wartość miało dla niego podpisanie umowy wysłanej do niego i odesłanie jej z powrotem do Rady? Zapytał: jaki był cel w skłonieniu go do rezygnacji z dobrej pracy we własnym kraju w celu objęcia stanowiska w instytucjach wspólnotowych, gdy stanowisko to opierało się na umowie, której nie widział, dopóki ostatecznie nie objął oferowanego mu stanowiska?

33. Skarżący zauważył, że „proponowana umowa” podlega art. 47 warunków zatrudnienia innych pracowników Unii Europejskiej. Wskazał, że art. 47 warunków zatrudnienia innych pracowników Unii Europejskiej zawiera termin „lub” po lit. a). Oznaczało to, że art. 47 warunków zatrudnienia innych pracowników Unii Europejskiej dopuszczał dwie możliwości: i) że umowa może wygasnąć z chwilą osiągnięcia przez niego wieku 65 lat (co nastąpiłoby w kwietniu 2007 r.) lub ii) że umowa może wygasnąć z chwilą wygaśnięcia zaproponowanego mu okresu obowiązywania umowy (który przypada na dzień 31 grudnia 2007 r.). Podsumowując, argumentował on, że istnieje możliwość kontynuowania umowy po ukończeniu 65. roku życia.

34. Skarżący odniósł się do faktu, że Rada oświadczyła, iż ma wybór między czteromiesięczną umową z Radą lub dłuższą umową z OPOCE i że zdecydował się na zawarcie umowy z OPOCE. Skarżący twierdził, że powinien był mieć możliwość wyboru między roczną umową z Radą a umową z OPOCE.

35. Skarżący utrzymywał również, że oparł się na ofercie rocznego kontraktu, aby przygotować się do przeprowadzki do Brukseli. Rada anulowała tę ofertę w bardzo krótkim czasie. Zdaniem skarżącego sytuacja ta była bardzo niepokojąca. Zostało to potwierdzone w rozmowie telefonicznej wystosowanej przez skarżącego do Rzecznika Praw Obywatelskich, w której skarżący wskazał, że przed wysłaniem do niego zmienionej oferty zlokalizował już mieszkanie w Brukseli.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

36. Artykuł 47 WZIP ma następujące brzmienie:

„Poza ustaniem stosunku pracy w przypadku śmierci, stosunek pracy z personelem tymczasowym ulega ustaniu:

a) pod koniec miesiąca, w którym pracownik osiąga wiek 65 lat; lub (podkreślenie dodane przez Rzecznika Praw Obywatelskich)

b) w przypadku gdy umowa jest zawarta na czas określony:

i) w dniu określonym w umowie;

(ii) po upływie okresu wypowiedzenia określonego w umowie dającej pracownikowi lub instytucji możliwość wcześniejszego rozwiązania umowy [...]

c) w przypadku umowy zawartej na czas nieokreślony:

po upływie okresu wypowiedzenia przewidzianego w umowie [...].”

Powyższe sformułowanie nie jest do końca jasne. Podsumowując, można by zadać pytanie, czy użycie terminu „lub” po art. 47 lit. a) można interpretować jako oznaczające, że organ powołujący ma możliwość rozwiązania stosunku pracy z pracownikiem, gdy osiągnie on wiek 65 lat, lub dokonania tego po upływie okresu obowiązywania umowy na czas określony, lub, w zależności od przypadku, po upływie okresu wypowiedzenia określonego w umowie. Taka wykładnia oznaczałaby, że Rada nie była zobowiązana do zmiany okresu obowiązywania jego umowy na czas określony.

37. Rzecznik zauważa jednak, że każda umowa musi być zawarta na czas określony lub nieokreślony. Nie ma innego wyboru w odniesieniu do okresu obowiązywania umowy. W związku z tym albo art. 47 lit. b) WZIP, albo art. 47 lit. c) WZIP muszą mieć zastosowanie do każdej umowy z pracownikiem zatrudnionym na czas określony. W tym kontekście, chociaż struktura i brzmienie art. 47 WZIP są niejasne, jedynym logicznym znaczeniem, jakie można nadać art. 47 lit. a) WZIP, jest to, że ma on zastosowanie zarówno w związku z lit. b), jak i lit. c) tego samego artykułu. Podsumowując, sytuacja przewidziana w lit. a) ma zastosowanie do obu rodzajów umów (tj. do umów na czas nieokreślony i umów na czas określony). W związku z tym Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdza, że Rada słusznie interpretowała art. 47 WZIP jako zobowiązujący ją do rozwiązania wszystkich umów z pracownikami zatrudnionymi na czas określony po miesiącu, w którym dany pracownik osiągnął wiek 65 lat. Rzecznik nie stwierdza zatem niewłaściwego administrowania w odniesieniu do pierwszego zarzutu.

C. Zarzut, że Rada dyskryminowała skarżącego ze względu na wiek

Argumenty przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich

38. Rada zrozumiała zarzut jako oznaczający, że skarżący uważa art. 47 WZIP za dyskryminujący. Rada podkreśliła, że wiek emerytalny jest przepisem dotyczącym ochrony socjalnej mającym na celu ochronę jednostki.

39. Rada argumentowała, że skarżący nie był dyskryminowany ze względu na wiek w trakcie procesu selekcji lub gdy zaproponowano mu zawarcie umowy. Zaproponowano mu umowę na maksymalny możliwy okres. Rada podkreśliła, że mógłby być dyskryminowany, gdyby ze względu na fakt, że zbliża się wiek emerytalny, nie zaproponowano mu żadnej umowy. Rada nie dyskryminowała go, ponieważ była skłonna zatrudnić go jako członka personelu tymczasowego.

40. Rada podkreśliła, że postanowiła poinformować skarżącego o ograniczonym okresie, przez który może on pracować w Radzie jako pracownik zatrudniony na czas określony, tak aby mógł on podjąć decyzję, czy warto zatrudnić go w Radzie jako pracownika zatrudnionego na czas określony.

41. Skarżący zakwestionował fakt, że istnieje różnica między zasadą określoną w art. 52 regulaminu pracowniczego [10] (która w wyjątkowych okolicznościach umożliwiała urzędnikom kontynuowanie pracy do ukończenia 67. roku życia) a zasadą określoną w art. 47 WZIP [11].

42. Skarżący zwrócił uwagę na fakt, że Komisja Europejska w swojej reklamie publicznej przed budynkiem Berlaymont w Brukseli wyświetla plakat, w którym zwraca uwagę na potrzebę zwalczania dyskryminacji ze względu na wiek. Zapytał, w jaki sposób obywatele mogliby uszanować to przesłanie, gdyby same instytucje wspólnotowe działały w sposób sprzeczny z tym przesłaniem.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

43. Dochodzenia Rzecznika Praw Obywatelskich nie mogą dotyczyć zasadności przepisów. Podsumowując, nie do Rzecznika Praw Obywatelskich, lecz do prawodawcy należy zajęcie się zarzutem, że ustawodawstwo stwarza sytuację dyskryminacyjną [12]. W związku z tym okoliczność, że art. 47 WZIP traktuje osoby w wieku powyżej 65 lat inaczej niż osoby w wieku poniżej 65 lat, ani okoliczność, że istnieje różnica między art. 47 WZIP a art. 52 regulaminu pracowniczego, nie mogą być rozpatrywane przez Rzecznika Praw Obywatelskich.

44. W szczególności w odniesieniu do zarzutów dyskryminacji niewłaściwe administrowanie może mieć miejsce jedynie w zakresie, w jakim mające zastosowanie przepisy przyznają instytucji lub organowi zakres uznania, a instytucja lub organ wykonują ten zakres uznania w sposób dyskryminujący. Nie można jednak stwierdzić niewłaściwego administrowania, jeżeli mające zastosowanie przepisy nie przyznają instytucji lub organowi żadnego zakresu uznania, lecz raczej nakładają na tę instytucję lub ten organ obowiązek traktowania kategorii osób w sposób odmienny od sposobu traktowania innych osób.

45. Jak wskazano w pkt 37 powyżej, Rada słusznie interpretowała art. 47 WZIP w ten sposób, że nakładał on na nią obowiązek rozwiązania wszystkich umów z pracownikami zatrudnionymi na czas określony po miesiącu, w którym dany pracownik osiągnął wiek 65 lat. Rzecznik nie stwierdza zatem niewłaściwego administrowania w odniesieniu do drugiego zarzutu.

D. Zarzut, że Rada popełniła błąd, najpierw informując skarżącego, że zostanie mu przyznana umowa na czas określony na okres jednego roku, mimo że skarżący wcześniej poinformował Radę o swojej dacie urodzenia

Argumenty przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich

46. Skarżący utrzymywał, że oparł się na ofercie rocznego kontraktu, aby przygotować się do przeprowadzki do Brukseli. Rada anulowała tę ofertę w bardzo krótkim czasie (na miesiąc przed rozpoczęciem umowy). Zdaniem skarżącego sytuacja ta była bardzo niepokojąca. Zostało to potwierdzone w rozmowie telefonicznej wystosowanej przez skarżącego do Rzecznika Praw Obywatelskich, w której skarżący wskazał, że przed wysłaniem do niego zmienionej oferty zlokalizował już mieszkanie w Brukseli. Skarżący podkreślił, że niedopuszczalne jest, aby podmiot publiczny lub prywatny oferował komuś stanowisko, aby osoba ta odpisywała, wyrażała swoje szczęście i przyjmowała stanowisko, a następnie aby osoba ta była informowana o błędzie.

Dalsze dochodzenie

47. W toku dochodzenia Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Rady o zajęcie się dalszym zarzutem lub, alternatywnie, o natychmiastowe przyjęcie ugody w sprawie skargi. Podsumowując, zauważył, że gdyby Rada była gotowa rozważyć dokonanie odpowiedniej płatności ex gratia na rzecz skarżącego w uznaniu niedogodności i stresu, jakich doznał, Rzecznik mógłby zamknąć sprawę w sposób, który zadowoliłby zarówno Radę, jak i skarżącego.

48. W swoim piśmie w odpowiedzi na dalsze dochodzenie Rada zgodziła się na zapłatę ex gratia na rzecz skarżącego w uznaniu niedogodności i stresu, których doświadczył.

49. Skarżący poinformował Rzecznika, że akceptuje gest Rady w celu rozstrzygnięcia sprawy. Podziękował również Rzecznikowi Praw Obywatelskich za jego wysiłki w jego imieniu.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

50. Jak zauważono powyżej, Rada słusznie uważa, że nie miała innego wyjścia, jak zaoferować skarżącemu umowę na cztery miesiące (do końca miesiąca, w którym skończył 65 lat). Rada mogłaby jednak uniknąć spowodowania niedogodności i stresu dla skarżącego, gdyby poinformowała go o swoim stanowisku w piśmie z dnia 25 października 2006 r. Fakt, że tego nie uczynił, nie wynikał ze skarżącego, który konsekwentnie informował Radę o swojej dacie urodzenia. Wynikało to raczej z braku staranności ze strony Rady. Rada dokonała jednak wypłaty ex gratia na rzecz skarżącego w uznaniu stresu i niedogodności, jakich doznał. Skarżący zaakceptował ten gest. Rzecznik Praw Obywatelskich zdecydowanie pochwala starania Rady na rzecz wprowadzenia zmian w zakresie nadzoru nad nią.

51. W związku z powyższym Rzecznik stwierdza, że trzeci zarzut skarżącego został rozstrzygnięty przez instytucję.

Twierdzenie, że należy znaleźć rozwiązanie polubowne

Argumenty przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich

52. Skarżący twierdził, że należy znaleźć polubowne rozwiązanie zidentyfikowanych przez niego problemów.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

53. Jak zauważono w pkt 50 powyżej, Rada dokonała obecnie wypłaty ex gratia na rzecz skarżącego w uznaniu stresu i niedogodności, których doznał. Skarżący zaakceptował ten gest. Rzecznik stwierdza zatem, że skarga skarżącego została rozpatrzona przez instytucję.

Wnioski

Na podstawie swoich dochodzeń w sprawie tej skargi Rzecznik nie stwierdza niewłaściwego administrowania przez Radę w odniesieniu do dwóch pierwszych zarzutów. Trzeci zarzut i roszczenie zostały rozstrzygnięte przez Radę. W związku z tym Rzecznik Praw Obywatelskich zamyka sprawę.

Rzecznik Praw Obywatelskich podkreśla konstruktywny sposób, w jaki Rada zajęła się niniejszym dochodzeniem.

Skarżący i Rada zostaną poinformowani o tej decyzji.

P. Nikiforos DIAMANDOUROS

Sporządzono w Strasburgu dnia 22 grudnia 2008 r.

---

[1] "Poza ustaniem stosunku pracy z chwilą śmierci, stosunek pracy z personelem tymczasowym ulega rozwiązaniu:

a) pod koniec miesiąca, w którym pracownik osiąga wiek 65 lat; lub

b) w przypadku gdy umowa jest zawarta na czas określony:

i) w dniu określonym w umowie;

(ii) po upływie okresu wypowiedzenia określonego w umowie dającej pracownikowi lub instytucji możliwość wcześniejszego rozwiązania umowy. [...];

c) w przypadku umowy zawartej na czas nieokreślony:

po upływie okresu wypowiedzenia przewidzianego w umowie [...].”

[2] Zob. np. sprawa T-14/91 Georges Weyrich przeciwko Komisji, Rec. 1991, s. II-00235, pkt 34.

[3] Zob. np. sprawa 232/85 Becker przeciwko Komisji, Rec. 1986, s. 3401; sprawa 204/85 Stroghili przeciwko Trybunałowi Obrachunkowemu, Rec. 1987, s. 389; Sprawa 371/87 Progoulis przeciwko Komisji, Rec. 1988, s. 3091.

[4] Zob. sprawa 54/77 z dnia 9 marca 1978 r., Antoon Herpels przeciwko Komisji, Rec. 1978, s. 00585, pkt 47.

[5] Idem, właśc.

[6] Zob. sprawy połączone T-32/89 i T-39/89 z dnia 22 czerwca 1990 r., Georges Marcopoulos przeciwko Trybunałowi Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich. Zb.Orz. 1990, s. II-00281, pkt 28; oraz sprawa T-176/96 z dnia 13 stycznia 1998 r., Cornelis Volger przeciwko Parlamentowi Europejskiemu. Zb.Orz. 1998, s. I-A-00001.

[7] Artykuł ten brzmi następująco: „Organ powiadamia zainteresowaną osobę o swojej uzasadnionej decyzji w terminie czterech miesięcy od daty złożenia zażalenia. Jeżeli do końca tego terminu nie otrzymano odpowiedzi na skargę, uznaje się to za dorozumianą decyzję o jej odrzuceniu (...)”.

[8] Zob. sprawy połączone 118–l23/82 z dnia 6 października 1983 r., Celant przeciwko Komisji, Rec. 1983, s. 2995, pkt 22.

[9] Zob. sprawa F-59/05 z dnia 19 października 2006 r., De Smedt przeciwko Komisji, niepublikowana w Zbiorze, pkt 76.

[10] „Bez uszczerbku dla przepisów art. 50 urzędnik przechodzi w stan spoczynku:

a) automatycznie ostatniego dnia miesiąca, w którym osiąga wiek 65 lat, lub

b) na własny wniosek w ostatnim dniu miesiąca, którego dotyczy wniosek, jeżeli ma on co najmniej 63 lata lub między 55 a 63 rokiem życia i spełnia wymogi natychmiastowej wypłaty emerytury lub renty zgodnie z art. 9 załącznika VIII. Artykuł 48 akapit drugi zdanie drugie stosuje się przez analogię.

Jednakże, w drodze wyjątku, urzędnik może na własny wniosek i tylko w przypadku, gdy mianowanie

Organ uznaje to za uzasadnione w interesie służby, kontynuować pracę do ukończenia 67 roku życia, w którym to przypadku jest on automatycznie przenoszony na emeryturę ostatniego dnia miesiąca, w którym osiągnął ten wiek.”

[11] Cytowane powyżej w pkt 36.

[12] Skarga może być również wniesiona na podstawie art. 241 WE (wyjątek niezgodności z prawem).