Strasburg, 31 stycznia 2008 r.

Szanowny Panie,

W dniu 4 kwietnia 2006 r. złożył Pan niniejszą skargę do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich przeciwko Komisji Europejskiej dotyczącą realizacji projektu w Uzbekistanie. Pańska skarga była związana z Pana uprzednią skargą do Rzecznika Praw Obywatelskich (3650/2005/GK)(1).

W dniu 22 maja 2006 r. przekazałem Pani skargę przewodniczącemu Komisji.

W dniu 10 października 2006 r. Komisja przesłała swoją opinię, którą przekazałem Panu z prośbą o przedstawienie uwag.

Tego samego dnia przesłał mi Pan dodatkowe pismo dotyczące Pańskiej skargi, a w dniu 1 grudnia 2006 r. otrzymałem Pańskie uwagi dotyczące opinii Komisji.

W dniu 12 stycznia 2007 r. poinformowałem Pana o zmianie pełnomocnika zajmującego się Pana skargą.

W dniu 2 maja 2007 r. zwróciłam się do Komisji z prośbą o udzielenie dalszych informacji i przesłałam Pani uwagi oraz pismo uzupełniające.

W dniu 31 maja 2007 r. Komisja wystąpiła z wnioskiem o przedłużenie terminu do dnia 30 czerwca 2007 r., na co wyraziłem zgodę.

W dniu 20 sierpnia 2007 r. Komisja odpowiedziała na powyższy wniosek o udzielenie dodatkowych informacji i przesłała Panu swoją odpowiedź w celu przedstawienia uwag.

W dniu 13 listopada 2007 r. przesłał Pan swoje uwagi dotyczące powyższej odpowiedzi Komisji.

Piszę teraz, aby poinformować Cię o wynikach zapytań, które zostały złożone.

WNIOSEK

Skargę można podsumować w następujący sposób:

Komisja Europejska zapewniła finansowanie projektu Tacis (2) EuropeAid/110867/C/SV/UZ „Wsparcie dla demokracji” w Uzbekistanie („projekt”). W ramach projektu Komisja zawarła umowę z niemiecką prywatną firmą konsultingową X Consult. Ponadto belgijska prywatna firma doradcza Y była podwykonawcą X Consult.

Według skarżącego w dniu 21 marca 2002 r. Y zaproponował mu zastąpienie innego eksperta ds. projektu w kwestiach związanych z Rzecznikiem Praw Obywatelskich, na co skarżący wyraził zgodę. W dniu 23 kwietnia 2002 r. Y poinformował skarżącego, że jego „życiorys został przedłożony Komisji Europejskiej i czekamy na odpowiedź”.

Formalna umowa została zawarta między Y a skarżącym w maju 2002 r. i przewidywała 84 dni robocze, tj. 68 dni w Uzbekistanie i 16 dni w Europie. Skarżący ostatecznie pracował jednak nad projektem tylko przez 40 dni, co wiązało się z dwiema misjami w Uzbekistanie.

W dniu 18 lutego 2003 r. Y wystosowała pismo do skarżącego, w którym stwierdziła, że:

„Załączam TZW [(3)] z następnej wizyty kontrolnej, w odniesieniu do której niestety X Consult i beneficjent ocenili Państwa profil jako nieodpowiedni. Pomimo mojej dyskusji z nimi nie mogłem zmienić ich poglądów i opinii. Chcą bardzo doświadczonego rzecznika praw obywatelskich".

Skarżący nalegał, aby zgodnie z umową pozostało mu jeszcze 44 dni do wypełnienia i poinformował Y, że wszczął przeciwko niemu postępowanie sądowe. W e-mailu z dnia 20 marca 2003 r. skarżący napisał do Y, że „UE po prostu nie może traktować osób fizycznych w ten sposób”.

Skarżący załączył do skargi pismo X Consult z dnia 10 stycznia 2003 r. skierowane do Y, w którym X Consult zauważył, że „(...)[skarżący] nie spełnia oczekiwań beneficjenta co do stanowiska eksperta rzecznika praw obywatelskich na tym etapie”.

W dniu 18 lipca 2003 r. skontaktował się ze skarżącym pan V, kierownik zadaniowy Komisji ds. projektu, który poprosił go o poufne poinformowanie go o jego krytyce projektu.

Skarżący uczynił to pismem z dnia 10 sierpnia 2003 r. W tym pięciostronicowym piśmie do Komisji skarżący omówił różne napotkane problemy oraz niedociągnięcia, które wykrył w zarządzaniu projektem.

Ponadto w dniu 13 lutego 2006 r. skarżący przesłał Komisji kolejne pismo, w którym odniósł się do różnych elementów, które jego zdaniem sugerowały, że projekt był źle zarządzany, w szczególności że w projekcie brakowało szczegółowego planu prac lub harmonogramu, a także planowania czasu eksperta; oraz że projekt został zmanipulowany przez lokalnego kierownika projektu „jako ćwiczenie public relations dla reżimu”; oraz że „było tak, jakby projekt istniał, aby umożliwić reżimowi wykazanie, że jest zaangażowany w [ ] postęp demokratyczny”. Odniósł się ponadto do bardzo słabej organizacji seminarium zorganizowanego w ramach projektu i argumentował, że z 312 godzin projektu tylko 30 minut zostało spędzonych z uzbeckim Rzecznikiem Praw Obywatelskich, mimo że projekt został zaprojektowany między innymi w celu zapewnienia doradztwa eksperckiego służbom tego ostatniego. Skarżący wskazał również, że w tym samym czasie inny ekspert również wyraził swoje negatywne opinie w odniesieniu do rozwoju projektu. Skarżący zauważył, że zarządzanie projektem „praktycznie nie istnieje”, i zapytał „dlaczego indywidualny konsultant (...) powinien ponieść straty finansowe w wyniku ogólnego niewłaściwego administrowania projektem WE”. Fakt, że konsultant zawarł umowę z pracownikami zarządzającymi, nie umniejsza faktu, że był to projekt WE. Następnie odniósł się do klauzuli w swojej umowie, zgodnie z którą niezadowolenie z usług konsultantów zostanie wyrażone na piśmie. Twierdził on, że w jego przypadku wykonawcy zarzucali istnienie takiego pisemnego wyrażenia niezadowolenia, które jednak nigdy nie zostało mu przekazane, co nie było zgodne z dobrą praktyką w żadnej instytucji, a tym bardziej w Komisji. Twierdził, że poniósł znaczne straty finansowe w wyniku niewłaściwego administrowania projektem przez wykonawców Komisji, i twierdził, że powinien mieć prawo do odszkodowania za tę część umowy, która pozostała niezrealizowana.

W odpowiedzi z dnia 29 marca 2006 r. na pismo skarżącego Komisja stwierdziła, że po zbadaniu sprawy skarżącego i konsultacjach z jego odpowiednimi służbami stwierdziła, że podniesiona kwestia dotyczyła wyłącznie stosunków skarżącego z wykonawcą, a mianowicie X Consult. To ostatnie przedsiębiorstwo było częścią konsorcjum, które zawarło z Komisją umowę nr 01-025900 na realizację projektu. Komisja zauważyła, że skarżący wydaje się być podwykonawcą wspomnianego przedsiębiorstwa i że jego skarga wydaje się być sporem umownym z tym przedsiębiorstwem. Komisja wskazała, że ponieważ nie była stroną umowy skarżącego, nie mogła ingerować w ten spór. Art. 4 ust. 5 ogólnych warunków zamówienia nr 01-025900 stanowił, że instytucja zamawiająca nie ma żadnych stosunków umownych z podwykonawcami. Komisja stwierdziła, że nie jest w stanie udzielić pozytywnej odpowiedzi na zarzut skarżącego.

Skarżący nie był zadowolony z tej odpowiedzi i zwrócił się do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich. W skardze do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich skarżący twierdził, że Komisja nie monitorowała prawidłowo realizacji projektu (pierwszy zarzut ) oraz że w wyniku uchybień w zarządzaniu projektem przez wykonawców Komisji jego umowa o doradztwo z jednym z tych wykonawców została niesłusznie rozwiązana i poniósł on straty finansowe (drugi zarzut ).

Skarżący twierdził, że powinien mieć prawo do odszkodowania za tę część jego umowy, która pozostała niewypełniona.

WNIOSEK

Opinia Komisji

Opinię Komisji można podsumować w następujący sposób:

Po pierwsze, Komisja odniosła się do kontekstu sprawy.

W maju 2001 r. Komisja rozpoczęła realizację projektu. Ogólnym celem projektu była pomoc Republice Uzbekistanu w postępie reform demokratycznych oraz wzmocnienie rozwoju społeczeństwa obywatelskiego opartego na nadrzędności prawa, na zasadach praw człowieka i wolności, a także na ogólnie uznanych wartościach demokracji i wolności.

W dniu 11 lipca 2001 r. oferty zostały złożone, a w dniu 4 września 2001 r. zostały ocenione. Wybrano ofertę konsorcjum złożonego z trzech firm konsultingowych (X Consult z Niemiec, VV z Irlandii Północnej i Y z Belgii). 23 stycznia 2002 r. konsorcjum, reprezentowane przez swojego lidera X Consult, podpisało umowę (nr umowy 01-0259-00) („umowa”) z Komisją na realizację projektu ,, która rozpoczęła się tego samego dnia. Projekt miał trwać 18 miesięcy (w rzeczywistości zakończył się 23 lipca 2003 r.). Uzgodniono maksymalną cenę umowną w wysokości 999 770 EUR.

Po podpisaniu umowy podpisano dwa aneksy do umowy. Pierwsze addendum zostało podpisane w dniu 23 kwietnia 2002 r. i dotyczyło zaliczki oraz zastąpienia kluczowych ekspertów. Drugie addendum zostało podpisane w dniu 5 marca 2003 r. i przewidywało nowy podział cen.

Przedmiotem umowy było świadczenie pomocy technicznej następującym instytucjom Republiki Uzbekistanu: Komisja Legislacyjna i Sądowa (Oliy Majlis); Komisja Instytucji Demokratycznych (Oliy Majlis), kilka organizacji pozarządowych i organizacji samorządowych; Instytut Monitorowania Legislacji przy Oliy Majlis oraz Instytut Rzecznika Praw Obywatelskich.

Zgodnie z umową pomoc techniczna na rzecz projektu składała się z dwóch kluczowych ekspertów, a mianowicie dyrektora projektu i kierownika zespołu, a także dziewięciu ekspertów niekluczowych, tj. ekspertów krótkoterminowych, z UE i Uzbekistanu. W trakcie realizacji Projektu i na podstawie pierwszego aneksu do Umowy, kierownika zespołu zastąpił były Dyrektor Projektu, a stanowisko Dyrektora Projektu objął nowy kluczowy ekspert. W trakcie realizacji projektu Komisja przesłała konsorcjum dziesięć „pism dodatkowych” do umowy, w których zatwierdziła 36 nowych lokalnych i unijnych ekspertów niekluczowych, których konsorcjum zaproponowało w międzyczasie.

Skarżący był jednym z czterech niekluczowych ekspertów UE zatwierdzonych jako tacy przez Komisję w pismach uzupełniających z dnia 3 i 14 maja 2002 r. Konsorcjum zaproponowało skarżącego jako niekluczowego eksperta (eksperta krótkoterminowego) w zakresie „kwestii rozwoju rzecznika praw obywatelskich i procedur wyborczych”. Konsorcjum nie określiło w swoim wniosku liczby dni roboczych na zajęcie stanowiska przez skarżącego.

W dniu 10 sierpnia 2003 r. skarżący poinformował, w sposób nieformalny i poufny, urzędnika Komisji odpowiedzialnego za realizację projektu. Przy tej okazji skarżący poinformował tego urzędnika, że przeprowadził dwie misje do Taszkentu, z których każda trwała 20 dni, oraz że zawarł umowę z Y na kolejne 44 dni.

W dniu 13 lutego 2006 r. skarżący ponownie zwrócił się do Komisji w tej samej sprawie.

Komisja udzieliła mu odpowiedzi w dniu 29 marca 2006 r.

W odniesieniu do pierwszego zarzutu Komisja stwierdziła, że należycie monitorowała projekt i wskazała, że ocena ex post została również przeprowadzona przez jej służby.

W trakcie realizacji Projektu Komisja zatwierdziła wszystkie sprawozdania przesłane przez Wykonawcę, a mianowicie: i) sprawozdanie wstępne, przedłożone dnia 22 marca 2002 r.; (ii) Pierwsze sprawozdanie z postępu prac nad projektem, przedłożone dnia 22 czerwca 2002 r.; (iii) Drugie sprawozdanie z postępu prac, przedłożone dnia 22 września 2002 r.; iv) Trzecie sprawozdanie z postępu prac, przedłożone dnia 22 grudnia 2002 r.; (v) Czwarte sprawozdanie z postępu prac, przedłożone dnia 22 marca 2003 r.; (vi) Piąte sprawozdanie z postępu prac, przedłożone dnia 22 czerwca 2003 r.; oraz (v) sprawozdanie końcowe, przedłożone dnia 22 lipca 2003 r. Sprawozdania te zostały również zatwierdzone przez beneficjenta projektu.

Ponadto Wykonawca przesłał Komisji sprawozdania okresowe w marcu, maju, lipcu/sierpniu oraz październiku/listopadzie 2002 r.

Krajowa Jednostka Koordynacyjna Tacis w Taszkencie („NCU”) wydała trzy sprawozdania monitorujące, z których wszystkie sporządzono w następstwie wizyt monitorujących, a mianowicie: pierwsze sprawozdanie monitorujące z dnia 10 maja 2002 r., które nastąpiło po wizycie w dniach 22-23 kwietnia 2002 r.; drugie sprawozdanie monitorujące z dnia 26 listopada 2002 r., które nastąpiło po wizycie monitorującej w dniach 13–14 listopada 2002 r.; oraz końcowe sprawozdanie monitorujące z dnia 25 lipca 2003 r., które nastąpiło po wizycie monitorującej w dniach 17 czerwca-15 lipca 2003 r.

Ponadto kierownik zadań z centrali Komisji, czyli urzędnik biura EuropeAid, pan V, odbył dwie wizyty kontrolne w Taszkencie w dniach 7-17 grudnia 2002 r. i 9-24 marca 2003 r. Według Komisji podczas tych dwóch wizyt pan V spotkał się z kierownikiem zespołu i uczestniczył w komitecie sterującym projektu wraz z lokalnymi beneficjentami projektu, NCU i Europa House (Biuro Wsparcia Wdrażania i Zarządzania).

W sprawozdaniach z monitorowania nie wspomniano o żadnych problemach. Przeciwnie, pojawiły się oświadczenia, że projekt jest realizowany zgodnie z umową.

Komisja stwierdziła, że projekt był właściwie monitorowany, zgodnie ze zwykłymi procedurami stosowanymi w przypadku innych projektów Tacis.

Dom Europa i NCU, finansowane przez Komisję, wspierały realizację projektu na wszystkich szczeblach. Zespół zarządzający projektem brał udział we wszystkich spotkaniach organizowanych przez Europa House i NCU. W kontaktach między Komisją, Domem Europa i NCU nigdy nie wspominano o przypadkach niewłaściwego administrowania.

W odniesieniu do drugiego zarzutu i argumentu skarżącego Komisja stwierdziła, co następuje.

Skarżący nie miał żadnych powiązań umownych z Komisją. Skarżący nigdy nie był stroną umowy między Komisją a Wykonawcą, a ponadto Komisja nie była stroną umowy o doradztwo zawartej między skarżącym a Y. W związku z tym nie ma on żadnych roszczeń umownych wobec Komisji.

Umowa dotycząca realizacji Projektu została zawarta między Komisją a konsorcjum (zwanym dalej „Wykonawcą”). Zgodnie z Umową Wykonawca był zobowiązany do dostarczenia przez kluczowych ekspertów łącznie 352 dni roboczych; 440 dni roboczych przez niekluczowych (lub krótkoterminowych) ekspertów UE; 18 miesięcy roboczych przez lokalnego kierownika projektu; oraz 144 miesięcy roboczych przez lokalnych ekspertów krótkoterminowych. Skarżący został zaproponowany przez Wykonawcę jako „krótkoterminowy ekspert ds. rozwoju rzecznika praw obywatelskich i procedur wyborczych”. Nie zaproponowano mu zastąpienia jednego z kluczowych ekspertów wymienionych w umowie. Wykonawca nie wskazał liczby proponowanych dni roboczych na swoje zlecenie. Skarżący nie zastąpił zatem kluczowego eksperta na wniosek instytucji zamawiającej, jak przewidziano w art. 18 ust. 3 ogólnych warunków umów o świadczenie usług finansowanych ze środków Phare/Tacis (załącznik E do umowy). Zgodnie z art. 4 ust. 2 i art. 18 ust. 1 wyżej wymienionych warunków ogólnych instytucja zamawiająca musiała wyrazić uprzednią zgodę w celu zapewnienia, aby zaproponowany przez wykonawcę pracownik posiadał odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie; że jego zadanie wchodziło w zakres zadań nałożonych na niego na mocy umowy; oraz że jego zaangażowanie było zgodne z harmonogramem przewidzianym w umowie o wykonanie zadań.

W związku z tym konieczne było, aby Komisja świadczyła usługi pomocy technicznej przez wykwalifikowany personel posiadający kompetencje niezbędne do realizacji zadań związanych z projektem pierwotnie uzgodnionych w umowie.

Jeśli chodzi o ekspertów niekluczowych, co do zasady do uznania wykonawcy należało zaproponowanie sposobu realizacji celów projektu i odpowiedni podział zadań między ekspertów niekluczowych. Może się zdarzyć, że wykonawca uzna, że w świetle wiedzy fachowej lub dostępności swoich pracowników w przypadku niektórych zadań lepiej byłoby podzielić dni robocze na konkretne zadanie między dwóch lub więcej ekspertów.

W odniesieniu do skarżącego Komisja zatwierdziła propozycję Wykonawcy dotyczącą dodania skarżącego do zespołu projektowego jako „wzmocnienie” komponentu projektu dotyczącego rozwoju kwestii związanych z Rzecznikiem Praw Obywatelskich i procedur wyborczych. Nie uznano, że skarżący powinien zostać zatrudniony jako zastępca kluczowej ekspertki, pani W, której przyznano termin „ekspert rzecznik praw obywatelskich”, jak pierwotnie wspomniano w umowie. Panią W zastąpił pan XX, którego wykonawca określił jako „doświadczonego rzecznika parlamentarnego”.

Skarżący odbył dwie wizyty w Uzbekistanie, które skutkowały łącznie 40 dniami roboczymi. Podczas swojej pierwszej misji, od dnia 27 maja 2002 r. do dnia 21 czerwca 2002 r., skarżący udzielał porad doradczych dotyczących głównie kwestii związanych z Rzecznikiem Praw Obywatelskich. Podczas swojej drugiej misji, od dnia 15 października do dnia 12 listopada 2002 r., udzielał wsparcia doradczego głównie w dziedzinie ustawodawstwa i procedur wyborczych. W szczególności przedstawiłem wiedzę fachową na temat szeregu projektów ustaw i udzieliłem wsparcia centralnej komisji wyborczej Uzbekistanu. Zorganizował również seminarium na temat parlamentarnej kontroli prawodawstwa. Obie misje zostały pomyślnie zakończone. Od października 2002 r. kwestiami związanymi z Rzecznikiem Praw Obywatelskich zajmuje się XX.

Ponadto Komisja zauważyła, że zgodnie z art. 36 ust. 1 wyżej wymienionych warunków ogólnych „instytucja zamawiająca nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek szkody poniesione przez samego Wykonawcę lub jego pracowników w trakcie wykonywania Umowy”. Ponadto zgodnie z art. 4 ust. 5 warunków ogólnych „instytucja zamawiająca nie pozostaje w stosunkach umownych z podwykonawcami (...)”. W związku z tym Komisja stwierdziła, że z powyższych postanowień wynika, że instytucja zamawiająca nie jest związana działaniami wykonawcy wobec osób trzecich ani nie ponosi za nie odpowiedzialności oraz że obowiązki umowne instytucji zamawiającej wobec osób trzecich są wyłączone. Ponadto zgodnie z art. 11 Warunków Ogólnych Wykonawca nie może zobowiązywać Instytucji Zamawiającej ani działać w jej imieniu wobec osób trzecich. Wreszcie przepisy dotyczące wymiany personelu zgodnie z art. 18 ust. 4 warunków ogólnych wykazały, że w niniejszej sprawie można wykluczyć zobowiązania umowne instytucji zamawiającej wobec skarżącego.

Komisja stwierdziła, że twierdzenie skarżącego nie było dopuszczalne, ponieważ nie miał on żadnych powiązań umownych z Komisją. Komisja stwierdziła w tym względzie, że „[w] związku z tym ta konkretna sprawa została zgłoszona Europe's-Aid po zakończeniu projektu w sierpniu 2003 r.”

Dodatkowe pismo skarżącego z dnia 10 października 2006 r.

Skarżący stwierdził, że Wykonawca w międzyczasie złożył częściową ofertę, którą skarżący zaakceptował. Wykonawca zapłacił mu GPB 5 243.

Jednakże 44 dni wolne od zapłaty, w wysokości 350 GPB dziennie, w ramach rozpatrywanej umowy wynosiły łącznie 15 400 GPB. W związku z tym, biorąc pod uwagę częściową płatność GPB 5 243, roszczenie skarżącego nadal pozostało, ale w obniżonej kwocie 10 157 GPB.

Skarżący wskazał zatem, że umowa indywidualnego konsultanta była w posiadaniu tego wykonawcy jako przedstawiciela Komisji i że wykonawca ten nie powinien mieć możliwości jednostronnego unieważnienia umowy, w szczególności gdy indywidualny konsultant przestrzegał oświadczenia o wyłączności, odmawiając innych umów oferowanych w okresie obowiązywania pierwotnej umowy.

Uwagi skarżącego dotyczące opinii Komisji

Skarżący przyznał, że oświadczenie Komisji, zgodnie z którym skarżący nie miał żadnych powiązań umownych z Komisją, było zgodne z prawem. Wskazał jednak, że Komisja odegrała ważną rolę w zmianach wprowadzonych do projektu. Skarżący zapytał, czy Wykonawca otrzymał od Komisji płatność za 44 niezapłacone dni umowy skarżącego, która miała zostać wypłacona skarżącemu lub innemu konsultantowi.

Skarżący wskazał również, że poszczególni wykonawcy nie byli w stanie poznać ani sprawdzić, czy są formalnie stroną umowy o świadczenie usług między Wykonawcą a Komisją. Musieli oni zaakceptować w dobrej wierze, że są chronieni postanowieniami umownymi.

Ponadto poszczególnym konsultantom trudno było wszcząć postępowanie sądowe przeciwko wykonawcom Komisji, biorąc pod uwagę wysokie koszty takiego postępowania i niemożność obecności w Brukseli na przesłuchaniach w przypadku, gdy konsultanci pracowali za granicą.

Ponadto skarżący nalegał, aby został zatrudniony w celu zastąpienia pani W. W tym względzie zacytował pismo wysłane do niego przez Y w dniu 22 marca 2002 r., w którym przedsiębiorstwo to stwierdziło, że „będzie Pan proszony o zastąpienie pani W w jej pracy-ekspercie rzecznika praw obywatelskich (...)”.

Skarżący podkreślił jednak, że w ciągu 20 dni swojej misji w Taszkiencie był w stanie spędzić zaledwie 30 minut z lokalnym (to znaczy uzbeckim) Rzecznikiem Praw Obywatelskich, mimo że regularnie pytał, kiedy zajmie się kwestiami związanymi z Rzecznikiem Praw Obywatelskich, jak przewidziano w jego umowie z Y.

Skarżący wskazał również, że jest bardzo mało prawdopodobne, aby sprawozdania przesłane Komisji przez Wykonawcę zawierały szczegółowe informacje na temat problemów, które mogłyby zaalarmować Komisję o trudnościach w zarządzaniu w ramach projektu. „Jednak jasne jest, że z bezpośredniego podejścia pana V z Komisji do mnie wynikało, że w Komisji panował niepokój co do zarządzania i prowadzenia projektu.” Skarżący stwierdził zatem, że starał się pomóc panu V w nadziei na poprawę jakości projektu. Ponadto stwierdził, że wysoki rangą urzędnik Komisji odpowiedzialny za projekt, pan YY, był świadomy problemów związanych z projektem. Skarżący zasugerował zatem, aby Rzecznik wysłuchał tej osoby.

Skarżący odniósł się również do seminarium na temat parlamentarnej kontroli prawodawstwa, które zorganizował podczas swojej misji w Taszkiencie i podczas którego napotkał liczne problemy. Według skarżącego seminarium było "wstydliwym fiaskiem" ze względu na celowe działania lokalnego lidera zespołu. Seminarium nie było jednak krytykowane w sprawozdaniach.

NASTĘPUJĄCE PYTANIA

Po dokładnym rozważeniu opinii Komisji oraz uwag skarżącego i jego dodatkowego pisma okazało się, że konieczne są dalsze dochodzenia.

Pismo Rzecznika Praw Obywatelskich do Komisji z dnia 2 maja 2007 r.

Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Komisji o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

(1) W swojej opinii Komisja stwierdziła, że projekt był monitorowany „z wykorzystaniem zwykłych procedur, jak w przypadku innych projektów TACIS”. Czy Komisja mogłaby pokrótce opisać te procedury? W związku z tym, czy Komisja mogłaby wyjaśnić rolę Domu Europa i krajowej jednostki koordynującej Tacis w projekcie? Czy Komisja mogłaby również wyjaśnić, jaki jest jej margines swobody, jeżeli, mimo że może mieć wątpliwości, lokalny beneficjent projektu zatwierdzi sprawozdanie wykonawcy?

(2) Według skarżącego, kierownika projektu/funkcjonariusza ds. zadań Komisji, V , zwrócił się do skarżącego o poinformowanie go o krytycznych uwagach skarżącego dotyczących projektu. Dlaczego złożono taki (poufny) wniosek, jeżeli kilka dni później i nie czekając na odpowiedź skarżącego, Komisja zatwierdziła sprawozdanie końcowe wykonawcy i projekt został zakończony? Jaki był cel i konsekwencje pięciostronicowej odpowiedzi skarżącego przesłanej Komisji w dniu 10 sierpnia 2003 r.?

(3) Czy Komisja może dostarczyć kopie sprawozdań (o ile takie istnieją) sporządzonych przez wyżej wymienionego urzędnika zadaniowego po dwóch wizytach monitorujących w Uzbekistanie?

(4) Z dowodów przedstawionych w ramach dochodzenia wynika, że beneficjent projektu nie chciał, aby skarżący kontynuował prace nad projektem, ponieważ chciał, aby osoba zajmująca się tą kwestią miała większe doświadczenie. Z drugiej strony wydaje się, że Komisja zatwierdziła CV skarżącego dotyczące takich prac. Czy Komisja może wypowiedzieć się na ten temat?

(5) Stwierdzając w swojej opinii, że „ta konkretna sprawa została zgłoszona Europe's-Aid po zakończeniu projektu w sierpniu 2003 r.”, czy Komisja sugeruje, że gdyby skarżący poinformował Komisję wcześniej o swoich problemach z Y, Komisja mogłaby rozpatrzyć jego roszczenie lub pomóc mu w sporze z Y?

(6) Wreszcie, jeśli chodzi o sugestię skarżącego, aby Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich wziął zeznania od urzędnika wyższego szczebla Komisji ponoszącego ogólną odpowiedzialność za program Komisji Tacis w Uzbekistanie, Rzecznik (i) odnotował oświadczenie skarżącego, że urzędnik ten był świadomy problemów związanych z projektem, oraz (ii) zwrócił się do Komisji o udzielenie pisemnej odpowiedzi w tej kwestii.

Odpowiedź Komisji z dnia 2 maja 2007 r.

Odpowiedź Komisji można podsumować w następujący sposób:

W odniesieniu do pierwszego pytania Rzecznika Komisja stwierdziła, że regularne procedury monitorowania obejmują: (i) monitorowanie dokumentacji projektu przez kierownika zadania na podstawie sprawozdań z postępów i innych pisemnych lub ustnych danych wejściowych; (ii) wizyty kierownika zadania na miejscu oraz spotkania z odpowiednimi partnerami (zwłaszcza beneficjentami i wykonawcami projektów); oraz (iii) okresowe monitorowanie przez zewnętrzny zespół monitorujący w kontekście monitorowania zorientowanego na wyniki. Wszystkie te działania zostały podjęte w ramach Projektu.

Komisja wyjaśniła również, że Europa House był projektem realizowanym w ramach umowy o świadczenie usług podpisanej przez KE i firmę doradczą, której celem było nawiązanie kontaktów między uzbeckimi beneficjentami a Komisją oraz wyeksponowanie programu pomocy WE skierowanego do odbiorców w Uzbekistanie. Ponadto działał jako "zasób do rozwiązywania problemów dla innych wykonawców projektów zakontraktowanych przez KE w Uzbekistanie".

Ponadto Komisja wyjaśniła, że NCU stanowiła część administracji uzbeckiej i pracowała pod kierownictwem krajowego koordynatora Tacis, który zazwyczaj był członkiem rządu uzbeckiego. NCU była pierwszym punktem kontaktowym dla KE w odniesieniu do programu pomocy. Koordynowała programowanie pomocy po stronie beneficjenta i wspierała realizację projektu. NCU otrzymała od Komisji pomoc techniczną, czyli eksperta Komisji, który pracował w tym dziale i doradzał mu w zakresie programowania, wdrażania i monitorowania programu pomocy.

Europa House i NCU udzieliły wsparcia na wszystkich szczeblach w trakcie realizacji projektu. Ponadto jego zespół zarządzający brał udział we wszystkich spotkaniach organizowanych przez Europa House i NCU. W kontaktach między Komisją, Domem Europa i NCU nigdy nie wspomniano o nieprawidłowościach związanych z realizacją projektu.

Ponadto Komisja podniosła, że w przypadku zarządzania scentralizowanego, czyli gdy, jak w niniejszej sprawie, Komisja jest instytucją zamawiającą, jej służby są wyłącznie odpowiedzialne za zatwierdzanie sprawozdań i dokumentów sporządzonych i przekazanych przez konsultanta pracującego w ramach projektu. W związku z tym w takich okolicznościach Komisja musi sprawdzić, czy te sprawozdania i dokumenty są zgodne z warunkami umowy. Komisja powołała się zatem na art. 27 ust. 1 ogólnych warunków umów o świadczenie usług w zakresie działań zewnętrznych Wspólnoty Europejskiej. Niemniej jednak w interesie promowania poczucia odpowiedzialności za projekty wśród beneficjentów powszechną praktyką jest, że kierownik zadań Komisji konsultuje się z beneficjentem projektu w sprawie projektu sprawozdania przedłożonego przez wykonawcę, a beneficjent projektu jest zazwyczaj proszony o zatwierdzenie projektu sprawozdania lub przedstawienie uwag. Następnie służby Komisji uwzględniają uwagi otrzymane od beneficjentów projektu, ale mogą je zignorować przy zatwierdzaniu lub odrzucaniu sprawozdania wykonawcy.

W odniesieniu do drugiego pytania Rzecznika Komisja stwierdziła, że kierownik zadaniowy Komisji zwrócił się do skarżącego o przesłanie opinii na temat postępów i wyników projektu ze względu na możliwość, że takie opinie mogłyby ustalić, czy projekt został zrealizowany zgodnie z zakresem umowy. „W tym celu często poszukiwano nieoficjalnych opinii”, między innymi za pośrednictwem wizyt na miejscu, kontaktów telefonicznych lub za pośrednictwem poczty elektronicznej. Nieformalny charakter takich informacji wynikał jednak z faktu, że zostały one zebrane poza formalnymi kanałami sprawozdawczymi, w szczególności ze sprawozdań początkowych, z postępów i końcowych wykonawcy.

Sprawozdanie końcowe przesłane przez wykonawcę nie zostało zatwierdzone przed otrzymaniem nieformalnej noty od skarżącego przez kierownika zadań Komisji, ale zostało zatwierdzone po otrzymaniu tej noty. Kierownik zadania zatwierdził sprawozdanie w dniu 13 października 2003 r., podczas gdy nota skarżącego była datowana na dzień 10 sierpnia 2003 r.

Kierownik zadania przeanalizował notę skarżącego i stwierdził, że z uwagi na brak dodatkowych dowodów lub informacji, które mogłyby sugerować, że projekt nie został zrealizowany zgodnie z zakresem zadań, nie podjęto żadnych działań następczych w związku z notą skarżącego. Komisja podkreśliła zatem, że zadanie skarżącego, do którego odnosiła się jego skarga, dotyczyło niewielkiej części działań przewidzianych w zakresie zadań i pod względem budżetowym stanowiło około 3 % całkowitej wartości umowy. „Krytyka skarżącego dotycząca wyników jednego poddziałania w ramach umowy nie może być pogodzona z ogólnym osądem kierownika zadania, zgodnie z którym można zatwierdzić sprawozdanie końcowe z projektu w całości.”

W odniesieniu do trzeciego pytania Rzecznika Praw Obywatelskich Komisja załączyła kopię sprawozdania z misji kierownika zadań dotyczącej jego misji w Uzbekistanie w dniach 9-24 marca 2003 r. Stwierdziła, że odnośna sekcja koncentrowała się na przygotowaniu z uzbeckim parlamentem projektu następczego dotyczącego pozytywnych wyników projektu, w który zaangażowany był skarżący.

Komisja stwierdziła również, że nie było możliwe "namierzenie" sprawozdania z misji z grudnia 2002 r. Biorąc jednak pod uwagę fakt, że fakty, do których odnosiła się skarga, miały miejsce dopiero na początku 2003 r., niniejsze sprawozdanie z misji z grudnia 2002 r. nie mogło zawierać żadnych informacji bezpośrednio związanych ze skargą.

W odniesieniu do czwartego pytania Rzecznika Komisja stwierdziła, że eksperci zaproponowani przez wykonawców i zatwierdzeni przez służby Komisji mogą zostać zastąpieni w trakcie realizacji zamówienia na wniosek Komisji, beneficjenta lub wykonawcy, pod warunkiem że nie będzie to miało ogólnego negatywnego wpływu na postępy w realizacji zamówienia i że Komisja nie poniesie żadnych strat finansowych. W przedmiotowej sprawie Komisja „zatwierdziła wniosek [C]ontractor o dodanie skarżącego do zespołu projektu jako eksperta krótkoterminowego, ponieważ jego życiorys uznano za odpowiedni do wykonania zadania.„Jednak obecność [C]ekspertów UE zawsze wymaga zgody partnera projektu, który może odmówić ekspertowi z przyczyn niezależnych od WE”.

W odniesieniu do piątego pytania Rzecznika Praw Obywatelskich Komisja stwierdziła, że stwierdzając, iż „ta konkretna sprawa została zgłoszona Europe-Aid po zakończeniu projektu w sierpniu 2003 r.”, Komisja nie zasugerowała, że gdyby skarżący poinformował ją wcześniej o swoich problemach z Y, Komisja mogłaby mu pomóc w sporze z Y.

Co do zasady i niezależnie od tego, czy były to przedsiębiorstwa, czy indywidualni eksperci, Komisja nie angażowała się w stosunki umowne między głównymi wykonawcami a ich podwykonawcami. Jednak w przypadku, gdy kierownik zadania dowiedział się o problemie między wykonawcą a podwykonawcami, który mógłby zagrozić postępowi projektu, kierownik zadania zadałby pytania i zwykle prosiłby wykonawcę o rozwiązanie problemu. Komisja wskazała również, że głównym wykonawcą projektu jest X Consult, a nie Y; Y sam był podwykonawcą X Consult; a skarżący został zatrudniony przez Y.

Wreszcie w odniesieniu do szóstego pytania Rzecznika Komisja odniosła się do pana YY, którego skarżący określił w swojej skardze jako „wysokiego rangą urzędnika ponoszącego ogólną odpowiedzialność za program TACIS Komisji w Uzbekistanie”. W tym względzie Komisja wyjaśniła, że w tamtym czasie YY był w rzeczywistości głównym ekspertem w ramach umowy o świadczenie usług dotyczącej projektu Europa House w Uzbekistanie, ale nie był urzędnikiem Komisji. Biorąc pod uwagę brak delegacji Komisji w Uzbekistanie, wszystkimi programami pomocy dla tego kraju zarządzały centralnie służby Komisji w Brukseli, w szczególności Biuro Współpracy EuropeAid.

Komisja stwierdziła, że skarżący zawarł umowę z Y, który był podwykonawcą wykonawcy Komisji, a nie z Komisją. W związku z tym do obu wykonawców należało rozstrzyganie sporów i, w razie potrzeby, egzekwowanie ich praw w drodze postępowania sądowego. W tym względzie Komisja zauważyła, że skarżący zaakceptował częściowe porozumienie finansowe zaproponowane przez jego byłego wykonawcę.

Komisja uznała, że prawidłowo zastosowała zasady rządzące projektem.

Uwagi skarżącego dotyczące odpowiedzi Komisji z dnia 2 maja 2007 r.

Uwagi skarżącego można podsumować w następujący sposób:

Po pierwsze, skarżący ponownie odniósł się do pana YY i podkreślił, że jego kontakty z nim w odniesieniu do jego problemów z projektem były zgodne z tym, co Komisja stwierdziła na temat roli Europa House, a mianowicie, że jest to „zasób do rozwiązywania problemów dla innych wykonawców projektów zakontraktowanych przez WE w Uzbekistanie”. Skarżący stwierdził, że pan YY nie inicjował sprawozdań na temat projektu, ponieważ wykraczało to poza jego bezpośrednią odpowiedzialność. Skarżący stwierdził jednak, że „ciekawe byłoby wiedzieć jako [sic!], czy Komisja skontaktowała się z panem PR w celu uzyskania jego uwag na temat projektu w związku ze skargą”.

W odniesieniu do sprawozdania z misji kierownika zadania w Uzbekistanie, które Komisja załączyła do swojej odpowiedzi, skarżący zauważył, że nie ma żadnej konkretnej wzmianki o pracach przeprowadzonych przez skarżącego (w tym o pracach związanych z Rzecznikiem Praw Obywatelskich, mimo że były one zdecydowanie częścią projektu), ani o pracach przeprowadzonych przez innych konsultantów krótkoterminowych. Skarżący uznał, że takie pominięcie wynikało z faktu, że „projekt miał na celu zatuszowanie problemów, jakie miał z konsultantami krótkoterminowymi, oraz z braku zaangażowania w tematy, na które zawarto z nimi umowy”.

Ponadto skarżący odniósł się do swojej rozmowy z kierownikiem zadań Komisji, gdy ten ostatni do niego zadzwonił. Skarżący stwierdził, że kierownik zadania poprosił go o wyrażenie swoich opinii „w sposób poufny”. Skarżący stwierdził również, że „nigdy wcześniej w ciągu ostatnich 17 lat, podczas gdy odbył około 45 misji w 35 krajach, żaden urzędnik UE nie poprosił go o uwagi w podobnej sytuacji”. Zdaniem skarżącego sugestia, że wniosek ten stanowi rutynową praktykę, wydaje się próbą odwrócenia uwagi od jego wyjątkowego charakteru. Według skarżącego powodem wniosku „było oczywiste, że wystąpiły trudności z projektem, a w szczególności z zarządzaniem projektem”. Skarżący przypomniał zatem, że (i) kierownik zespołu projektu rzadko był obecny w drugim okresie działalności skarżącego w kraju, a następnie zniknął z projektu; (ii) trudno było znaleźć zadanie dla skarżącego i nigdy nie został on poproszony o wykonanie jakiejkolwiek pracy związanej z Rzecznikiem Praw Obywatelskich, mimo że został zatrudniony w tym celu. mógł odbyć jedynie 30-minutowe spotkanie z (uzbeckim) Rzecznikiem Praw Obywatelskich podczas jego 312-godzinnego pobytu w Uzbekistanie; oraz (iii) wydarzenie „Seminarium okrągłego stołu” było „katastrofą spowodowaną złym zarządzaniem”. Skarżący stwierdził również, że uważa, iż fakt, iż został zatrudniony do pracy nad jedną kwestią, a następnie poprosił o pracę nad wszystkim oprócz tego tematu, stanowi przypadek niewłaściwego administrowania.

Ponadto skarżący odniósł się do oświadczenia Komisji w swojej odpowiedzi, że „obecność [] ekspertów UE jest zawsze uzależniona od akceptacji ze strony partnera projektu, który może odmówić ekspertowi z przyczyn niezależnych od WE”. Skarżący stwierdził w tym względzie, że złożył skargę do lokalnego kierownika programu w sprawie wyników seminarium okrągłego stołu, a następnie został odwołany z projektu. Skarżący stwierdził, że wniósł sprawę przeciwko Y do sądów belgijskich i że tylko w ramach tego postępowania uzyskał dostęp do informacji zawartych w piśmie z dnia 10 stycznia 2003 r. wysłanym do Y przez X Consult, że „[on] nie spełnił oczekiwań beneficjenta”.

Skarżący stwierdził, że niesprawiedliwe jest, aby Komisja „ukrywała się za strukturą umowną”, gdy kluczowe kwestie dotyczące kontynuacji, zmiany lub zakończenia projektu znajdowały się zasadniczo pod kontrolą WE. Wskazał on również, że w omawianym okresie kontaktowano się z nim w celu podjęcia misji w Kongo-Brazzaville, na Madagaskarze i w Somalii i odmówił ich podjęcia, ponieważ był umownie zobowiązany do kontynuowania misji w Uzbekistanie. Skarżący uznał, że nadal jest winien kwotę 10 157 GPB.

DECYZJA

1 Uwagi wstępne

1.1 Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich zauważa, że w trakcie dochodzenia skarżący wielokrotnie sugerował mu, aby wysłuchał w sprawie skargi jednego z urzędników Komisji, a mianowicie pana YY.

1.2 W świetle wyjaśnienia Komisji, zgodnie z którym urzędnik ten nie był zatrudniony przez Komisję, lecz w czasie zarzucanych w skardze okoliczności faktycznych pracował w ramach projektu Europa House, który zdaniem Komisji był prowadzony przez organizację prywatną, Rzecznik Praw Obywatelskich podkreśla, że może on wymagać od urzędników (lub innych pracowników) instytucji lub organów wspólnotowych złożenia zeznań jedynie w odniesieniu do okoliczności faktycznych związanych z ich obowiązkami jako urzędników. W związku z tym nie można zastosować się do sugestii skarżącego.

2 Monitorowanie przez Komisję realizacji projektu

2.1 Skarżący, indywidualny konsultant, został zatrudniony przez belgijską prywatną firmę konsultingową "Y Belgium" ("Y"), która była członkiem konsorcjum kierowanego przez niemiecką prywatną firmę konsultingową "X Consult GmbH" ("X Consult"), do pracy nad projektem Tacis (4) EuropeAid/110867/C/SV/UZ "Wsparcie dla demokracji w Uzbekistanie" ("Projekt") . Projekt obejmował różnorodne działania (w tym kwestie związane z Rzecznikiem Praw Obywatelskich, zadanie powierzone skarżącemu) mające na celu wzmocnienie i wsparcie beneficjentów i lokalnych partnerów projektu, tj. parlamentu Uzbekistanu, uzbeckiego Instytutu Rzecznika Praw Obywatelskich i uzbeckich organizacji pozarządowych. Konsorcjum („Wykonawca”) zawarło z Komisją umowę na realizację projektu.

Skarżący twierdził, że Komisja nie monitorowała należycie realizacji powyższego projektu (pierwszy zarzut ) oraz że w wyniku uchybień w zarządzaniu projektem przez wykonawcę Komisji jego umowa o doradztwo z Y została niesłusznie rozwiązana i poniósł on stratę finansową (drugi zarzut ).

Skarżący twierdził, że powinien mieć prawo do odszkodowania za tę część umowy, która pozostaje niewypełniona.

2.2 W swojej opinii i dalszej odpowiedzi na wniosek Rzecznika o dodatkowe informacje Komisja wskazała, że jej procedura monitorowania projektów Tacis obejmuje (i) monitorowanie dokumentacji przez kierownika zadań na podstawie sprawozdań z postępów i innych pisemnych lub ustnych uwag; (ii) wizyty kierownika zadania na miejscu oraz spotkania z odpowiednimi partnerami (zwłaszcza beneficjentami i wykonawcami projektów); oraz (iii) okresowego monitorowania przez zewnętrzny zespół monitorujący w kontekście monitorowania zorientowanego na wyniki, przy czym procedura ta została prawidłowo zastosowana w niniejszej sprawie. Komisja wskazała również, że projekt jest zarządzany centralnie przez jej służby z centrali Komisji oraz że chociaż sprawozdania przedstawione przez Wykonawcę i jego ekspertów zostały ocenione wyłącznie przez Komisję, Komisja rozważyła również opinię beneficjentów (partnerów lokalnych) projektu w tym zakresie. Ponadto w przypadku ekspertów innych niż kluczowi, w tym skarżącego, co do zasady do uznania Wykonawcy należy zaproponowanie sposobu, w jaki zamierza on podzielić ich zadania, a ich obecność jest zawsze uzależniona od akceptacji ze strony beneficjenta projektu (partnera lokalnego), który może odmówić współpracy z ekspertem z przyczyn niezależnych od KE.

Komisja odniosła się również do swojej współpracy w zakresie kontroli realizacji projektu przez wykonawcę z (i) prywatnym doradztwem prowadzącym projekt Europa House finansowany przez Komisję oraz (ii) krajową jednostką koordynacyjną Tacis w Uzbekistanie (NCU), również finansowaną przez Komisję. Komisja stwierdziła, że wyżej wymienione dwie organizacje i sama Komisja nie stwierdziły żadnego niewłaściwego zarządzania projektem przez wykonawcę.

Ponadto Komisja podkreśliła, że nie istnieje stosunek umowny między Komisją a skarżącym oraz że skarżący może złożyć wniosek do Y, z którym zawarł umowę.

2.3 Na wstępie Rzecznik przypomina, że zgodnie z art. 195 Traktatu WE Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich jest uprawniony do przyjmowania i rozpatrywania skarg dotyczących niewłaściwego administrowania w działaniach instytucji i organów wspólnotowych. W związku z tym żadne działanie innego organu lub osoby nie może być przedmiotem skargi do Rzecznika Praw Obywatelskich.

Zadaniem Rzecznika nie jest zatem badanie, czy pracodawca skarżącego, czyli Y, wywiązał się ze swoich zobowiązań umownych wobec niego. W tym względzie Rzecznik zauważa również, że takie obowiązki wydają się być przedmiotem postępowania sądowego przed sądem krajowym.

Obecne dochodzenie Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczy zatem jedynie rzekomego niedostatecznego monitorowania przez Komisję realizacji projektu, a jeśli tak się stanie, potencjalnych konsekwencji tego niedostatecznego monitorowania dla sytuacji skarżącego.

Rzecznik zwraca również uwagę, że jego zadaniem nie jest zastąpienie oceny Komisji dotyczącej realizacji projektu przez wykonawcę, lecz sprawdzenie, czy Komisja prawidłowo zastosowała odpowiednie procedury w ramach monitorowania tej realizacji.

Biorąc pod uwagę, że skarga odnosi się do pracy wykonanej przez skarżącego w ramach projektu podczas jego dwóch misji w Uzbekistanie (od 27 maja do 21 czerwca 2002 r. i od 15 października do 12 listopada 2002 r.), ocena Rzecznika będzie dotyczyć głównie odpowiednich dowodów odnoszących się do tego okresu.

2.4 Rzecznik zauważa, że zgodnie z art. 8 (Monitorowanie i ocena) załącznika E (Ogólne warunki umów o świadczenie usług finansowanych z funduszy Phare/Tacis) do umowy instytucja zamawiająca może wyznaczyć osobę trzecią do prowadzenia monitorowania i oceny działań wykonywanych przez wykonawcę w ramach umowy. Zgodnie z załącznikiem A (Zakres zadań dotyczący wspierania demokracji w Uzbekistanie) do umowy,

„Monitorowanie umowy będzie prowadzone przez odpowiednie działy TACIS i będzie również zależało od rutynowego kwartalnego sprawozdania Wykonawcy z postępów. Monitorowanie i ocena projektów będą opierać się na okresowej ocenie wkładów, osiągnięć technicznych (produktów), wpływu (osiągnięcia konkretnych celów projektu) i skuteczności określonych w szczegółowych wnioskach i analizie ram logicznych. Niezależna grupa konsultacyjna, składająca się z zewnętrznego eksperta ds. monitorowania i lokalnego konsultanta podlegającego KE, będzie monitorować projekt (...) i będzie angażować zespół rezydentów”.

W związku z powyższym Rzecznik uważa, że opis przedstawiony przez Komisję w odniesieniu do procedury stosowanej do monitorowania działań wykonywanych przez Wykonawcę w ramach Umowy wydaje się rozsądny.

2.5 Na podstawie powyższych wyjaśnień Komisji wydaje się, że realizacja projektu była centralnie monitorowana z centrali Komisji oraz lokalnie przez NCU we współpracy z Europa House, przy czym oba projekty były finansowane przez Komisję.

Rzecznik rozumie, że biorąc pod uwagę brak delegacji Komisji w Uzbekistanie, ta ostatnia musiała polegać w pierwszej kolejności na lokalnym monitorowaniu prowadzonym przez NCU, w którym uczestniczył urzędnik Komisji, oraz na współpracy z Europa House. Uważa tę praktykę za rozsądną.

2.6 Rzecznik zauważa ponadto, że według Komisji Wykonawca przesłał jej sprawozdanie wstępne, pięć sprawozdań z postępu prac i sprawozdanie końcowe, a także tzw. "kwartalne sprawozdania z postępu prac", z których wszystkie Komisja i lokalni beneficjenci projektu ocenili pozytywnie. Komisja nie przekazała Rzecznikowi kopii tych sprawozdań, ale zamiast tego dostarczyła kopie sprawozdań z monitorowania sporządzonych przez NCU, która, jak stwierdzono w pkt 2.5 powyżej, była organem odpowiedzialnym za lokalne monitorowanie realizacji projektu.

Rzecznik zauważa, że NCU przesłała Komisji swoje sprawozdania monitorujące z realizacji projektu w dniach 10 maja 2002 r., 26 listopada 2002 r. i 25 lipca 2003 r. Wydaje się, że sprawozdanie NCU z dnia 26 listopada 2002 r. dotyczyło kwestii związanych z Rzecznikiem Praw Obywatelskich i że w dniu 13 listopada 2002 r. WW. z uzbeckiego instytutu Rzecznika Praw Obywatelskich została w tym celu przesłuchana przez NCU. Chociaż w sprawozdaniu dotyczącym przyszłej realizacji projektu zawarto zalecenie, zgodnie z którym „należy położyć większy nacisk na wzmocnienie Instytutu [] Rzecznika Praw Obywatelskich oraz szkolenie personelu regionalnego z regionów pilotażowych w zakresie działań informacyjnych i rozpatrywania skarg związanych z krytycznymi kwestiami w regionie”, NCU stwierdziła, że „praca wykonawcy nadal spełnia wysokie standardy” oraz „[lokalny beneficjent projektu] wysoko ceni wykonanie [] wykonawcy”.

Rzecznik zauważa również, że NCU odniosła się do działań dotyczących kwestii związanych z Rzecznikiem Praw Obywatelskich, stwierdzając, że:

„Działania w ramach tego produktu zostały zrealizowane tylko częściowo ze względu na przedłużającą się dyskusję między projektem a Instytutem [] Rzecznika Praw Obywatelskich na temat odpowiednich kwalifikacji eksperta europejskiego w zakresie wzmocnienia instytucjonalnego Instytutu. Do dnia wizyty obserwatorów [(5)] oddelegowano jednak eksperta posiadającego niezbędne szczególne umiejętności, przygotowano harmonogram szkoleń dla pracowników regionalnego [a mianowicie uzbeckiego ] Rzecznika Praw Obywatelskich oraz rozpoczęto organizację seminariów i konferencji”.

2.7 Wreszcie Rzecznik zauważa, że w grudniu 2002 r. i marcu 2003 r. kierownik zadań Komisji przeprowadził dwie wizyty kontrolne w loco, a następnie sporządził sprawozdania zawierające wnioski z tych wizyt. Rzecznik wyraża jednak ubolewanie, że Komisja nie dostarczyła kopii sprawozdania dotyczącego wizyty kierownika zadań w Uzbekistanie w grudniu 2002 r., która mogłaby ewentualnie dotyczyć okresu pracy skarżącego w Uzbekistanie, do którego odnosi się jego pierwszy zarzut. Jak słusznie zauważył skarżący, w przedstawionym przez Komisję sprawozdaniu monitorującym z wizyty w marcu 2003 r. w ogóle nie odniesiono się do zadań skarżącego w kwestiach związanych z Rzecznikiem Praw Obywatelskich.

Rzecznik nie uważa za zadowalające wyjaśnienia Komisji w tym względzie, a mianowicie, że „nie było możliwe prześledzenie sprawozdania z misji z grudnia 2002 r.”.

Nie zmienia to jednak faktu, że kierownik zadań Komisji odbył wizyty monitorujące w Uzbekistanie, co wydaje się stanowić właściwy krok w ramach procedury monitorowania projektu. W związku z tym Rzecznik nie uważa, aby konieczne było dalsze dochodzenie w odniesieniu do tego aspektu skargi.

2.8 Ponadto Rzecznik zauważa, że skarżący przedstawił, podsumowując, następujące argumenty na poparcie swojego zarzutu dotyczącego niewłaściwego monitorowania projektu przez Komisję: (i) eksperci KE, których życiorysy zostały zatwierdzone przez Komisję, nie powinni byli zostać zwolnieni z projektu na podstawie sugestii lokalnego beneficjenta; (ii) Komisja wiedziała, że nie jest on w stanie pracować nad kwestiami związanymi z Rzecznikiem Praw Obywatelskich, co było zadaniem, do którego został zatrudniony, i zamiast tego został poproszony o pracę nad różnymi kwestiami; (iii) seminarium okrągłego stołu, uznane przez skarżącego za nieskuteczne, nie zostało skrytykowane w sprawozdaniach (zgodnie z informacjami przekazanymi Rzecznikowi Praw Obywatelskich przez Komisję w trakcie dochodzenia); oraz (iv) Komisja zwróciła się do niego o przekazanie jej poufnych informacji na temat realizacji projektu, co uczynił, ale jego wyczerpujące informacje nie zostały objęte działaniami następczymi.

2.9 W odniesieniu do pierwszego oświadczenia skarżącego Rzecznik przyjmuje do wiadomości argument Komisji, zgodnie z którym obecność ekspertów UE jest "zawsze uzależniona od akceptacji ze strony partnera projektu, który może odmówić ekspertowi z przyczyn niezależnych od WE".

Rzecznik uważa, że argument Komisji, zgodnie z którym obecność ekspertów UE jest zawsze uzależniona od akceptacji ze strony partnera projektu, jest rozsądny, ponieważ trudno mu oczekiwać, że jakikolwiek projekt Tacis zakończy się sukcesem, a tym samym zapewni pomoc lokalnym odbiorcom w przypadku, gdy odpowiedzialni za niego konsultanci nie zostaną zaakceptowani przez wyżej wymienionych odbiorców. Ponadto Rzecznik zauważa, że w dniu 13 lutego 2006 r. skarżący poinformował Komisję, że jego umowa z Y zawierała klauzulę stanowiącą, że niezadowolenie z usług konsultantów zostanie wyrażone na piśmie, oraz że w trakcie dochodzenia ujawnił, iż takie pisemne wyrażenie niezadowolenia zostało mu ostatecznie przekazane przez Y podczas rozprawy przed sądem krajowym. Rzecznik nie uważa zatem, aby konieczne było dalsze dochodzenie w odniesieniu do tego aspektu skargi.

Obawia się jednak, że według Komisji powody odmowy eksperta UE przez partnerów lokalnych są „poza kontrolą KE” i przedstawi dwie dalsze uwagi poniżej.

2.10 Ponadto, jeśli chodzi o drugą część uwag skarżącego, Rzecznik zauważa, że według Komisji podział zadań między ekspertów niekluczowych pozostaje wyłącznie w zakresie kompetencji Wykonawcy oraz że Komisja interweniuje w stosunki między Wykonawcą a podwykonawcami (takimi jak eksperci niekluczowi) jedynie w przypadku, gdy osiągnięcie celów Projektu może być zagrożone. W tym względzie Rzecznik zwraca uwagę, że wydaje się, iż Komisja i lokalni beneficjenci uważają, że cele projektu, w tym kwestie związane z Rzecznikiem Praw Obywatelskich, zostały osiągnięte, a sprawozdanie końcowe Wykonawcy zostało zatwierdzone przez Komisję.

Niemniej jednak oświadczenie Komisji dotyczące zakresu uznania Wykonawcy dotyczyło jedynie ekspertów niekluczowych, a Rzecznik podkreśla w związku z tym, że na podstawie pisma X Consult do Komisji z dnia 11 października 2002 r. oraz zgody Komisji z dnia 11 października 2002 r. wydaje się, że pan XX, a nie skarżący, zastąpił panią W, jako kluczowego eksperta w kwestiach związanych z Rzecznikiem Praw Obywatelskich. Ponadto wydaje się, że odpowiednie zadania Projektu dotyczące kwestii związanych z Rzecznikiem Praw Obywatelskich, które skarżący zaczął wykonywać podczas swojej misji w okresie od dnia 27 maja 2002 r. do dnia 21 czerwca 2002 r., były monitorowane przez pana XX. Wreszcie, na podstawie skróconej listy dodatkowych niekluczowych ekspertów załączonej do pisma Komisji do X Consult z dnia 14 maja 2002 r., wydaje się, że skarżący został zatwierdzony przez Komisję jako niekluczowy ekspert ds. rozwoju i procedur wyborczych związanych z Rzecznikiem Praw Obywatelskich, a zatem jego doradztwo z dnia 15 października 2002 r. do dnia 12 listopada 2002 r. w dziedzinie prawodawstwa i procedur wyborczych wydaje się odpowiadać pierwotnemu wyznaczeniu jego obowiązków.

2.11 Jeśli chodzi o trzecią część uwag skarżącego, Rzecznik zauważa, że w swojej opinii Komisja stwierdziła, iż "skarżący zorganizował seminarium na temat kontroli parlamentarnej (...) prawodawstwa"oraz że "misje skarżącego zostały pomyślnie zakończone". Ponadto w swoim sprawozdaniu monitorującym z dnia 26 listopada 2002 r. NCU stwierdziła, że:

„wiele seminariów, obrad okrągłego stołu i konferencji w celu omówienia przepisów, przy ścisłym zaangażowaniu czterech beneficjentów, przyczyniło się do przekazania wiedzy fachowej w zakresie opracowywania przepisów, stosowania procedur demokratycznych i opracowywania instrumentów służących osiągnięciu standardów międzynarodowych, zwiększając tym samym skuteczność pracy beneficjentów.”

Rzecznik nie uważa jednak, że brak negatywnej oceny w sprawozdaniach dotyczących okrągłego stołu organizowanych przez samego skarżącego, które skarżący uznał za fiasko, może sam w sobie wskazywać na słabe monitorowanie realizacji projektu przez Komisję.

2.12 Wreszcie, jeśli chodzi o czwartą część uwag skarżącego, w przypadku gdy nieformalny wniosek Komisji o udzielenie informacji poufnych nie wydaje się być częścią standardowej procedury monitorowania, Rzecznik rozumie, że stanowi ona dowód szczerych i prawdziwych relacji między Komisją a ekspertem pracującym w ramach projektu Komisji, a mianowicie skarżącym, którego ogólna praca w ramach projektu została pozytywnie oceniona. W tym względzie Rzecznik Praw Obywatelskich podkreśla znaczenie relacji opartych na zaufaniu między Komisją a poszczególnymi ekspertami pracującymi nad projektami Komisji.

Na podstawie dostępnych informacji Rzecznik nie jest jednak w stanie ocenić, czy poufne informacje przekazane Komisji przez skarżącego powinny być przedmiotem jakichkolwiek działań następczych, a jeśli tak, to jakiego rodzaju. W tym kontekście i mając na uwadze, że umowa dotyczyła projektu o wartości 1 mln EUR, Rzecznik nie rozumie stwierdzenia Komisji, że „pod względem budżetowym [działania, do których odnosi się skarga] stanowiły około 3 % całkowitej wartości zamówienia” oznaczało, że z tego powodu informacje dostarczone przez skarżącego nie powinny być przedmiotem działań następczych. Rzecznik Praw Obywatelskich przyjmuje raczej do wiadomości wyjaśnienie Komisji, że zbadała ona informacje dostarczone przez skarżącego przed zatwierdzeniem sprawozdania końcowego wykonawcy oraz że „[w] obliczu innych dowodów i uwag sugerujących, że projekt zrealizowano zgodnie z zakresem zadań, nie należy podejmować żadnych działań następczych w związku z notą skarżącego”.

W świetle powyższego i ustalenia zawartego w pkt 2.2 akapit czwarty powyżej Rzecznik nie uważa zatem, aby jakiekolwiek dalsze dochodzenie było uzasadnione w odniesieniu do tego aspektu skargi.

2.13 W świetle powyższego Rzecznik uważa, że skarżącemu nie udało się wykazać niedostatecznego monitorowania ze strony Komisji w odniesieniu do realizacji projektu, a zatem że miał on jakikolwiek wpływ na jego sytuację, tj. że jego umowa o doradztwo z Y została niesłusznie rozwiązana. Rzecznik nie stwierdza zatem żadnego przypadku niewłaściwego administrowania w odniesieniu do zarzutów skarżącego. W związku z tym jego roszczenie nie może zostać podtrzymane. W odniesieniu do konkretnych kwestii dotyczących sprawozdania Komisji z misji obserwacyjnej z grudnia 2002 r. (pkt 2.7), nieformalnego wniosku Komisji o udzielenie informacji poufnych (pkt 2.12) oraz argumentu Komisji dotyczącego odmowy ekspertów WE przez lokalnych partnerów projektu (pkt 2.9), Rzecznik uważa, że dalsze dochodzenia nie są uzasadnione.

3 Wnioski

Na podstawie dochodzenia w sprawie skargi Rzecznik nie stwierdził żadnego przypadku niewłaściwego administrowania w odniesieniu do zarzutów skarżącego, w związku z czym twierdzenie skarżącego nie może zostać podtrzymane. W odniesieniu do konkretnych kwestii dotyczących sprawozdania Komisji z misji obserwacyjnej z grudnia 2002 r. (pkt 2.7), argumentu Komisji dotyczącego odmowy ekspertów WE przez lokalnych partnerów projektu (pkt 2.9) oraz nieformalnego wniosku Komisji o udzielenie informacji poufnych (pkt 2.12) Rzecznik uważa, że dalsze dochodzenia nie są uzasadnione.

W związku z tym Rzecznik Praw Obywatelskich zamyka sprawę. Przewodniczący Komisji zostanie poinformowany o tej decyzji.

DODATKOWE UWAGI

Rzecznik sugeruje, aby Komisja rozważyła zalecenie swoim wykonawcom w ramach projektów Tacis, którzy prowadzą działalność w kraju będącym beneficjentem, aby ich umowy o podwykonawstwo z ekspertami indywidualnymi zawierały (i) klauzulę informującą ich, że obecność ekspertów UE wymaga zgody lokalnego partnera projektu, który może odmówić dalszej współpracy z ekspertem, podając odpowiednie uzasadnienie na piśmie, oraz (ii) skutki prawne dla eksperta w przypadku takiej odmowy i rozwiązania umowy.

Ponadto Komisja mogłaby rozważyć wymaganie od lokalnego partnera projektu wyjaśnienia braku akceptacji eksperta UE oraz ustanowienie środków w ramach procedury finansowania Tacis w przypadkach, gdy uzna takie wyjaśnienie za nadużycie lub sprzeczne ze standardami UE.

Z poważaniem,

 

P. Nikiforos DIAMANDOUROS

---

(1) W dniu 15 grudnia 2005 r. sprawę zamknięto na podstawie art. 2 ust. 3 statutu Rzecznika Praw Obywatelskich, ponieważ nie udało się zidentyfikować przedmiotu skargi, a skarżący został o tym poinformowany. W szczególności nie można było ustalić, jakie były zarzuty skarżącego dotyczące Komisji. Skarżącemu doradzono, aby zidentyfikował swoje zarzuty wobec Komisji, a ponieważ wydaje się, że nie podjął odpowiednich uprzednich działań administracyjnych, został poproszony o podjęcie takich działań przed złożeniem skargi do Rzecznika Praw Obywatelskich. Dokładniej rzecz ujmując, ponieważ wydaje się, że skarżący nawiązał już nieformalne kontakty z Komisją, poinformowano go również, że przed wniesieniem skargi do Rzecznika Praw Obywatelskich należy bezpośrednio zwrócić uwagę na jego konkretne zarzuty i twierdzenia dotyczące Komisji.

(2) Program Tacis zapewnia dotowaną pomoc techniczną 12 krajom Europy Wschodniej i Azji Środkowej, w tym Uzbekistanowi, i ma głównie na celu usprawnienie procesu transformacji w kierunku demokracji w tych krajach.

(3) "TZW" oznacza zakres wymagań i obowiązków.

(4) Program Tacis zapewnia dotowaną pomoc techniczną 12 krajom Europy Wschodniej i Azji Środkowej, w tym Uzbekistanowi, i ma głównie na celu usprawnienie procesu transformacji w kierunku demokracji w tych krajach.

(5) Rzecznik Praw Obywatelskich przyjmuje, że data ta przypada na dzień 13 listopada 2002 r.