Strasburg, 30 lipca 2008 r.

Szanowny Panie,

W dniu 15 lutego 2006 r. złożył Pan skargę do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich przeciwko Komisji Europejskiej, która wpłynęła do podległych mi służb w dniu 6 marca 2006 r. Skarga dotyczyła interpretacji przez Komisję art. 31 „Warunków ogólnych mających zastosowanie do umów o pracę na czas określony z asystentami technicznymi w dziedzinie działań WE w zakresie współpracy humanitarnej i żywnościowej na rzecz państw trzecich” („Warunki ogólne”)(1).

W dniu 3 maja 2006 r. poinformowałem przewodniczącego Komisji o Pańskiej skardze i zwróciłem się do niego o przedstawienie opinii do dnia 31 lipca 2006 r.

W dniu 26 lipca 2006 r. Komisja wystąpiła z wnioskiem o przedłużenie terminu na przedstawienie opinii do dnia 30 września 2006 r., powołując się na złożoność sprawy oraz fakt, że wewnętrzna procedura konsultacji okazała się bardziej skomplikowana niż oczekiwano. Pismem z dnia 7 września 2006 r. wyraziłem zgodę na przedłużenie terminu i poinformowałem Pana o tym fakcie.

W dniu 23 października 2006 r. poinformowałem przewodniczącego Komisji, że nie otrzymałem jeszcze opinii Komisji, i zwróciłem się do niego o przekazanie mi do dnia 31 października 2006 r. odpowiedzi lub harmonogramu odpowiedzi w Pana sprawie. Pismem z dnia 24 października 2006 r. Komisja poinformowała mnie, że projekt odpowiedzi w tej sprawie został przedłożony właściwemu komisarzowi do podpisania.

W dniu 15 listopada 2006 r. Komisja przesłała swoją opinię w języku angielskim i przeprosiła za opóźnienie.

W wiadomości e-mail z dnia 17 listopada 2006 r., którą podległe mi służby potwierdziły w dniu 22 listopada 2006 r., poinformował mnie Pan o swoich nowych danych kontaktowych.

W dniu 30 stycznia 2007 r. Komisja przesłała tłumaczenie tej opinii na język francuski i wyraziła ubolewanie, że z powodu okoliczności pozostających poza jej kontrolą nastąpiło pewne opóźnienie w przekazaniu tego tłumaczenia.

W dniu 1 lutego 2007 r. przekazałem Panu opinię Komisji w języku francuskim i poprosiłem o przedstawienie uwag do dnia 28 lutego 2007 r. W moim piśmie poinformowałem Pana o dalszej korespondencji z Komisją oraz o późniejszym przedłużeniu terminu, a także o opóźnieniu Komisji w tłumaczeniu jej opinii.

W dniu 16 lutego 2007 r. przesłał mi Pan swoje uwagi.

W dniu 15 października 2007 r. zapytał Pan o status Pańskiej skargi. W dniu 16 października 2007 r. podległe mi służby odpowiedziały na Pana e-mail, informując o tym Pana.

W dniu 22 listopada 2007 r. poinformowałem Pana, że w związku z wewnętrzną reorganizacją rozpatrzenie Pańskiej skargi zostało przekazane innemu prawnikowi.

W dniu 31 marca 2008 r. przesłałem Komisji propozycję rozwiązania polubownego. W dniu 20 czerwca 2008 r. Komisja przesłała mi odpowiedź na moją propozycję polubownego rozwiązania, którą przekazałem Panu w celu przedstawienia uwag.

W dniu 2 lipca 2008 r. przekazał mi Pan pocztą elektroniczną swoje uwagi dotyczące odpowiedzi Komisji na moją propozycję polubownego rozwiązania.

Piszę teraz, aby poinformować Cię o wynikach zapytań, które zostały złożone.

WNIOSEK

Według skarżącego istotne fakty są, w skrócie, następujące:

W dniu 1 kwietnia 2005 r. Biuro EuropAid Komisji Europejskiej skierowało do skarżącego pismo z propozycją zatrudnienia go jako asystenta technicznego (indywidualnego eksperta) w ramach 20-miesięcznej misji w krajowym organie regulacyjnym („Ordonnateur national”) w Senegalu. Wspomniane pismo zostało wydane w ramach współpracy zewnętrznej prowadzonej przez Komisję (2). Pismo w sprawie wniosku zawierało wykaz głównych mających zastosowanie postanowień umownych, zgodnie z "Warunkami ogólnymi mającymi zastosowanie do umów o pracę na czas określony z asystentami technicznymi w dziedzinie działań WE w zakresie współpracy humanitarnej i żywnościowej na rzecz państw trzecich" ("Warunki ogólne")(3) oraz niektórymi klauzulami szczególnymi ("Warunki szczegółowe"). Skarżący został poinformowany w piśmie w sprawie wniosku, że będzie uprawniony do „przeniesienia dodatku pobytowego poza Europę”(„przeniesienie dodatku pobytowego”), zgodnie z art. 31 ust. 2 warunków ogólnych. Dodatek ten, w wysokości 50 % kwoty referencyjnej, został przyznany m.in. ekspertom, którzy w momencie rozpoczęcia umowy mieli już siedzibę poza Europą, a następnie przenieśli swoje miejsce zamieszkania (do innego miejsca poza Europą) w wyniku objęcia stanowiska. Skarżący został poproszony o odesłanie podpisanej kopii pisma w sprawie wniosku, informując tym samym Komisję o swojej zgodzie na obowiązujące przepisy.

W dniu 4 kwietnia 2005 r., po otrzymaniu pisma w sprawie wniosku z dnia 1 kwietnia 2005 r. i przed jego podpisaniem, skarżący skontaktował się z Komisją i przedstawił pewne uwagi, w szczególności dotyczące wykładni art. 31 warunków ogólnych. Podniósł on, że ponieważ jego miejsce zamieszkania znajdowało się w rzeczywistości w Europie w momencie wysłania przez Komisję pisma w sprawie wniosku, art. 31 ust. 2 nie miał wobec niego zastosowania.

W wiadomości e-mail z dnia 4 kwietnia 2005 r. Komisja wyjaśniła skarżącemu, że postanowiła przyznać mu „dodatek z tytułu przeniesienia miejsca zamieszkania”, a nie wyższy „dodatek na zagospodarowanie”, ponieważ (i) jego poprzednia umowa z Komisją niedawno wygasła; oraz (ii) został już wpisany na inną listę rekrutacyjną Komisji.

W wiadomości e-mail z dnia 14 kwietnia 2005 r. skarżący poinformował Komisję, że akceptuje warunki zawarte w piśmie w sprawie wniosku, ale wyraził pewne zastrzeżenia co do zastosowania w jego przypadku „dodatku z tytułu przeniesienia miejsca zamieszkania”. Wyjaśnił, że jego poprzednia umowa ze Wspólnotą Europejską na Zachodnim Brzegu i w Strefie Gazy wygasła w dniu 5 stycznia 2005 r. Ponieważ w ramach tej umowy miał on jeszcze kilka dni urlopu, powrócił do Belgii przed tą datą, a mianowicie w dniu 10 grudnia 2004 r. Wyjaśnił, że od dnia 4 stycznia 2005 r. jego legalne miejsce zamieszkania znajduje się w mieście w Belgii, gdzie zarejestrował się w urzędzie gminy.

Skarżący podkreślił, że wziął udział w rozmowie telefonicznej z przedstawicielstwem Komisji w Senegalu („delegatura”) w dniu 11 stycznia 2005 r. oraz że został poinformowany, iż został wybrany na stanowisko eksperta w dniu 1 lutego 2005 r. Skarżący twierdził zatem, że w momencie wyboru na to stanowisko mieszkał w Europie.

W świetle tych okoliczności skarżący uznał, że jest uprawniony do otrzymania „dodatku na zagospodarowanie” określonego w art. 31 ust. 1 warunków ogólnych, który wynosiłby 150 % kwoty referencyjnej, a nie niższego „dodatku z tytułu przeniesienia miejsca zamieszkania”, który wynosiłby 50 % kwoty referencyjnej. Skarżący zwrócił się do Komisji z pytaniem, czy zmiana spornej klauzuli byłaby właściwa. Komisja podkreśliła jednak, że zmiana proponowanej umowy nie jest konieczna.

Skarżący podpisał następnie umowę bez zmiany obowiązujących klauzul. Art. 7 umowy („Dispositions particulières”), w którym zmieniono lub uzupełniono warunki ogólne, stanowił, że zastosowanie ma art. 31 ust. 2 umowy, który odnosił się do „dodatku z tytułu przeniesienia miejsca zamieszkania”. Ponadto artykuł ten zawierał kolejny przepis stanowiący, że wartość procentowa kwoty referencyjnej wykorzystanej do obliczenia „dodatku z tytułu przeniesienia miejsca zamieszkania” zostanie ustalona zgodnie z sytuacją zagraniczną członków rodziny pozostających na utrzymaniu skarżącego.

W skardze do Rzecznika skarżący zakwestionował zasadność zastosowania w jego sprawie art. 31 ust. 2 warunków ogólnych i załączył kopię: i) list proponujący z dnia 1 kwietnia 2005 r.; (ii) umowy; (iii) art. 31 warunków ogólnych; iv) korespondencję z Komisją; oraz (v) dowód zamieszkania w Belgii.

Skarżący twierdził, że Komisja nie przedstawiła mu racjonalnego wyjaśnienia swojego stanowiska w odniesieniu do tego, który dodatek powinien otrzymać i w jaki sposób należy obliczyć kwotę dodatku.

Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Komisji w szczególności o wyjaśnienie: (i) powody, dla których Komisja uznała, że w przypadku skarżącego powinien mieć zastosowanie art. 31 ust. 2 warunków ogólnych, a nie art. 31 ust. 1 warunków ogólnych; (ii) cel przepisu art. 7 umowy stanowiącego, że procent kwoty referencyjnej wykorzystanej do obliczenia „dodatku z tytułu przeniesienia miejsca zamieszkania” zostanie ustalony zgodnie z sytuacją zagraniczną członków rodziny pozostających na utrzymaniu skarżącego; (iii) w jaki sposób ten ostatni przepis został zinterpretowany i zastosowany w przypadku skarżącego.

WNIOSEK

Informacje
ogólne na temat opinii Komisji:

W swojej opinii Komisja stwierdziła, że skarżący był wcześniej zatrudniony jako asystent techniczny (ekspert indywidualny) w misji na Zachodnim Brzegu i w Strefie Gazy, a mianowicie od dnia 6 stycznia 2002 r. do dnia 5 stycznia 2005 r. Następnie skontaktowano się z nim w związku z nową umową na misję w Senegalu w ramach tego samego programu. Kontrakt w Senegalu miał się rozpocząć 5 lutego 2005 roku.

Komisja wyjaśniła również, że w dniu 3 listopada 2004 r. Komisja zaproponowała skarżącemu formalne przedłużenie jego pierwszej umowy na Zachodnim Brzegu i w Strefie Gazy o jeden rok, tj. do dnia 31 grudnia 2005 r. Komisja wyjaśniła, że ponieważ skarżący musiał nieformalnie dowiedzieć się we wrześniu 2004 r., że wolne stanowisko jest dostępne w Senegalu i że znajduje się na wstępnej liście odpowiednich kandydatów na to stanowisko, odrzucił on ofertę Komisji dotyczącą przedłużenia zatrudnienia pocztą elektroniczną z dnia 8 listopada 2004 r.

Komisja podkreśliła, że w klauzulach umownych dokonano rozróżnienia między „dodatkiem z tytułu przeniesienia miejsca zamieszkania” określonym w art. 31 ust. 2 warunków ogólnych a „dodatkiem na zagospodarowanie” określonym w art. 31 ust. 1. Komisja podkreśliła fakt, że „dodatek na zagospodarowanie” jest przyznawany tylko wtedy, gdy dana osoba po raz pierwszy osiedliła się poza Europą („lors de la première installation hors Europe”). Komisja podkreśliła również, że skarżący otrzymał już „dodatek na zagospodarowanie” w ramach swojej misji na Zachodnim Brzegu i w Strefie Gazy, i przypomniała, że skarżący ubiega się obecnie o drugi „dodatek na zagospodarowanie” zamiast „dodatku na przeniesienie miejsca zamieszkania” przewidzianego w nowej umowie.

Komisja wyjaśniła, że w dniu 10 grudnia 2004 r., podczas gdy jego umowa z Komisją na Zachodnim Brzegu i w Strefie Gazy nadal obowiązywała, i korzystając z pozostałych dni wolnych od pracy, skarżący powrócił do Europy. Jego kontrakt na Zachodnim Brzegu i w Strefie Gazy wygasł 5 stycznia 2005 r. Komisja podkreśliła, że skarżący miał prawo do „dodatku na ponowne zagospodarowanie”(4), który został mu wypłacony.

W dniu 13 stycznia 2005 r., po zakończeniu oceny kandydatów umieszczonych na krótkiej liście, delegacja zwróciła się do służb centralnych w Brukseli o zatrudnienie skarżącego, tak aby mógł on rozpocząć pracę w połowie lutego 2005 r. W dniu 15 lutego 2005 r. Komisja pokryła koszty przeprowadzki skarżącego z Bliskiego Wschodu do Europy, po otrzymaniu rachunku i dowodu zapłaty. Następnie doszło do wymiany kilku wiadomości elektronicznych między skarżącym a asystentem Komisji odpowiedzialnym za jego drugą rekrutację na stanowisko w Senegalu.

Komisja wyjaśniła, że skarżący nie był w stanie natychmiast rozpocząć nowej pracy z powodów osobistych (rozwód) oraz że Komisja przesłała mu formalny wniosek dopiero w dniu 1 kwietnia 2005 r., a nie w lutym 2005 r. Wniosek zawierał przepis dotyczący „dodatku z tytułu przeniesienia miejsca zamieszkania”. Skarżący zapytał następnie o powody, dla których przyznano mu ten dodatek, a nie „dodatek na zagospodarowanie”. W e-mailu z dnia 4 kwietnia 2005 r. asystent, po konsultacji z kierownikiem działu, wyjaśnił mu, że nie będzie możliwe uzyskanie „dodatku na zagospodarowanie”. Według Komisji skarżący zaakceptował wniosek w dniu 18 kwietnia 2005 r.

Umowa o pracę została ostatecznie podpisana przez skarżącego (5). Komisja wyjaśniła, że zgodnie z art. 7 umowy skarżący był uprawniony jedynie do „przeniesienia dodatku pobytowego”. Skarżący podpisał zatem umowę z pełną znajomością stanowiska Komisji.

W swojej opinii Komisja załączyła kopię wiadomości elektronicznej skarżącego z dnia 8 listopada 2004 r., w której odrzucił on propozycję Komisji dotyczącą przedłużenia jego umowy na Zachodnim Brzegu i w Strefie Gazy. W tym e-mailu skarżący wyjaśnił, że chce zmienić orientację zawodową i że musi wrócić do Belgii na początku 2005 r. ze względów osobistych, w szczególności z powodu rozwodu.

Powody zastosowania art. 31 ust. 2, a nie art. 31 ust. 1 warunków ogólnych

Według Komisji skarżący musiał wiedzieć już we wrześniu 2004 r., a mianowicie na trzy miesiące przed wygaśnięciem poprzedniej umowy z nim, że prawdopodobnie zostanie ponownie zatrudniony i że jego nowa umowa ma się rozpocząć w lutym 2005 r. Komisja argumentowała, że ponieważ jego umowa na Zachodnim Brzegu i w Strefie Gazy wygaśnie w dniu 5 stycznia 2005 r., nie może on racjonalnie oczekiwać przyznania mu kolejnego „dodatku na zagospodarowanie”. Ze względu na bardzo małą lukę między zakończeniem pierwszej umowy a planowanym rozpoczęciem drugiej umowy logiczne było oczekiwanie przez Komisję, że skarżący przeniesie swoje miejsce zamieszkania z kraju pozaeuropejskiego do innego, zamiast osiedlać się w swoim rodzimym państwie członkowskim, a następnie ponownie wyjeżdżać i osiedlać się gdzie indziej poza Unią Europejską. Komisja była zdania, że osobistą decyzję skarżącego o zarejestrowaniu się u władz lokalnych i osiedleniu się w Belgii można uznać za uzasadnioną, ale nietypową, oraz że wydaje się, iż była ona inspirowana przyczynami osobistymi wykraczającymi poza kompetencje Komisji, a mianowicie rozwodem. Decyzja ta nie została w żaden sposób zaproponowana ani zachęcona przez Komisję.

Z drugiej strony Komisja argumentowała, że decyzja umowna o przyznaniu skarżącemu jedynie „dodatku z tytułu przeniesienia miejsca zamieszkania” była również uzasadniona ze względu na odpowiedzialność Komisji za należyte zarządzanie finansami, co oznaczało minimalizację kosztów, gdy tylko było to możliwe.

Ponadto Komisja podkreśliła, że w wiadomości e-mail z dnia 4 kwietnia 2005 r. skarżący otrzymał odpowiedź na swoje pytanie dotyczące możliwości zastosowania „dodatku z tytułu przeniesienia miejsca zamieszkania” przed podpisaniem umowy. W związku z tym Komisja podniosła, że zaakceptował on umowę z pełną świadomością stanowiska Komisji w tym względzie, o którym mowa w art. 7 umowy.

Cel przepisu art. 7 dotyczącego kwoty referencyjnej przy obliczaniu dodatku z tytułu przeniesienia miejsca zamieszkania

Komisja wyjaśniła, że celem art. 7 umowy było odnotowanie między innymi porozumienia między stronami, zgodnie z którym zastosowanie ma art. 31 ust. 2 warunków ogólnych. W artykule tym określono, że wartość procentowa kwoty referencyjnej wykorzystanej do obliczenia „dodatku z tytułu przeniesienia miejsca zamieszkania” była różna i zależała od liczby członków rodziny, którzy faktycznie przebywali z pracownikiem za granicą.

Komisja argumentowała, że artykuł ten jest zgodny z równoważną zasadą mającą zastosowanie do urzędników Wspólnot Europejskich. W szczególności art. 5 ust. 4 załącznika VII do regulaminu pracowniczego urzędników Wspólnot Europejskich ("regulamin pracowniczy")(6) stanowił: „Urzędnik, który jest uprawniony do dodatku na gospodarstwo domowe i nie osiedla się z rodziną w miejscu, w którym jest zatrudniony, otrzymuje tylko połowę dodatku, do którego w przeciwnym razie byłby uprawniony (...)”.

W odniesieniu do konkretnej sprawy skarżącego, ponieważ był on rozwiedziony i żaden członek rodziny pozostający na jego utrzymaniu nie przeniósł się z nim do miejsca zatrudnienia, Komisja uznała, że był on uprawniony do otrzymania jedynie 50 % kwoty referencyjnej. Komisja wyjaśniła, że uzasadnieniem tego przepisu było to, że koszty faktycznie poniesione przez pracownika, który przeprowadził się sam, byłyby znacznie mniejsze niż w przypadku zaangażowania większej liczby osób.

Wykładnia i stosowanie przepisu art. 7 w przypadku skarżącego

Komisja stwierdziła, że przepis art. 7 umowy dotyczący „przeniesienia dodatku pobytowego” nie pozostawiał miejsca na interpretację, ponieważ stanowił on porozumienie umowne, zgodnie z którym zastosowanie ma art. 31 ust. 2 warunków ogólnych.

Komisja podkreśliła, że w momencie wydawania opinii odpowiednie służby Komisji nie otrzymały jeszcze wniosku skarżącego o wypłatę tego dodatku. Wniosek ten można złożyć po zakończeniu sześciomiesięcznego okresu próbnego w nowym miejscu zamieszkania (7).

Wnioski

Komisja stwierdziła, że ze względu na poprzedni stosunek umowny skarżącego z Komisją w ramach tego samego programu oraz ze względu na krótki okres, jaki upłynął między dwiema kolejnymi umowami, uznała jego powrót z Zachodniego Brzegu i Strefy Gazy do Europy za tymczasowe rozwiązanie tymczasowe. Uzasadniło to zastosowanie art. 31 ust. 2 warunków ogólnych, ponieważ sytuacja skarżącego wyraźnie nie dotyczyła pierwszej instalacji poza Europą.

Komisja wyjaśniła, że przedstawicielstwo wyraziło życzenie, aby skarżący rozpoczął nową umowę w połowie lutego 2005 r., czyli około pięciu tygodni po poprzedniej umowie. Ponieważ okres ten był w przybliżeniu równy długości corocznego urlopu wypoczynkowego, z pewnością można go uznać za "krótki" okres, mimo że nie istniała formalna definicja "krótkiego okresu".

W związku z powyższym Komisja podtrzymała swoją pierwotną opinię, że skarżący powinien być uprawniony jedynie do otrzymania „dodatku z tytułu przeniesienia miejsca zamieszkania”, a nie „dodatku na zagospodarowanie”.

Uwagi skarżącego

W swoich uwagach skarżący przedstawił kilka wyjaśnień. Podkreślił przede wszystkim, że założenie Komisji, zgodnie z którym „musiał się dowiedzieć, że wolne stanowisko jest dostępne w Senegalu”, było błędne. Skarżący wyjaśnił, że ogłoszenia o naborze lub zaproszenia do zgłaszania kandydatur w ramach procedury rekrutacji ekspertów indywidualnych nie są publikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej ani na stronie internetowej Komisji. Wyjaśnił ponadto, że wstępnie wybrani kandydaci nie są informowani o ich sukcesie w procedurze wstępnej selekcji, dopóki Komisja nie skontaktuje się z nimi osobiście.

Skarżący wyjaśnił, że jego pierwsze kontakty w sprawie misji pomocy technicznej w Dakarze miały miejsce po poinformowaniu Komisji w dniu 8 listopada 2004 r. o zamiarze opuszczenia Zachodniego Brzegu i Strefy Gazy oraz po powrocie do Belgii w dniu 10 grudnia 2004 r. W rzeczywistości w dniu 23 grudnia 2004 r., będąc już w Belgii, kierownik sekcji krajowego organu regulacyjnego w Senegalu skontaktował się telefonicznie ze skarżącym.

Skarżący wyjaśnił, że początkowo, po zbadaniu zakresu umowy dotyczącej Senegalu przesłanej do Belgii faksem, był skłonny odrzucić tę ofertę, ponieważ kilka kwestii, takich jak rodzaj umowy lub to, czy zostanie ona podpisana z Komisją lub z senegalskim ministerstwem finansów, nie było dla niego jasnych. Następnie, ponieważ delegatura potwierdziła pocztą elektroniczną, że otrzyma umowę, która była identyczna z jego poprzednią umową na Zachodnim Brzegu i w Strefie Gazy, a mianowicie indywidualną umowę eksperta, skarżący potwierdził w wiadomości e-mail z dnia 6 stycznia 2005 r. swoje zainteresowanie udziałem w postępowaniu w sprawie naboru.

Skarżący oświadczył, że rozmowa telefoniczna dotycząca stanowiska eksperta w Senegalu odbyła się w dniu 11 stycznia 2005 r. W dniu 1 lutego 2005 r. Komisja poinformowała go, że odniósł on sukces. Wyjaśnił, że chociaż początkowo Komisja, władze Senegalu i on sam wolałby, aby misja rozpoczęła się wcześniej, rozpoczął ją dopiero w dniu 6 maja 2005 r. Opóźnienie to było spowodowane obiegiem jego akt w Komisji, późnym przekazaniem wyników kontroli lekarskiej oraz gromadzeniem dokumentów. W międzyczasie skarżący otrzymał propozycję projektu w lutym 2005 r. Skarżący zauważył, że w dniu 22 lutego 2005 r. zweryfikował klauzulę dotyczącą stosowania art. 31 warunków ogólnych i przekazał kilka uwag pocztą elektroniczną urzędnikowi Komisji odpowiedzialnemu za uzupełnienie jego akt.

Skarżący był zdania, że przyjęcie i podpisanie umowy, a tym samym jej różnych artykułów, nie oznacza bezwarunkowego porozumienia w odniesieniu do tych artykułów. Twierdził on, że ponieważ Komisja poinformowała go ustnie, za pośrednictwem urzędnika odpowiedzialnego za jego sprawę, że propozycja umowy musi zostać podpisana w całości („in extenso”), jej szczegóły nie były przedmiotem negocjacji po podpisaniu. W przypadku braku porozumienia Komisja jednostronnie interpretowałaby wahanie skarżącego jako dowód jego odmowy, a następnie skontaktowałaby się z kolejnym kandydatem na liście wstępnie wybranych kandydatów.

Skarżący oświadczył, że podpisał umowę w dniu 25 kwietnia 2005 r. Uznał on za zaskakujące, że Komisja oczekuje od niego przeniesienia miejsca zamieszkania do państwa pozaeuropejskiego na okres czterech miesięcy, a mianowicie od dnia 5 stycznia do dnia 6 maja 2005 r.

Skarżący wyjaśnił, że powód, dla którego zarejestrował się u władz lokalnych w Belgii w styczniu 2005 r., był związany z wymogami dotyczącymi zasiłków dla bezrobotnych na mocy prawa belgijskiego. Skarżący podkreślił, że od dnia 5 stycznia 2005 r. jest bezrobotny i nie ma żadnych dochodów oraz że aby uzyskać prawo do zasiłku dla bezrobotnych i być objętym krajowym systemem opieki zdrowotnej, musi posiadać oficjalne miejsce zamieszkania w Belgii i być do dyspozycji w celu podjęcia pracy w Belgii.

Skarżący wskazał, że ponieważ delegacja była zaangażowana w jego rekrutację, może przedstawić dalsze szczegóły w tej kwestii.

Wysiłki Rzecznika Praw Obywatelskich na rzecz osiągnięcia przyjaznego rozwiązania i późniejszych zmian

Po dokładnym rozważeniu opinii Komisji i uwag skarżącego Rzecznik uznał, że Komisja nie zareagowała w odpowiedni sposób na zarzut i twierdzenie skarżącego.

Na podstawie uzasadnionej analizy istotnych kwestii, która zostanie szczegółowo opisana w pkt 1.4–1.19 poniższej decyzji, Rzecznik zaproponował Komisji rozwiązanie polubowne, zgodnie z art. 3 ust. 5 statutu Rzecznika (8). Podsumowując, zasugerował on Komisji, aby rozważyła uzgodnienie ze skarżącym, że jego umowa zostanie zmieniona w celu odzwierciedlenia art. 31 ust. 1 warunków ogólnych i że w związku z tym powinien on otrzymać odpowiedni „dodatek na zagospodarowanie”.

W odpowiedzi skierowanej do Rzecznika Komisja zaakceptowała propozycję rozwiązania polubownego. Zauważyła w szczególności, że szczególnie istotne są następujące kwestie poruszone przez Rzecznika Praw Obywatelskich:

1. Artykuł 31 ust. 2 ustanawia warunek faktyczny, który zostałby spełniony tylko wtedy, gdyby w chwili objęcia stanowiska w Senegalu umawiająca się strona miała miejsce zamieszkania poza Europą;
2. Skarżący wyraźnie ustalił, że osiedlił się w Belgii przez co najmniej pięć miesięcy przed rozpoczęciem umowy w Senegalu.
3. W przypadku przerwania szeregu umów i osiedlenia się eksperta indywidualnego w Europie w okresie interwencyjnym możliwe byłoby ponowne przyznanie mu dodatku z tytułu „pierwszej instalacji poza Europą” w odniesieniu do każdej kolejnej umowy.
4. Uzasadnione oczekiwania [obywateli] są szczególnie ważne, gdy druga umawiająca się strona ma słabą pozycję negocjacyjną wobec Komisji.
5. W niniejszej sprawie nie było możliwe obniżenie kosztów przy jednoczesnym spełnieniu uzasadnionych oczekiwań skarżącego w odniesieniu do stosowania ogólnych warunków [umowy].
6. W przypadku gdy Komisja uzna, że należy wprowadzić zmiany do warunków ogólnych, może wprowadzić takie zmiany.”

Komisja zauważyła również, że skarżący nie otrzymał od Komisji żadnego zobowiązania prawnego przed podpisaniem drugiej umowy w dniu 25 kwietnia 2005 r. W związku z tym różnica między jego kontraktem na Zachodnim Brzegu i w Strefie Gazy a kontraktem w Senegalu wynosiła trzy miesiące i dwadzieścia dni (od 5 stycznia do 25 kwietnia). Ponadto różnica między podróżą związaną z wygaśnięciem pierwszej umowy a podróżą związaną z podjęciem obowiązków w ramach drugiej misji była jeszcze większa i wynosiła prawie pięć miesięcy (od dnia 10 grudnia 2004 r. do dnia 6 maja 2005 r.). Ponadto rozsądnie było, aby skarżący osiedlił się w swoim miejscu pochodzenia w oczekiwaniu na drugą umowę. Podsumowując, przed podpisaniem tej drugiej umowy dysponował jedynie nieformalną znajomością planów Komisji. Żadna ze stron nie podjęła żadnych zobowiązań. Komisja odnotowała również fakt, że przeniósł on swoje rzeczy do Europy, a nie z Bliskiego Wschodu do Senegalu.

W tym kontekście Komisja uznała wniosek Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich za rozsądny.

Komisja oświadczyła, że zleci właściwym służbom przekazanie skarżącemu różnicy między już wypłaconym dodatkiem z tytułu przeniesienia miejsca zamieszkania (869 EUR) a dodatkiem na zagospodarowanie. Decyzja ta wiąże się z dodatkową płatnością w wysokości 1738 euro.

W swoich uwagach dotyczących odpowiedzi Komisji skarżący wskazał, że jest zadowolony z odpowiedzi Komisji. Zauważył, że Komisja przekazała mu już pozostałą kwotę. Skarżący podziękował Rzecznikowi Praw Obywatelskich za jego pracę.

DECYZJA

1 Nieprzedstawienie przez Komisję racjonalnego wyjaśnienia jej stanowiska

1.1 W dniu 1 kwietnia 2005 r. skarżący otrzymał od Komisji Europejskiej pismo z propozycją podjęcia na jego rzecz 20-miesięcznej misji w krajowym organie regulacyjnym ("Ordonnateur national") Senegalu. List proponujący zawierał wykaz głównych postanowień jego przyszłej umowy. Zgodnie z wnioskiem skarżący byłby uprawniony do "przeniesienia dodatku pobytowego poza Europę"("przeniesienie dodatku pobytowego"), jak określono w art. 31 ust. 2 "Warunków ogólnych mających zastosowanie do umów o pracę na czas określony dla asystentów technicznych w dziedzinie działań WE w zakresie współpracy humanitarnej i żywnościowej na rzecz państw trzecich" ("Warunki ogólne")(9). Dodatek ten, wynoszący 50 % kwoty referencyjnej, został przyznany ekspertom, którzy w momencie zawierania umowy mieli już siedzibę w kraju poza Europą i którzy musieli przenieść swoje miejsce zamieszkania do innego kraju w celu objęcia nowego stanowiska.

Skarżący został poproszony o odesłanie podpisanej kopii wniosku, informując tym samym Komisję o akceptacji obowiązujących przepisów. Następnie miała zostać zawarta umowa na czas określony.

Po otrzymaniu projektu umowy z dnia 1 kwietnia 2005 r. i przed jego podpisaniem skarżący skontaktował się z Komisją w dniu 4 kwietnia 2005 r. i przedstawił pewne uwagi dotyczące w szczególności wykładni art. 31 warunków ogólnych. Wskazał on, że ponieważ w chwili przedstawienia wniosku przez Komisję jego miejsce zamieszkania znajdowało się w rzeczywistości w Europie, art. 31 ust. 2 nie miał zastosowania do jego sprawy(10).

W wiadomości e-mail z dnia 4 kwietnia 2005 r. Komisja wyjaśniła skarżącemu, że postanowiła przyznać mu „dodatek z tytułu przeniesienia miejsca zamieszkania”, a nie wyższy „dodatek na zagospodarowanie”, ponieważ (i) jego poprzednia umowa z Komisją niedawno wygasła oraz (ii) został on już wpisany na inną listę rekrutacyjną Komisji.

Skarżący wyjaśnił, że od dnia 4 stycznia 2005 r. jego legalne miejsce zamieszkania znajduje się w mieście w Belgii, w którym zarejestrował się u władz lokalnych (gmina). Skarżący podkreślił, że w dniu 11 stycznia 2005 r. odbył rozmowę telefoniczną z przedstawicielstwem Komisji w Senegalu („delegatura”) oraz że w dniu 1 lutego 2005 r. został poinformowany, że został wybrany na stanowisko eksperta indywidualnego. Skarżący wyjaśnił, że zarówno w dniu, w którym został wybrany na stanowisko eksperta indywidualnego (1 lutego 2005 r.), jak i w dniu wyjazdu na to stanowisko (6 maja 2005 r.), jego legalne miejsce zamieszkania znajdowało się w Belgii i tak było od 4 stycznia 2005 r.

W wiadomości e-mail z dnia 14 kwietnia 2005 r. skarżący poinformował Komisję, że akceptuje warunki zawarte w piśmie w sprawie wniosku, ale wyraził pewne zastrzeżenia co do jego prawa do „przeniesienia dodatku pobytowego” zawartego w tym piśmie.

W dniu 15 lutego 2006 r. skarżący złożył skargę do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich przeciwko Komisji dotyczącą dokonanej przez nią interpretacji art. 31 „Warunków ogólnych”(11).

Skarżący twierdził, że Komisja nie przedstawiła mu racjonalnego wyjaśnienia swojego stanowiska dotyczącego tego, który dodatek powinien otrzymać i w jaki sposób należy obliczyć kwotę dodatku.

1.2 W swojej opinii Komisja stwierdziła, że skarżący był wcześniej, a mianowicie od dnia 6 stycznia 2002 r. do dnia 5 stycznia 2005 r., zatrudniony jako asystent techniczny (indywidualny ekspert) w misji na Zachodnim Brzegu i w Strefie Gazy. Następnie skontaktowano się z nim w celu zawarcia nowej umowy, w ramach tego samego programu dla asystentów technicznych, na misję w Senegalu, która miała się rozpocząć w dniu 5 lutego 2005 r.

Komisja wyjaśniła, że w dniu 3 listopada 2004 r. zaproponowała skarżącemu formalne przedłużenie o jeden rok jego pierwszej umowy na Zachodnim Brzegu i w Strefie Gazy, tj. do dnia 31 grudnia 2005 r. Komisja wyjaśniła, że ponieważ skarżący musiał nieformalnie dowiedzieć się we wrześniu 2004 r., że wolne stanowisko jest dostępne w Senegalu i że znajduje się na wstępnej liście odpowiednich kandydatów na to stanowisko, odrzucił on ofertę Komisji dotyczącą wyżej wymienionego przedłużenia o rok pocztą elektroniczną z dnia 8 listopada 2004 r.

Komisja wyjaśniła, że przedstawicielstwo wyraziło nadzieję, że skarżący będzie mógł rozpocząć prace nad swoją umową w połowie lutego 2005 r., czyli około pięciu tygodni po wygaśnięciu poprzedniej umowy. Ponieważ okres ten był w przybliżeniu równy długości corocznego urlopu wypoczynkowego, z pewnością można go uznać za „krótki okres”, mimo że nie istniała formalna definicja „krótkiego okresu”.

Komisja była zdania, że osobistą decyzję skarżącego o zarejestrowaniu się u władz lokalnych i osiedleniu się w Belgii można uznać za uzasadnioną, ale nietypową, oraz że wydaje się, iż była ona inspirowana przyczynami osobistymi wykraczającymi poza kompetencje Komisji, a mianowicie jego rozwodem.

Komisja stwierdziła również, że kwota referencyjna zastosowana do obliczenia „dodatku z tytułu przeniesienia miejsca zamieszkania” była zróżnicowana i zależała od liczby członków rodziny, którzy faktycznie przebywali z pracownikiem za granicą. W odniesieniu do konkretnej sprawy skarżącego, ponieważ był on rozwiedziony i żaden członek rodziny pozostający na jego utrzymaniu nie przeniósł się z nim do miejsca zatrudnienia, Komisja uznała, że był on uprawniony do otrzymania jedynie 50 % kwoty referencyjnej. Komisja wyjaśniła, że uzasadnieniem tego przepisu było to, że koszty faktycznie poniesione przez pracownika, który przeprowadził się sam, byłyby znacznie mniejsze niż w przypadku zaangażowania większej liczby osób. Odzwierciedla to przepis mający zastosowanie do urzędników zawarty w art. 5 ust. 4 załącznika VII do regulaminu pracowniczego.

Komisja argumentowała, że umowna decyzja o przyznaniu skarżącemu jedynie „dodatku z tytułu przeniesienia miejsca zamieszkania” była również uzasadniona ze względu na jego odpowiedzialność za należyte zarządzanie finansami, co oznaczało minimalizację kosztów, gdy tylko było to możliwe.

Ponadto Komisja podkreśliła, że skarżący otrzymał odpowiedź na swoje pytanie dotyczące możliwości zastosowania „dodatku z tytułu przeniesienia miejsca zamieszkania” przed podpisaniem niniejszej umowy, co uczynił pocztą elektroniczną w dniu 4 kwietnia 2005 r. W związku z tym Komisja podniosła, że zaakceptował on umowę z pełną świadomością stanowiska Komisji w tym względzie, o którym mowa w art. 7 umowy.

W związku z powyższym Komisja podtrzymała swoją pierwotną opinię, że skarżący powinien być uprawniony jedynie do otrzymania „dodatku z tytułu przeniesienia miejsca zamieszkania”, a nie „dodatku na zagospodarowanie”.

1.3 W swoich uwagach skarżący podkreślił, że założenie Komisji, zgodnie z którym "musiał się dowiedzieć, że wolne stanowisko jest dostępne w Senegalu", było błędne. W związku z tym wyjaśnił, że wstępnie wybrani kandydaci nie są informowani o ich sukcesie w procesie wstępnej selekcji, dopóki Komisja nie skontaktuje się z nimi osobiście.

Skarżący oświadczył, że podpisał nową umowę w dniu 25 kwietnia 2005 r.

Skarżący podkreślił, że od dnia 5 stycznia 2005 r. jest bezrobotny i nie ma żadnych dochodów oraz że aby być uprawnionym do zasiłku dla bezrobotnych i być objętym krajowym systemem opieki zdrowotnej, musi posiadać oficjalne miejsce zamieszkania w Belgii i być do dyspozycji w celu podjęcia pracy w Belgii.

1.4 W swojej propozycji polubownego rozwiązania Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że Komisja doszła do wniosku, że w świetle wcześniejszych stosunków umownych skarżącego z Komisją na Zachodnim Brzegu i w Strefie Gazy oraz w świetle tego, co uważała za krótki okres czasu dzielący obie umowy, uznała jego powrót z Zachodniego Brzegu i Strefy Gazy do Europy za "tymczasowe rozwiązanie tymczasowe". Uznał on zatem, że art. 31 ust. 2 warunków ogólnych ma zastosowanie do jego powołania w Senegalu.

1.5 Rzecznik Praw Obywatelskich odnotował kluczowe fragmenty warunków ogólnych, a mianowicie art. 31, który ma następujące brzmienie:(12)

„Artykuł 31 – Uprawnienia związane z instalacją i ponowną instalacją

W zależności od miejsca stałego delegowania poza Europę Umawiająca się Strona otrzymuje jeden z następujących dodatków na zagospodarowanie:

31.1 Dodatek na zagospodarowanie

Przy obejmowaniu obowiązków poza Europą na początku umowy umawiająca się strona, która ze względu na oddelegowanie musiała przenieść swoje miejsce zamieszkania z Europy do kraju poza Europą, otrzymuje dodatek na pierwsze zagospodarowanie poza Europą w wysokości 150% kwoty referencyjnej. (...)

31.2 Przeniesienie miejsca zamieszkania poza Europę

Zasiłek z tytułu przeniesienia miejsca zamieszkania może zostać przyznany Umawiającej się Stronie, mającej już siedzibę poza Europą, po rozpoczęciu pełnienia obowiązków, jeżeli z powodu delegowania jest ona zobowiązana do przeniesienia miejsca zamieszkania. (…)

(Podkreślenie dodane przez Rzecznika Praw Obywatelskich).

1.6 Rzecznik przypomniał, że zarzut skarżącego nie dotyczył naruszenia przez Komisję podpisanej z nim umowy, lecz raczej zastosowania przez Komisję, w przypadku jego umowy z Komisją, art. 31 ust. 1 warunków ogólnych, a nie art. 31 ust. 2 tych warunków.

1.7 Rzecznik zauważył, że zasady dobrej administracji wymagają, aby instytucje i organy wspólnotowe szanowały uzasadnione oczekiwania osób trzecich. Rzecznik uznał, że udostępniając warunki ogólne zainteresowanym stronom, w tym skarżącemu, Komisja stwarza uzasadnione oczekiwania co do prawidłowego stosowania warunków ogólnych. Stwierdzenie, że warunki ogólne nie zostały w ten sposób zastosowane, może skłonić Rzecznika do stwierdzenia, że doszło do niewłaściwego administrowania.

1.8 Rzecznik zauważył, że pierwsze zdanie art. 31 warunków ogólnych stanowi, że umawiająca się strona, której stałe oddelegowanie odbywa się poza Europą, jest uprawniona do otrzymywania "jednego lub drugiego z następujących dodatków na zagospodarowanie", tj. albo "dodatku na zagospodarowanie"określonego w art. 31 ust. 1, albo "dodatku z tytułu przeniesienia miejsca zamieszkania"określonego w art. 31 ust. 2. Podsumowując, warunki ogólne nie dopuszczają sytuacji, w której żaden dodatek nie będzie miał zastosowania.

Artykuł 31 ust. 2 warunków ogólnych

1.9 Rzecznik zauważył, że aby otrzymać "dodatek z tytułu przeniesienia miejsca zamieszkania", o którym mowa w art. 31 ust. 2 warunków ogólnych, Umawiająca się Strona musi mieć siedzibę poza Europą w momencie objęcia stanowiska w ramach umowy. Artykuł 31 ust. 2 ustanawia zatem kryterium stanu faktycznego, które zostanie spełnione tylko wtedy, gdy umawiająca się strona miała miejsce zamieszkania poza Europą w momencie objęcia stanowiska na podstawie umowy w Senegalu.

Skarżący formalnie osiedlił się w Belgii w dniu 4 stycznia 2005 r. Delegacja przeprowadziła rozmowę telefoniczną ze skarżącym w dniu 11 stycznia 2005 r. Skarżący został poinformowany, że został wybrany na stanowisko eksperta w dniu 1 lutego 2005 r. Skarżący otrzymał pismo z wnioskiem od Komisji w dniu 1 kwietnia 2005 r., a następnie podpisał umowę. Objął stanowisko w Senegalu w dniu 6 maja 2005 r.

Rzecznik zauważył, że na wszystkich kluczowych etapach negocjacji i zawierania umowy na to stanowisko w Senegalu skarżący mieszkał w Europie. Rzecznik stwierdził zatem, że ponieważ miejsce zamieszkania skarżącego znajdowało się wyraźnie w Europie w momencie objęcia przez niego stanowiska w Senegalu, „dodatek z tytułu przeniesienia miejsca zamieszkania” określony w art. 31 ust. 2 warunków ogólnych nie mógł mieć zastosowania do jego sprawy. Mogła ona mieć zastosowanie tylko wtedy, gdyby Komisja podjęła kroki w celu podpisania nowej umowy ze skarżącym, który nadal przebywał poza Europą.

1.10 Rzecznik zauważył, że chociaż Komisja mogła założyć, że skarżący przeniesie swoje miejsce zamieszkania bezpośrednio z jednego państwa pozaeuropejskiego do drugiego, zastosowanie art. 31 ust. 2 warunków ogólnych opiera się na ocenie faktycznej miejsca zamieszkania Umawiającej się Strony w momencie objęcia przez niego stanowiska. Rzecznik uznał zatem, że skarżący wyraźnie ustalił na podstawie możliwych do zweryfikowania faktów, że zamieszkiwał w Belgii przez co najmniej pięć miesięcy przed rozpoczęciem umowy w Senegalu, a mianowicie od dnia 4 stycznia 2005 r. do dnia 6 maja 2005 r.

W związku z tym Rzecznik doszedł do wstępnego wniosku, że założenie Komisji dotyczące miejsca zamieszkania skarżącego oraz wynikająca z niego decyzja, zgodnie z którą art. 31 ust. 2 warunków ogólnych ma zastosowanie do skarżącego, nie były prawidłowe.

Artykuł 31 ust. 1 warunków ogólnych

1.11 W odniesieniu do stosowania art. 31 ust. 1 warunków ogólnych Rzecznik zauważył, że wyrażenie "pierwszy dodatek na zagospodarowanie poza Europą", o którym mowa w art. 31 ust. 1, stwarza pewne trudności interpretacyjne, zwłaszcza w świetle odniesienia do "pierwszej"instalacji.

W swoich uwagach Komisja stwierdziła, że skarżącemu wypłacono już „dodatek na zagospodarowanie” w związku z jego misją na Zachodnim Brzegu i w Strefie Gazy. Na podstawie tego stwierdzenia Rzecznik wywnioskował, że zgodnie z interpretacją Komisji termin „pierwsza instalacja” oznacza, że o dodatek ten można ubiegać się tylko raz w karierze asystenta technicznego.

1.12 W związku z powyższym Rzecznik nie był przekonany co do interpretacji Komisji. Rzecznik przypomniał, że jak stwierdzono w pkt 1.8 powyżej, pierwsze zdanie art. 31 warunków ogólnych stanowi, że umawiająca się strona jest uprawniona do otrzymania „jednego lub drugiego z następujących dodatków na zagospodarowanie”, tj. albo „dodatku na zagospodarowanie” określonego w art. 31 ust. 1, albo „dodatku z tytułu przeniesienia miejsca zamieszkania” określonego w art. 31 ust. 2. Jeżeli jednak interpretacja art. 31 dokonana przez Komisję byłaby prawidłowa, prowadziłaby do paradoksalnego scenariusza, w którym (i) „dodatek na zagospodarowanie” określony w art. 31 ust. 1 nie mógłby mieć zastosowania, w przypadku gdy ekspert indywidualny otrzymał wcześniej „dodatek na zagospodarowanie” zgodnie z art. 31 ust. 1 i na pewien okres zaprzestał pracy w delegaturach Komisji i zamieszkał w Europie; oraz (ii) „dodatek z tytułu przeniesienia miejsca zamieszkania” określony w art. 31 ust. 2 nie mógł mieć zastosowania, ponieważ miejsce zamieszkania eksperta indywidualnego znajdowałoby się w Europie w momencie objęcia przez niego obowiązków. Taki ekspert indywidualny nie byłby w sumie uprawniony ani do „dodatku na zagospodarowanie” określonego w art. 31 ust. 1, ani do „dodatku z tytułu przeniesienia miejsca zamieszkania” określonego w art. 31 ust. 2. Taka interpretacja byłaby wyraźnie sprzeczna ze zdaniem wstępnym art. 31, który stanowi, że „[w] zależności od miejsca stałego delegowania poza Europę Umawiająca się Strona otrzymuje jeden lub drugi z następujących dodatków na zagospodarowanie (...)”. W związku z powyższym Rzecznik nie mógł zaakceptować interpretacji Komisji.

1.13 Alternatywna wykładnia art. 31 ust. 1 warunków ogólnych, która byłaby zgodna ze znaczeniem art. 31 zdanie pierwsze i ze znaczeniem art. 31 jako całości, oznaczałaby, że w przypadku gdy ekspert indywidualny zawarł serię kolejnych umów poza Europą, ekspert indywidualny otrzymywałby jedynie "dodatek na pierwsze zagospodarowanie poza Europą"w odniesieniu do pierwszej z tej serii kolejnych umów. Gdyby jednak seria umów została przerwana, a indywidualny ekspert zamieszkałby w Europie w okresie interwencyjnym, możliwe byłoby ponowne przyznanie „pierwszego dodatku na zagospodarowanie poza Europą” na każdą późniejszą umowę z ekspertem.

Wykładnia zaproponowana przez Rzecznika nie wydaje się sprzeczna z oczywistym celem art. 31 ust. 1, jakim jest zrekompensowanie poszczególnym ekspertom kosztów poniesionych przez nich w związku z przeprowadzką z Europy w celu objęcia stanowiska znajdującego się poza Europą. Podsumowując, Rzecznik nie uznał za oczywiste, że ekspert indywidualny, który ponownie osiedlił się w Europie po zawarciu umowy lub szeregu umów poza Europą, poniósłby mniejsze koszty w odniesieniu do swojej siedziby poza Europą niż ekspert indywidualny, któremu po raz pierwszy w swojej karierze zaproponowano umowę poza Europą.

1.14 Rzecznik zauważył, że Komisja utrzymywała również, iż w wiadomości e-mail z dnia 4 kwietnia 2005 r. skarżący otrzymał odpowiedź na swoje pytanie dotyczące możliwości zastosowania "dodatku z tytułu przeniesienia miejsca zamieszkania"przed podpisaniem umowy. W związku z tym Komisja podniosła, że zaakceptował on umowę z pełną świadomością stanowiska Komisji, o którym mowa w art. 7 umowy.

1.15 Rzecznik przede wszystkim podkreślił, że skarżący zgłosił Komisji swoje zastrzeżenia co do postanowienia umownego dotyczącego "dodatku z tytułu przeniesienia miejsca zamieszkania". Skarżący stwierdził również, że ponieważ Komisja poinformowała go ustnie, za pośrednictwem urzędnika odpowiedzialnego za jego akta, że propozycja umowy musi zostać podpisana w całości, jej szczegóły nie podlegają negocjacjom. Ponadto skarżący stwierdził również, że w przypadku jakiegokolwiek sporu Komisja zinterpretuje wahanie skarżącego jako dowód jego odmowy wyrażenia zgody na zawarcie umowy.

1.16 Rzecznik zgodził się, że Komisja dysponuje szerokim marginesem swobody w odniesieniu do przepisów, które zawiera w umowach, oraz w odniesieniu do sposobu negocjowania umów. Ponadto Rzecznik Praw Obywatelskich zgodził się, że Komisja może zwykle dążyć do poprawy swojej pozycji umownej w drodze negocjacji. Swoboda decyzyjna Komisji w odniesieniu do negocjowania umów może być jednak ograniczona, gdy określa ona w publicznie dostępnych dokumentach, takich jak „Warunki ogólne mające zastosowanie do umów na czas określony dla asystentów technicznych w dziedzinie działań WE w zakresie współpracy humanitarnej i żywnościowej na rzecz państw trzecich”, warunki ogólne, które będą miały zastosowanie do określonej kategorii umów. W takich okolicznościach powstaje uzasadnione oczekiwanie, że Komisja będzie negocjować w granicach niniejszych ogólnych warunków.

1.17 Zasady dobrej administracji wymagają od Komisji poszanowania uzasadnionych oczekiwań obywateli. Takie uzasadnione oczekiwania są szczególnie istotne, gdy druga umawiająca się strona znajduje się w stosunkowo słabej pozycji negocjacyjnej wobec Komisji, co wydaje się mieć miejsce w przypadku ekspertów indywidualnych.

1.18 Rzecznik doszedł następnie do wstępnego wniosku, że Komisja błędnie zinterpretowała konkretne fakty dotyczące skarżącego. Podsumowując, błędnie przyjęto, że nie zamieszka on w Europie po wygaśnięciu umowy na Zachodnim Brzegu i w Strefie Gazy. Rzecznik wskazał następnie, że w konsekwencji Komisja niesłusznie zastosowała art. 31 warunków ogólnych, przyznając skarżącemu „dodatek z tytułu przeniesienia miejsca zamieszkania” określony w art. 31 ust. 2, a nie bardziej odpowiedni „dodatek na zagospodarowanie” określony w art. 31 ust. 1. W związku z tym Rzecznik doszedł do wstępnego wniosku, że Komisja naruszyła uzasadnione oczekiwania skarżącego. W tym kontekście Rzecznik przedstawił propozycję polubownego rozwiązania, a mianowicie, że Komisja mogłaby rozważyć uzgodnienie ze skarżącym, że jego umowa zostanie zmieniona w celu odzwierciedlenia art. 31 ust. 1 warunków ogólnych i że w związku z tym powinien on otrzymać odpowiedni „dodatek na zagospodarowanie”.

Rzecznik zauważył również, że Komisja argumentowała ponadto, że decyzja umowna o przyznaniu skarżącemu „dodatku z tytułu przeniesienia miejsca zamieszkania” była również uzasadniona ze względu na odpowiedzialność Komisji za należyte zarządzanie finansami, co implikowało minimalizowanie kosztów „w miarę możliwości”. Rzecznik Praw Obywatelskich zauważył w tym względzie, że o ile jest oczywiste, że Komisja musi w miarę możliwości obniżyć koszty, o tyle w niniejszej sprawie nie było możliwe obniżenie kosztów przy jednoczesnym spełnieniu uzasadnionych oczekiwań skarżącego w odniesieniu do stosowania warunków ogólnych do skarżącego.

Rzecznik Praw Obywatelskich zauważył wreszcie, że Komisja dysponuje szerokim zakresem uznania w odniesieniu do tego, które przepisy zawiera w warunkach ogólnych. W przypadku gdyby Komisja uznała, że należy wprowadzić zmiany w warunkach ogólnych, mogłaby wprowadzić takie zmiany. Jednak w świetle zasady uzasadnionych oczekiwań wszelkie takie zmiany powinny mieć wpływ wyłącznie na umowy podpisane po wprowadzeniu takich zmian.

1.19 W swojej odpowiedzi skierowanej do Rzecznika Komisja zaakceptowała propozycję polubownego rozwiązania przedstawioną przez Rzecznika. Zauważyła ona w szczególności, że następujące kwestie poruszone przez Rzecznika Praw Obywatelskich są szczególnie istotne.

1. Artykuł 31 ust. 2 ustanawia warunek faktyczny, który zostałby spełniony tylko wtedy, gdyby w chwili objęcia stanowiska w Senegalu umawiająca się strona miała miejsce zamieszkania poza Europą;
2. Skarżący wyraźnie ustalił, że osiedlił się w Belgii przez co najmniej pięć miesięcy przed rozpoczęciem umowy w Senegalu.
3. W przypadku przerwania szeregu umów i osiedlenia się eksperta indywidualnego w Europie w okresie interwencyjnym możliwe byłoby ponowne przyznanie mu dodatku z tytułu „pierwszej instalacji poza Europą” w odniesieniu do każdej kolejnej umowy.
4. Uzasadnione oczekiwania [obywateli] są szczególnie ważne, gdy druga umawiająca się strona ma słabą pozycję negocjacyjną wobec Komisji.
5. W niniejszej sprawie nie było możliwe obniżenie kosztów przy jednoczesnym spełnieniu uzasadnionych oczekiwań skarżącego w odniesieniu do stosowania ogólnych warunków [umowy].
6. W przypadku gdy Komisja uzna, że należy wprowadzić zmiany do warunków ogólnych, może wprowadzić takie zmiany.”

1.20 Komisja zauważyła również, że skarżący nie otrzymał od Komisji żadnego zobowiązania do mianowania go na stanowisko w Senegalu przed podpisaniem drugiej umowy w dniu 25 kwietnia 2005 r. W związku z tym różnica między jego kontraktem na Zachodnim Brzegu i w Strefie Gazy a kontraktem w Senegalu wynosiła trzy miesiące i dwadzieścia dni (od 5 stycznia do 25 kwietnia). Ponadto różnica między podróżami związanymi z wygaśnięciem pierwszej umowy a podróżami związanymi z podjęciem obowiązków w ramach drugiej misji była jeszcze większa i wynosiła prawie pięć miesięcy (od dnia 10 grudnia 2004 r. do dnia 6 maja 2005 r.). Ponadto rozsądnie było, aby skarżący osiedlił się w swoim miejscu pochodzenia w oczekiwaniu na drugą umowę. Podsumowując, przed podpisaniem tej drugiej umowy dysponował jedynie nieformalną znajomością planów Komisji. Komisja odnotowała również fakt, że przeniósł on swoje rzeczy z Bliskiego Wschodu do Europy, a nie z Bliskiego Wschodu do Senegalu.

1.21 W tym kontekście Komisja uznała wniosek Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich za uzasadniony. Komisja oświadczyła, że zleci właściwym służbom przekazanie skarżącemu różnicy między już wypłaconym dodatkiem z tytułu przeniesienia miejsca zamieszkania (869 EUR) a dodatkiem na zagospodarowanie. Decyzja ta wiązała się z dodatkową płatnością w wysokości 1738 EUR na rzecz skarżącego.

1.22 W swoich uwagach dotyczących odpowiedzi Komisji skarżący stwierdził, że jest usatysfakcjonowany odpowiedzią Komisji. Zauważył, że Komisja przekazała mu już pozostałą kwotę. Skarżący podziękował Rzecznikowi Praw Obywatelskich za jego pracę.

2 Cel art. 7 umowy, dotyczący obliczania wartości procentowej kwoty referencyjnej i jej zastosowania w przypadku skarżącego

2.1 Chociaż główny zarzut skarżącego dotyczył wykładni art. 31 ust. 1 i art. 31 ust. 2 warunków ogólnych, zwrócił się on również o wyjaśnienie "celu" art. 7 umowy. Art. 7 umowy stanowi, że wartość procentowa kwoty referencyjnej wykorzystanej do obliczenia „dodatku z tytułu przeniesienia miejsca zamieszkania” zostanie ustalona zgodnie z sytuacją zagraniczną członków rodziny pozostających na utrzymaniu skarżącego.

Zapytał również, w jaki sposób art. 7 umowy został zinterpretowany i zastosowany w jego przypadku.

2.2 W swojej opinii Komisja wyjaśniła, że odsetek należnej kwoty referencyjnej zależy od liczby członków rodziny, którzy faktycznie przebywali z pracownikiem za granicą. W odniesieniu do konkretnej sprawy skarżącego, ponieważ był on rozwiedziony i żaden członek rodziny pozostający na jego utrzymaniu nie przeniósł się z nim do miejsca zatrudnienia, Komisja uznała, że był on uprawniony do otrzymania jedynie 50 % kwoty referencyjnej.

Komisja stwierdziła, że przepis ten jest równoważny z przepisem mającym zastosowanie do urzędników, zawartym w art. 5 ust. 4 załącznika VII do regulaminu pracowniczego.

2.3 Konkretne okoliczności faktyczne skarżącego skłaniają Rzecznika do założenia, że kwestia ta nie ma praktycznego znaczenia w niniejszej sprawie. W rzeczywistości bezsporne jest, że w chwili objęcia stanowiska w Senegalu skarżący był samotny i nie miał dzieci pozostających na utrzymaniu. W związku z tym w przypadku skarżącego nie ma zmiany wartości procentowej kwoty referencyjnej w zależności od jego sytuacji rodzinnej. W związku z tym dalsze dochodzenia w tej sprawie nie są uzasadnione.

3 Wnioski

W następstwie dochodzenia Rzecznika Praw Obywatelskich wydaje się, że osiągnięto polubowne rozwiązanie skargi. W związku z tym Rzecznik Praw Obywatelskich zamyka sprawę.

Komisja Europejska zostanie również poinformowana o niniejszej decyzji.

Z poważaniem,

 

P. Nikiforos DIAMANDOUROS

---

(1) W oryginale po francusku: „Dispositions générales applicables aux Contrats de travail à durée déterminée des Assistants techniques pour les actions de coopération au bénéfice des pays tiers et dans le cadre de l'aide humanitaire ou alimentaire de la Commission européenne.”

(2) Stanowisko było oferowane w ramach "Programmation et la gestion de marchés au Senegal".

(3) W oryginale po francusku: „Dispositions générales applicables aux Contrats de travail à durée déterminée des Assistants techniques pour les actions de coopération au bénéfice des pays tiers et dans le cadre de l'aide humanitaire au alimentaire de la Commission européenne.”

(4) Dodatek na ponowne zagospodarowanie został ustanowiony w art. 31 ust. 3 warunków ogólnych dla wykonawców, którzy po wygaśnięciu umowy opuszczają służbę Komisji i kraj spoza Europy, do którego zostali przydzieleni, pod warunkiem że umawiająca się strona ma co najmniej dwa lata służby w Komisji (w tym dni wolne od pracy). Dodatek ten wynosi 50% kwoty referencyjnej i jest wypłacany w dniu zakończenia umowy.

(5) Komisja nie określiła daty podpisania umowy przez skarżącego.

(6) Artykuł ten odnosi się do dodatku na zagospodarowanie.

(7) Artykuł 31 ust. 2 warunków ogólnych stanowi w ust. 4, w odniesieniu do dodatku z tytułu przeniesienia miejsca zamieszkania, że (w oryginale francuskim): „Toutefois, elle n'est définitivement acquise au Contractant qu'après accomplissement d'un minimum de six mois complets de service dans le nouveau pays d'emploi (sauf si le Contractant n'a pas été en mesure d'accomplir cette période de service complète pour des raisons imputables à la Commission)”.

(8) "W miarę możliwości Rzecznik Praw Obywatelskich poszukuje wraz z zainteresowaną instytucją lub organem rozwiązania, które wyeliminowałoby przypadek niewłaściwego administrowania i usatysfakcjonowało skargę."

(9) Zob. przypis 2 powyżej.

(10) Rzecznik rozumie, że "dodatek z tytułu przeniesienia miejsca zamieszkania" określony w art. 31 ust. 2 warunków ogólnych jest niższy niż "dodatek na zagospodarowanie" określony w art. 31 ust. 2 warunków ogólnych.

(11) Zob. przypis 2 powyżej.

(12) Tłumaczenie z oryginalnego języka francuskiego przez służby Rzecznika Praw Obywatelskich. Pierwotny tekst stanowi:

„Artykuł 31 - WSKAŹNIKI KŁAMĄ L'INSTALACJĘ ET A LA REINSTALACJĘ

Miejsce zamieszkania permanente hors Europe, le Contractant perçoit l'une ou l'autre des indemnités d'installation suivantes:

Pobierz Indemnité d'installation, wersja 31.1

Lors de sa prise de fonctions hors Europe au début de son Contrat, le Contractant tenu, du fait de son affectation, de transférer sa résidence d'Europe vers un pays situé hors Europe perçoit une indemnité de premier installation hors Europe égale à 150% du Montant de Référence. (…)

31.2 Transfert de résidence hors Europa

Une indemnité de transfert de résidence peut être octroyée au Contractant, déjà établi hors Europe lors de sa prise de fonctions mais tenu, du fait de son affectation, de transférer sa résidence. (…)".