Strasburg, 10 lipca 2006 r.

Szanowny Panie,

W dniu 31 marca 2004 r. złożył Pan skargę do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczącą wniosku złożonego przez włoską spółkę ITALTILE o finansowanie w ramach globalnych pożyczek Europejskiego Banku Inwestycyjnego („EBI”) dla małych i średnich przedsiębiorstw w Nigerii.

W dniu 22 kwietnia 2004 r. przekazałem skargę prezesowi EBI. W dniu 20 lipca 2004 r. EBI przesłał włoskie tłumaczenie swojej opinii. Przekazałem go Panu w dniu 29 lipca 2004 r. wraz z zaproszeniem do zgłaszania uwag, które przesłał Pan w dniu 12 sierpnia 2004 r.

W świetle tych uwag okazało się, że konieczne jest przeprowadzenie dalszych dochodzeń. W związku z tym w dniu 12 listopada 2004 r. zwróciłem się do EBI z prośbą o ustosunkowanie się do Pańskich uwag. W dniu 10 grudnia 2004 r. otrzymałem odpowiedź, którą przekazałem Panu w dniu 16 grudnia 2004 r. wraz z zaproszeniem do przedstawienia uwag. Otrzymałem Pańskie uwagi w dniu 5 stycznia 2005 r.

W dniu 16 listopada 2005 r. wysłałem do Pana pismo przewodnie, w którym poinformowałem, że jak najszybciej, a w każdym razie nie później niż do dnia 31 stycznia 2006 r., przekażę Panu wyniki moich dochodzeń w sprawie Pana skargi.

W dniu 15 grudnia 2005 r. poinformowałem Pana pismem, że w tym samym dniu skierowałem pismo do prezesa EBI, ponieważ uznałem, że dodatkowe informacje są niezbędne do kontynuowania mojego dochodzenia w sprawie Pańskiej skargi. W dniu 6 lutego 2006 r. otrzymałem włoskie tłumaczenie odpowiedzi EBI, które przekazałem Panu w dniu 13 lutego 2006 r. wraz z zaproszeniem do przedstawienia uwag, jeśli Pan sobie tego życzy, do dnia 15 marca 2006 r. Do odpowiedzi EBI załączyłem kopię decyzji, którą podjąłem w podobnej sprawie (sprawa 3442/2004/PB)(1). Nie otrzymałem od Pana żadnych uwag.

Piszę teraz, aby poinformować Cię o wynikach zapytań, które zostały złożone.

WNIOSEK

Według skarżącego istotne fakty są następujące:

W dniu 10 września 2003 r. włoskie przedsiębiorstwo ITALTILE złożyło wniosek o finansowanie w ramach globalnych pożyczek dla małych i średnich przedsiębiorstw („MŚP”) Europejskiego Banku Inwestycyjnego („EBI”) w celu utworzenia zakładu produkcji spaghetti w Nigerii. Wniosek został wysłany do Ventures & Trusts Ltd, pośrednika EBI odpowiedzialnego za Nigerię.

Miesiąc później skarżący skontaktował się telefonicznie z EBI w Luksemburgu. Skarżący rozmawiał z panem V., do którego wyraził pewne obawy dotyczące sposobu, w jaki Ventures & Trusts Ltd rozpatrywało wniosek ITALTILE. Pan V. zapewnił skarżącego o profesjonalizmie pośrednika EBI i stwierdził, że skarżący może przesłać kopię wniosku do EBI, jeśli sobie tego życzy, ponieważ byłoby to przydatne do jego oceny. W dniu 23 października 2003 r. skarżący przesłał EBI kopię odnośnego wniosku.

Podczas rozmowy telefonicznej między skarżącym a panem V., która odbyła się na początku listopada 2003 r., ten ostatni zwrócił się do skarżącego o skontaktowanie się z panem L., urzędnikiem EBI odpowiedzialnym za Nigerię. Skarżący skontaktował się zatem z panem L., który poinformował go, że EBI nie może ingerować w ocenę dokonywaną przez pośredników, a ponadto że otrzymał projekt do ostatecznego finansowania dopiero po jego wstępnym wyborze przez pośredników.

Pan L. poinformował również skarżącego, że skontaktuje się z pośrednikiem, aby wezwać go do szybkiego rozpatrzenia wniosku złożonego przez ITALTILE.

W dniu 26 listopada 2003 r. podczas spotkania z Ventures & Trusts Ltd skarżący został poinformowany, że wszystkie instrumenty w ramach pożyczek globalnych udzielonych przez EBI zostały wyczerpane i że w związku z tym niemożliwe będzie przyznanie finansowania WŁOCHOM.

W dniach 3 grudnia 2003 r. i 20 stycznia 2004 r. skarżący skierował pismo do EBI, w którym w odpowiedzi z dnia 28 stycznia 2004 r. stwierdził, że: „Kredyty globalne to instrumenty kredytowe otwarte przez Bank u niektórych pośredników finansowych w wybranych krajach w celu wspierania MŚP. Fundusze są pożyczane instytucjom finansowym na potrzeby udzielania pożyczek na konkretne projekty. W tym względzie ocena i monitorowanie projektów leży przede wszystkim w gestii instytucji pośredniczącej. Bank nie jest zaangażowany w proces wyboru projektów podejmowanych przez pośrednika i jego prerogatywą jest odrzucenie każdego przedstawionego mu projektu. Następnie, po zatwierdzeniu projektu przez pośrednika, to do niego należy przedstawienie go Bankowi do refinansowania w ramach kredytu globalnego. Jeśli tak, bank zweryfikuje rentowność ekonomiczną i finansową przedstawionych projektów, ale wybór alokacji, która ma zostać przedłożona bankowi do rozpatrzenia, pozostaje całkowicie w gestii pośrednika (…). Na razie w Nigerii bank ma taki instrument tylko z Ventures & Trusts. Ten obiekt jest bliski pełnego wykorzystania i nie zostanie odnowiony w perspektywie krótkoterminowej. Obecnie analizujemy możliwość wyboru nowych pośredników w celu rozszerzenia naszego wsparcia na MŚP w Nigerii”.

W dniu 19 lutego 2004 r. skarżący odpowiedział EBI i oświadczył, że w faksie z dnia 20 stycznia 2004 r. zwrócił się o poinformowanie go, które projekty, o ile w ogóle, zostały zatwierdzone i sfinansowane w Nigerii w okresie obowiązywania przedmiotowego instrumentu. Treść odpowiedzi EBI nie była zatem zgodna z jego wnioskiem.

W skardze do Rzecznika skarżący twierdził, że (i) w odpowiedzi z dnia 28 stycznia 2004 r. EBI nie odniósł się do kwestii poruszonych przez niego w piśmie z dnia 20 stycznia 2004 r. oraz że (ii) EBI nie odpowiedział na jego faks z dnia 19 lutego 2004 r.

Skarżący twierdził, że EBI powinien odpowiedzieć na jego faks z dnia 19 lutego 2004 r. i przekazać mu informacje, o które wnioskował w dniu 20 stycznia 2004 r.

WNIOSEK

Opinia Europejskiego Banku Inwestycyjnego

W swojej opinii w sprawie skargi EBI przedstawił w skrócie następujące uwagi:

Pożyczka globalna to linia kredytowa dla pośredniczącej instytucji finansowej, która następnie pożycza wpływy (subpożyczki lub alokacje) beneficjentom końcowym w celu sfinansowania małych i średnich projektów. Udzielanie pożyczek przez pośrednika odbywa się zgodnie z umową ramową podpisaną między EBI a pośrednikiem, która uwzględnia kryteria kwalifikowalności EBI i zapewnia ich przestrzeganie. Fundusze nie są dotacją i muszą być zarządzane zgodnie z najlepszą praktyką bankową. W związku z tym, aby zapewnić odpowiedni wybór projektów, które mają zostać przedłożone EBI, oraz działania następcze w związku z tymi projektami, ocena i monitorowanie leżą w gestii pośredniczącej instytucji finansowej. EBI nie uczestniczy w procesie wyboru projektów, a pośrednik jest uprawniony do zajmowania się każdym przedstawionym mu projektem. Dopiero po zatwierdzeniu projektu przez pośrednika może on zostać przedstawiony i poddany przeglądowi przez EBI w celu refinansowania. Ryzyko handlowe jest zwykle ponoszone przez pośrednika. W przypadku niektórych operacji dotyczących zasobów Europejskiego Funduszu Rozwoju zarządzanych przez EBI w krajach rozwijających się EBI może jednak podjąć decyzję o podziale ryzyka handlowego (do 50 %) z pośrednikiem finansowym. EBI kilkakrotnie wyjaśniał swoją rolę skarżącemu. Ponadto wskazała ona, że pierwszy wybór projektu jest dokonywany przez beneficjenta bez jakiejkolwiek interwencji ze strony EBI, a zaangażowanie EBI rozpoczyna się dopiero po dokonaniu pierwszego wyboru.

W odniesieniu do zarzutu skarżącego, że EBI nie odniósł się do kwestii poruszonej w jego piśmie z dnia 20 stycznia 2004 r., dotyczącej procedury pożyczki globalnej, już wcześniej wskazano skarżącemu, że to pośrednik wybiera zarówno projekty, jak i beneficjentów do późniejszego zatwierdzenia przez EBI.

Jeżeli chodzi o żądanie skarżącego, aby „ujawnić głośno i wyraźnie niektóre (jeśli nie wszystkie) projekty finansowane w ramach wspomnianej pożyczki globalnej w ostatnich latach”, EBI nie był w stanie podać do wiadomości publicznej nazwisk beneficjentów pożyczek globalnych, biorąc pod uwagę wrażliwość handlową tych danych, które w związku z tym były objęte wyjątkiem ustanowionym w art. 4 ppkt (vii) przepisów dotyczących publicznego dostępu do dokumentów („przepisy”)(2). EBI potwierdził jednak, że pożyczka globalna o wartości 5 mln EUR została podpisana z Ventures & Trust Ltd (pośrednikiem dla Nigerii) w dniu 14 czerwca 2002 r. oraz że kwota ta została prawie w całości wykorzystana przez tego ostatniego do finansowania projektów w Nigerii.

Jeżeli chodzi o zarzut skarżącego dotyczący rzekomego braku odpowiedzi na jego faks z dnia 19 lutego 2004 r., przeprowadzono kilka rozmów telefonicznych między skarżącym a EBI. Po otrzymaniu odpowiedniego faksu EBI uznał, że udzielił już odpowiedzi na pytania zadane przez skarżącego. Ponadto około dziesięciu dni po otrzymaniu odpowiedniego faksu EBI otrzymał pismo od Dipartimento per gli Italiani nel mondo (zwanego dalej „departamentem”), w którym zadano kilka dalszych pytań dotyczących finansowania EBI w Nigerii i wspomniano o projekcie przedstawionym przez skarżącego. Po kilku dalszych wymianach e-maili i rozmowach telefonicznych EBI poinformował departament pismem z dnia 18 maja 2004 r. o swoich innych projektach w Nigerii. Powodem, dla którego ta sama procedura nie została zastosowana w odniesieniu do faksu skarżącego z dnia 19 lutego 2004 r., był fakt, że w dniu 24 kwietnia 2004 r. EBI dowiedział się o złożeniu przez skarżącego skargi do Rzecznika Praw Obywatelskich. Od tego momentu EBI stosował swoją zwyczajową praktykę polegającą na nieutrzymywaniu bezpośrednich kontaktów ze skarżącym.

Podsumowując, w odniesieniu do pytania postawionego przez skarżącego w faksie z dnia 19 lutego 2004 r., dotyczącego tego, które projekty skorzystały z pożyczki globalnej, w opinii EBI udzielono na nie odpowiedzi Rzecznikowi Praw Obywatelskich. Jeśli chodzi o kwestię przyszłych możliwości dla MŚP w Nigerii, skarżący został już poinformowany, że EBI prowadzi negocjacje w celu zawarcia pożyczki globalnej z nowym pośrednikiem w Nigerii, ale na razie nie opublikowano żadnych informacji.

Uwagi skarżącego

W swoich uwagach z dnia 12 sierpnia 2004 r. skarżący przyjął do wiadomości wyjaśnienia udzielone przez EBI. Zapytał jednak, dlaczego EBI argumentował, że nie jest w stanie podać do wiadomości publicznej nazw beneficjentów pożyczek globalnych ze względu na poufny charakter tych danych pod względem handlowym, i dlaczego powołał się na wyjątek ustanowiony w art. 4 ppkt (vii) zasad. Zdaniem skarżącego stanowisko EBI było niejasne, ponieważ wyjątek ten wydaje się mieć zastosowanie jedynie w przypadku beneficjentów otrzymujących „pożyczki pośrednie”, a nie w przypadku beneficjentów otrzymujących „pożyczki bezpośrednie”.

Dalsze zapytania Pierwszy
wniosek o udzielenie dalszych informacji

Po dokładnym rozważeniu opinii EBI i uwag skarżącego okazało się, że konieczne są dalsze dochodzenia.

W związku z tym w dniu 11 listopada 2004 r. Rzecznik skierował do EBI pismo z prośbą o ustosunkowanie się do uwag skarżącego, a mianowicie a) w odniesieniu do faktu, że skarżący zakwestionował argument EBI, zgodnie z którym nie był on w stanie podać do wiadomości publicznej nazwisk beneficjentów pożyczek globalnych ze względu na poufność tych danych pod względem handlowym, oraz b) w odniesieniu do faktu, że EBI powołał się na wyjątek ustanowiony w art. 4 ppkt (vii) zasad publicznego dostępu do dokumentów. Rzecznik zwróciła się ponadto do EBI o przedstawienie uwag na temat stanowiska skarżącego, zgodnie z którym stanowisko EBI jest niejasne, ponieważ wydaje się, że wyjątek ten ma zastosowanie wyłącznie w przypadku beneficjentów otrzymujących „pożyczki pośrednie”, a nie w przypadku beneficjentów otrzymujących „pożyczki bezpośrednie”.

Odpowiedź EBI

W odpowiedzi na wniosek Rzecznika o udzielenie dalszych informacji EBI wyjaśnił, że jego polityka informacyjna (3) i zasady mają zastosowanie do wszystkich projektów finansowanych przez EBI, a zatem zarówno do pożyczek bezpośrednich, jak i pośrednich, z których pierwsza jest udzielana bezpośrednio promotorowi, a druga przez pośrednika, tj. pożyczkobiorcę. Zasadniczo wszystkie projekty znalazły się na liście przygotowywanych projektów, z wyjątkiem tych projektów, w przypadku których promotor wyraźnie zwrócił się o zachowanie poufności w celu ochrony interesów handlowych.

W odniesieniu do pożyczek globalnych EBI opublikował na swojej stronie internetowej wykaz pośredników finansowych obsługujących pożyczki globalne EBI, ponieważ są oni jego odpowiednikami w odpowiednim stosunku umownym. Lista ma umożliwić stronom skontaktowanie się z potencjalnymi pośrednikami finansowymi w celu sfinansowania ich projektów inwestycyjnych. Pośrednicy finansowi oceniają i wybierają projekty, które kwalifikowałyby się do finansowania przez EBI w ramach pożyczki globalnej. Beneficjenci końcowi pozostają zatem w stosunku umownym z pośrednikiem finansowym, a nie z EBI. EBI nie może ujawniać żadnych poufnych informacji uzyskanych za pośrednictwem pośrednika.

Odmowa podania przez EBI do wiadomości publicznej nazwisk beneficjentów końcowych pożyczek globalnych była zgodna z art. 4 ppkt (vii) zasad publicznego dostępu do dokumentów.

Uwagi skarżącego

W swoich uwagach skarżący stwierdził, że mieszka w Nigerii od dwudziestu pięciu lat i że nie był świadomy istnienia nawet jednego projektu, który korzystał z finansowania w ramach pożyczki globalnej przyznanej przedsiębiorstwu Ventures & Trust Ltd. Według skarżącego, ponieważ w Nigerii banki udzielają pożyczek o oprocentowaniu 30 %, banki te nie były zainteresowane działaniem w charakterze beneficjentów pośrednich i udzielaniem pożyczek o znacznie niższych stopach procentowych (od 4 % do 5 %).

Skarżący odniósł się również do faktu, że w wytycznych Europejskiego Banku Inwestycyjnego w sprawie zwalczania korupcji i nadużyć finansowych (z dnia 19 listopada 2004 r.) potwierdzono „zerową tolerancję w przypadku istnienia wiarygodnych dowodów korupcji wśród jego pracowników lub [w ramach] projektu finansowanego przez EBI”. Zdaniem skarżącego sytuacja istniejąca w Nigerii mówiła sama za siebie.

Skarżący stwierdził wreszcie, że jego odpowiedź nie powinna być traktowana jako dalsze uwagi, które należy przekazać EBI, lecz jako jego ostateczne uwagi na temat sytuacji opisanej w jego skardze i dalszej korespondencji.

Drugi wniosek o udzielenie dalszych informacji

W dniu 15 grudnia 2005 r. Rzecznik wystosował kolejne pismo do prezesa EBI, ponieważ uznał, że nadal potrzebuje dalszych informacji w celu rozpatrzenia niniejszej skargi. W związku z tym zwrócił się do EBI o sprecyzowanie konkretnych treści „etyki zawodowej, zasad i praktyk mających zastosowanie w sektorze bankowym i finansowym”, na które jego zdaniem miałoby to wpływ w przypadku ujawnienia odpowiednich informacji.

Odpowiedź EBI z dnia 31 stycznia 2006 r.

W swojej odpowiedzi EBI podkreślił, że art. 287 Traktatu WE zakazuje ujawniania informacji objętych tajemnicą zawodową, w szczególności informacji o przedsiębiorstwach ,, ich relacjach biznesowych lub składnikach kosztów. W świetle powyższego oraz utrwalonego orzecznictwa sądów wspólnotowych (4), które również przyznaje szczególną ochronę tajemnicy handlowej, EBI uznał, że ujawnienie szczegółowych informacji na temat pożyczek globalnych naruszyłoby prawa osób trzecich do zachowania w tajemnicy ich uzasadnionych interesów handlowych.

EBI stwierdził ponadto, że ze względu na swój szczególny status instytucji finansowej musi zapewnić wzajemne zaufanie ze swoimi odpowiednikami poprzez przestrzeganie tajemnicy bankowej i poufności szczególnie chronionych informacji rynkowych zgodnie z przepisami europejskimi i krajowymi oraz standardami sektora bankowego. Ponadto, w zależności od kraju działania, działalność EBI podlegała również krajowym przepisom i praktykom. Jeśli chodzi o obowiązek zachowania tajemnicy bankowej, był on powszechnie uznanym pojęciem w ustawodawstwie krajowym państw członkowskich UE oraz w przepisach przyjętych przez różne stowarzyszenia zawodowe. Partnerzy EBI mieli uzasadnione prawo oczekiwać, że EBI będzie działał w ustalonych ramach prawnych i że nie ujawni informacji chronionych obowiązkiem zachowania tajemnicy bankowej (5).

W odniesieniu do projektu będącego przedmiotem niniejszej sprawy EBI wyjaśnił, że zgodnie z postanowieniami umowy podpisanej z pośrednikiem finansowym EBI mógł być zobowiązany do przekazania Trybunałowi Obrachunkowemu informacji dotyczących beneficjenta końcowego. Ponieważ jednak był to jedyny wyjątek przewidziany w odnośnej umowie, odpowiedzialność EBI mogłaby zostać zaciągnięta, gdyby udostępnił on takie informacje, bez specjalnego upoważnienia, stronom innym niż Trybunał Obrachunkowy.

Uwagi skarżącego

Nie otrzymano żadnych uwag dotyczących odpowiedzi EBI od skarżącego.

DECYZJA

1 Uwagi wstępne

1.1 Rzecznik zauważa, że skarżący w swoich uwagach dotyczących odpowiedzi udzielonej przez Europejski Bank Inwestycyjny ("EBI") na pierwszy wniosek Rzecznika o udzielenie dalszych informacji odniósł się do faktu, że nie wiedział o istnieniu nawet jednego projektu, który korzystałby z finansowania w ramach pożyczki globalnej udzielonej Ventures & Trust Ltd.

Skarżący odniósł się również do faktu, że w wytycznych EBI w sprawie zwalczania korupcji i nadużyć finansowych (z dnia 19 listopada 2004 r.) potwierdzono „zerową tolerancję w przypadku istnienia wiarygodnych dowodów korupcji wśród jego pracowników lub [w ramach] projektu finansowanego przez EBI”. Zdaniem skarżącego sytuacja istniejąca w Nigerii mówiła sama za siebie.

Skarżący podkreślił jednak również, że jego pismo nie powinno być traktowane jako dalsze uwagi, które należy przekazać EBI, ale jako jego ostateczne uwagi na temat sytuacji opisanej w jego skardze i dalszej korespondencji.

1.2 Decyzja Rzecznika ogranicza się zatem do zarzutów i twierdzeń przedstawionych przez skarżącego w pierwotnej skardze.

2 Zarzut skarżącego, że EBI nie ustosunkował się do punktów jego pisma z dnia 20 stycznia 2004 r. oraz do zarzutu skarżącego

2.1 W dniu 10 września 2003 r. włoska spółka ITALTILE złożyła wniosek o finansowanie w ramach globalnych pożyczek dla małych i średnich przedsiębiorstw ("MŚP") EBI w celu utworzenia zakładu produkcji spaghetti w Nigerii. Wniosek został wysłany do Ventures & Trusts Ltd, pośrednika EBI odpowiedzialnego za Nigerię.

W skardze do Rzecznika skarżący twierdził, że EBI w odpowiedzi z dnia 28 stycznia 2004 r. nie odniósł się do kwestii poruszonych przez niego w piśmie z dnia 20 stycznia 2004 r.(6). Skarżący twierdził, że EBI powinien przekazać mu te informacje. Według skarżącego EBI powinien ujawnić mu projekty finansowane w ramach tej samej pożyczki globalnej, o którą jego przedsiębiorstwo, ITALTILE, ubiegało się w sierpniu 2003 r.

2.2 W swojej opinii w sprawie skargi EBI wyjaśnił, że pożyczka globalna jest linią kredytową pośredniczącej instytucji finansowej, która następnie pożycza wpływy (subpożyczki lub alokacje) beneficjentom końcowym w celu sfinansowania małych i średnich projektów. Ponadto Komisja dodała, że odnośna procedura została już wcześniej przedstawiona skarżącemu.

Jeżeli chodzi o argument skarżącego dotyczący możliwości "ujawnienia głośno i wyraźnie niektórych (jeśli nie wszystkich) projektów finansowanych w ramach wspomnianej pożyczki globalnej w ostatnich latach", EBI podkreślił, że nie jest w stanie podać do wiadomości publicznej nazw beneficjentów pożyczek globalnych ze względu na poufność handlową tych danych, które w związku z tym były objęte wyjątkiem ustanowionym w art. 4 ppkt (vii) zasad EBI dotyczących publicznego dostępu do dokumentów (7) ("zasady"). EBI potwierdził jednak, że pożyczka globalna o wartości 5 mln EUR została podpisana z Ventures & Trust Ltd (pośrednikiem dla Nigerii) w dniu 14 czerwca 2002 r. oraz że kwota ta została prawie w całości wykorzystana przez tego ostatniego do finansowania projektów w Nigerii.

2.3 W swoich uwagach skarżący stwierdził, że argument EBI, zgodnie z którym nie był on w stanie podać do wiadomości publicznej nazwisk beneficjentów pożyczek globalnych ze względu na poufność tych danych pod względem handlowym, jest niejasny. Ponadto stwierdził on, że powody, dla których EBI powołuje się na wyjątek ustanowiony w art. 4 ppkt (vii) regulaminu, są niejasne. Jego zdaniem wyjątek ten ma zastosowanie wyłącznie w przypadku beneficjentów, którzy otrzymują „pożyczki pośrednie”, a nie w przypadku beneficjentów, którzy otrzymują „pożyczki bezpośrednie”, których nazwy zostały opublikowane na stronie internetowej EBI.

2.4 W dniu 12 listopada 2004 r. Rzecznik skierował pismo do EBI z prośbą o ustosunkowanie się do uwag skarżącego.

2.5 W replice EBI wyjaśnił, że jego zasady mają zastosowanie do wszystkich projektów finansowanych przez bank, a zatem zarówno do pożyczek bezpośrednich, jak i pośrednich, z których pierwsza jest udzielana bezpośrednio promotorowi, a druga za pośrednictwem pośrednika, czyli kredytobiorcy. EBI stwierdził, że w odniesieniu do pożyczek globalnych publikuje na swojej stronie internetowej wykaz pośredników finansowych obsługujących pożyczki globalne EBI, ponieważ są oni jego odpowiednikami w odpowiednim stosunku umownym. Lista umożliwia również stronom skontaktowanie się z potencjalnymi pośrednikami finansowymi w celu sfinansowania ich projektów inwestycyjnych. Pośrednicy finansowi oceniają i wybierają projekty, które kwalifikowałyby się do finansowania przez EBI w ramach pożyczki globalnej. Beneficjenci końcowi pozostają zatem w stosunku umownym z pośrednikiem finansowym, a nie z EBI. Nie może ona zatem ujawnić żadnych poufnych informacji uzyskanych za pośrednictwem pośrednika.

Odmowa podania przez EBI do wiadomości publicznej nazwisk beneficjentów końcowych pożyczek globalnych była zatem zgodna z art. 4 ppkt (vii) jego regulaminu.

2.6 W kolejnym piśmie z dnia 15 grudnia 2005 r. Rzecznik zwrócił się do EBI o sprecyzowanie konkretnej treści "etyki zawodowej, zasad i praktyk stosowanych w sektorze bankowym i finansowym", które jego zdaniem zostałyby naruszone w przypadku ujawnienia istotnych informacji.

2.7 W swojej odpowiedzi EBI podkreślił, że art. 287 Traktatu WE zakazuje ujawniania informacji objętych tajemnicą zawodową, w szczególności informacji o przedsiębiorstwach, ich stosunkach handlowych lub składnikach kosztów. W świetle powyższego oraz utrwalonego orzecznictwa sądów wspólnotowych (8), które również przyznaje szczególną ochronę tajemnicy handlowej, EBI uznał, że ujawnienie szczegółowych informacji na temat pożyczek globalnych naruszyłoby prawa osób trzecich do zachowania w tajemnicy ich uzasadnionych interesów handlowych.

EBI stwierdził ponadto, że ze względu na swój szczególny status instytucji finansowej musi zapewnić wzajemne zaufanie ze swoimi odpowiednikami poprzez przestrzeganie tajemnicy bankowej i poufności szczególnie chronionych informacji rynkowych zgodnie z przepisami europejskimi i krajowymi oraz standardami sektora bankowego. Partnerzy EBI mieli uzasadnione prawo oczekiwać, że będzie on działał w ustalonych ramach prawnych i że nie ujawni informacji chronionych obowiązkiem zachowania tajemnicy bankowej (9).

W odniesieniu do projektu będącego przedmiotem skargi skarżącego EBI wyjaśnił, że zgodnie z postanowieniami umowy podpisanej z pośrednikiem finansowym EBI może być zobowiązany do ujawnienia Trybunałowi Obrachunkowemu informacji dotyczących beneficjenta końcowego. Ponieważ jednak był to jedyny wyjątek przewidziany w odnośnej umowie, odpowiedzialność EBI mogłaby zostać zaciągnięta, gdyby udostępnił on takie informacje, bez specjalnego upoważnienia, stronom innym niż Trybunał Obrachunkowy.

2.8 Od skarżącego nie otrzymano żadnych uwag dotyczących odpowiedzi EBI.

2.9 Rzecznik zauważa, że EBI zinterpretował argument skarżącego zawarty w jego piśmie z dnia 20 stycznia 2004 r., dotyczący ewentualnego ujawnienia przez EBI niektórych (jeśli nie wszystkich) projektów finansowanych w ramach pożyczki globalnej, o którą wnioskował ITALTILE, jako wniosek o dostęp do dokumentów.

2.10 Odpowiednim prawodawstwem dotyczącym dostępu do dokumentów znajdujących się w posiadaniu EBI są przepisy przyjęte w 1997 r.(10) i zmienione w październiku 2002 r. Zgodnie z motywem szóstym zasad EBI uznaje, że dokumenty powinny być w jak największym stopniu publicznie dostępne.

Jednakże zgodnie z art. 287 traktatu WE, który zakazuje ujawniania informacji objętych tajemnicą zawodową, w szczególności informacji o przedsiębiorstwach, ich stosunkach handlowych lub składnikach kosztów, EBI, rozpatrując wniosek o udzielenie dostępu do dokumentów, musi zapewnić, aby promotorzy projektów, rzeczywiści i potencjalni kredytobiorcy, a także inne strony zaangażowane w realizację lub finansowanie projektu, mogli powoływać się na poufność prowadzonych z nim postępowań.

2.11 W niniejszej sprawie Rzecznik Praw Obywatelskich zauważa, że EBI uzasadnił nieujawnienie informacji żądanych przez skarżącego na podstawie wyjątku ustanowionego w art. 4 ppkt (vii) zasad, zgodnie z którym odmawia się dostępu do całości lub części dokumentu, jeżeli jego ujawnienie naruszyłoby ochronę obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej, jeżeli takie ujawnienie byłoby sprzeczne z etyką zawodową, zasadami i praktykami mającymi zastosowanie w sektorze bankowym i finansowym.

EBI dodał ponadto, że nie może ujawnić żadnych poufnych informacji uzyskanych za pośrednictwem pośrednika finansowego.

2.12 Rzecznik zauważa ponadto, że dokument opublikowany w październiku 2002 r. i dostępny na stronie internetowej EBI (11) dotyczący "Publicznego dostępu do informacji - jak EBI komunikuje się - przegląd" dotyczy w szczególności m.in. "Informacji o pożyczkach globalnych". Zgodnie z odpowiednią sekcją wyżej wymienionego dokumentu „informowanie o poszczególnych alokacjach kredytów globalnych należy do kompetencji banku pośredniczącego, jako partnera biznesowego beneficjenta, ponoszącego ryzyko handlowe projektu i podpisującego umowę o finansowanie”.

2.13 W świetle powyższego okazuje się, że EBI przyjął praktykę nieujawniania szczegółowych informacji związanych z alokacją pożyczek globalnych na podstawie faktu, że beneficjenci końcowi pozostają w stosunku umownym z pośrednikiem finansowym, a nie z EBI.

2.14 Rzecznik uważa ponadto, że w odpowiedzi na jego drugi wniosek o udzielenie dalszych informacji EBI odniósł się do utrwalonego orzecznictwa sądów wspólnotowych (12), które przyznaje szczególną ochronę tajemnicy handlowej, i wyjaśnił, że ujawnienie szczegółowych informacji na temat pożyczek globalnych naruszyłoby prawa osób trzecich do zachowania w tajemnicy ich uzasadnionych interesów handlowych. W odniesieniu do projektu będącego przedmiotem niniejszej sprawy EBI wyjaśnił, że zgodnie z postanowieniami umowy podpisanej z pośrednikiem finansowym EBI może być zobowiązany do przekazania Trybunałowi Obrachunkowemu informacji dotyczących beneficjenta końcowego. Ponieważ jednak był to jedyny wyjątek przewidziany w odnośnej umowie, odpowiedzialność EBI mogłaby zostać zaciągnięta, gdyby udostępnił on takie informacje, bez specjalnego upoważnienia, stronom innym niż Trybunał Obrachunkowy.

2.15 W świetle wyjaśnień udzielonych przez EBI w toku dochodzenia oraz ostatnich specyfikacji zawartych w odpowiedzi na drugi wniosek o udzielenie dalszych informacji, które nie zostały zakwestionowane przez skarżącego, Rzecznik uważa, że praktyka EBI w tej kwestii wydaje się uzasadniona. W związku z tym Rzecznik uważa, że stanowisko EBI dotyczące nieujawniania informacji dotyczących beneficjentów pożyczek globalnych na podstawie wyjątku przewidzianego w art. 4 ppkt (vii) zasad publicznego dostępu do dokumentów było uzasadnione.

Wydaje się zatem, że nie doszło do niewłaściwego administrowania w tym aspekcie sprawy.

3 Rzekomy brak odpowiedzi EBI na faks skarżącego z dnia 19 lutego 2004 r. oraz twierdzenie skarżącego, że EBI powinien udzielić odpowiedzi

3.1 Skarżący twierdził w skardze, że EBI nie odpowiedział na jego faks z dnia 19 lutego 2004 r. i że powinien to uczynić.

3.2 W swojej opinii EBI stwierdził, że przeprowadził kilka rozmów telefonicznych ze skarżącym i że po otrzymaniu odpowiedniego faksu uznał, że udzielił już odpowiedzi na pytania zadane przez skarżącego w jego faksie. Ponadto około dziesięciu dni po otrzymaniu faksu z dnia 19 lutego 2004 r. EBI otrzymał pismo od „Dipartimento per gli Italiani nel mondo” („departamentu”), w którym zadano kilka dalszych pytań dotyczących finansowania EBI w Nigerii i wspomniano o projekcie przedstawionym przez skarżącego. Po kilku dalszych wymianach e-maili i rozmowach telefonicznych, pismem z dnia 18 maja 2004 r. EBI poinformował departament o swoich dalszych projektach w Nigerii. Powodem, dla którego ta sama procedura nie została zastosowana w odniesieniu do faksu skarżącego z dnia 19 lutego 2004 r., był fakt, że w dniu 24 kwietnia 2004 r. EBI dowiedział się o złożeniu przez skarżącego skargi do Rzecznika Praw Obywatelskich. Od tego momentu EBI stosował swoją zwyczajową praktykę polegającą na nieutrzymywaniu bezpośrednich kontaktów ze skarżącym.

3.3 Zasady dobrej administracji wymagają, aby instytucje udzielały odpowiedzi na pytania obywateli w rozsądnym terminie. W niniejszej sprawie skarżący wysłał do EBI faks w dniu 19 lutego 2004 r. EBI nie udzielił skarżącemu żadnej odpowiedzi. Rzecznik zauważa, że EBI uzasadnił swoje zachowanie, podkreślając, że jego zdaniem udzielił już merytorycznej odpowiedzi na kwestie poruszone przez skarżącego w jego faksie podczas kilku rozmów telefonicznych z nim.

Rzecznik zauważa jednak, że EBI nie ustalił, że pisemna odpowiedź była niepotrzebna. Ponadto składający petycję uważa, że odpowiedź EBI udzielona departamentowi pismem z dnia 18 maja 2004 r. nie wydaje się istotna jako uzasadnienie braku odpowiedzi EBI na pytanie skarżącego.

3.4 W odniesieniu do punktu EBI, zgodnie z którym od dnia otrzymania przez EBI pisma Rzecznika otwierającego niniejsze dochodzenie, tj. od dnia 24 kwietnia 2004 r., EBI stosował swoją zwyczajową praktykę polegającą na nieutrzymywaniu bezpośredniego kontaktu ze skarżącym, Rzecznik nie uważa tego wyjaśnienia za wystarczające uzasadnienie braku odpowiedzi na faks skarżącego z dnia 19 lutego 2004 r. Rzecznik Praw Obywatelskich jest ponadto zdania, że fakt, iż obywatel złożył do niego skargę, nie powinien skłonić danej instytucji lub organu Wspólnoty do zaprzestania bezpośrednich kontaktów ze skarżącym.

3.5 W związku z powyższym Rzecznik uważa, że brak odpowiedzi EBI na faks skarżącego z dnia 19 lutego 2004 r. stanowi przypadek niewłaściwego administrowania. Rzecznik Praw Obywatelskich przedstawia zatem poniżej uwagę krytyczną.

3.6 W świetle wniosku zawartego w punkcie 3.5 Rzecznik uważa, że dalsze działania w odniesieniu do skargi skarżącego nie wydają się konieczne.

4 Wnioski

Na podstawie dochodzenia Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie tej skargi należy poczynić następującą uwagę krytyczną:

Zasady dobrej administracji wymagają, aby instytucje udzielały odpowiedzi na pytania obywateli w rozsądnym terminie. W niniejszej sprawie skarżący wysłał do EBI faks w dniu 19 lutego 2004 r.

Brak odpowiedzi Europejskiego Banku Inwestycyjnego na ten faks z dnia 19 lutego 2004 r. stanowi przypadek niewłaściwego administrowania.

Biorąc pod uwagę, że ten aspekt sprawy dotyczy procedur związanych z konkretnymi wydarzeniami w przeszłości, nie należy dążyć do polubownego rozstrzygnięcia sprawy. W związku z tym Rzecznik Praw Obywatelskich zamyka sprawę.

Prezes Europejskiego Banku Inwestycyjnego również zostanie poinformowany o tej decyzji.

Z poważaniem,

 

P. Nikiforos DIAMANDOUROS

---

(1) Decyzja jest dostępna pod adresem: http://www.ombudsman.europa.eu/decision/en/043442.htm.

(2) Dz.U. 2002, C 292, s. 10.

(3) Wydaje się, że dokumentem, do którego odniósł się EBI, był dokument zatytułowany „Publiczny dostęp do informacji – sposób komunikowania się EBI – przegląd”, przyjęty w październiku 2002 r.

(4) Sprawa T-353/94 Postbank NV przeciwko Komisji [1994] Rec. II-921 i sprawa 53/85 AKZO Chemie BV i AKZO Chemie UK Ltd przeciwko Komisji [1986] Rec. 1965.

(5) EBI przypomniał ponadto, że Rzecznik Praw Obywatelskich, rozpatrując podobną sprawę (3442/2004/PB), stwierdził w swojej decyzji, że polityka EBI polegająca na nieudzielaniu szczegółowych informacji na temat globalnych przydziałów pożyczek była uzasadniona.

(6) W piśmie tym skarżący zakwestionował sposób rozpatrzenia wniosku złożonego przez ITALTILE i stwierdził, że w celu rozwiania wątpliwości rozwiązaniem mogłoby być głośne i wyraźne ujawnienie niektórych (jeśli nie wszystkich) projektów finansowanych w ramach wspomnianej pożyczki globalnej w poprzednich latach.

(7) Dz.U. 2002, C 292, s. 10.

(8) Sprawa T-353/94 Postbank NV przeciwko Komisji [1994] Rec. II-921 i sprawa 53/85 AKZO Chemie BV i AKZO Chemie UK Ltd przeciwko Komisji [1986] Rec. 1965.

(9) EBI przypomniał ponadto, że Rzecznik Praw Obywatelskich, rozpatrując podobną sprawę (3442/2004/PB), stwierdził w swojej decyzji, że polityka EBI polegająca na nieudzielaniu szczegółowych informacji na temat globalnych przydziałów pożyczek była uzasadniona.

(10) Dz.U. 1997, C 243, s. 13.

(11) http://www.eib.eu.int/Attachments/strategies/howeibcom_en.pdf.

(12) Sprawa T-353/94 Postbank NV przeciwko Komisji [1994] ECR II-921 i sprawa 53/85 AKZO Chemie BV i AKZO Chemie UK Ltd przeciwko Komisji [1986] ECR 1965.